# GSMRC — Mental Health Research Center (mentalclinic.ge)

> Psychiatric and mental-health clinic and research center in Tbilisi, Georgia.
> Georgian content lives at the site root (https://www.mentalclinic.ge/); English under /en/.
> Clinical content is physician-reviewed — each page carries reviewer and last-updated metadata.
> Contact: https://www.mentalclinic.ge/contacts/ · FAQ: https://www.mentalclinic.ge/faq/

> This file contains the full text of the clinic's cornerstone content (health topics, services, treatment methods, FAQ) as markdown, followed by an index of the remaining content. The per-page canonical URL precedes each document.

# სერვისები (Georgian)

## არტ თერაპია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/services/art-therapy/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

არტ-თერაპია ხელოვნებისა და ფსიქოთერაპიის შერწყმაა — ხატვის, ძერწვისა და ფერწერის გზით ემოციის გააზრება და სოციალურად მისაღები ფორმით გამოხატვა; ხატვის ნიჭი საჭირო არ არის. ეფექტურია ნებისმიერ ასაკში, მათ შორის ბავშვებთან, განსაკუთრებით კრიზისის, შიშების, შფოთვის, დეპრესიისა და ქცევის პრობლემების დროს. მოიცავს სხვადასხვა ტექნიკას — ხატვას, მანდალა- და თიხის თერაპიას, ხელოვნებით თხრობასა და სიმბოლური ობიექტის შექმნას — რაც ხელს უწყობს თვითგამოხატვასა და ემოციურ განმუხტვას.

არტ-თერაპია, იგივე ხელოვნებით მკურნალობა თერაპიის თანამედროვე მეთოდია. არტ-თერაპია ხელოვნების და ფსიქოთერაპიის შერწყმას წარმადგენს.

მასში ხატვით, ძერწვით, გაფერადებით ემოციის გაგება და სოციალურად მისაღები ფორმით გამოხატვა.

არტ თერაპია მუშაობს ნებისმიერი ასაკის ინდივიდებთან, მათ შორის ბავშვებთანაც. ამ ტიპის თერაპია  განსაკუთრებით ეფექტურია კრიზისული პერიოდისა და შემდეგი პრობლემების დროს:

შიშები, შფოთვა, დეპრესია, ქცევის პრობლემები, აკვიატებული აზრები და ქმედებები და სხვ.

კვლევების მიხედვით, თერაპიის ფარგლებში ადამიანი მეტად განიცდის კონტროლს მის ცხოვრებაზე. შედეგად.

ეს ეხმარება შფოთვის და დეპრესიის სიმპტომების მართვასა და შემცირებაში. ასევე, საყურადღებოა, რომ არტ-თერაპიის გასავლელად არ გჭირდებათ ხატვის ნიჭი, უნარი და ცოდნა.

არტ თერაპიული სერვისები მოიცავს შემდეგ მიმართულებებს:

ხატვა  -ფსიქოლოგი ინდივიდს ან არტ თერაპიული  ჯგუფის წევრებს აძლევს თემას ან მითითებას, რომ დახატონ, რაიმე თემატიკის ნახატი. მონაწილეები ხატავენ საკუთარი ფანტაზიით ინსტრუქიის შესაბამის ნახატს.

შემდეგ კი ხდება ჯგუფში განიხილავა ნახატის არსის, დატვირთვისასა და პროცესის ეფექტურობას. ეს მეთოდი ხელს უწყობს თვითგამოხატვასა და ემოციური დაძაბულობიგან განთავისუფლებას.

მანდალა თერააპია -   ჯგუფის წევრები აფერადებენ  წრიული დიზაინის მქონე მანდალებს. შემდეგ კი ჯგუფში განიხილავენ პროცესში წამოჭრილ სირთულებებსა და საბოლოო ნამუშევარს.

მანდალის სტრუქტურა ხშირად სიმწიფის, ბალანსისა და თვითობის სიმბოლოა. ამავე დროს, ის ადამიანებს საკუთარი მდგომარეობის ვიზუალურ ანალიზსში ეხმარება.

თიხის თერაპია - თიხის  მასალების გამოყენებით, მონაწილეები ქმნიან  ნამუშევრებს და სკულპტურებს, სადაც გამოხატავენ  თავიანთ გრძნობებს, შიშებს ან სურვილებს. თიხაზე მუშაობა ემოციების და განცდების ვიზუალურად წარმ,ოდგენის საშუალებაა.

ასევე, ეს თერაპიულია იმ ადამიანებისთვის, ვისაც საკუთარი განდების სიტყვიერი გამოხატვა უჭირთ.

ხელოვნების საშუალებით თხრობა- მონაწილეები ქმნიან სურათების სერიას ან ერთ ნამუშევარს, რომელიც წარმოადგენს ისტორიას, რეალურ ან გამოგონილს.

ხელოვნების საშუალებით მოთხრობა ხელს უწყობს ინდივიდებს მათი პირადი ცხოვრების ისტორიის გადამუშავებაში. იმავდროულად, ის ეხმარება ცხოვრების გამოცდილების გადააზრებაში. ამას გარდა, ის ეხმარება კომუნიკაციის უნარების გაუმჯობესებას.

სიმბოლური ობიექტის შექმნა- მონაწილეები ქმნიან ობიექტს ან სიმბოლოს, რომელიც წარმოადგენს პირად ბრძოლას, იმედს ან ძალას.

ეს ტექნიკა ხელს უწყობს ინდივიდებს მათი გამოწვევების გამოხატვაში. უფრო მეტიც, ის ეხმარება მატი გასდაჭრის ახლებური გზების ძიებას.

ჟურნალების შედგენა- ინდივიდი ან  ჯგუფისმონაწილეები სხვადასხვა მასალისს გამოყენებით  ქმნიან ვიზუალურ ჟურნალებს. ასე ისინი შეკრებენ საკუთარ ისტორიას და ანალიზს უკეთებენ აწმყოში მნიშვნელოვან საკითხებს.

ამას გარდა, ტექნიკა ხელს უწყობს წარმოსახვის, კომუნიკაციის, ყურადღების კონცენტრაციის უნარების განვითარებას.

## ბავშვთა და მოზარდთა მიმართულება

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/services/child-and-adolescent-mental-health/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

ბავშვთა და მოზარდთა მიმართულება GSMRC-ში მოიცავს ფსიქოლოგიური სირთულეების შეფასებასა და მკურნალობას — ასაკობრივი სირთულეების, განვითარების დარღვევებისა და ემოციურ-ქცევითი პრობლემების ჩათვლით. პროცესი იწყება პირველადი კონსულტაციითა და შეფასებით: მშობლებთან ინტერვიუ, ბავშვზე დაკვირვება და საჭიროებისამებრ სტანდარტიზებული ტესტები. შედეგების საფუძველზე ოჯახი იღებს რეკომენდაციებს შესაბამის სერვისებზე, მათ შორის ქცევით თერაპიაზე (CBT).

ბავშვთა ფსიქოთერაპია.

ბავშვობისა და მოზარდობის პერიოდში ფსიქოლოგიური სირთულეები შეიძლება გამოჩნდეს სხვადასხვა ფორმით. ისინი ძირითადად იყოფა სამ კატეგორიად:

- ასაკობრივი სირთულეები
- განვითარების დარღვევები
- ემოციური და ქცევითი პრობლემები

ამ სირთულეების იდენტიფიცირება იწყება შეფასებით, რომელსაც ხშირად წინ უძღვის ინტერვიუ მშობლებთან და ბავშვთან პირველადი კონსულტაცია.

## შეფასების პროცესი

შეფასება მნიშვნელოვანია სწორი თერაპიული მიდგომის შერჩევისთვის. ეს პროცესი მოიცავს:

- მშობლებთან ინტერვიუებს
- ბავშვის დაკვირვებას
- საჭიროებისამებრ სტანდარტიზებული ტესტების ჩატარებას

შეფასება შესაძლოა გაგრძელდეს რამდენიმე შეხვედრის განმავლობაში, რათა ფსიქოლოგმა სრულად შეაგროვოს ინფორმაცია და დასკვნები.

## რეკომენდაციები და თერაპიული სერვისები

პირველადი შეფასების შემდეგ, კლინიკური ფსიქოლოგი ოჯახს აცნობს მიღებულ შედეგებს და გასცემს რეკომენდაციებს შესაბამის მომსახურებებზე, როგორიცაა:

- ქცევითი თერაპია (CBT)
- ფსიქოთერაპია
- არტ თერაპია
- მეტყველების თერაპია
- ნეიროფსიქოლოგიური შეფასება
- ფსიქიატრის კონსულტაცია

## როგორ ხდება მუშაობა მენტალური ჯანმრთელობის კვლევით ცენტრში?

### 1. ფსიქოლოგიური შეფასება და დიაგნოზი:

- ემოციური და ქცევითი სირთულეების დიაგნოსტიკა: შფოთვა, დეპრესია, ADHD, აუტიზმის სპექტრის აშლილობა, ფობიები და OCD
- ოჯახთან და ბავშვთან დეტალური ინტერვიუ
- ასაკის შესაბამისი ტესტირება კოგნიტური და ემოციური უნარების დასადგენად

### 2. ინდივიდუალური თერაპია:

- კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია (CBT): ეფექტური მეთოდი შფოთვისა და ქცევითი სირთულეების დასაძლევად

### 3. ოჯახური მხარდაჭერა:

- PCIT (მშობელი-ბავშვის ურთიერთქმედების თერაპია): მშობელსა და ბავშვს შორის კავშირის გაუმჯობესება
- მშობელთა ტრენინგი და ფსიქოგანათლება: სწავლება, თუ როგორ მართონ ბავშვის ემოციური მდგომარეობა

## რატომ არის მნიშვნელოვანი დროული რეაგირება?

ბავშვთა ასაკში გამოვლენილ ფსიქოლოგიურ სირთულეებზე დროული რეაგირება და პროფესიონალთან თანამშრომლობა თავიდან აიცილებს გართულებებს და ხელს უწყობს ბავშვის ფსიქიკური კეთილდღეობის გაუმჯობესებას.

## ADOS 2 (Autism Diagnostic observation Schedule)

აუტიზმის სადიაგნოსტიკო დაკვირვების სქემა არის აუტიზმის სპექტრისაშლილობის(ASD) სტანდარტიზებული სადიაგნოსტიკო ტესტი, რომელიც

გულისხმობს ინდივიდის ქცევაზე დაკვირვებას თამაშის/კომუნიკაციისპროცესში.

ADOS ტესტი ინიშნება სპეციალისტის მიერ პირველადი კონსულტაციისას. ფსიქიატრი განსაზღვრავს დამატებითი კვლევების საჭიროებას, თუ კლინიკურისურათის მიხედვით აუტიზმის სპექტრის აშლილობისთვის დამახასიათებელინიშნები ვლინდება. ასეთ შემთხვევაში აუცილებელია უფრო სიღრმისეულიკვლევა, რასაც სწორედ ADOS ტესტი უზრუნველყობს.

ADOS შედგება ხუთი განსხვავებული მოდულისგან. თითოეული მათგანიშედგება სტრუქტურირებული და ნახევრადსტრუქტურირებული დავალებებისგან. მოდულის შერჩევა ხდება ინდივიდის ასაკისა და მეტყველების განვითარებისდონის გათვალისწინებით. ADOS ტესტზე დავალებები და გარემო ისეაშექმნილი, რომ შეფასებისას აუტიზმის სპექტრისთვის დამახასიათებელინიშნები მაქსიმალურად გამოვლინდეს, ცხადია, ასეთი ნიშნების არსებობისშემთხვევაში.

ADOS ტესტით ფასდება ორი სფერო - სოციალური აფექტი (კომუნიკაცია, სოციალური ინტერაქცია) და ინტერესთა შეზღუდულობა/სტერეოტიპულიქცევები. მიღებული ჯამური ქულობრივი მაჩვენებელი განსაზღვრავს თუ როგორშეფასდა მოცემული მდგომარეობა, როგორც აუტიზმი თუ როგორც აუტიზმისსპექტრის აშლილობა. აგრეთვე როგორია აუტიზმისთვის დამახასიათებელინიშნების გამოხატულების ხარისხი (მსუბუქად გამოხატული, საშუალოდ თუმნიშვნელოვნად).

ADOS ტესტის ჩატარება შესაძლებელია 12 თვის ასაკიდან. უნდაგავითვალისწინოთ,რომ ADOS ტესტის ჩატარების აუცილებელი პირობაა, რომბავშვს უკვე დამოუკიდებლად გადაადგილება შეეძლოს.

კლინიცისტს ADOS ტესტის ადმინისტრირებისას საშუალოდ 30-60 წუთისჭირდება. ჩვილების და ბავშვთა დიაგნოსტირებისას მშობელს ევალებაოთახში ყოფნა მთელი პროცესის მანძილზე. მშობლის უპირველესი როლი არისდაკვირვება, თუმცა კლინიცისტმა შეიძლება სთხოვოს მშობელს ბავშვთანურთიერთობა კონკრეტული გზებით ADOS-ის გარკვეულ მომენტებში. სხვაშემთხვევაში სასურველია მშობელი არ გამოვიდეს პასიური დამკვირვებლისროლიდან.

ADOS ტესტზე ბავშვის მოყვანამდე მშობელმა უნდა გაითვალისწინოს, რომბავშვი არ იყოს მშიერი და არ ეძინებოდეს, რადგან ამ დროს ბავშვი უფრომეტადაა გაღიზიანებული, რაც ზოგჯერ ADOS ტესტის მსვლელობას უშლის ხელს.

მოზარდების შემთხვევაში ADOS ტესტი მიმდინარეობს მხოლოდ კლინიცისტსადა კლიენტს შორის.

დღესდღეობით ADOS ტესტი პირველი რიგის არჩევანია აუტიზმის სპექტრისდიაგნოსტირებისას და სანდოობის საკმაოდ მაღალი დონე აქვს.

მიუხედავად იმისა, რომ ADOS-2 ითვლება "ოქროს სტანდარტად" ASD-ისშეფასებისთვის, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ ის არ არის ინფორმაციისმიღების მხოლოდ ერთი წყარო და არ არის საკმარისი ASD-ის დიაგნოზისდასადგენად. ADOS-2 წარმოადგენს ყოვლისმომცველი შეფასების ერთ-ერთმნიშვნელოვან ნაწილს, ხოლო შეფასება ხდება მულტიდისციპლინური გუნდისმიერ, რაც ითვალისწინებს პიროვნების განვითარების ისტორიის, მშობლებისადა სხვა ძირითადი ინფორმატორების მიერ მოწოდებული ინფორმაციისგაანალიზებას, ქცევაზე დაკვირვებას ADOS-2-ის ადმინისტრაციის დროს და მისფარგლებს გარეთ, და გამოცდილი სპეციალისტების გუნდურ მსჯელობას.

აუცილებელია ბავშის მდგომარეობის მონიტორინგი ექიმის მიერ 6-12 თვისინტერვალში და საჭიროებისამებრ ADOS ტესტის განმეორებით ჩატარებაპროგრესის და მიმდინარე დინამიკის შეფასების მიზნით. სწორედ ამიტომ ADOS ტესტის გადაღება ხდება კამერით, რათა გადაფასებისას სპეცილისტებმაგამოიყენონ ჩანაწერი, რომელიც მეტად თვალსაჩინოს გახდის მუშაობისშედეგსა და დინამიკას.

შეფასების პროცესში დამატებით გამოიყენება  მშობლის ინტერვიუს ფორმები, რომლებიც აფასებს მშობლის დაკვირვების შედეგებს და ბავშვის საერთო ფუნქციონირების ხარისხს.

შეფასების ჩატარების დრო დამოკიდებულია ბავშვის ჩართულობასა და პროცესის მიმდინარეობაზე ( საშუალოდ 60-90 წუთი).

შეფასების ვიდეო ჩანაწერის წარმოება აუცილებელია, შემფასებლის მიერ მისი გადახედვისა და ობიექტური ინფორმაციის აღბეჭდვის მიზნით.

შეფასების შემდგომ, ტესტის შედეგები განისაზღვრება ქულებით და დგინდება აუტიზმის გამოვლენა და მისი ხარისხი.

შემფასებელი გასცემს დასკვნას, ქულებრივ რანჟირებასა და შესაბამის რეკომენდაციებს.

ვექსლერის ტესტი (wisc)  არის ინტელექტის სტანდარტიზებული საზომი, რომელიც გამოიყენება კოგნიტური ფუნქციების შესაფასებლად; ტესტის მიზანია ვერბალური, არავერბალური და სრული ინტელექტის კოეფიციენტების გამოთვლა. იგი გამოიყენება, როგორც ბავშვებში, ასევე ხრდასრული ინდივიდების ინტელექსის კოეფიციენტის განსაზღვრისთვის.

## ვექსლერის ინტელექტის ტესტების ტიპები:

WAIS (Wechsler Adult Intelligence Scale)

• მოზრდილებისთვის (16–90 წლის)

• ამჟამინდელი ვერსია: WAIS-IV

• ზომავს ვერბალურ გაგებას, აღქმის და აზროვნების უნარებს, მუშა მეხსიერებას და ინფორმაციის დამუშავების სიჩქარეს.

WISC (Wechsler Intelligence Scale for Children)

• ბავშვებისთვის (6–16 წლის)

• ამჟამინდელი ვერსია: WISC-V

• ინტელექტს ყოფს რამდენიმე კატეგორიად: ვერბალური, ვიზუალურ-სივრცითი აზროვნება, ფლუიდური აზროვნება, მუშამეხსიერება, გადამუშავების სიჩქარე

WPPSI (Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence)

• პატარებისთვის (2.5–7 წლის)

• ზომავს ადრეულ კოგნიტურ განვითარებას

🧩 ტესტის სტრუქტურა

ვექსლერის ტესტები შეიცავს მრავალ ქვე-ტესტს. ზოგი ვერბალურია, ზოგი კიმოითხოვს თავსატეხების ამოხსნას, შაბლონების ამოცნობას ან მეხსიერებისსავარჯიშოებს. მაგალითად:

• ვერბალური გაგება: ლექსიკა, მსგავსებები, ზოგადი ცოდნა

• აღქმისეული აზროვნება: ბლოკების აგება, მატრიცული ანალოგია

• მუშა მეხსიერება: ციფრების გამეორება, არითმეტიკა

• დამუშავების სიჩქარე: კოდირება, სიმბოლოების ძიება

📊 ქულების დადგენა

• საშუალო IQ = 100

• სტანდარტული გადახრა = 15

• ადამიანების უმეტესობა (დაახლოებით 68%) იღებს ქულებს 85-დან 115-მდე

ქულები ასევე იყოფა სხვადასხვა სფეროს მიხედვით (ვერბალური, ვიზუალური,  მეხსიერება და ა.შ.), რაც ეხმარება დასწავლის სირთულეების, განვითარების ხარისხის ან ნეირომრავალფეროვნების (როგორიცაა ADHD ან აუტიზმი) გამოვლენას.

🧠 ვექსლერის ტესტების გამოყენება შესაძლებელია:

• საგანმანათლებლო მიზნებისთვის (მაგ., სპეციალური განათლება)

• კლინიკური დიაგნოზისთვის (მაგ., ინტელექტუალური შეზღუდვა, დასწავლის სირთულეები)

• სამსახურში მიღებისა ან სამხედრო შეფასებისთვის

• კვლევებში (ფსიქოლოგია, ნევროლოგია, განათლება)

WAIS – ვექსლერის ინტელექტის სკალა მოზრდილთათვის

WAIS (ამჟამად WAIS-IV) არის ყველაზე გავრცელებული ინტელექტის ტესტიმოზრდილებისა და ზრდასრულებისთვის (16-დან 90 წლამდე). ტესტი ზომავსინტელექტის სხვადასხვა ასპექტს და იძლევა როგორც სრული ინტელექტისმაჩვენებელს (Full Scale IQ), ასევე ქვე-ქულებს კონკრეტული კოგნიტურიუნარებისთვის.

📋 WAIS-IV-ის ძირითადი მაჩვენებლები

მთავარი ინდექსები:

1. ვერბალური გაგების ინდექსი (VCI)

o ლექსიკა

o მსგავსებები

o ზოგადი ცოდნა

2. აღქმის ინდექსი (PRI)

o ბლოკების აგება

o მატრიცული ანალოგია

o ვიზუალური თავსატეხები

3. მუშა მეხსიერების ინდექსი (WMI)

o ციფრების გამეორება

o არითმეტიკა

4. ინფორმაციის დამუშავების სიჩქარის ინდექსი (PSI)

o სიმბოლოების ძიება

o კოდირება

🔍 რას ზომავს ეს ტესტი:

• ვერბალური გაგება – ენის გაგებისა და გამოყენების უნარი

• აღქმისეული აზროვნება – ვიზუალურ-სივრცული ლოგიკა და ამოცანისგადაჭრა

• მუშა მეხსიერება – ხანმოკლე მეხსიერება და ყურადღება

• გადამუშავების სიჩქარე – ინფორმაციის სწრაფად მიღებისა დარეაგირების უნარი

⏱️ რამდენ ხანს გრძელდება?

სრული WAIS-IV ტესტის ჩატარებას სჭირდება დაახლოებით 60-90 წუთი, დამოკიდებულია ინდივიდის შესრულების ტემპზე და შერჩეულ ქვე-ტესტებზე.

📊 ქულების სისტემა

• სრული IQ მიიღება ოთხი ინდექსის გაერთიანებით

• საშუალო IQ = 100, სტანდარტული გადახრა = 15

• ცალკე გეძლევათ ინდექსების ქულები: VCI, PRI, WMI და PSI

🧠 რატომ იტარებენ მოზრდილები WAIS-ს?

• სასწავლო ან პროფესიული შეფასების მიზნით

• ნეიროფსიქოლოგიური დიაგნოსტიკისთვის (მაგ. ტვინის ტრავმის ანდემენციის შემოწმება)

• შშმ სტატუსის დასადგენად

• ნიჭიერების ან მაღალი IQ-ის დასადგენად

• ADHD-ს ან სხვა ნეირომრავალფეროვნების შეფასებისთვის

რა არის ვექსლერის სკალები?

ისინი წარმოადგენს ინტელექტის ტესტების სერიას, რომლებიც განკუთვნილიასხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფებისთვის. თითოეული სკალა აფასებს ზოგადინტელექტუალურ უნარს (IQ), ასევე კონკრეტულ კოგნიტურ ფუნქციებს, როგორიცაა მეხსიერება, აზროვნება,, ენა და ინფორმაციის დამუშავებისსიჩქარე.

WISC (Wechsler Intelligence Scale for Children – ვექსლერის ინტელექტის სკალაბავშვებისთვის)

• ასაკი: 6–16 წელი

• ამჟამინდელი ვერსია: WISC-V

• გამოყენება: დასწავლის სირთულეების, ნიჭიერების ან განვითარებისშეფერხების გამოვლენისთვის ბავშვებში

ინდექსები:

• ვერბალური გაგება

• ვიზუალურ-სივრცული უნარი

• ფლუიდური აზროვნება

• მუშა მეხსიერება

• გადამუშავების სიჩქარე

რას ზომავს ეს ტესტი:

• ვერბალური გაგება – ენის გაგებისა და გამოყენების უნარი

• აღქმისეული აზროვნება – ვიზუალურ-სივრცული ლოგიკა და ამოცანისგადაჭრა

• მუშა მეხსიერება – ხანმოკლე მეხსიერება და ყურადღება

• გადამუშავების სიჩქარე – ინფორმაციის სწრაფად მიღებისა დარეაგირების უნარი

⏱️ რამდენ ხანს გრძელდება?

სრული WAIS-IV ტესტის ჩატარებას სჭირდება დაახლოებით 60-90 წუთი, დამოკიდებულია ინდივიდის შესრულების ტემპზე და შერჩეულ ქვე-ტესტებზე.

📊 ქულების სისტემა

• სრული IQ მიიღება ოთხი ინდექსის გაერთიანებით

• საშუალო IQ = 100, სტანდარტული გადახრა = 15

• ცალკე გეძლევათ ინდექსების ქულები: VCI, PRI, WMI და PSI

როდის ტარდება ტესტირება ბავშვებთან?

• დასწავლის სირთულეების დადგენა

• განვითარების ხარისხის დადგენა

• ნეირომრავალფეროვნების დადგენა (როგორიცაა ADHD ან აუტიზმი)

## დღის ცენტრი

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

დღის ცენტრი (დღის სტაციონარი) კომპლექსური, მაღალეფექტური მკურნალობის მოდელია: პაციენტი ინტენსიურ თერაპიულ პროგრამას გადის მხოლოდ დღის განმავლობაში და საღამოს სახლში ბრუნდება, ყოველდღიური ცხოვრების შეუწყვეტლად. მულტიდისციპლინური გუნდი (ფსიქიატრი, კლინიკური ფსიქოლოგი, ფსიქოთერაპევტი) უზრუნველყოფს ყოველდღიურ კონსულტაციას, ფსიქოთერაპიას, ჯგუფურ და არტ თერაპიას, ფსიქოგანათლებასა და EMDR-ს. განკუთვნილია ფსიქოზური ეპიზოდის, რეზისტენტული მკურნალობის ან დამოკიდებულებების დროს.

რა არის დღის ცენტრი?

დღის ცენტრი (დღის სტაციონარი) წარმოადგენს საერთაშორისოდ აღიარებულ, მაღალეფექტურ და კომპლექსურ მკურნალობის მოდელს, რომელიც პაციენტს სასტუმროს ტიპის, ოჯახურ გარემოსთან მაქსიმალურად მიახლოებულ პირობებში სთავაზობს ინტენსიურ თერაპიულ პროგრამას.

პაციენტი ცენტრში იმყოფება მხოლოდ დღის განმავლობაში, ხოლო საღამოობით უბრუნდება საკუთარ საცხოვრებელ გარემოს.

მომსახურების ფარგლებში ადამიანს აქვს შესაძლებლობა მიიღოს სიღრმისეული, მრავალმხრივი და სრულფასოვანი მკურნალობის კურსი კომფორტულ, სტრუქტურირებულ და მხარდაჭერით გარემოში, ისე რომ არ მოწყვიტოს მის ყოველდღიურ ცხოვრებასა და სოციალური ფუნქციონირების ჩვეულ რეჟიმს.

სერვისები, რომელსაც დღის ცენტრი გთავაზობთ :

მულტიდისციპლინური გუნდის ჩართულობა: ფსიქიატრები, კლინიკური ფსიქოლოგები და ფსიქოთერაპევტები

ყოველდღიური კონსულტაციები ფსიქიატრთან და ფსიქოლოგთან: დინამიური მონიტორინგი და მკურნალობის მართვა.

[მედიკaურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

ფსიქიკური ფუნქციების და ხასიათის კვლევა: საერთაშორისო ინსტრუმენტებისა და კლინიკური ინტერვიუს საფუძველზე.

[ფსიქოთერაპია: ინდივიდზე მორგებული მეთოდოლოგიებით (კოგნიტურ-ბიჰევიორალური, ეკლექტური, გეშტალტ თერაპია )](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[ჯგუფური თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

[არტ თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/art-therapy/)

[ფსიქოგანათლება](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/psychoeducation/)

ოჯახის წევრების საგანმანათლებლო შეხვედრები: (მხოლოდ პაციენტის თანმხობით)

გაფართოებული კონსილიუმები: სპეციალისტების ერთობლივი შეხვედრა და განხილვა პროფ. გუგა სიხარულიძის მონაწილეობით

ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაცია:

[თვალის დესენსიტივაციისა და რეპროცესირების თერაპია (EMDR)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/emdr/)

დღის ცენტრში დაგხვდებათ :

ჩვენი მიზნები

ჩვენი მიზანია არა მხოლოდ სიმპტომების და დაავადებების მკურნალობა, არამედ  ადამიანის ცხოვრების წესის, მისწრაფებების, მიზნების და სურვილების გათვალისწინება და პიროვნების ფსიქოლოგიური კეთილდღეობის აღდგენა.

კლინიკა ორიენტირებულია საერთაშირისო, უმაღლესი სტანდარტების, უსაფრთხო და კომფორტულ მკურნალობაზე. ასევე აღსანიშნავია, რომ თითქმის არ ვიყენებთ იმ მედიკამენტებს რომლებსაც  დამოკიდებულების გამომწვევა შეუძლიათ

ვისთვის არის განკუთვნილი დღის ცენტრის სერვისი ?

დღის ცენტრის სერვისის საჭიროება ჩნდება შემდეგ შემთხვევებში:

ფსიქოზური რეგისტრის პრობლემის პირველადი ეპიზოდი ან მისი გამწვავება;

წარსულში რეზისტენტული და არაეფექტური  მკურნალობის გამოცდილება;

მედიკამენტების შიში ან მათი “აუტანლობა”;

ორი ან მეტი ფსიქიკური პრობლემის თანაარსებობა;

დამოკიდებულებები (ალკოჰოლი, ნარკოტიკი, მარიხუანა, ფსიქოტროპული მედიკამენტები);

აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება.

[კომფორტული და უსაფრთხო გარემო;](https://www.mentalclinic.ge/image-gallery/)

ინდივიდზე მორგებული მკურნალობის კურსი

[პროფესიონალებისგან შემდგარი გუნდი https://mentalclinic.ge/about/](https://www.mentalclinic.ge/about/)

[თანამედროვე მიდგომები და მკურნალობის მეთოდები https://mentalclinic.ge/treatment-methods/](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/)

[ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისთვის იდეალური გარემო https://mentalclinic.ge/image-gallery/](https://www.mentalclinic.ge/image-gallery/)

ჩვენს დღის ცენტრის ვიდეორგოლში თქვენ გაქვთ შესაძლებლობა მიიღოთ უფრო მეტი ინფორმაცია სერვისის ტავისებურებების და უპირატესობების შესახებ.

[https://www.youtube.com/watch?v=a6TvUhDM3iQ](https://www.youtube.com/watch?v=a6TvUhDM3iQ)

https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ

პრაქტიკული ბროშურები:

იხილეთ ასევე

[→ დეპრესიის სიმპტომები და მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[→ ფსიქოზის მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/)

[→ ბიპოლარული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/)

იხილეთ ასევე

[→ GSMRC — ფსიქიატრიული კლინიკა](https://www.mentalclinic.ge/health/psychiatric-clinic-tbilisi/)

## პიროვნების კვლევა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/services/personality-assessment/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

პიროვნების კვლევა ინდივიდის შეფასების საშუალებას იძლევა თანამედროვე ფსიქოლოგიური მოდელების საფუძველზე. ყველაზე აღიარებულია ხუთფაქტორიანი მოდელი (Big Five) — ნეიროტიზმი, ექსტროვერტულობა, გამოცდილებისადმი ღიაობა, თანხმობისადმი მზაობა და კეთილსინდისიერება. GSMRC-ში კვლევა ტარდება ქართულ ენასა და კულტურასთან ვალიდირებული NEO-FFI-III კითხვარით. შედეგები გამოიყენება პიროვნული განვითარების, თვითშეცნობის, პროფესიული შერჩევის, ურთიერთობებისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის შეფასების მიზნით.

პიროვნების კვლევა

პიროვნული კვლევა წარმოადგენს ფართო და მნიშვნელოვანი სფეროს, რომელიც არ მხოლოდ ინდივიდების შეფასების საშუალებას იძლევა, არამედ სხვადასხვა ფსიქოლოგიური თეორიების, მოდელების და მეთოდების გამოყენებით საშუალებას გვაძლევს, უკეთ გავიგოთ, როგორ ვითარდება და მოქმედებს ადამიანი ცხოვრების სხვადასხვა ასპექტში.

პიროვნების მოდელები:

[დღეს არსებულ პიროვნულ მოდელებს შორის ყველაზე აღიარებულია 5 ფაქტორიან (Big Five personality) მოდელზე დაფუძნებული პიროვნების კვლევის მეთოდოლოგია. Five-Factor Theory (FFT; R. R. McCrae and P. T. Costa, 1996)](https://en.wikipedia.org/wiki/Big_Five_personality_traits)

[ხუთ ფაქტორიანი მოდელი (Big Five personality) — ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თეორია, რომელიც პიროვნების შეფასებისათვის გამოიყენება და მოიცავს ხუთ ძირითად ფაქტორს (ნეიროტიზმი, ექსტროვერტულობა, გამოცდილებისადმი ღიაობა,თანხმობისადმი მზაობა, და კეთილსინდისიერება).](https://en.wikipedia.org/wiki/Big_Five_personality_traits)

Five-Factor Theory (FFT; R. R. McCrae and P. T. Costa, 1996)

პიროვნების კვლევა ჩვენს ცენტრში:

ექსკლუზიურად მხოლოდ ჩვენს კლინიკაში ვაწარმოებთ პიროვნების კვლევას უახლესი ყველაზე აღიარებული თვითადმინისტრირებადი კითხვარის გამოყენებით (NEO-FFI-III)

აქვე დავაკონკრეტებთ, რომ აღნიშნული ტესტი გვაქვს საერთაშორისო სტანდარტებით შესაბამისობაში მოყვანილი ქართულ ენასთან და კულუტურალურ თავისებურებებთან. აღნიშნული დადასტურებულია კითხვარის საავტორო უფლებების მფლობელი კომპანიის (PAR) მიერ.

რა ინფორმაციას გვაძლევს საკუთარი პიროვნების კვლევა და რა პრაქტიკული გამოყენება აქვს?

პიროვნული კვლევის შედეგების გამოყენება შეიძლება სხვადასხვა სფეროში:

პროფესიული სფერო

კარიერული მიმართულების შერჩევა

პერსონალის მართვა

სამუშაოსთვის სწორი კადრის შერჩევა

გუნდის ეფექტური კომუნიკაციის დაგეგმვა

პიროვნული განვითარება

თვითშეცნობის გაღრმავება

პიროვნული სუსტი მხარეების იდენტიფიცირება

პოტენციური უნარ-ჩვევების აღმოჩენა

პიროვნული ზრდის სტრატეგიების შემუშავება

ურთიერთობების სფერო

პარტნიორის შეცნობა

კონფლიქტური სიტუაციების პრევენცია

ურთიერთგაგების გაუმჯობესება

ოჯახური ურთიერთობების გაანალიზება

სამედიცინო სფერო

ფსიქიკური ჯანმრთელობის შეფასება

ფსიქოლოგიური პრობლემების დიაგნოსტიკა

თერაპიული მიდგომების შერჩევა

პაციენტის ქცევის პროგნოზირება

განათლება

სტუდენტების ინდივიდუალური მიდგომა

სწავლის სტრატეგიების შერჩევა

საგანმანათლებლო პოტენციალის შეფასება

სასწავლო პროცესის ოპტიმიზაცია

სოციალური მართვა

სოციალური ქცევის პროგნოზირება

საზოგადოებრივი ტენდენციების გაგება

სოციალური პოლიტიკის დაგეგმვა

ჯგუფური დინამიკის შესწავლა

პიროვნული კითხვარების გამოყენება სხვადასხვა სფეროში:

თერაპია: ინდივიდუალური და ჯგუფური თერაპიების დროს პიროვნების შეფასება.

კლინიკური ფსიქოლოგია: ფსიქოლოგიური აშლილობების დიაგნოსტიკა და მკურნალობა.

პროფესიული ფსიქოლოგია: ადამიანების შესწავლა სამუშაო გარემოში, მათ შორის ლიდერობის, გუნდის მუშაობისა და მოტივაციის შესახებ.

განათლება: პიროვნული კვლევა საგანმანათლებლო პროცესებში, განსაკუთრებით ბავშვებისა და მოზარდების ფსიქოლოგიაში.

## ფსიქიატრის კონსულტაცია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

ფსიქიატრის კონსულტაცია პროფესიული შეხვედრაა, რომელიც ემსახურება მენტალური ჯანმრთელობის შეფასებას, დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას. ვიზიტი მოიცავს ანამნეზის შეგროვებას — სიმპტომების, სტრესული მოვლენებისა და ოჯახური ისტორიის განხილვას — და მკურნალობის გეგმის შედგენას. გეგმა შესაძლოა აერთიანებდეს მედიკამენტოზურ მკურნალობას (ანტიდეპრესანტები, ანტიფსიქოტიკური ან შფოთვის საწინააღმდეგო პრეპარატები) და ფსიქოთერაპიას.

როდის მივმართოთ ფსიქიატრს და ფსიქიატრთან კონსულტაცია არის პროფესიული შეხვედრა ფსიქიატრთან, რომელიც ემსახურება მენტალური ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასებას, დიაგნოსტიკას და მკურნალობას.

რა ხდება ფსიქიატრთან კონსულტაციის დროს?

ანამნეზის შეგროვება:

ფსიქიატრი იწყებს კითხვებით, რომ უკეთ გაიგოს თქვენი პრობლემის ისტორია. ეს მოიცავს:

ფსიქოლოგიური და ფიზიკური სიმპტომების აღწერას.



ცხოვრების სტრესული მოვლენების შესახებ ინფორმაციის მოპოვებას.



ოჯახური ისტორიის გამოკითხვას (ფსიქიკური აშლილობების არსებობა ოჯახში).

სიმპტომების განხილვა:

საუბარი იმაზე, თუ რა სიმპტომები გაწუხებთ:

შფოთვა



დეპრესია



უძილობა



კონცენტრაციის პრობლემები



ფიქრები სუიციდზე ან თვითდაზიანებაზე

ფიზიკური ჯანმრთელობის შეფასება:

ფსიქიატრმა შესაძლოა მოითხოვოს ზოგადი სამედიცინო ინფორმაცია ან ჩაატაროს ფიზიკური გამოკვლევა, რათა გამოირიცხოს სხვა დაავადებები, რომლებიც გავლენას ახდენს ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე.

დიაგნოსტიკა:

ფსიქიატრი გამოიყენებს ფსიქიატრიული დიაგნოსტიკური კრიტერიუმების სისტემას, მაგალითად DSM-5-ს, რათა განსაზღვროს თქვენი მდგომარეობა.

მკურნალობის გეგმის შედგენა:

ფსიქიატრი შეიძლება შემოგთავაზოთ:

მედიკამენტოზური მკურნალობა: ანტიდეპრესანტები, ანტიფსიქოტიკური ან შფოთვის საწინააღმდეგო პრეპარატები.



ფსიქოთერაპია: მიმართულება ფსიქოლოგთან ან ფსიქოთერაპევტთან სამუშაოდ.



ცხოვრების სტილის ცვლილებები: რეკომენდაციები უკეთესი ძილის, კვების და ფიზიკური აქტივობის შესახებ.



სარეაბილიტაციო ან კრიზისული დახმარება: მძიმე შემთხვევებში შესაძლებელია სტაციონარული მკურნალობა.

როდის უნდა მიმართოთ ფსიქიატრს?

ფსიქიატრის კონსულტაცია რეკომენდებულია, თუ თქვენ:

გრძნობთ ხანგრძლივ დეპრესიას ან შფოთვას.

გაქვთ სუიციდური ფიქრები.

განიცდით უძილობას ან ჭამის დარღვევებს.

გაწუხებთ პანიკის შეტევები ან სხვა მძიმე სიმპტომები.

თქვენი ქცევა ან ფიქრები ხელს უშლის ყოველდღიურ ცხოვრებას.

ადრე დიაგნოზირებული ფსიქიკური აშლილობა გიმწვავდებათ.

როგორ მოემზადოთ ფსიქიატრთან ვიზიტისთვის?

ჩამოიწერეთ თქვენი სიმპტომები: რამდენი ხანია გაწუხებთ და რამდენად ძლიერია ისინი.

შეიტანეთ დეტალები მედიკამენტებზე: მიაწოდეთ ინფორმაცია იმ წამლების შესახებ, რასაც იღებთ (თუ იღებთ).

იყავით გულწრფელი: არ შეგეშინდეთ თქვენი ფიქრებისა და გრძნობების გაზიარების.

ფსიქიატრთან კონსულტაციის სარგებელი:

დიაგნოსტიკა: გაიგებთ, რა ხდება თქვენს ფსიქიკურ ჯანმრთელობაში.

მკურნალობა: მიიღებთ ინდივიდუალურად მორგებულ მკურნალობას.

გარდაქმნა: ფსიქიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება ხელს უწყობს ცხოვრების ხარისხის ამაღლებას.

თუ თქვენ ან თქვენს ახლობელს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემა გაწუხებთ, ფსიქიატრის კონსულტაცია არის პირველი ნაბიჯი გამოსავლისკენ.

იხილეთ ასევე

[→ უძილობის მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

[→ ფსიქიატრი თბილისში — ვინ არის ფსიქიატრი](https://www.mentalclinic.ge/health/psychiatrist_tbilisi/)

[→ პიროვნული აშლილობები](https://www.mentalclinic.ge/health/personality-disorders/)

[→ ხშირად დასმული კითხვები](https://www.mentalclinic.ge/faq/)

## ფსიქოდიაგნოსტიკა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

ფსიქოდიაგნოსტიკა მიზნად ისახავს ინდივიდის კოგნიტური, ემოციური და ქცევითი ფუნქციონირების ზუსტ შეფასებას ვალიდირებული ინსტრუმენტებით. ის იძლევა მნიშვნელოვან ინფორმაციას შფოთვითი, გუნება-განწყობის და სხვა აშლილობების შესახებ და ეხმარება მკურნალობის ინდივიდუალური გეგმის შემუშავებას. მოიცავს პირველად შეფასებას, კლინიკურ ინტერვიუს, სტანდარტიზებულ ფსიქოლოგიურ ტესტირებას (მეხსიერება, ყურადღება, PHQ, დეპრესიისა და შფოთვის სიმწვავე) და საბოლოო შეფასებას მკურნალობის მონიტორინგისთვის.

## ფსიქოდიაგნოსტიკა

ფსიქოდიაგნოსტიკა მიზნად ისახავს სხვადასხვა ფსიქოლოგიური მდგომარეობების ზუსტ შეფასებასა და გაგებას. ჩვენი გუნდის გამოცდილი სპეციალისტები იყენებენ მეცნიერულად დადასტურებულ ინსტრუმენტებსა და მეთოდებს კოგნიტური, ემოციური და ქცევითი ფუნქციონირების შესაფასებლად. შეფასება იძლევა მნიშვნელოვან ინფორმაციას ფსიქიკური ჯანმრთელობის ისეთ სირთულეებზე, როგორიც არის შფოთვითი, გუნება-განწყობის ან სხვა სახის  აშლილობები. ფსიქოდიაგნოსტიკური სერვისი მორგებულია ინდივიდის პირად საჭიროებებზე და ხელს უწყობს  მკურნალობის ინდივიდუალური გეგმის შემუშავებასა და წარმართვას,  რაც  საბოლოო ჯამში, უზრუნველყოფს მკურნალობის ეფექტურობას.

## ფსიქოდიაგნოსტიკა მოიცავს შემდეგ მეთოდებს:

### პირველადი შეფასება:

ამ ეტაპზე, ხდება ინფორმაციის შეგროვება ინდივიდის მახასიათებლების და  პრობლემების შესახებ.  იგი შესაძლოა მოიცავდეს ინტერვიუს ინდივიდთან და მათი ოჯახის წევრებთან.

### კლინიკური ინტერვიუ:

სტრუქტურირებული ან ნახევრად სტრუქტურირებული საუბარი კლინიცისტსა და ინდივიდს შორის, რომლის მიზანი არის მენტალური ჯანმრთელობის შეფასება, პირადი ისტორიის შეგროვება, სიმპტომების კვლევა და პრობლემების კონტექსტის გაგება. ამ პროცესში შესაძლოა საუბარი შეეხოს ოჯახის ისტორიას, ტრავმებს, ცხოვრების მოვლენებს და სხვა ხელისშემშლელ ფაქტორებს.

### ფსიქოლოგიური ტესტირება:

სტანდარტიზირებული ტესტები ხშირად გამოიყენება კოგნიტური შესაძლებლობების, ემოციური ფუნქციონირების, პიროვნული მახასიათებლების და კონკრეტული ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების  შესაფასებლად. ცენტრში გამოყენებული ტესტები მოცავს მეხსიერების, აზოვნების, ინტელექტის, ყურადღების კონცენტრაციის სავარჯიშოებს. ისევე როგორც ზოგადი ფსიქიკური ჯანმრთელობის (PHQ), ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის სიმწვავის, დეპრესიის, შფოთვისა და სხვა ფსიქიკური სირთულეების შესაფასებელ ინსტრუმენტებს.

### საბოლოო შეფასება:

ფსიქოდიაგნოსტიკური პროცესის ბოლო ეტაპია საბოლოო შეფაება, მკურნალობის დასასრულს, ადამიანის მდგომარობის მონიტორინგისა და ჩატარებული მკურნალობის შედეგების ეფექტურობის შეფასების მიზნით.

## ფსიქოთერაპია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

ფსიქოთერაპია ფსიქიკური ჯანმრთელობის მკურნალობის მეთოდია — პაციენტსა და თერაპევტს შორის პროფესიული ურთიერთქმედება ფსიქოლოგიური პრობლემების გასააზრებლად და დასაძლევად. მიმართულება პაციენტის საჭიროებაზე მორგებით შეირჩევა და მოიცავს კოგნიტიურ-ბიჰევიორულ (CBT), ფსიქოდინამიურ, ჰუმანისტურ, ჯგუფურ და ოჯახურ თერაპიას. მიზანია ემოციური მდგრადობის, პიროვნული ზრდისა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება; ეყრდნობა ინდივიდუალურ მიდგომას, ნდობასა და კონფიდენციალურობას.

ფსიქოთერაპია

ფსიქოთერაპია არის ფსიქიკური ჯანმრთელობის მკურნალობის მეთოდი, რომელიც მოიაზრებს პაციენტსა და  თერაპევტს შორის პროფესიულ ურთიერთქმედებას ფსიქოლოგიური პრობლემების გასაგებად, გასამკლავებლად და გასაუმჯობესებლად. უფრო კონკრეტულად, ფსიქოთერაპიის დანიშნულება მდგომარეობს ადამიანის ემოციური მდგომარეობის გაუმჯობესებაში და ფსიქიკური პრობლემების დაძლევაში.

მეთოდების და მიმართულების შერჩევა ხდება პაციენტის საჭიროებების მიხედვით, მასთან შეთანხმებით. საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება ფსიქოთერაპევტმა გადაამისამართოს პაციენტი ფსიქიატრთან, ნეიროფსიქოლოგთან ან სხვა ტიპის სპეციალისტთან. აქვე უნდა აღვნიშნოთ, რომ ფსიქოთერაპიის დანიშნულება დამოკიდებულია ინდივიდის მდგომარეობასა და მიზნებზე.

ფსიქოლოგიური ფსიქოთერაპიული სერვისები წარმოადგენს თერაპიულ ჩარევებს, რომლებსაც ახორციელებენ ლიცენზირებული ფსიქიკური ჯანმრთელობის პროფესიონალები, მიზნად ისახავს ინდივიდების დახმარებას სხვადასხვა ფსიქოლოგიური პრობლემების და ემოციური სტრესის დაძლევაში. ეს სერვისები ძირითადად მიმართულია ფსიქიკური ჯანმრთელობის, პირადი კეთილდღეობის და ემოციური მდგრადობის გაუმჯობესებაზე. ფსიქოთერაპიის დანიშნულება ხშირად განსაზღვრულია როგორც ინდივიდის ცხოვრების ხარისხის ამაღლება და ფსიქიკური კეთილდღეობის უზრუნველყოფა. ფსიქოთერაპიული სერვისები მოიცავს:

ძირითადი მიმართულებები:

1. კოგნიტიურ-ქცევითი თერაპია (CBT)

აზრების და ქცევების შეცვლაზე მუშაობა

არაციონალური დაშვებების იდენტიფიცირება

პრაქტიკული უნარ-ჩვევების სწავლება ფსიქოთერაპიის დანიშნულება ინდივიდის გაძლიერებაა.

2. ფსიქოდინამიური თერაპია

გაუცნობიერებელი კონფლიქტების გამოვლენა

წარსული გამოცდილების ანალიზი ამ ტიპშიც განსაკუთრებულ როლს თამაშობს.

ადრეული ურთიერთობების გავლენის შესწავლა

3. ჰუმანისტური თერაპია

პიროვნული ზრდის ხელშეწყობა და აქაც ფსიქოთერაპიის დანიშნულება ადამიანის სრულფასოვანი განვითარების მხარდაჭერაა.

თვითრეალიზაციის პოტენციალის გახსნა

პოზიტიური თვითაღქმის ჩამოყალიბება

4. ჯგუფური თერაპია

გამოცდილების გაზიარება ჯგუფური სესიებისას მონაწილეთა მხარდაჭერაა.

სოციალური უნარ-ჩვევების გაუმჯობესება

ურთიერთმხარდაჭერა

5. ოჯახური თერაპია

საოჯახო ურთიერთობების გაჯანსაღება ფსიქოთერაპიის დანიშნულების ფარგლებში ხდება.

კონფლიქტების მართვა

ურთიერთგაგების გაღრმავება

მიზნები:

ფსიქოლოგიური პრობლემების გადაჭრა, რაც ფსიქოთერაპიის დანიშნულებაა პრაქტიკაში.

ემოციური მდგრადობის გაუმჯობესება

პიროვნული ზრდა

ცხოვრების ხარისხის ამაღლება

მნიშვნელოვანი პრინციპები:

ინდივიდუალური მიდგომა, რომელიც უკავშირდება ფსიქოთერაპიის დანიშნულების სწორ განსაზღვრას.

ნდობა და პატივისცემა

კონფიდენციალურობა

aktiuri-tanamshromloba

ფსიქოთერაპია შეიძლება იყოს მოკლევადიანი ან გრძელვადიანი, პაციენტის საჭიროებებიდან გამომდინარე. საბოლოო ჯამში, ფსიქოთერაპიის დანიშნულება არის ადამიანის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და ემოციური სტაბილურობის მოპოვება. ასევე, აღსანიშნავია, რომ  ინდივიდის საჭიროებებზეა მორგებული და დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე.

იხილეთ ასევე

[→ ფსიქოლოგი თბილისში — კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/health/%e1%83%a4%e1%83%a1%e1%83%98%e1%83%a5%e1%83%9d%e1%83%9a%e1%83%9d%e1%83%92%e1%83%98-%e1%83%97%e1%83%91%e1%83%98%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%a1%e1%83%a8%e1%83%98-%e1%83%a4%e1%83%a1%e1%83%98/)

[→ პიროვნული აშლილობების მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/personality-disorders/)

[→ პანიკური შეტევის მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/%e1%83%9e%e1%83%90%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%99%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%98-%e1%83%a8%e1%83%94%e1%83%a2%e1%83%94%e1%83%95%e1%83%90-%e1%83%a1%e1%83%98%e1%83%9b%e1%83%9e%e1%83%a2%e1%83%9d/)

[→ Borderline აშლილობის მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/borderline-personality-disorder/)

# მკურნალობის მეთოდები (Georgian)

## EMDR თერაპია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/emdr/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

EMDR (თვალის დესენსიტიზაციისა და რეპროცესირების მეთოდი) პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის ერთ-ერთი ეფექტური, საერთაშორისოდ რეკომენდებული მკურნალობის მეთოდია. საქართველოში პირველად სწორედ ჩვენს ცენტრში, 2015 წელს, ჰოლანდიელი სპეციალისტების დახმარებით დაინერგა. მეთოდის უპირატესობა სწრაფი შედეგია — თერაპია მოიცავს 4–6 სეანსს. სესიის დროს კლიენტი თვალს ადევნებს შემაშფოთებელ სტიმულებს, რაც ეხმარება ტრავმული გამოცდილების გადამუშავებასა და შფოთვის შემცირებაში.

EMDR (თვალის დესენსიტიზაციისა და რეპროცესირების მეთოდი) პოსტტრავმული სტრესული  აშლილობის და პოსტტრავმული სტრესისგან გამოწვეული პრობლემების ერთ-ერთი ეფექტური, საერთაშორისოდ რეკომენდებული მკურნალობის მეთოდია.აღნიშნული ფსიქოთერაპიული მეთოდი პირველად საქართველოში,  2015 წელს, დაინერგა ჰოლანდიელი სპეციალისტების (Walther Van Lieshout, Rianneke van der Gaag) დახმარებით, „სტრესის მართვისა მენტალური ჯანმრთელობის ცენტრის“ ბაზაზე.  სწავლება განხორციელდა ორ ეტაპად: პირველ ეტაპზე მოხდა მეთოდის ათვისება. შემდგომ ეტაპზე კი მოხდა კლინიკის სპეციალისტების მიერ ჩატარებული თერაპიების ანალიზი და პროცესის ეფექტურობის შეფასება.EMDR თერაპიის სასწავლო სესიებზე ათვისებული დეტალური პროტოკოლებისა და პროცედურების გამოყენებით,  EMDR თერაპია დანერგვის დღიდან აქტიურად გამოიყენება ცენტრში პოსტტრავმული სტრესული აშლილობების სამკურნალოდ.მეთოდის  უპირატესობებს წარმოადგენს  სწრაფი შედეგი. ეს ხდება რადგან თერაპიული მუშაობის ხანგრძლივობა მოიცავს  4-6 სეანსს და მისი  მაღალეფექტურობა. ცენტრში თერაპია ტარდება შესაბამისი ინსტრუმენტის გამოყენებით (EMDR Kit 2_2017). ასევე, აღნიშნული ინსტრუმენტი მკვეთრად ზრდის თერაპიის  კომფორტულობასა და ეფექტურობას.

კვლევები მიუთითებს, რომ EMDR თერაპიის გამოყენებით ადამიანებს შეუძლიათ დროის ხანმოკლე პერიოდში მიიღონ იგივე სარგებელი, რასაც ფსიქოთერაპია იძლევა გრძელვადიანი მუშაობის შედეგად. გავრცელებულია ვარაუდი, რომ მძიმე ემოციური ტკივილის განკურნებას დიდი დრო სჭირდება. თუმცა EMDR თერაპია აჩვენებს, რომ გონებას რეალურად შეუძლია განკურნოს ფსიქოლოგიური ტრავმა. ეს ხდება ისევე როგორც სხეული აღდგება ფიზიკური ტრამვისგან.

EMDR თერაპიის დროს კლიენტი  თვალს ადევნებს ემოციურად შემაშფოთებელ სტიმულებს იმისთვის რომ  შეძლოს საკუთარი სტრესული გამოცდილებების ხელახლა განცდა, მათი გაანალიზება და შფოთვის ხარისხის შემცირება.

EMDR თერაპიით წარმატებული მკურნალობის შემდეგ იხსნება აფექტური დისტრესი, ნეგატიური რწმენების პოზიტიური წარმოდგენებით ჩანაცვლება ხდება და ფიზიოლოგიური აგზნება მცირდება.

იხილეთ ასევე

[→ ფობიების მკურნალობა EMDR მეთოდით](https://www.mentalclinic.ge/health/specific-phobias/)

[→ შფოთვითი აშლილობის მართვა](https://www.mentalclinic.ge/health/gad/)

[→ PTSD-ის მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/ptsd/)

დაკავშირებული თემები: [პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/ptsd/) · [შფოთვა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [APA — EMDR თერაპია (PTSD)](https://www.apa.org/ptsd-guideline/treatments/eye-movement-reprocessing).

## კლინიკური ტესტირება

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/clinical-testing/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

კლინიკური ტესტირება ზომავს და აფასებს ინდივიდის აღქმას, აზროვნებას, მეხსიერებას, ყურადღების კონცენტრაციასა და ლოგიკური კავშირების დამყარების უნარს, ასევე ზოგად ფსიქიკურ ჯანმრთელობას, შიშებს, ფობიებსა და დამოკიდებულების ხარისხს. კოგნიტური უნარების დაქვეითება ხშირად უკავშირდება შფოთვას, დეპრესიასა და პარანოიას. ტესტირების მონაცემები ეხმარება ექიმსა და ფსიქოლოგს დარღვევის ბუნების ზუსტ შეფასებაში, დაქვეითებული უნარების აღდგენასა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაში.

კლინიკური ტესტირების მიზანია გაზომოს და შეაფასოს ინდივიდის აღქმის, აზროვნების პროცესები, მეხსიერება, ყურადღების კონცენტაციის, ლოგიკური და ასოციაციური კავშირების დამყარების უნარი, ისევე, როგორც გაზომოს და შეაფასოს ინდივიდის ზოგადი ფსიქიკური ჯანმრთელობა, შიშები და ფობიები, ობსესიური განწყობებისადმი მიდრეკილება , სხვადასხვა ნივთიერებებზე, ალკოჰოლზე ან აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების  ხარისხი და გამოიყენოს ეს მონაცემები ინდივიდის მკურნალობის პროცესში, მდგომარეობის გაუმჯობესების მონიტორინგის შეფასებისთვის.

ხშირად, მეხსიერების, ყურადღების კონცენტრაციის, ასოციაციური და ლოგიკური აზროვნების უნარის დაქვეითება დაკავშირებულია სხვადასხვა აშლილობებთან, როგორიებიცაა შფოთვა, დეპრესია, პარანოია და სხვა, შესაბამისად, ინდივიდთან მუშაობის დ ამკურნალობის პროცესში, მნიშვნელოვანია ექიმსა და ფსიქოლოგს ჰქონდეთ ამომწურავი ინფორმაცია დარღვევის ხარისხისა და ბუნების შესახებ, რათა დაეხმარონ პაციენტს დაქვეითებული უნარების აღდგენასსა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაში.

## კოგნიტურ-ბიჰევიორალური თერაპია (CBT)

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

კოგნიტურ-ბიჰევიორალური თერაპია (CBT) სტრუქტურირებული, დროში შეზღუდული ფსიქოთერაპიაა, რომელიც ეყრდნობა კავშირს ფიქრებს, ემოციებსა და ქცევას შორის. პაციენტი სწავლობს არაადაპტური აზროვნების ნიმუშების ამოცნობასა და მათ ჩანაცვლებას უფრო რეალისტური მიდგომებით. მისი ეფექტურობა დადასტურებულია დეპრესიის, შფოთვითი აშლილობების, ფობიების, OCD-ის, PTSD-ისა და უძილობის დროს. მკურნალობა ჩვეულებრივ მოიცავს 8–20 სესიას; გაიდლაინები (NICE, APA) CBT-ს პირველი რიგის მკურნალობად მიიჩნევენ.

### რა არის CBT?

კოგნიტურ-ბიჰევიორალური თერაპია (Cognitive Behavioral Therapy, CBT) არის სტრუქტურირებული, დროში შეზღუდული ფსიქოთერაპია, რომელიც ემყარება კავშირს ფიქრებს, ემოციებსა და ქცევას შორის. თერაპევტთან ერთად პაციენტი სწავლობს როგორ ამოიცნოს არაზუსტი ან არაადაპტური აზროვნების ნიმუშები და როგორ ჩაანაცვლოს ისინი უფრო რეალისტური, დამხმარე მიდგომებით.

### რა მდგომარეობებში ეხმარება

CBT-ის ეფექტურობა დადასტურებულია მაღალი ხარისხის კვლევებით შემდეგ მდგომარეობებში:

- დეპრესია
- გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა, პანიკური აშლილობა და ფობიები
- სოციალური შფოთვა
- ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD)
- პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა (PTSD)
- ძილის დარღვევები (უძილობა)

### როგორ მიმდინარეობს

მკურნალობა ჩვეულებრივ მოიცავს 8–20 სესიას, თითოეული დაახლოებით 50 წუთის ხანგრძლივობით. სესიები სტრუქტურირებულია და მიზანზე ორიენტირებული; პაციენტი ხშირად იღებს „საშინაო დავალებებს" ახალი უნარების ყოველდღიურ ცხოვრებაში გამოსაყენებლად.

### მტკიცებულება

წამყვანი კლინიკური გაიდლაინები — მათ შორის ბრიტანული NICE-ისა და ამერიკის ფსიქიატრთა ასოციაციის (APA) რეკომენდაციები — CBT-ს მიიჩნევენ დეპრესიისა და შფოთვითი აშლილობების პირველი რიგის, მტკიცებულებაზე დაფუძნებულ მკურნალობად, ცალკე ან მედიკამენტურ თერაპიასთან ერთად.

### როდის მივმართოთ სპეციალისტს

თუ განგრძობადი დარდი, შფოთვა, ან ქცევითი სიმპტომები ხელს გიშლით ყოველდღიურ ფუნქციონირებაში, მიმართეთ ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტს შესაფასებლად. GSMRC-ის გუნდი დაგეხმარებათ თქვენთვის შესაფერისი მკურნალობის გეგმის შერჩევაში.

## მედიკამენტური მკურნალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

მედიკამენტური თერაპია ფსიქიკური აშლილობების სიმპტომების მართვისა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისკენაა მიმართული. GSMRC-ის პრიორიტეტია მაღალეფექტური, უსაფრთხო და კარგად ამტანი მკურნალობა. სქემა ინდივიდუალურია — შეირჩევა დიაგნოზის, მდგომარეობის სიმწვავისა და მკურნალობის ისტორიის მიხედვით, ხშირად ფსიქოთერაპიის ჩართვით. გამოიყენება ანტიდეპრესანტები, ანტიფსიქოზურები, სტაბილიზატორები და ანქსიოლიტიკები; წარმატება დიაგნოზის სისწორესა და მონიტორინგზეა დამოკიდებული.

> **მნიშვნელოვანი — მედიკამენტები მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით**
> ეს მედიკამენტები გაიცემა მხოლოდ რეცეპტით და უნდა შეარჩიოს, დანიშნოს და მონიტორინგი გაუწიოს ფსიქიატრმა. ნუ დაიწყებთ, შეწყვეტთ ან შეცვლით პრეპარატს ან მის დოზას დამოუკიდებლად. კონსულტაციისთვის დაგვიკავშირდით: **+995 32 2 440 550**.

მედიკამენტური თერაპია

მედიკამენტური მკურნლობა ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროში რთული და მრავალასპექტიანი პროცესია. მისი ძირითადი მიზანია ფსიქიკური აშლილობების სიმპტომების მართვა და პაციენტის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება.

ჩვენი კლინიკის მიდგომა აღნიშნულთან დაკავშირებით პირველ რიგში მოიაზრებს მაღალეფქტურ მკურნალობასთან ერთად, უსაფრთხო და კომფორტულ მკურანლობას. მედიკამენტური მკურნალობის მიზანია არა მარტო ფსიქიკური სიმპტომების და ჩივილების შემცირება, არამედ მედიკამენტის მაღალი ამტანიანობა და კომფორტულობა.

მედიკამენტური მკურნალობა იწყება პრობლემის განსზღვრის შემდეგ პაციენტის სხვა როგორც ჯანმრთელობის ასევე სოციალური და სხვა ასპექტების გათვალისწინებით.

მკურნალობის პროცესის ეფექტიანად წარმართვისათვის ხშირად პროცესში ერთვებიან კლინიკური ფსიქოლოგები. ფსიქოდიაგნოსტიკური მეთოდები ხშირად გვეხმარება სრულად დავინახოთ პრობლემის თევისებურებები.

მდგომარეობის სიმწვავის, წარსულში მკურნალობის ისტორიის გათვალიწინებით ხდება შემდგომ სტრატეგიის განსაზღვრა.  უმეტეს შემთხვევაში მკურნალობა ხდება ამბუალტორიულად, ხოლო ზოგჯერ დღის სტაციონარის ფარგლებში. ასევე მედიკამენტურ მკურანლობასთან ერთად ჩვენს პრაქტიკაში ხშირად მკურნალობა არის კომბინირებული სხვადასხვა ფსიქოთერაპიულ სერვისთან ერთობლიობაში.

მედიკამენტებს, რომლებიც გამოიყენება მენტალური ჯანმრთელობის სფეროში მოიცავს შემდეგ ჯგუფებს:

ანტიდეპრესანტები: დეპრესიის, შფოთვის აშლილობის, პანიკური შეტევებისა და პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის სამართავად. SSRI: ესციტალოპრამი, სერტრალინი, ფლუოქსეტინი, პაროქსეტინი, SNRI: ვენლაფაქსინი ტრიციკლური: კლომიპრამინი

ანტიფსიქოზური მედიკამენტები (ნეიროლეპტიკები): შიზოფრენიის, ბიპოლარული აშლილობისა და სხვა ფსიქოზური მდგომარეობების სამკურნალოდ. პირველი თაობა: ჰალოპერიდოლი, ქლორპრომაზინი მეორე თაობა: რისპერიდონი, ოლანზაპინი, კვეტიაპინი, არიპიპრაზოლი, პალიპერიდონი და სხვა

სტაბილიზატორები: ბიპოლარული აშლილობის მენეჯმენტისათვის, ემოციური მერყეობის შესამცირებლად. მაგ: ლითიუმი, ვალპროატი, ლამოტრიჯინი, ტოპირამატი

ანქსიოლიტიკები (ტრანქვილიზატორები): მოკლევადიანი შფოთვის სამართავად. ბენზოდიაზეპინები: დიაზეპამი, ალპრაზოლამი და არაფენზოდიაზეპინური: ბუშპირონი, ჰიდროქსიზინი, დოქსილამინი

სედატიური საშუალებები: ძილის დარღვევებისა და მწვავე შფოთვის სამართავად.

საძილე პრეპარატები: მელატონინი, ტრაზოდონი და სხვ

მკურნლობის წარმატება დამოკიდებულია სწორ დიაგნოზზე, ინდივიდუალურ მიდგომაზე, პაციენტის მონიტორინგსა და გვერდითი ეფექტების კონტროლზე. თითოეული პაციენტისთვის სამკურნლო სქემა უნიკალურია.

მედიკამენტური მკურნალობის გრძელვადიანი მყარი შედეგი, უსაფრთხოება და კომფორტულობა ჩვენი უპირობო პრიორიტეტია !

იხილეთ ასევე

[→ ფსიქოზის მედიკამენტოზური მართვა](https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/)

[→ ბიპოლარული აშლილობის მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/)

[→ ოპიატებზე დამოკიდებულების მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/opiates/)

იხილეთ ასევე

[→ ფსიქიატრი თბილისში](https://www.mentalclinic.ge/health/psychiatrist_tbilisi/)

დაკავშირებული თემები: [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/) · [დეპრესია](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/) · [ბიპოლარული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/)

წყარო: [NIMH — ფსიქიკური ჯანმრთელობის მედიკამენტები](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/mental-health-medications).

## ფსიქოგანათლება

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/psychoeducation/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

ფსიქოგანათლება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მეთოდია, რომელიც კლიენტს ეხმარება საკუთარი მდგომარეობის უკეთ გაგებასა და მასთან ეფექტურად გამკლავებაში, ასევე დაძაბულობის შემცირებაში. ოჯახის წევრების ფსიქოგანათლება ასწავლის ოჯახს პრობლემის გადაჭრისა და კომუნიკაციის უნარებს და მხარდაჭერის ტექნიკებს. კვლევები ადასტურებს, რომ კომპეტენტური ფსიქოგანათლება აუმჯობესებს პაციენტისა და ოჯახის კეთილდღეობას, ამცირებს რეციდივის რისკს და ზრდის გამოჯანმრთელების ხარისხს.

ფსიქოგანათლება მიზნად ისახავს კლიენტის ინფორმირებას და მხარდაჭერას დაავადებებისა და პრობლემების უკეთ გაგებისა და მათთან ეფექტურად გამკლავებისთვის. ეს არის მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მეთოდი, რომელიც ეხმარება სხვადასხვა აშლილობის ან დაავადების მქონე ადამიანებს საკუთარ პრობლემებში გარკვევასა და დაძაბულობის შემცირებაში.  ფსიქოგანათლება გულისხმობს ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის სწავლას და გაგებას. იგი შეიძლება შევადაროთ ფიზიკურ აღზრდას, სადაც ვწავლობთ, თუ როგორ მუშაობს ჩვენი სხეული და როგორ უნდა ვიზრუნოთ მასზე. ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და მისი გაუმჯობესების გზების ცოდნა არის მნიშვნელოვანი ნაბიჯი საკუთარი თავის გაგებისა და მასზე ზრუნვისათვის.ოჯახის წევრების ფსიქოგანათლება

ინდივიდის ფსიქიკური სირთულეების მიღება და სწორი დახმარების გაწევა ხშირად რთულია სირთულეების მქონე ინდივიდის ოჯახისთვის. ოჯახის წევრების ფსიქოგანათლება არის მეთოდი, რომელიც მიზნად ისახავს პაციენტის ოჯახისთვის პრობლემის გადაჭრისა და კომუნიკაციის უნარებს სწავლებას. ასევე, იგი უზრუნველყოფს კვალიფიციური ინფორმაციისა და რესურსების ხელმისაწვდომობას მხარდამჭერი გარემოს დახმარებით. ოჯახის წევრების ფსიქოგანათლებას ახორციელებენ ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროს მუშაკები: ფსიქიატრები და ფსიქოლოგები. ფსიქოგანათლება მიმართულია დაავადების მიმდინარეობის, რისკების, პაციენტთან კომუნიკაციის და მხარდაჭერის ტექნიკების სწავლებასა და დამხმარე სტრატეგიების გამოყენების შესახებ ოჯახისთვის რეკომენდაციების მიწოდებაზე. ოჯახის წევრების ფსიქოგანათლების მნიშვნელობას ხაზს უსვამს, ბოლო წლებში  ჩატარებული 30-ზე მეტი კვლევა, რომელიც მიუთითებს, რომ კომპეტენტური პირებისგან მიღებული  ფსიქოგანათლება აუმჯობესებს პაციენტის და მისი ოჯახის წევრების კეთილდღეობას, ამცირებს რეციდივის რისკსა და ზრდის პაციენტის გამოჯანმრთელების ხარისხს.

## ხშირად დასმული კითხვები/FAQ

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/faq/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-07-07

პასუხები ფსიქიატრიისა და ფსიქოთერაპიის შესახებ ხშირად დასმულ კითხვებზე. დეპრესია, შფოთვა, მედიკამენტები.

.faq-container{max-width:900px;margin:0 auto;font-family:inherit;}
.faq-section{margin-bottom:30px;}
.faq-section h2{color:#2E4057;font-size:22px;margin-bottom:15px;padding-bottom:8px;border-bottom:2px solid #e74c3c;}
.faq-item{border:1px solid #e8e8e8;border-radius:8px;margin-bottom:8px;overflow:hidden;background:#fff;}
.faq-question{padding:16px 50px 16px 20px;cursor:pointer;font-weight:600;color:#2E4057;position:relative;font-size:16px;transition:background .2s;}
.faq-question:hover{background:#f8f9fa;}
.faq-question::after{content:'+';position:absolute;right:20px;top:50%;transform:translateY(-50%);font-size:22px;color:#e74c3c;transition:transform .3s;}
.faq-item.active .faq-question::after{content:'−';}
.faq-answer{max-height:0;overflow:hidden;transition:max-height .4s ease;padding:0 20px;}
.faq-item.active .faq-answer{max-height:1500px;padding:0 20px 16px;}
.faq-answer p{color:#555;line-height:1.7;margin:8px 0;}
.faq-answer a{color:#1a73e8;text-decoration:none;font-weight:500;}
.faq-answer a:hover{text-decoration:underline;}
.faq-link-box{margin-top:10px;padding:8px 12px;background:#f0f7ff;border-radius:6px;font-size:14px;}
.faq-link-box a{margin-right:15px;}

ზოგადი კითხვები ფსიქიატრიის შესახებ

რა განსხვავებაა ფსიქიატრსა და ფსიქოლოგს შორის?

ფსიქიატრი არის ექიმი, სამედიცინო განათლებით, სვამს დიაგნოზს და საჭიროების შემთხვევაში ნიშნავს მედიკამენტურ მკურნალობას. ფსიქოლოგი მუშაობს მხოლოდ ფსიქოთერაპიული მეთოდებით და არ ნიშნავს წამლებს.

ფსიქიატრის კონსულტაცია

ფსიქოთერაპია

ფსიქიკური აშლილობა გენეტიკურია?

გენეტიკა მედიცინაში მეტად მნიშვნელოვანია, თუმცა ის არ არის განაჩენი. გენეტიკურმა განწყობამ არ უნდა შეგვაშინოს, პირიქით უნდა გავითვალისწინოთ მკურნალობის პროცესში და სწორად გამოვიყენოთ მკურნალობის დაგეგმვის პროცესში.

ფსიქიკური აშლილობა სირცხვილია?

არა. ეს არის ბიოლოგიური და ფსიქოლოგიური პროცესების ერთობლიობა, ისევე როგორც დიაბეტი ან ჰიპერტენზია. სტიგმის მოხსნა წარმატებული მკურნალობის პირველი ნაბიჯია.

შესაძლებელია თუ არა ფსიქიკური პრობლემის სრული განკურნება?

ტერმინები „მკურნალობა" და „განკურნება" ხშირად აირია. ბევრი მდგომარეობა სრულად იკურნება, ხოლო ქრონიკული პროცესების დროს თანამედროვე მართვა საშუალებას გვაძლევს მივაღწიოთ მდგრად რემიზიას.

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

არის თუ არა კონფიდენციალურობა დაცული?

დიახ, პაციენტის შესახებ ნებისმიერი ინფორმაცია წარმოადგენს სამედიცინო საიდუმლოებას. ინფორმაციის გაცემა მესამე პირზე ხდება მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ უკიდურეს შემთხვევებში ან თავად პაციენტის წერილობითი თანხმობით.

„დიაგნოზი იარლიყია, რომელიც მთელი ცხოვრება დამრჩება?"

არა. დიაგნოზი მედიცინაში არის არა „იარლიყი", არამედ სამუშაო ინსტრუმენტი, რომელიც ექიმს ეხმარება მკურნალობის სწორი ტაქტიკის შერჩევაში. ბევრი ფსიქიკური მდგომარეობა ტრანზიტორულია (დროებითი) და ადეკვატური მკურნალობის შემდეგ დიაგნოზი კარგავს აქტუალობას.

[ფსიქოდიაგნოსტიკა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

მედიკამენტური მკურნალობის შესახებ

იწვევს თუ არა ანტიდეპრესანტები დამოკიდებულებას?

თანამედროვე ანტიდეპრესანტები (SSRI, SNRI) არ იწვევენ ნარკოტიკულ დამოკიდებულებას. მათი მოხსნა ხდება ეტაპობრივად, ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ.

მედიკამენტური მკურნალობა

[დეპრესია](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

შემიძლია თუ არა ალკოჰოლის მიღება მკურნალობის დროს?

მკურნალობის პროცესში ალკოჰოლის მიღება არ არის რეკომენდებული, რადგან მან შეიძლება გააძლიეროს გვერდითი მოვლენები ან შეამციროს მედიკამენტის ეფექტურობა.

[ალკოჰოლზე დამოკიდებულება](https://www.mentalclinic.ge/health/alcohol/)

მოვიმატებ თუ არა წონაში წამლების მიღებისას?

ზოგიერთმა პრეპარატმა შესაძლოა იმოქმედოს მადაზე, თუმცა თანამედროვე მედიცინაში არსებობს მრავალი ალტერნატივა, რომლებიც მეტაბოლიზმზე გავლენას არ ახდენს. ექიმი ყოველთვის ინდივიდუალურად არჩევს წამალს.

სამუდამოდ მომიწევს წამლების სმა?

არა. მკურნალობის კურსი ინდივიდუალურია. ბევრ შემთხვევაში, მდგომარეობის დასტაბილურების შემდეგ, მედიკამენტების მიღება ეტაპობრივად წყდება.

ცვლის თუ არა წამალი პიროვნებას?

[არა. მედიკამენტები მოქმედებს სიმპტომებზე (შფოთვაზე, უძილობაზე, აპათიაზე) და არა თქვენს პიროვნულ ღირებულებებზე. მკურნალობის მიზანია დაგაბრუნოთ თქვენს ბუნებრივ მდგომარეობაში.](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

[მედიკამენტური მკურნალობის მეთოდი](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

რა მედიკამენტებით ხდება თქვენს ცენტრში მკურნალობა?

ჩვენს ცენტრში მკურნალობა ხდება უმაღლესი საერთაშორისო სტანდარტებით. მინიმალურად გამოიყენება ისეთი მედიკამენტები (მაგ. ბენზოდიაზეპინები), რომლებიც იწვევენ დამოკიდებულებას.

მედიკამენტური მკურნალობა

რამდენ ხანში იწყებს მოქმედებას ანტიდეპრესანტი?

ანტიდეპრესანტის სრული ეფექტის გამოვლენას სჭირდება 2-4 კვირა, ზოგჯერ 6-8 კვირაც. პირველ კვირებში შეიძლება გაუმჯობესდეს ძილი და მადა, ხოლო გუნება-განწყობის გაუმჯობესება მოგვიანებით მოხდება.

რა გვერდითი მოვლენები აქვს ანტიდეპრესანტებს?

[პირველი 1-2 კვირის განმავლობაში შეიძლება გამოვლინდეს: გულისრევა, თავის ტკივილი, უძილობა ან ძილიანობა, მადის ცვლილება. ეს მოვლენები ჩვეულებრივ თავისით გადის.](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

შეიძლება თუ არა ანტიდეპრესანტის დამოუკიდებლად შეწყვეტა?

[არა, კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული. უეცარმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს: თავბრუსხვევა, გრიპისმაგვარი სიმპტომები, უძილობა, შფოთვა და დეპრესიის დაბრუნება. მიღების შეწყვეტა უნდა მოხდეს ექიმის მეთვალყურეობით.](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

ფსიქოთერაპიის შესახებ

რა არის ფსიქოთერაპია?

ფსიქოთერაპია მუშაობს ფსიქოლოგიურ და ქცევით დონეზე. მისი სამიზნეა აზროვნების პატერნები, ემოციური რეაქციები და ქცევითი ჩვევები. თერაპია პაციენტს აძლევს ინსტრუმენტებს, რათა მან თავად შეძლოს სტრესთან გამკლავება.

[ფსიქოთერაპია (სერვისი)](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[ფსიქოთერაპიის მეთოდი](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ფსიქოთერაპია თუ მედიკამენტური მკურნალობა?

წამალი მკურნალობს ორგანოს (ტვინს), ხოლო ფსიქოთერაპია მკურნალობს პიროვნებას. ჩვენი მიზანია, არა მხოლოდ სიმპტომი მოვხსნათ, არამედ პაციენტს ცხოვრების ხარისხი დავუბრუნოთ.

ფსიქოთერაპია

მედიკამენტური მკურნალობა

რამდენი ხანი გრძელდება ფსიქოთერაპიის კურსი?

ეს დამოკიდებულია პრობლემის სირთულეზე. მოკლევადიანი თერაპია (მაგ. კოგნიტურ-ბიჰევიორული) ჩვეულებრივ 8-16 სესიას მოიცავს. უფრო ღრმა, პიროვნებაზე ორიენტირებული თერაპია შეიძლება წლებიც გაგრძელდეს.

[ჩაეწერეთ ფსიქოთერაპიაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[დეპრესიის შესახებ](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[ემართებათ თუ არა დეპრესია „ძლიერ" ადამიანებს?](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[დეპრესია არ არის ნებისყოფის სისუსტე; ეს არის ბიოლოგიური პროცესი, დაკავშირებული ნეირომედიატორების დისბალანსთან. ის შეიძლება დაემართოს ნებისმიერს.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

დეპრესიის შესახებ

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

[როგორ გავიგო, დეპრესია მაქვს თუ უბრალოდ ცუდ ხასიათზე ვარ?](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[ჩვეულებრივი ცუდი განწყობა რამდენიმე დღეში გადის. დეპრესია კი გრძელდება 2 კვირაზე მეტ ხანს და ახასიათებს: მუდმივი დათრგუნულობა, ინტერესის დაკარგვა, ძილის დარღვევა, მადის ცვლილება, ენერგიის დაკარგვა.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[დეპრესიის სიმპტომები](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[შეიძლება თუ არა დეპრესია თავისით გაიაროს?](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[მსუბუქი დეპრესიული ეპიზოდი შეიძლება თავისით გაიაროს, მაგრამ ეს სარისკოა. მკურნალობის გარეშე დეპრესია ხშირად ქრონიკული ხდება. პაციენტების 80% სრულად იკურნება პროფესიონალური დახმარებით.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

დეპრესია

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

რა კავშირია უძილობასა და დეპრესიას შორის?

უძილობა და დეპრესია მჭიდროდ არის დაკავშირებული. დეპრესიის მქონე პაციენტების 75%-ს ძილის პრობლემები აქვს. ქრონიკულმა უძილობამ შეიძლება გამოიწვიოს დეპრესია.

უძილობა

დეპრესია

შფოთვა, პანიკა და OCD

[რა არის შფოთვითი აშლილობა?](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[შფოთვითი აშლილობა ხასიათდება: მუდმივი, გადაჭარბებული წუხილით; ფიზიკური სიმპტომებით; ყოველდღიური ფუნქციონირების დარღვევით. თუ შფოთვა 6 თვეზე მეტ ხანს გრძელდება — მიმართეთ სპეციალისტს.](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

რა არის პანიკური შეტევა და საშიშია თუ არა?

პანიკური შეტევა არის შიშის მწვავე ეპიზოდი, რომელიც 10-15 წუთში პიკს აღწევს. მიუხედავად საშინელი შეგრძნებისა, პანიკური შეტევა სიცოცხლისთვის საშიში არ არის და იკურნება.

[პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

ობსესია (აკვიატება) ყოველთვის დაავადებაა?

აკვიატებული აზრები მცირე დოზით ბევრ ადამიანს აქვს. თუმცა, თუ ობსესიები ინტრუზიულია, იწვევს დიდ შფოთვას და გართმევთ დროს, ეს შეიძლება მიუთითებდეს ობსესიურ-კომპულსიურ აშლილობაზე (OCD).

[OCD მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/ocd/)

რა არის ჰიპოქონდრია?

ჰიპოქონდრია არის მდგომარეობა, როდესაც ადამიანს აქვს გადამეტებული შიში იმისა, რომ სჭირს რაიმე მძიმე დაავადება, მიუხედავად ნორმალური კვლევის შედეგებისა.

[ჰიპოქონდრიის მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/hypochondria/)

დიაგნოსტიკა და კონსულტაცია

რატომ არის საჭირო ზუსტი დიაგნოზი?

ზუსტი დიაგნოზი მკურნალობის ეფექტურობის ფუნდამენტია. მაგალითად, დეპრესიისა და ბიპოლარული აშლილობის დეპრესიული ფაზის მკურნალობა რადიკალურად განსხვავდება.

[ფსიქოდიაგნოსტიკა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

[ბიპოლარული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/)

[ყურადღების დეფიციტი ყოველთვის ADHD-ს ნიშნავს?](https://www.mentalclinic.ge/health/adhd/)

[არა აუცილებლად. ყურადღების კონცენტრაციის სირთულე შეიძლება ახლდეს დეპრესიას, შფოთვას, ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემებს ან უძილობას. ADHD სპეციფიკური ნეიროგანვითარებითი მდგომარეობაა, რომელსაც კომპლექსური დიაგნოსტიკა სჭირდება.](https://www.mentalclinic.ge/health/adhd/)

ADHD

[ბავშვთა ფსიქიატრია](https://www.mentalclinic.ge/services/child-and-adolescent-mental-health/)

როდის უნდა მივმართო ფსიქიატრს?

ფსიქიატრს უნდა მიმართოთ, თუ: 2 კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში გაწუხებთ დათრგუნულობა ან შფოთვა; გაქვთ ძილის მძიმე დარღვევები; განიცდით პანიკურ შეტევებს; ვერ უმკლავდებით ყოველდღიურ საქმიანობას ემოციური მდგომარეობის გამო.

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

[ფსიქიატრი თბილისში](https://www.mentalclinic.ge/health/psychiatrist_tbilisi/)

რა ასაკიდან შეიძლება ბავშვს ფსიქიატრთან წაყვანა?

ნებისმიერ ასაკში, საჭიროების შემთხვევაში. ბავშვთა ფსიქიატრი მუშაობს ჩვილებიდან მოზარდებამდე.

[ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქიატრია](https://www.mentalclinic.ge/services/child-and-adolescent-mental-health/)

კონფიდენციალურია თუ არა ფსიქიატრთან ვიზიტი?

დიახ, აბსოლუტურად. სამედიცინო კონფიდენციალობა კანონით არის დაცული. ექიმს არ აქვს უფლება თქვენი თანხმობის გარეშე ვინმეს მისცეს ინფორმაცია.

ძილი და ფსიქიკური ჯანმრთელობა

როგორ მოქმედებს ძილი ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე?

ძილი არის ტვინის „რესტარტი". მისი ქრონიკული ნაკლებობა პირდაპირ კავშირშია შფოთვის, დეპრესიისა და გაღიზიანებადობის მატებასთან.

[უძილობის მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

რა არის უხარისხო ძილის მთავარი ნიშანი?

მთავარი ნიშანია დღის განმავლობაში გამოხატული ძილიანობა, დაღლილობის შეგრძნება გაღვიძებისთანავე, ყურადღების გაფანტულობა და გაღიზიანებადობა.

რამდენი საათი ძილია ნორმა?

ზრდასრული ადამიანისთვის ოპტიმალურია 7-9 საათი უწყვეტი ძილი. თუმცა, მნიშვნელოვანია ინდივიდუალური მოთხოვნილება.

სხეულის სიმპტომები და ფსიქიკური ჯანმრთელობა

რატომ მიჩქარდება გული უმიზეზოდ?

გულისცემის უეცარი აჩქარება, რომელსაც თან არ ახლავს ფიზიკური დატვირთვა, ხშირ შემთხვევაში ფსიქოგენური წარმოშობისაა. შფოთვის ან პანიკური შეტევის დროს ადრენალინის მომატება იწვევს ტაქიკარდიას (გულისცემის გახშირებას), რაც თავისთავად საშიში არ არის, თუმცა ძალიან შემაშფოთებელი შეგრძნებაა. მნიშვნელოვანია კარდიოლოგიური მიზეზების გამორიცხვა, რის შემდეგაც ფსიქიატრი დაგეხმარებათ შფოთვის მართვაში.

[პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

გულის ფრიალი და ჰაერის უკმარისობა — რა შეიძლება იყოს მიზეზი?

ამ ორი სიმპტომის ერთობლიობა პანიკური შეტევის კლასიკური გამოვლინებაა. სტრესის პასუხად ორგანიზმი „ბრძოლა ან გაქცევა" რეჟიმში გადადის — გული ჩქარდება, სუნთქვა ზედაპირული ხდება, ჩნდება ჰაერის უკმარისობის შეგრძნება. ეს არის ფუნქციური (არა ორგანული) მდგომარეობა, რომელიც კარგად ემორჩილება მკურნალობას.

[პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

სუნთქვის გაძნელება სტრესის დროს — ნორმალურია?

დიახ, ეს გავრცელებული ფსიქოსომატიკური რეაქციაა. სტრესის დროს ვეგეტატიური ნერვული სისტემა აქტიურდება, რაც სუნთქვის პატერნს ცვლის — სუნთქვა ხდება ზედაპირული და ხშირი (ჰიპერვენტილაცია). ეს თავისთავად იწვევს თავბრუსხვევას, ხელ-ფეხის დაბუჟებას და შფოთვის გაძლიერებას. სუნთქვის სავარჯიშოები და შფოთვის მკურნალობა ეფექტურად აგვარებს პრობლემას.

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

ფსიქოთერაპია

გულმკერდის ტკივილი ნერვიულობისას — გულის პრობლემაა თუ სტრესი?

გულმკერდის ტკივილი ერთ-ერთი ყველაზე შემაშფოთებელი სიმპტომია. თუმცა, 40 წლამდე ასაკის ადამიანებში ეს უმეტეს შემთხვევაში სტრესთან არის დაკავშირებული: კუნთების დაჭიმულობა, ჰიპერვენტილაცია ან პანიკური შეტევა. აუცილებელია ჯერ კარდიოლოგიური გამოკვლევა, რის შემდეგაც ფსიქოსომატიკური მიზეზის დადგენა და მკურნალობა შესაძლებელია.

[პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წნევის მატება ნერვიულობისას — რატომ ხდება და რა ვქნა?

სტრესი და შფოთვა აქტიურებს სიმპათიკურ ნერვულ სისტემას, რაც დროებით ზრდის არტერიულ წნევას. ქრონიკული სტრესის პირობებში ეს პროცესი მუდმივი ხდება და რეალური ჰიპერტენზიის რისკს ზრდის. ფსიქიატრიული მკურნალობა ამ შემთხვევაში არა მხოლოდ შფოთვას ამცირებს, არამედ კარდიოვასკულარულ ჯანმრთელობასაც იცავს.

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

ვერ ვიძინებ ღამით — რა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს?

უძილობის უკან ხშირად ფსიქიკური ფაქტორებია: შფოთვა, დეპრესია, პოსტტრავმული სტრესი ან ქრონიკული სტრესი. ტვინი „ვერ გამოირთვება", აზრები ბრუნავს, ადრენალინი არ ეცემა. უძილობა თავისთავად აუარესებს ფსიქიკურ მდგომარეობას — იქმნება მანკიერი წრე. პროფესიონალური მკურნალობა (კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია უძილობისთვის + საჭიროების შემთხვევაში მედიკამენტი) 80-90%-ში ეფექტურია.

უძილობა

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

ქრონიკული დაღლილობა — რატომ ვარ მუდმივად დაღლილი?

მუდმივი დაღლილობის შეგრძნება, რომელიც დასვენებით არ გადის, ხშირად ფსიქიკური მდგომარეობის ნიშანია. დეპრესია, ქრონიკული სტრესი და პროფესიული გადაწვა (ბერნაუთი) ამცირებენ ენერგიას ფიზიკურ დონეზე. მნიშვნელოვანია ფარისებრი ჯირკვლის, სისხლის ანალიზის და სხვა ორგანული მიზეზების გამორიცხვა, რის შემდეგაც ფსიქიატრიული შეფასება სწორ დიაგნოზს და მკურნალობას მისცემს.

დეპრესია

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

ღამით ვიღვიძებ და ვეღარ ვიძინებ — რა ვქნა?

ღამის გაღვიძება (განსაკუთრებით 3-4 საათზე) და ხელახლა დაძინების შეუძლებლობა დეპრესიისა და შფოთვის ხშირი სიმპტომია. კორტიზოლის (სტრეს-ჰორმონის) დარღვეული ციკლი იწვევს ადრეულ გაღვიძებას. თვითმკურნალობა (საძილე საშუალებები აფთიაქიდან) პრობლემას ვერ მოაგვარებს — საჭიროა მიზეზის მკურნალობა.

უძილობა

დეპრესია

ძილში შეშინება და გაღვიძება — რატომ ხდება?

[ძილში უეცარი გაღვიძება შიშის შეგრძნებით, ღამის კოშმარები ან ღამის პანიკური შეტევები ხშირად პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის (PTSD) ან გენერალიზებული შფოთვის სიმპტომებია. ტვინი ძილის დროსაც „ფხიზლობს" საფრთხეების მოლოდინში. EMDR თერაპია და სპეციფიკური მედიკამენტები ეფექტურად ამცირებენ ამ სიმპტომებს.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/emdr/)

EMDR თერაპია

[PTSD](https://www.mentalclinic.ge/health/ptsd/)

კუჭის ტკივილი ნერვიულობისას — შეიძლება სტრესით იყოს გამოწვეული?

აბსოლუტურად. კუჭ-ნაწლავის ტრაქტს „მეორე ტვინს" უწოდებენ — მას აქვს საკუთარი ნერვული სისტემა, რომელიც უშუალოდ რეაგირებს სტრესზე. ნერვიულობა ზრდის მარილმჟავის გამოყოფას, იწვევს კუჭის სპაზმებს, გულისრევას. ქრონიკულმა სტრესმა შეიძლება გამოიწვიოს გასტრიტი ან გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი.

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი და სტრესი — რა კავშირია?

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი (IBS) პაციენტების 60-70%-ს თანმხლები შფოთვითი ან დეპრესიული აშლილობა აქვს. სტრესი აქტიურებს ნაწლავის მოტორიკას, იწვევს შებერილობას, ტკივილს და დიარეას/ყაბზობას. ფსიქიატრიული მკურნალობა (ანტიდეპრესანტები დაბალ დოზებში + კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია) ეფექტურად ამცირებს როგორც ნაწლავის, ისე ფსიქიკურ სიმპტომებს.

ფსიქიატრის კონსულტაცია

ფსიქოთერაპია

გულისრევა შფოთვის დროს — ნორმალურია?

დიახ, გულისრევა შფოთვის ძალიან გავრცელებული ფიზიკური გამოვლინებაა. სტრესი აქტიურებს ვაგუსის ნერვს, რომელიც კუჭის ფუნქციას მართავს. შედეგად ჩნდება გულისრევა, მადის დაკარგვა, „კუჭის შეკვრის" შეგრძნება. ეს სიმპტომი ქრება შფოთვის სათანადო მკურნალობის შემდეგ.

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

თავის ტკივილი სტრესის გამო — როგორ განვასხვავო შაკიკისგან?

დაძაბვის ტიპის თავის ტკივილი (tension headache) ყველაზე გავრცელებული ფორმაა და პირდაპირ კავშირშია სტრესთან. ის ხასიათდება ორმხრივი, მჭიმავი ტკივილით, „სალტისმაგვარი" შეგრძნებით. შაკიკი კი ჩვეულებრივ ცალმხრივია, პულსირებადი, თან ახლავს გულისრევა და სინათლის აუტანლობა. ქრონიკული სტრესის მკურნალობა მნიშვნელოვნად ამცირებს თავის ტკივილის სიხშირეს.

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

თავბრუსხვევა და სისუსტე — რა კავშირი აქვს შფოთვასთან?

შფოთვა იწვევს ჰიპერვენტილაციას (ზედმეტად ხშირ სუნთქვას), რაც სისხლში CO₂-ის დონეს ამცირებს. შედეგად ჩნდება თავბრუსხვევა, სისუსტე, „ნისლიანი" შეგრძნება. ეს სიმპტომები თავისთავად ზრდის შფოთვას — ადამიანს ეშინია, რომ „გონებას კარგავს". მნიშვნელოვანია ვესტიბულარული და ნევროლოგიური მიზეზების გამორიცხვა, რის შემდეგაც შფოთვის მკურნალობა სიმპტომებს მოხსნის.

[შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

ხელ-ფეხის დაბუჟება და კანკალი — რატომ ხდება სტრესის დროს?

ეს პარესთეზია (დაბუჟების შეგრძნება) და ტრემორი (კანკალი) სტრესის დროს ხშირი ფიზიკური პასუხია. ჰიპერვენტილაციის შედეგად სისხლში კალციუმის იონების ბალანსი იცვლება, რაც კიდურების დაბუჟებას იწვევს. ადრენალინის მომატება კი კანკალს. ეს სიმპტომები სრულიად უვნებელია, თუმცა პირველად ნევროლოგიური კონსულტაცია რეკომენდებულია.

[პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

ჭარბი ოფლიანობა სტრესის დროს — ეს ნორმალურია?

სტრესული ოფლიანობა (განსხვავებით თერმული ოფლიანობისგან) ძირითადად ხელისგულებს, ფეხისგულებს და იღლიებს ეხება. ეს სიმპათიკური ნერვული სისტემის აქტივაციის ნორმალური შედეგია. თუმცა, თუ ოფლიანობა ყოველდღიური პრობლემაა და სოციალურ ფუნქციონირებას უშლის ხელს, შესაძლოა სოციალური შფოთვა ან გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა იყოს მიზეზი.

შფოთვითი აშლილობა

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

კისრისა და ბეჭის ტკივილი სტრესისგან — შეიძლება ფსიქოსომატიკური იყოს?

დიახ, ეს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფსიქოსომატიკური სიმპტომია. ქრონიკული სტრესი იწვევს ტრაპეციული კუნთებისა და კისრის კუნთების მუდმივ დაჭიმულობას, რაც ტკივილს, სიმძიმეს და მოძრაობის შეზღუდვას იწვევს. მასაჟი და ტკივილგამაყუჩებელი დროებით ხსნის პრობლემას, მაგრამ მიზეზის — სტრესის — მკურნალობის გარეშე ტკივილი ბრუნდება.

ფსიქოთერაპია

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

მუდმივი „გუნდა ყელში" — რა არის ეს შეგრძნება?

ეს მდგომარეობა სამედიცინო ლიტერატურაში „გლობუს ფარინგეუსის" სახელითაა ცნობილი — ყელში რაღაცის „გაჩერების" შეგრძნება, რომელიც ყლაპვას არ უშლის ხელს. პაციენტების 96%-ში ორგანული მიზეზი არ დგინდება. ეს სიმპტომი მჭიდროდ უკავშირდება შფოთვას, დეპრესიას და სტრესს. შფოთვის მკურნალობა, როგორც წესი, ამ შეგრძნებასაც აქრობს.

შფოთვითი აშლილობა

[ჩაეწერეთ ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

ვერ ვიკონცენტრირებ და მეხსიერება გამიუარესდა — ეს ნორმალურია?

კონცენტრაციისა და მეხსიერების პრობლემები ხშირად ფსიქიკური მდგომარეობების სიმპტომია, არა „ასაკთან დაკავშირებული" პროცესი. დეპრესია, შფოთვა, ქრონიკული უძილობა და ADHD — ყველა ეს მდგომარეობა მნიშვნელოვნად აუარესებს კოგნიტურ ფუნქციებს. სწორი დიაგნოზი და მკურნალობა ამ სიმპტომებს მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს.

დეპრესია

ADHD

[ფსიქოდიაგნოსტიკა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

წონაში მომატება ან დაკლება სტრესის დროს — რატომ?

სტრესი ორმხრივად მოქმედებს წონაზე. ქრონიკული სტრესი ზრდის კორტიზოლის დონეს, რაც მადას ზრდის (განსაკუთრებით ტკბილისა და ცხიმიანი საკვებისადმი) და ვისცერალური ცხიმის დაგროვებას უწყობს ხელს. მეორე მხრივ, მწვავე სტრესი და დეპრესია შეიძლება მადის მკვეთრ დაკარგვას და წონის ვარდნას გამოიწვიოს. ორივე შემთხვევაში ფსიქიკური მიზეზის მკურნალობა ნორმალურ წონას აღადგენს.

დეპრესია

[ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

დამატებითი რესურსები

[→ ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

[→ ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[→ მედიკამენტური მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

[→ EMDR თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/emdr/)

ვიდეო რესურსები:

[► Experts For Mental Health (YouTube)](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)

[► გუგა სიხარულიძის კლინიკა (YouTube)](https://www.youtube.com/@gugasikharulidzeclinic)

document.querySelectorAll('.faq-question').forEach(function(q){
  q.addEventListener('click',function(){
    var item=this.parentElement;
    var wasActive=item.classList.contains('active');
    document.querySelectorAll('.faq-item').forEach(function(i){i.classList.remove('active');});
    if(!wasActive)item.classList.add('active');
  });
});

## ჯგუფური თერაპია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-11

ჯგუფური თერაპია განკუთვნილია დეპრესიის, შფოთვის, სოციალური ფობიების, დამოკიდებულებების, კვებითი დარღვევებისა და დაქვეითებული თვითშეფასების დასაძლევად. სესია გრძელდება 60–120 წუთი და ტარდება ჰომოგენურ ან ჰეტეროგენულ ჯგუფებში. მონაწილე საკუთარ თავსა და პრობლემებს სხვისი თვალით ხედავს, ავარჯიშებს სოციალურ უნარებს „აქ და ახლა“ და იღებს მხარდაჭერას თერაპევტისა და ჯგუფის წევრებისგან. მიზანია ემოციების გამოხატვისა და მართვის, კომუნიკაციისა და თანაგანცდის უნარების გაუმჯობესება.

ჯგუფური თერაპია არის თერაპიული მიმართულება, რომელიც განკუთვნილია ისეთი პრობლემების დასაძლევად, როგორიცაა: დეპრესია, შფოთვა, სოციალური ფობიები (შიშები), ქრონიკული ტკივილი, ნივთიერებებზე დამოკიდებულება, გემბლინგი (აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება), კვებითი დარღვევები (ანორექსია, ბულიმია), აგრესიულობა, გადაჭარბებული სიმორცხვე, მარტოობის შეგრძნება, დაქვეითებული თვითშეფასება და სხვა. ჯგუფური თერაპიის ხანგრძლივობა განისაზღვრება 60-დან 120 წუთამდე და შეიძლება ჩატარდეს ჰომოგენურ ( ერთი პრობლემის მქონე) ან ჰეტეროგენულ (სხვადასხვა პრობლემის მქონე)  ჯგუფებში.

ჯგუფური თერაპიის მიზანია ადამიანმა შეძლოს განსხვავებული და საწინააღმდეგო აზრის მოსმენა, გათვალისწინება და დიალოგის წარმოება. თერაპიის მიმდინარეობისას ერთ – ერთი ამოცანაა გაუმჯობესდეს პაციენტის თანაგრძნობისა (ემპათიის)  და თვითშეფასების ხარისხი. ჯგუფური თერაპიის მიმდინარეობისას თერაპევტი იყენებს მის ხელთ არსებულფსიქოთერაპიულ მეთოდებს და ტექნიკებს, ჯგუფის წევრების პრობლემების მოგვარებისთვის და ითვალისწინებს ჯგუფის წევრთა სურვილებსა და საჭიროებებს.

ჯგუფური თერაპია საშუალებას იძლევა  ადამიანებმა  სხვისი თვალით შეხედონ საკუთარ თავს და პრობლემებს. შექმნან ურთიერთობის მოდელი (აქ და ახლა), სადაც გამოიყენებენ ან დახვეწენ საკუთარ სოციალურ უნარ-ჩვევებს,  გაითვლისწინონ სხვათა რეაქციების მრავალფეროვნება მათი ქცევის მიმართ და მიიღონ მხარდაჭერა და პრობლემის მოგვარების ტექნიკებსა და მეთოდებზე ინფორმაცია, თერაპევტისგან და  ჯგუფის წევრებისაგან.

ჯგუფური თერაპიის მიზანია, ადამიანებს ხელი შეუწყობს ემოციების გამოხატვისა და მათი მართვის, კომუნიკაციის უნარების დახვეწის, თანაგანცდის,  პრობლემებიდან ყურადღების გადატანის და მათი მოგვარების ადეკვატური გზების სწავლებაში. თანამედროვე ფსიქოლოგიური კვლევები ამგვარ თერაპიულ მუშაობას დადებითად აფასებს, თერაპიული პროცესის მონაწილე ინდივიდების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესების საფუძველზე.

# ჯანმრთელობა (Georgian)

## აზარტული თამაშები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/gambling/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება ვლინდება თამაშზე მუდმივი ფიქრით, სულ უფრო მეტი ფინანსების ჩადებით ემოციური სიამოვნების მისაღებად, კონტროლის ან შეწყვეტის უშედეგო მცდელობებითა და თამაშით პრობლემებისგან გაქცევის სურვილით. დამოკიდებულება ექვემდებარება მკურნალობას — წამყვანი მეთოდია კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT); საჭიროებისამებრ ინიშნება მედიკამენტური მხარდაჭერა და ჯგუფური თერაპია.

[ვიდეო: GSMRC - აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=sZDOvFzTtD8)

აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება

სიმპტომები

აზარტულ თამაშებზე მუდმივი ფიქრი და დაგეგმვა და ფინანსური სახსრების მობილიზება.

თამაშში უფრო და უფრო მეტი ფინანსების ჩადება ემოციური სიამოვნების მისაღებად.

თამაშის შემცირების, მისი კონტროლის ან შეწყვეტის უშედეგო მცდელობები, რასაც თან ახლავს გაღიზიანება და იმედგაცრუება.

აზარტული თამაშებით პრობლემებისგან გაქცევის,უმწეობის და დანაშაულის შეგრძნების, შფოთვის ან დეპრესიისგან გათავისუფლების მცდელობა.

წაგებული ფულის დაბრუნება მეტი თამაშით (წაგებულის "დადევნება")

ოჯახის წევრების ან მეგობრების მოტყუება თამაშის ეპიზოდების დასამალად.

მნიშვნელოვან ურთიერთობებზე, სამსახურზე ან სწავლაზე უარის თქმა თამაშის გამო.

ფინანსური დახმარების თხოვნა სხვა ადამიანებისთვის.

შესაძლო მიზეზები

რისკ ფაქტორები

ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები: ადამიანები, რომლებიც კომპულსიურად თამაშობენ, ხშირად არიან მავნე ნივთიერებებზე დამოკიდებული, აქვთ პიროვნული აშლილობის დიაგნოზი, დეპრესია ან შფოთვა.

ასაკი: უფრო გავრცელებულია ახალგაზრდებსა და საშუალო ასაკის ადამიანებში. ბავშვობაში ან თინეიჯერობის პერიოდში აზარტული თამაშის დაწყება ზრდის დამოკიდებულების განვითარების რისკს.

სქესი:  უფრო გავრცელებულია მამაკაცებში, თუმცა ქალებიც თამაშობენ და ხშირად მათ უფრო სწრაფად უვითარდებათ დამოკიდებულება.

ოჯახისა და მეგობრების გავლენა: თუ ახლობელს აქვს აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების პრობლემა, რისკი იზრდება.

მედიკამენტები: დოფამინის აგონისტებმა იშვიათად შეიძლება გამოიწვიოს კომპულსიური ქცევები, მათ შორის აზარტული თამაშები.

პიროვნული მახასიათებლები: მაღალი კონკურენცია, შრომისმოყვარეობა, იმპულსურობა, მოუსვენრობა ან მოწყენილობა შეიძლება გახდეს აზარტულ თამაშზე დამოკიდებულების რისკ ფაქტორი.

გართულებები

ურთიერთობების პრობლემები

ფინანსური პრობლემები, მათ შორის გაკოტრება

სამართლებრივი პრობლემები

სამუშაოს არასათანადოდ შესრულება ან სამსახურის დაკარგვა

ჯანმრთელობის გაუარესება

თვითმკვლელობა, თვითმკვლელობის მცდელობები ან სუიციდური აზრები

პრევენცია

მკურნალობა

[ფსიქოთერაპია:](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT):

 	ეხმარება აკვიატებული აზრებისა და ქცევების იდენტიფიცირებასა და შეცვლაში.
 	სწავლობს პაციენტი ალტერნატიული გზების ძიებას და სტრესის ეფექტურად მართვას.

ეხმარება აკვიატებული აზრებისა და ქცევების იდენტიფიცირებასა და შეცვლაში.

სწავლობს პაციენტი ალტერნატიული გზების ძიებას და სტრესის ეფექტურად მართვას.

[ჯგუფური თერაპია:

 	სხვა ადამიანებთან გამოცდილების გაზიარება და ემოციური მხარდაჭერის მიღება.
 	ჯგუფური თერაპიები ამცირებს იზოლაციის განცდას და ამყარებს მოტივაციას პრობლემის გადასაჭრელად.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

სხვა ადამიანებთან გამოცდილების გაზიარება და ემოციური მხარდაჭერის მიღება.

ჯგუფური თერაპიები ამცირებს იზოლაციის განცდას და ამყარებს მოტივაციას პრობლემის გადასაჭრელად.

[მედიკამენტური მკურნალობა:](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია ანტიდეპრესანტების ან შფოთვის საწინააღმდეგო მედიკამენტების გამოყენება.

დოფამინის რეგულატორები, რომლებიც ამცირებენ თავის ტვინის დაჯილდოების სისტემის ჰიპერაქტივობას.

ჯგუფური თერაპია: ზოგი ადამიანი პოულობს მხარდაჭერას მსგავსი პრობლემის მქონე ადამიანებთან საუბრისას.

მკურნალობა შეიძლება იყოს:

ამბულატორიული პროგრამა

სტაციონარული პროგრამა

საცხოვრებელი თერაპიის პროგრამა

[დღის ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

რეციდივის პრევენცია

დაისახეთ მთავარი მიზანი: არ ითამაშოთ.

თავი აარიდეთ რისკს: უთხარით საკუთარ თავს, რომ თუნდაც ერთი ფსონი ძალიან სახიფათოა, რადგან ერთი ფსონი ხშირად იწვევს შემდეგს.

დახმარებისთვის მიმართეთ ახლობლებს: აღიარეთ, რომ მხოლოდ ნებისყოფა საკმარისი არ არის თამაშის წინააღმდეგ საბრძოლველად. სთხოვეთ ოჯახის წევრს ან მეგობარს, რომ დაგეხმაროთ მკურნალობის გეგმის შესრულებაში.

იცოდეთ და მოერიდეთ ტრიგერებს: ამოიცანით სიტუაციები ან გრძნობები, რომლებიც თამაშის სურვილს იწვევს, და შეეცადეთ მათგან თავი შორს დაიჭიროთ.

რა შეგიძლიათ გააკეთოთ ვიზიტამდე:

ჩაწერეთ ყველა განცდა და ფიქრი: მოინიშნეთ, რა იწვევს აზარტული თამაშის სურვილს, სცადეთ თუ არა მისი დაძლევა და როგორ იმოქმედა თამაშმა თქვენს ცხოვრებაზე.

ჩამოწერეთ პირადი ინფორმაცია: შეიტანეთ ის ძირითადი სტრესორები ან ცხოვრებისეული ცვლილებები, რომლებიც შესაძლოა გავლენას ახდენდეს თქვენს ქცევაზე.

დაასახელეთ ყველა მედიკამენტი: მოიტანეთ ინფორმაცია ყველა წამლის, ვიტამინის, ბალახისა და დანამატის შესახებ, რომელსაც იღებთ, ასევე მათი დოზები.

გაიხსენეთ ჯანმრთელობის სხვა პრობლემები: ჩაწერეთ თქვენი ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები და მათი მკურნალობა.

შეკითხვები ექიმისთვის: მოამზადეთ კითხვების სია, რომ ვიზიტის დრო მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოთ.

## ალკოჰოლზე დამოკიდებულება

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/alcohol/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ალკოჰოლზე დამოკიდებულება ვლინდება სმის რაოდენობის კონტროლის უუნარობით, ალკოჰოლის ძლიერი სურვილით, ტოლერანტობის ზრდითა და აბსტინენციის სიმპტომებით. მკურნალობა მოიცავს მედიკამენტოზურად მართვად დეტოქსიკაციას (ჩვეულებრივ 2–7 დღე), ინდივიდუალურ ან ჯგუფურ ფსიქოთერაპიას, მძიმე ფორმის დროს კი — დღის ცენტრის კომპლექსურ პროგრამას. ნუ შეწყვეტთ სმას მკვეთრად, ექიმის მეთვალყურეობის გარეშე: უეცარმა შეწყვეტამ შესაძლოა სახიფათო აბსტინენციური სიმპტომები გამოიწვიოს.

> **მნიშვნელოვანი უსაფრთხოების შენიშვნა**
> ალკოჰოლის მიღების უეცარმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს სახიფათო აბსტინენციური სიმპტომები, მათ შორის კრუნჩხვები და ალკოჰოლური დელირიუმი (delirium tremens). ნუ შეწყვეტთ სმას მკვეთრად, ექიმის მეთვალყურეობის გარეშე. გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ **112**-ზე, კონსულტაციისთვის კი დაგვიკავშირდით: **+995 32 2 440 550**.

ალკოჰოლზე დამოკიდებულება

შესაძლო სიმპტომები

ალკოჰოლის რაოდენობის შეზღუდვის უუნარობას

სმის შემცირების სურვილს ან ამის წარუმატებელ მცდელობებს

დიდი დროის დახარჯვას ალკოჰოლის მოხმარებასა და მოპოვებაზე

ალკოჰოლის ძლიერ სურვილს ან მოთხოვნილებას

სამსახურში, სასწავლო დაწესებულებაში ან სახლში მნიშვნელოვანი ვალდებულებების შეუსრულებლობას ალკოჰოლის განმეორებითი მოხმარების გამო

ალკოჰოლის მოხმარების გაგრძელებას, მიუხედავად იმისა, რომ ის ფიზიკურ, სოციალურ, სამუშაო ან ურთიერთობების პრობლემებს იწვევს

სოციალური და სამუშაო აქტივობების ან ჰობების შემცირება ალკოჰოლის მოხმარების გამო

ალკოჰოლის მოხმარება ისეთ სიტუაციებში, სადაც ის უსაფრთხო არ არის, მაგალითად, მანქანის მართვისას ან ცურვისას

ალკოჰოლის მიმართ ტოლერანტობის განვითარება

აბსტინენციის სიმპტომების არსებობა, როგორიცაა გულისრევა, ოფლიანობა, ხელების კანკალი, ან ალკოჰოლის მიღება ამ სიმპტომების თავიდან ასაცილებლად

12 უნცია (355 მლ) ლუდი (~5% ალკოჰოლი)

8-9 უნცია (237-266 მლ) მალტური ლიქიორი (~7% ალკოჰოლი)

5 უნცია (148 მლ) ღვინო (~12% ალკოჰოლი)

1.5 უნცია (44 მლ) ძლიერი ალკოჰოლი ან დისტილირებული სპირტი (~40% ალკოჰოლი)

რისკ-ფაქტორები

რისკ-ფაქტორები მოიცავს:

გრძელვადიანი რეგულარული სმა. დიდი ხნის განმავლობაში ზედმეტი ალკოჰოლის რეგულარული მოხმარება ან ხშირი ეპიზოდური ზედმეტი სმა ალკოჰოლთან დაკავშირებულ პრობლემებსა და ალკოჰოლის გამოყენების აშლილობას იწვევს.

ადრეული ასაკიდან დაწყება. ადამიანები, რომლებიც ახალგაზრდობიდან იწყებენ სმას (განსაკუთრებით ეპიზოდური, დიდი რაოდენობით), უფრო მაღალი რისკის ქვეშ იმყოფებიან.

ოჯახური ისტორია. ალკოჰოლზე დამოკიდებულების განვითარების რისკი მაღალია იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც მშობელი ან ახლო ნათესავი ამ პრობლემით იტანჯება. ეს შეიძლება გენეტიკურმა ფაქტორებმა განაპირობოს.

დეპრესია და სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები. ფსიქიკური აშლილობები, როგორიცაა შფოთვა, დეპრესია, შიზოფრენია ან ბიპოლარული აშლილობა, ხშირად დაკავშირებულია ალკოჰოლის ან სხვა ნივთიერებების მოხმარებასთან.

ტრავმის ისტორია. ემოციური ან ფიზიკური ტრავმის მქონე ადამიანები ალკოჰოლზე დამოკიდებულების განვითარების უფრო მაღალ რისკს წარმოადგენენ.

ბარიარტრიული ქირურგია. ზოგიერთი კვლევა მიუთითებს, რომ ბარიარტრიული ქირურგიის ჩატარებამ შეიძლება გაზარდოს ალკოჰოლზე დამოკიდებულების განვითარების ან რეციდივის რისკი.

სოციალური და კულტურული ფაქტორები. ალკოჰოლის რეგულარულად მომხმარებელი მეგობრები ან პარტნიორი შეიძლება გავლენას ახდენდეს. მედიის მიერ ალკოჰოლის მოხმარების რომანტიზებამ შეიძლება შექმნას შთაბეჭდილება, რომ ზედმეტი სმა მისაღებია. ახალგაზრდებისთვის მშობლებისა და თანატოლების გავლენა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.

შესაძლო გართულებები:

ალკოჰოლის რეგულარული და ჭარბი მოხმარება იწვევს:

ფსიქიკურ პრობლემებს – დეპრესია, შფოთვა და კოგნიტიური ფუნქციების დაქვეითება.

ფიზიკურ დაზიანებებს – ღვიძლის ციროზი, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, იმუნური სისტემის დასუსტება.

სოციალურ სირთულეებს – ურთიერთობების გაუარესება, სამუშაოს დაკარგვა და სოციალური იზოლაცია.

გავლენა უსაფრთხოებაზე

საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევებს და სხვა სახის უბედურ შემთხვევებს, როგორიცაა დახრჩობა

ურთიერთობის პრობლემებს

სამუშაოსა და სწავლის ხარისხის გაუარესებას

ძალადობრივი დანაშაულის ჩადენის ან მსხვერპლად ქცევის რისკის გაზრდას

სამართლებრივ პრობლემებს და ფინანსურ სირთულეებს

სხვა ნივთიერებების მოხმარების რისკის გაზრდას

დაუცველ სექსს, სექსუალური ძალადობის ან გაუპატიურების საფრთხეს

თვითმკვლელობის მცდელობის ან დასრულებული თვითმკვლელობის გაზრდილ რისკს

გავლენა ჯანმრთელობაზე

ღვიძლის დაავადებები. ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება იწვევს ცხიმების დაგროვებას ღვიძლში (ღვიძლის კრეატოზი), ღვიძლის ანთებას (ალკოჰოლური ჰეპატიტი) და საბოლოოდ, ღვიძლის ციროზს.

საჭმლის მონელების პრობლემები. ალკოჰოლი იწვევს კუჭის ლორწოვანის ანთებას (გასტრიტი), კუჭისა და საყლაპავის წყლულებს და საკვების შეწოვის პრობლემებს.

გულის პრობლემები. ზედმეტი ალკოჰოლის მოხმარება იწვევს მაღალ არტერიულ წნევას, გულის გადიდებას, გულის უკმარისობას და ინსულტს.

დიაბეტი. ალკოჰოლი გავლენას ახდენს ღვიძლიდან გლუკოზის გამოყოფაზე და ზრდის ჰიპოგლიკემიის (დაბალი შაქარი სისხლში) რისკს.

სექსუალური ფუნქციის დარღვევა. ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება მამაკაცებში იწვევს ერექციულ დისფუნქციას, ხოლო ქალებში - მენსტრუალური ციკლის დარღვევას.

მხედველობის პრობლემები. ხანგრძლივად ალკოჰოლის მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს ნისტაგმი (თვალის უნებლიე სწრაფი მოძრაობა) და მხედველობის ნერვის დაზიანება.

კიბოს გაზრდილი რისკი. ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენება დაკავშირებულია პირის ღრუს, ყელის, ღვიძლის, საყლაპავის, მსხვილი ნაწლავის და მკერდის კიბოს გაზრდილ რისკთან.

სუსტი იმუნური სისტემა. ზედმეტი ალკოჰოლის მოხმარება აქვეითებს ორგანიზმის უნარს ებრძოლოს ინფექციებს.

პრევენცია:

ინტერესის დაკარგვა ჰობებისა და პირადი ჰიგიენის მიმართ

გაწითლებული თვალები, ენის ბორძიკი, კოორდინაციის და მეხსიერების პრობლემები

ახალი მეგობრების შეძენა და ძველი ურთიერთობების გაწყვეტა.

აკადემიური მოსწრების გაუარესება

განწყობის ხშირი ცვლილებები და თავდაცვითი ქცევა

მკურნალობის მეთოდები:

დეტოქსიკაცია და აბსტინენციის სიმპტომების მართვა. მკურნალობა ხშირად იწყება დეტოქსიკაციის პროგრამით, რაც გულისხმობს მედიკამენტოზურად მართვად ალკოჰოლის მიღების შეწყვეტას. ეს პროცესი, რომელიც "დეტოქსად" არის ცნობილი, ჩვეულებრივ 2-დან 7 დღემდე გრძელდება. შესაძლოა, საჭირო გახდეს დამამშვიდებელი პრეპარატების მიღება აბსტინენციის სიმპტომების თავიდან ასაცილებლად. დეტოქსი, როგორც წესი, სტაციონარულ ცენტრში ან საავადმყოფოში ტარდება.

ახალი უნარების სწავლა და მკურნალობის გეგმის შედგენა. ამ პროცესში ჩართული არიან სპეციალისტები. მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს მიზნების დასახვას, ქცევით ცვლილებებს, თვითდახმარების ტექნიკებს, კონსულტაციებსა და შემდგომ მოვლას.

[ფსიქოლოგიური კონსულტაცია. ინდივიდუალური ან ჯგუფური თერაპია პრობლემის უკეთ გააზრებას უზრუნველყოფს. შესაძლოა, სასარგებლო იყოს წყვილის ან ოჯახის თერაპიაც, რადგან ოჯახის მხარდაჭერა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გამოჯანმრთელებაში.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[მედიკამენტები. ზოგიერთი მედიკამენტი შეიძლება სასარგებლო იყოს.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

მუდმივი მხარდაჭერა. მკურნალობის შემდგომი პროგრამები და მხარდამჭერი ჯგუფები სასარგებლოა რეციდივების მართვასა და ცხოვრების წესის შეცვლისთვის.

ფსიქოლოგიური აშლილობების მკურნალობა. ალკოჰოლზე დამოკიდებულება ხშირად თან ახლავს სხვა ფსიქიკურ აშლილობებს, როგორიცაა დეპრესია და შფოთვა. ამ შემთხვევაში, საჭიროა ფსიქოთერაპია, მედიკამენტები ან სხვა ტიპის მკურნალობა.

ჯანმრთელობის პრობლემების სამედიცინო მკურნალობა. ალკოჰოლთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის პრობლემები ხშირად მნიშვნელოვნად უმჯობესდება სმის შეწყვეტის შემდეგ. თუმცა, ზოგიერთ შემთხვევაში საჭიროა მუდმივი სამედიცინო მეთვალყურეობა.

[არაეფექტური ამბულატორიული მკურნალობის ან დაავადების მძიმე ფორმის შემთხვევაში რეკომენდებულია დღის ცენტრი - მაღალეფექტიანი, კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი, რომელიც მოიცავს მულტიდისციპლინურ, კომპლექსურ და შედეგზე ორიენტირებულ სერვისებს.](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?

ცხოვრების წესი და საშინაო მეთოდები

გაითვალისწინეთ თქვენი სოციალური გარემო. გააგებინეთ მეგობრებსა და ოჯახს, რომ ალკოჰოლს აღარ სვამთ. შექმენით მხარდამჭერი გარემო, რომელიც ხელს შეუწყობს თქვენს გამოჯანმრთელებას. შესაძლოა, დაგჭირდეთ ისეთი მეგობრების ან სოციალური სიტუაციების თავიდან აცილება, რომლებიც ხელს გიშლიან ამ პროცესში.

ჯანსაღი ჩვევების განვითარება. კარგი ძილი, რეგულარული ფიზიკური აქტივობა, სტრესის მართვა და ჯანსაღი კვება დაგეხმარებათ გამოჯანმრთელებაში.

ჩაერთეთ აქტივობებში, რომლებიც ალკოჰოლს არ უკავშირდება. შეიძლება აღმოაჩინოთ, რომ თქვენი ბევრი საქმიანობა სასმელთანაა დაკავშირებული. სცადეთ ისეთი ჰობი ან საქმიანობები, რომლებიც ალკოჰოლის გარეშეა შესაძლებელი.

როგორ მოემზადოთ ექიმთან ვიზიტისთვის

წინასწარ ჩამოწერეთ:

ყველა სიმპტომი, რომელიც გაქვთ, მათ შორის ისინიც, რომლებიც შეიძლება ალკოჰოლთან დაკავშირებული არ მოგეჩვენოთ

მნიშვნელოვანი პირადი ინფორმაცია, მათ შორის ძლიერი სტრესი ან ბოლოდროინდელი ცხოვრებისეული ცვლილებები

ყველა მედიკამენტი, ვიტამინი, მცენარეული საშუალება ან დანამატი, რომელსაც იღებთ, და მათი დოზები

იხილეთ ასევე

[→ ალკოჰოლზე დამოკიდებულების ფსიქიატრიული კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

დაკავშირებული თემები: [დეპრესია](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/) · [ნარკოტიკებზე დამოკიდებულება](https://www.mentalclinic.ge/health/drug-addiction/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [WHO — ალკოჰოლი](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/alcohol).

## ანტიდეპრესანტები — მითები და რეალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/antidepressants/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

ანტიდეპრესანტების შესახებ მითები ხშირად აფერხებს ადამიანებს დროულად მიმართონ ექიმს. თანამედროვე ანტიდეპრესანტები (ძირითადად SSRI და SNRI) არეგულირებენ ტვინის ნეიროტრანსმიტერებს; სრული ეფექტი 2–4 კვირაში ვლინდება. ისინი არ იწვევენ ნარკოტიკულ დამოკიდებულებას და არ ცვლიან პიროვნებას — მოქმედებენ სიმპტომებზე. მკურნალობის ხანგრძლივობა ინდივიდუალურია; პრეპარატის დაწყება ან შეწყვეტა მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობით უნდა მოხდეს, რადგან უეცარმა შეწყვეტამ შესაძლოა დეპრესია დააბრუნოს.

ანტიდეპრესანტების შესახებ მითები ხშირად უფრო მეტ ზიანს აყენებს, ვიდრე თავად დაავადება — ისინი აფერხებენ ადამიანებს, დროულად მიმართონ ექიმს. ამ სტატიაში ყველაზე გავრცელებულ კითხვებს ვუპასუხებთ: იწვევს თუ არა ანტიდეპრესანტი დამოკიდებულებას, ცვლის თუ არა პიროვნებას და რატომ არ შეიძლება მისი თვითნებურად შეწყვეტა.

[დოქტ. გუგა სიხარულიძე ანტიდეპრესანტების სტიგმასა და რეალობაზე — მთავარი არხის ეთერი](https://www.youtube.com/watch?v=MbzKmXnS1Kg)

## როგორ მუშაობს ანტიდეპრესანტი

თანამედროვე ანტიდეპრესანტები (ყველაზე ხშირად — SSRI და SNRI ჯგუფის პრეპარატები) არეგულირებენ ტვინში ნეიროტრანსმიტერების მუშაობას. მათი ეფექტურობა დეპრესიის მკურნალობაში დადასტურებულია ფართომასშტაბიანი კვლევებით [1,2]. სრული ეფექტის გამოვლენას ჩვეულებრივ 2–4 კვირა სჭირდება, ზოგჯერ 6–8 კვირაც: პირველ კვირებში უმჯობესდება ძილი და მადა, გუნება-განწყობა კი — მოგვიანებით.

## მითი 1: „ანტიდეპრესანტი დამოკიდებულებას იწვევს"

თანამედროვე ანტიდეპრესანტები ნარკოტიკულ დამოკიდებულებას არ იწვევენ — ისინი არ ქმნიან „მოხმარების ჟინს" და დოზის მუდმივი გაზრდის საჭიროებას. დამოკიდებულების რისკი რეალურად უკავშირდება სხვა ჯგუფის პრეპარატებს (მაგალითად, ბენზოდიაზეპინებს), რომლებიც GSMRC-ში მინიმალურად და მხოლოდ მკაცრი ჩვენებით გამოიყენება. ანტიდეპრესანტის მოხსნა ეტაპობრივად, ექიმის მეთვალყურეობით ხდება.

## მითი 2: „წამალი პიროვნებას ცვლის"

მედიკამენტი მოქმედებს სიმპტომებზე — შფოთვაზე, უძილობაზე, აპათიაზე — და არა თქვენს პიროვნულ ღირებულებებზე, ხასიათსა და შეხედულებებზე. მკურნალობის მიზანი სწორედ ის არის, რომ დაგაბრუნოთ თქვენს ბუნებრივ, ჯანმრთელ მდგომარეობაში.

## მითი 3: „თუ დავიწყე, მთელი ცხოვრება უნდა ვსვა"

მკურნალობის ხანგრძლივობა ინდივიდუალურია. ხშირ შემთხვევაში, მდგომარეობის სტაბილიზაციის შემდეგ, ექიმი მედიკამენტს ეტაპობრივად ხსნის. ზოგ პაციენტს ხანგრძლივი შემანარჩუნებელი მკურნალობა სჭირდება — ეს გადაწყვეტილება ყოველთვის ერთობლივად, მდგომარეობის რეგულარული შეფასებით მიიღება.

## მითი 4: „აუცილებლად მოვიმატებ წონაში"

ზოგიერთმა პრეპარატმა შესაძლოა იმოქმედოს მადაზე, თუმცა თანამედროვე ფსიქოფარმაკოლოგიაში ბევრი ალტერნატივა არსებობს, რომლებიც მეტაბოლიზმზე გავლენას არ ახდენს. ექიმი წამალს ინდივიდუალურად არჩევს — თქვენი ჯანმრთელობის, ცხოვრების სტილისა და პრიორიტეტების გათვალისწინებით.

## რეალური გვერდითი მოვლენები — რას უნდა ველოდოთ

პირველი 1–2 კვირის განმავლობაში შესაძლებელია გამოვლინდეს:

- გულისრევა;
- თავის ტკივილი;
- უძილობა ან ძილიანობა;
- მადის ცვლილება.

ეს მოვლენები ჩვეულებრივ გარდამავალია და თავისით გადის. თუ რომელიმე სიმპტომი მძიმეა ან არ ქრება — აცნობეთ ექიმს: დოზის კორექცია ან პრეპარატის შეცვლა ხშირად საკმარისია.

## რატომ არ შეიძლება თვითნებური შეწყვეტა

ანტიდეპრესანტის უეცარმა, ექიმთან შეუთანხმებელმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს თავბრუსხვევა, გრიპისმაგვარი სიმპტომები, უძილობა, შფოთვა და — რაც მთავარია — დეპრესიის დაბრუნება. შეწყვეტა ყოველთვის ეტაპობრივად, ექიმის მეთვალყურეობით უნდა მოხდეს. ამავე მიზეზით ანტიდეპრესანტის „ურეცეპტოდ", თვითნებურად დაწყებაც სარისკოა: პრეპარატის შერჩევა მდგომარეობის პროფესიულ შეფასებას მოითხოვს.

## ალკოჰოლი მკურნალობის დროს

მკურნალობის პროცესში ალკოჰოლის მიღება რეკომენდებული არ არის: მან შეიძლება გააძლიეროს გვერდითი მოვლენები და შეამციროს მედიკამენტის ეფექტურობა. ორსულობის ან ორსულობის დაგეგმვის შემთხვევაში აუცილებლად აცნობეთ ექიმს — მკურნალობის გეგმა ინდივიდუალურად განიხილება.

## წამალი თუ ფსიქოთერაპია?

ეს არასწორი დაპირისპირებაა — ხშირად საუკეთესო შედეგს სწორედ კომბინაცია იძლევა [1]. წამალი მოქმედებს ბიოლოგიურ დონეზე, ფსიქოთერაპია კი აზროვნების პატერნებზე, ემოციურ რეაქციებსა და ქცევით ჩვევებზე მუშაობს. GSMRC-ში მკურნალობის გეგმა ინდივიდუალურად დგება — მიზანია არა მხოლოდ სიმპტომის მოხსნა, არამედ ცხოვრების ხარისხის დაბრუნება.

## ⚠️ მთავარი წესი

არასოდეს დაიწყოთ და არასოდეს შეწყვიტოთ ანტიდეპრესანტი ექიმთან კონსულტაციის გარეშე. კითხვების შემთხვევაში დაგვირეკეთ: +995 32 2 440 550 — ფსიქიატრის კონსულტაცია ყველაზე უსაფრთხო გზაა სწორი გადაწყვეტილებისთვის.

## იხილეთ ასევე

[→ დეპრესიის სიმპტომები და ნიშნები](https://www.mentalclinic.ge/health/depression-symptoms/)

[→ დეპრესიის მკურნალობა თბილისში](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[→ სააფთიაქო მედიკამენტებზე დამოკიდებულება](https://www.mentalclinic.ge/health/pharmacy-medicines/)

[→ ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

### წყაროები

1. National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults: treatment and management. NICE guideline NG222; 2022. nice.org.uk/guidance/ng222

2. Cipriani A, Furukawa TA, Salanti G, et al. Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. Lancet. 2018;391(10128):1357-1366. PMID: 29477251

3. World Health Organization. Depressive disorder (depression). Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

## აუტიზმის სპექტრის აშლილობა — სიმპტომები, დიაგნოსტიკა და მხარდაჭერა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/autism/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

აუტიზმის სპექტრის აშლილობა (ASD) ნეიროგანვითარებითი მდგომარეობაა, რომელიც გავლენას ახდენს სოციალურ კომუნიკაციაზე, ქცევასა და სამყაროს აღქმაზე; „სპექტრი“ ხაზს უსვამს ფართო დიაპაზონს. ვლინდება სოციალური კომუნიკაციის სირთულეებით, განმეორებითი ქცევით, ვიწრო ინტერესებითა და სენსორული მგრძნობელობით. ადრეული დიაგნოსტიკა და მხარდაჭერა აუმჯობესებს ცხოვრების ხარისხს — GSMRC უზრუნველყოფს ფსიქოდიაგნოსტიკას, ფსიქოთერაპიას (CBT), ჯგუფურ თერაპიასა და ოჯახის ფსიქოგანათლებას.

სამედიცინოდ განხილულია

გუგა სიხარულიძე

·

ფსიქიატრი, აკადემიური დოქტორი

ბოლო განახლება: 14 თებერვალი, 2026

რა არის აუტიზმის სპექტრის აშლილობა?

აუტიზმის სპექტრის აშლილობა (ASD) ნეიროგანვითარებითი მდგომარეობაა, რომელიც გავლენას ახდენს სოციალურ კომუნიკაციაზე, ქცევაზე და სამყაროს აღქმაზე. „სპექტრი" ხაზს უსვამს ფართო დიაპაზონს — მსუბუქი სოციალური სირთულეებიდან მძიმე გამოწვევებამდე.

ადრეული დიაგნოსტიკა და სათანადო მხარდაჭერა მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს ცხოვრების ხარისხს.

აუტიზმის სიმპტომები

სოციალური კომუნიკაციის სირთულეები

თვალის კონტაქტის არიდება, სახის გამომეტყველების ინტერპრეტაციის სირთულე, სარკაზმის და იუმორის გაგების პრობლემა, საუბრის წამოწყებისა და შენარჩუნების სირთულე.

განმეორებითი ქცევა და შეზღუდული ინტერესები

განმეორებითი მოძრაობები, მკაცრი რუტინის დაცვა, ინტენსიური ვიწრო ინტერესები, სენსორული მგრძნობელობა.

აუტიზმი ბავშვებში

[ადრეული ნიშნები: ბავშვი სახელზე არ რეაგირებს, მეტყველების განვითარება შეფერხებულია, ტოლ-ამხანაგებთან თამაში არ აინტერესებს. ბავშვთა ფსიქიატრიის სპეციალისტთან მიმართვა სასურველია.](https://www.mentalclinic.ge/services/child-and-adolescent-mental-health/)

აუტიზმი ზრდასრულებში

[სოციალურ სიტუაციებში „ნიღბის ტარების" განცდა, სენსორული გადატვირთვა, შფოთვა სოციალურ გარემოში.](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

დიაგნოსტიკა

ბავშვებში: განვითარების შეფასება, სტანდარტიზებული ინსტრუმენტები (ADOS-2), მშობლებთან ინტერვიუ.

[ზრდასრულებში: კლინიკური ინტერვიუ, ბავშვობის ისტორიის შესწავლა, თანმხლები მდგომარეობების (ADHD, შფოთვა) შეფასება.](https://www.mentalclinic.ge/health/adhd/)

[GSMRC-ის ფსიქოდიაგნოსტიკის სამსახური უზრუნველყოფს სრულ შეფასებას.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

მხარდაჭერა და ინტერვენცია

[[[ფსიქოთერაპია — CBT ეხმარება შფოთვისა და სტრესის მართვაში. ჯგუფური თერაპია — სოციალური უნარების პრაქტიკული სტრატეგიები. ოჯახის ფსიქოგანათლება — მშობლებისთვის. საჭიროების შემთხვევაში — მედიკამენტური მხარდაჭერა თანმხლები სიმპტომებისთვის.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/psychoeducation/)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

როდის მიმართოთ სპეციალისტს?

[[მიმართეთ ბავშვთა ფსიქიატრს ან ფსიქიატრის კონსულტაციაზე, თუ განვითარება შეფერხებულია ან ეჭვობთ აუტიზმის სპექტრზე ყოფნას.](https://www.mentalclinic.ge/services/child-and-adolescent-mental-health/)](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

იხილეთ ასევე

[ADHD · შფოთვა · სოციალური ფობია](https://www.mentalclinic.ge/health/social-anxiety-disorder/)

[[სერვისები: ბავშვთა ფსიქიატრია · ფსიქოდიაგნოსტიკა · ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/child-and-adolescent-mental-health/)](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/faq/)

წყარო: NIMH — აუტიზმის სპექტრის აშლილობა.

## ბიპოლარული აშლილობა — სიმპტომები, დიაგნოსტიკა და მკურნალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

ბიპოლარული აშლილობა ქრონიკული მდგომარეობაა, რომელიც განწყობის ექსტრემალური ცვალებადობით — მანიაკალური (ან ჰიპომანიაკალური) და დეპრესიული ეპიზოდების მონაცვლეობით ხასიათდება. მანიის დროს ვლინდება ეიფორია, ძილის მოთხოვნილების შემცირება და იმპულსური ქცევა; დეპრესიის დროს — სევდა და ინტერესის დაკარგვა. სწორი დიაგნოზი კრიტიკულია: ანტიდეპრესანტმა სტაბილიზატორის გარეშე შესაძლოა მანია გამოიწვიოს. მკურნალობა მოიცავს განწყობის სტაბილიზატორებს, ანტიფსიქოზურებსა და ფსიქოთერაპიას.

[ვიდეო: GSMRC - ბიპოლარული აშლილობა / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=1-JmF_EYmYo)

ბიპოლარული აშლილობა (ადრე ცნობილი როგორც მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზი) ქრონიკული ფსიქიკური მდგომარეობაა, რომელიც ხასიათდება განწყობის ექსტრემალური ცვალებადობით — მანიაკალური (ან ჰიპომანიაკალური) და დეპრესიული ეპიზოდების მონაცვლეობით.

მსოფლიო მოსახლეობის დაახლოებით 1-2% აწუხებს ბიპოლარული აშლილობა. მდგომარეობა ჩვეულებრივ 15-25 წლის ასაკში ვლინდება და სწორი დიაგნოზის დასმას საშუალოდ 5-10 წელი სჭირდება. [1]

ბიპოლარული აშლილობის ტიპები

ბიპოლარული აშლილობა I ტიპი — ხასიათდება სრული მანიაკალური ეპიზოდებით, რომლებიც მინიმუმ 7 დღე გრძელდება. [2]

[ბიპოლარული აშლილობა II ტიპი — ხასიათდება ჰიპომანიაკალური ეპიზოდებით და მძიმე დეპრესიული ეპიზოდებით. ხშირად არასწორად დიაგნოსტირდება როგორც დეპრესია.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

ციკლოთიმია — ქრონიკული მდგომარეობა უფრო მსუბუქი განწყობის რყევებით.

მანიაკალური ეპიზოდის სიმპტომები

განწყობის ანორმალური აწევა — ეიფორია ან გაღიზიანებულობა

ენერგიისა და აქტივობის მკვეთრი ზრდა

[ძილის მოთხოვნილების შემცირება](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

მეტყველების აჩქარება, „აზრების ნაკადი"

გრანდიოზული იდეები

იმპულსური ქცევა — გაუაზრებელი ხარჯვა, რისკიანი ქცევა

დეპრესიული ეპიზოდის სიმპტომები

მუდმივი სევდა, სიცარიელის შეგრძნება

ინტერესისა და სიამოვნების დაკარგვა

ენერგიის მკვეთრი დაქვეითება

ძილის დარღვევა

აპეტიტისა და წონის ცვლილებები

უიმედობა, დანაშაულის გრძნობა

კონცენტრაციის სირთულე

მნიშვნელოვანი: თუ თქვენ ან თქვენმა ახლობელმა სუიციდური აზრები გამოთქვა, დაუყოვნებლივ მიმართეთ სპეციალისტს.

რატომ არის სწორი დიაგნოზი კრიტიკული?

[ანტიდეპრესანტების დანიშვნა მუდის სტაბილიზატორის გარეშე შეიძლება გამოიწვიოს მანიაკალური ეპიზოდი. სწორედ ამიტომ, გამოცდილი ფსიქიატრის მიერ სრული შეფასება აუცილებელია.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

ბიპოლარული აშლილობის მკურნალობა

მედიკამენტური თერაპია

მუდის სტაბილიზატორები — ლითიუმი, ვალპროატი, ლამოტრიგინი

ატიპიური ანტიფსიქოტიკები — კვეტიაპინი, ოლანზაპინი, არიპიპრაზოლი

ანტიდეპრესანტები — მხოლოდ მუდის სტაბილიზატორთან კომბინაციით

[ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ფსიქოთერაპია მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს შედეგებს:

ფსიქოედუკაცია — დაავადების გაცნობიერება, ტრიგერების ამოცნობა

[CBT — დეპრესიული ეპიზოდებისა და შფოთვის მართვა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

ინტერპერსონალური და სოციალური რიტმების თერაპია

ოჯახის თერაპია

ცხოვრების წესის მართვა

ძილის რეგულარობა

სტრესის მართვა

ალკოჰოლისა და ნარკოტიკების თავიდან აცილება

განწყობის დღიური

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

განიცდით განწყობის ექსტრემალურ რყევებს

ძილის მოთხოვნილება მკვეთრად მცირდება

დეპრესიის მკურნალობა ანტიდეპრესანტებით არაეფექტურია

იმპულსური ქცევა პრობლემებს იწვევს

ოჯახში არის ბიპოლარული აშლილობის ისტორია

კონსულტაციაზე ჩაწერა

[ტელეფონი: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

მისამართი: თოგო გუდავას ქუჩა, თბილისი

[ცენტრი: GSMRC — გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/)

### წყაროები

1. Merikangas KR, Jin R, He JP, et al. Prevalence and correlates of bipolar spectrum disorder in the World Mental Health Survey Initiative. Arch Gen Psychiatry. 2011;68(3):241–251. [doi:10.1001/archgenpsychiatry.2011.12](https://doi.org/10.1001/archgenpsychiatry.2011.12). Global burden: GBD 2019 Mental Disorders Collaborators. Lancet Psychiatry. 2022;9(2):137–150. [doi:10.1016/S2215-0366(21)00395-3](https://doi.org/10.1016/S2215-0366(21)00395-3)

2. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

## გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/gad/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობისას (GAD) შფოთვა ინტენსიური და მუდმივია, გარე მოვლენების არაპროპორციული, და ხელს უშლის ადამიანს ყოველდღიურ ფუნქციონირებაში. ვლინდება როგორც ბავშვობაში, ისე ზრდასრულ ასაკში. საჭიროა კომბინირებული მკურნალობა — კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) ეხმარება ნეგატიური აზრების ჩანაცვლებასა და შფოთვის შემცირებაში, მედიკამენტური თერაპია კი მოიცავს ანტიდეპრესანტებსა და ანქსიოლიზურ საშუალებებს.

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა (GAD)

შფოთვა ადამიანის ბუნებრივი დაცვითი მექანიზმია.

ეს “განგაშის” შეგრძნება, გვეხმარება უსაფრთხოების დაცვასა და რისკების განსაზღვრაში. თუმცა, როდესაც გამოიხატება გადაჭარბებულად, შეიძლება დაგვაჯეროს, რომ ჩვენს გარშემო ყველაფერი იმაზე ბევრად ცუდადაა, ვიდრე რეალურად. მომატებულო შფოთვისას ადამიანს მოიცავს ნეგატიური ფიქრები და ახდენს მოვლენების კატასტროფიზაციას.

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობისას

(GAD)

შფოთვა ინტენსიურია და მუდმივი, ადამიანს ხელს უშლის ყოველდღიურ ფუნქციონირებაში. შფოთვის ხარისხი გარე მოვლენების არაპროპორციულია ან სპეციფიური საფრთხის ობიექტი საერთოდ არ არსებობს. ადამიანი ცდილობს, არ იფიქროს გონებაში შემოჭრილ თემებზე, რომელიც შფოთვას მატებს, თუმცა ეს მის კონტროლს სცდება. გუნებ-განწყობა, ენერგია ქვეითდება, გამღიზიანებლობა და თვითკრიტიკული აზრები იმატებს. ძილი ხდება ზედაპირული, ირღვევა გამოღვიძებებით.

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა ვლინდება ბავშვობაში და ზრდასრულ ასაკში. მისი სიმპტომები მსგავსია პანიკური აშლილობის, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობისა და სხვა სახის შფოთვითი აშლილობის, მაგრამ თითოეული განსხვავებული ფსიქიკური დაავადებაა.

შფოთვითი აშლილობის ნიშნები:

შფოთვა, მუდმივი ან/და დროში გახანგრძლივებული

მოვლენებთან შეუსაბამო, არაპროპორციული შფოთვა

ჩვეული სიტუაციების, მოვლენების საფრთხედ შეგრძნობა/განხილვა

გეგმების, გადაწყვეტილებების ყველაზე უარეს შედეგებზე ფიქრი

არასწორი გადაწყვეტილების მიღების შიში

გაურკვევლობის შიში, ზუსტი გეგმის არ ქონის შემთხვევაში შიში

წუხილი, ცუდი წინათგრძნობა, დაძაბულობა, შიში

მოდუნების სირთულე

გუნებ-განწყობის დაქვეითება

ძილის დარღვევა

ხშირად, გამღიზიანებლობა

კონცენტრაციის უნარის დაქვეითება

უენერგიობა, დაღლილობა

ხმაურის მიმართ სენსიტიურობა

შფოთვას ხშირად თან ახლავს ფიზიკური გამოხატულებები. ადამიანი ღელავს, რომ ეს შეგრძნებები შესაძლოა სხეულებრივი პრობლემიდან გამომდინარეობდეს და შფოთვა კიდევ უფრო იმატებს. შესაძლოა გამოვლინდეს:

პულსის აჩქარება

ოფლიანობა

ეპიგასტრული დისკომფორტი

პირის სიმშრალე

თავბრუსხვევა

ყელში ბურთის გაჭედვის შეგრძნება

სუნთქვის გართულების შეგრძნება

გულმკერდში სიმძიმის, მოჭერის შეგრძნება

მოუსვენრობა

კიდურებში ჩხვლეტის, გაბუჟების შეგრძნება

საერთო სისუსტე

დისპეფსიური მოვლენები

კუნთების დაძაბულობა

შფოთვა ან ფიზიკური სიმპტომები იწვევს მნიშვნელოვან დისტრესს ყოველდღიურ ცხოვრებაში, სოციალურ, სამუშაო ან სხვა სფეროებში. შფოთვითი აშლილობისას, შფოთვა მუდმივია და შინაარსი რასაც ადამიანი უკავშირებს შფოთავს იცვლება მიმდინარე მოვლენებთან ერთად.

რისკ ფაქტორები:

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობის დიაგნოზი ქალებში მეტია.  შემდეგმა ფაქტორებმა შეიძლება გაზარდოს მისი განვითარების რისკი:

პიროვნული ფაქტორები

მაგალითად, თუ არის მორცხვი, ფრთხილი, აქვს დაბალი თვითშეფასება.

გენეტიკა

ნათესავებში შესაძლოა ვლინდებოდეს გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა ან სხვა სახის ფსიქიკური აშლილობა.

ნეგატიური გამოცდილებები

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობის მქონე ადამიანებს ხშირად აქვთ მნიშვნელოვანი ცხოვრებისეული ცვლილებების, ტრავმული ან უარყოფითი გამოცდილება. სხვადასხვა ქრონიკულმა დაავადებებმა ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის სხვა დარღვევებმა ასევე შეიძლება გაზარდოს რისკი.

გართულებები

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა მნიშვნელოვნად აქვეითებს ცხოვრების ხარისხსს. მუდმივი შფოთვის გამო:

მცირდება სწრაფად და ეფექტურად ფუნქციონირების უნარი

რთულდება კონცენტრაცია

ქვეითდება ენერგია

იზრდება დეპრესიის რისკი

ნაკლები დრო ეთმობა პროდუქტიულ აქტივობებს

გენერალიზებულმა შფოთვითმა აშლილობამ ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ფიზიკური ჯანმრთელობის გაუარესება:

კუჭ-ნაწლავის პრობლემები, როგორიცაა კუჭის წყლული, გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი

თავის ტკივილები, შაკიკი

ქრონიკული ტკივილი

ძილის დარღვევები

გულ-სისხლძარღვთა პრობლემები

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა ხშირად გვხვდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სხვა პრობლემებთან ერთად. ფსიქიკური ჯანმრთელობის ზოგიერთი დარღვევა, რომელიც ჩვეულებრივ ხდება გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობის დროს, მოიცავს:

სპეციფიკური ფობიები

პანიკური აშლილობა

პოსტ ტრავმული სტრესული აშლილობა

ობსესიურ კომპულსიური აშლილობა

დეპრესია

სუიციდური ფიქრები

ნივთიერებებზე დამოკიდებულება

როგორ გავუმკლავდეთ გენერალიზებულ შფოთვით აშლილობას?

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობისას თავის ტვინის ქიმიური ბალანსები ირღვევა. მის გამოვლინებაში ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობს გენეტიკური, სოციალურ-ეკონომიკური და ცხოვრებისეული სტრესული ფაქტორები.

შესაბამისად, აუცილებელია კომპლექსური და კომბინირებული მკურნალობა, რომელიც თავისთავად მოიცავს ფსიქოთერაპიულ და მედიკამენტური მკურნალობის კომბინაციას.

[კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT): ეხმარება პაციენტს, ჩაანაცვლოს ნეგატიური აზრები და შეამციროს შფოთვითი სიმპტომები. ავითარებს კონკრეტულ უნარებს, რათა მართოთ “საშფოთველი” და დაგეხმაროთ თანდათანობით დაუბრუნდეთ იმ აქტივობებს, რომლებსაც თავიდან იცილებთ შფოთვის გამო.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[მედიკამენტური თერაპია: ძირითადად ექიმ-ფსიქიატრის მიერ შედგენილი მკურნალობა მოიცავს ანტიდეპრესანტებსა და ანქსიოლიზურ საშუალებებს. ასევე ინდივიდუალურად საჭიროებისამებრ სხვა ჯგუფის პრეპარატები.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

იხილეთ ასევე

[→ EMDR — შფოთვის თანამედროვე მკურნალობის მეთოდი](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/emdr/)

[→ კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია შფოთვისთვის](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

დაკავშირებული თემები: [შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/) · [პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [NIMH — შფოთვითი აშლილობები](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders).

## დემენცია — სიმპტომები, ტიპები და მკურნალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/dementia/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

დემენცია აღწერს კოგნიტური ფუნქციების — აზროვნების, მეხსიერებისა და მსჯელობის — იმ ხარისხის გაუარესებას, რომელიც ყოველდღიურ ცხოვრებას მნიშვნელოვნად აფერხებს; ადრეული დიაგნოსტიკა მნიშვნელოვანია. ყველაზე გავრცელებული ფორმაა ალცჰაიმერის დაავადება; არსებობს აგრეთვე ვასკულარული, ლევის სხეულების და ფრონტოტემპორალური დემენცია. მკურნალობა მოიცავს მედიკამენტურ მიდგომას (ქოლინესთერაზას ინჰიბიტორები, მემანტინი), კოგნიტურ სტიმულაციას, არტ თერაპიასა და მომვლელთა მხარდაჭერას.

[ვიდეო: GSMRC - დემენცია / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=OImC6eTHHVM)

სამედიცინოდ განხილულია

გუგა სიხარულიძე

·

ფსიქიატრი, აკადემიური დოქტორი

ბოლო განახლება: 14 თებერვალი, 2026

რა არის დემენცია?

დემენცია ზოგადი ტერმინია, რომელიც კოგნიტური ფუნქციების (აზროვნება, მეხსიერება, მსჯელობა) იმ ხარისხის გაუარესებას აღწერს, რომელიც ყოველდღიურ ცხოვრებას მნიშვნელოვნად აფერხებს. ადრეული დიაგნოსტიკა მნიშვნელოვანია.

დემენციის ტიპები

ალცჰაიმერის დაავადება

ყველაზე გავრცელებული ფორმა (60-70%). თანდათანობითი, პროგრესირებადი მეხსიერების დაკარგვა. [1]

ვასკულარული დემენცია

ტვინში სისხლის მიმოქცევის დარღვევით გამოწვეული — ინსულტის შედეგად.

ლევის სხეულების დემენცია

[მხედველობითი ჰალუცინაციები, კოგნიტური ფუნქციების მერყეობა, პარკინსონული სიმპტომები.](https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/)

ფრონტოტემპორალური დემენცია

პიროვნების ცვლილება, ქცევის დარღვევა. ხშირად 45-65 წელში იწყება.

დემენციის სიმპტომები

ადრეული ნიშნები

[ახალი ინფორმაციის დამახსოვრების სირთულე, ნაცნობ ადგილებში გზის ვერ გარკვევა, ფინანსური საქმეების მართვის პრობლემა, პიროვნების ცვლილებები.](https://www.mentalclinic.ge/health/personality-disorders/)

პროგრესირებული სიმპტომები

[ადამიანების ამოცნობის სირთულე, ორიენტაციის დაკარგვა, მეტყველების გაუარესება, ქცევითი ცვლილებები — აგრესია, აჟიტაცია, ძილის დარღვევა.](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

მკურნალობა და მართვა

მედიკამენტური მკურნალობა

[მედიკამენტური მიდგომა — ქოლინესთერაზას ინჰიბიტორები, მემანტინი. ქცევითი სიმპტომებისთვის ფსიქიატრი ინდივიდუალურად შეარჩევს პრეპარატს. [2]](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

არამედიკამენტური მიდგომები

[კოგნიტური სტიმულაცია, არტ თერაპია, გარემოს ადაპტაცია.](https://www.mentalclinic.ge/services/art-therapy/)

მომვლელთა მხარდაჭერა

[GSMRC ფსიქოგანათლებისა და კონსულტაციის საშუალებით ეხმარება ოჯახის წევრებს.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/psychoeducation/)

როდის მიმართოთ ფსიქიატრს?

[მიმართეთ ფსიქიატრის კონსულტაციაზე, თუ ახლობლის მეხსიერება საგრძნობლად გაუარესდა ან პიროვნება და ქცევა შეიცვალა.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

იხილეთ ასევე

[[[[დეპრესია · ფსიქოზი · პარანოია · უძილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)](https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/)](https://www.mentalclinic.ge/health/paranoia/)](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

[სერვისები: ფსიქიატრის კონსულტაცია · ფსიქოდიაგნოსტიკა · არტ თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/faq/)

### წყაროები

1. World Health Organization. Dementia. WHO; 2025. [who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia)

2. Birks J. Cholinesterase inhibitors for Alzheimer’s disease. Cochrane Database Syst Rev. 2006;(1):CD005593. [doi:10.1002/14651858.CD005593](https://doi.org/10.1002/14651858.CD005593). McShane R, Westby MJ, Roberts E, et al. Memantine for dementia. Cochrane Database Syst Rev. 2019;3(3):CD003154. [doi:10.1002/14651858.CD003154.pub6](https://doi.org/10.1002/14651858.CD003154.pub6)

## დეპრესია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/depression/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

დეპრესია გუნება-განწყობის დარღვევაა, რომლის დროსაც ადამიანს ეუფლება დაუძლეველი სიცარიელის, სევდის, უიმედობისა და უინტერესობის განცდა. ნიშნებია გახანგრძლივებული სევდა და უიმედობა, დაქვეითებული გუნება-განწყობა, ენერგიისა და ინტერესის დაკარგვა. თუ სიმპტომები დროთა განმავლობაში არ შემსუბუქდა, მიმართეთ სპეციალისტს — დეპრესიის მკურნალობისთვის ეფექტურია ფსიქოთერაპია და მედიკამენტები.

[ვიდეო: GSMRC - დეპრესია / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=tvT0VcXHMsU)

დეპრესია

რა არის დეპრესია?

დეპრესია გუნება-განწყობის დარღვევაა და ამ დროს ადამიანს ეუფლება დაუძლეველი სიცარიელის, სევდის, უიმედობის და უინტერესობის განცდა. გარემოს ნეგატიური ელფერი ეძლევა, ყოველდღიური აქტივობები გაუსაძლისად რთულდება, ჩვეული ინტერესები მცირდება, ადამიანებთან კონტაქტის სურვილი ქრება. დადებითი ემოციებისა და ბედნიერების განცდის უნარი იკარგება.

დეპრესიის ნიშნებია:

გახანგრძლივებული სევდა და უიმედობა

დაქვეითებული გუნება-განწყობა

ანჰედონია ანუ სიამოვნების მიღების უნარის დაქვეითება

ინტერესების დაქვეითება

ენერგიის დაქვეითება

ინსომნია ან ჰიპერსომნია

საუბრის ტემპის შენელება

ჰიგიენის დაცვის სირთულე

კონცენტრაციის დაქვეითება

თვითშეფასების დაქვეითება

თვითრწმენის დაქვეითება

თვითკრიტიკული აზრები

ჭარბი ცრემლიანობა

სუიციდური აზრები

შრომისუნარიანობის დაქვეითება

ფსიქომოტორული შენელება

წონის ცვლილება მადის ცვლილების ფონზე (მატება,კლება)

გლოვა ახლობელი ადამიანის დაკარგვისას, სევდა განქორწინებისას ან სხვა ცხოვრებისეული სირთულეებისას სავსებით ნორმალურია. დეპრესია არ არის უბრალოდ სევდა ან ცუდი ხასიათი, მისი სიმპტომები არღვევს ცხოვრების ყველა ასპექტს, ყოველდღიური ფუნქციონირება ხდება გაუსაძლისად რთული.

დეპრესია მრავალნაირი ფორმით ვლინდება, გამოვყოთ რამდენიმე ტიპს, რომელთა შორის დიდი დეპრესიული ეპიზოდი, ანუ კლინიკური დეპრესია ყველაზე ხშირად დიაგნოსტირდება.

დეპრესიის ძირითადი ტიპები:

დიდი დეპრესიული ეპიზოდი ( MDD )

დიდი დეპრესიული ეპიზოდი ანუ “კლინიკური დეპრესია” მძიმე ფსიქიკური დაავადებაა. დიაგნოსტირებისათვის საჭიროა ზემოთ ჩამოთვლილი ნიშნებიდან დროში გახანგრძლივებულად გამოიხატებოდეს ხუთი ან მეტი ნიშანი, იწვევდეს ადამიანის ცხოვრების ხარისხის მნიშვნელოვან დაქვეითებას, ემოციურ დისბალანსსა და ფსიქოსოციალურ დისტრესს. [2]

სეზონური აფექტური აშლილობა ( SAD )

გუნება-განწყობის ამ დარღვევას სეზონური პატერნი აქვს. სიმპტომები ვლინდება ზამთარში, ტემპერატურის ვარდნისას და მზის სინათლის შემცირებისას.

დისთიმია

დისთიმია უწყვეტი მიმდინარეობის, ქრონიკული აფექტური აშლილობაა. ხშირად მას ადამიანის ხასიათობრივ თავისებურებას მიაკუთვნებენ და წლების განმავლობაში დიაგნოსტირება არ ხდება. ამ შემთხვევაში გამოხატული დეპრესიული სიმპტომატიკა დიდ დეპრესიულ ეპიზოდთან შედარებით მსუბუქია.

პოსტპარტუმ ანუ მშობიარობის შემდგომი დეპრესია

მშობიარობის შემდგომ გამოხატულ დეპრესიულ სიმპტომატიკას, რომელიც ამოიწურება არა უგვიანეს 2 კვირის ეწოდება “Baby blues”. თუ სიმპტომები დროში ხანგრძლივდება და მწვავდება, ამ შემთხვევაში ეჭვი ჩნდება პოსტსამშობიარო დეპრესიაზეა. სტატისტიკურად შვიდიდან ერთი ქალი განიცდის მშობიარობის შემდგომ დეპრესიას. [1]

ბიპოლარული აშლილობა

ბიპოლარული აშლილობის ერთერთი ფაზა არის დეპრესია. ამ დროს ადამიანი განიცდის გუნებ-განწყობის უკიდურესად პოლარიზებულ, ურთერთსაპირისპირო მდგომარეობებს-დეპრესიას და მანიას/ჰიპომანიას, მათ შორის ინტერვალებში კი სრულ რემისიას (ნორმას). ბიპოლარობა არ ნიშნავს დღის მანძილზე გუნებ-განწყობის ხშირ ცვლილებას, არამედ ხანგრძლივი დეპრესიული ან მანიის ეპიზოდების ცვალებადობას, მათი უწყევტი შენაცვლებით ან მათ შორის რემისიული პერიოდით.

რამ შეიძლება გამოიწვიოს დეპრესია?

ბიოლოგიური ფაქტორები. ცვლილებები თავის ტვინში, ნეიროტრანსმიტერების აქტივობაში

გენეტიკა. ოჯახის წევრებში დეპრესიის არსებობა

სტრესი და ტრავმები. მძიმე ცხოვრებისეული მოვლენები

ჰორმონალური დისბალანსი

სხვა ფსიქიკური და ფიზიკური დაავადებები

დეპრესიის რისკ ფაქტორები

პიროვნული მახასიათებლები, როგორიცაა დაბალი თვითშეფასება, დამოუკიდებლობის სირთულე, თვითკრიტიკულობა, პესიმიზმი

ტრავმული და სტრესული ფაქტორები, ფიზიკური ან სექსუალური ძალადობა, ფინანსური პრობლემები, რთული ურთიერთობები, ახლობლის გარდაცვალება

ნათესავები, რომლებსაც აქვთ გუნება-განწყობის ან სხვა ფსიქიკური აშლილობები

სხვა მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემა წარსულში

ალკოჰოლის, ნარკოტიკების (მათ შორის რეკრეაციული გამოყენებისას) მოხმარება

ქრონიკული დაავადებები, სიმსივნეები, შეზღუდული უნარები...

მედიკამენტები, რომლებიც იწვევს დეპრესიულ სიმპტომატიკას

[ჰორმონალური ცვლილებები 

დეპრესიის შეფასების კითხვარი ეხმარება ადამიანებს შეაფასონ საკუთარი ფსიქოემოციური მდგომარეობა და აღმოაჩინონ, არსებობს თუ არა დეპრესიის შესაძლო ნიშნები.](https://www.mentalclinic.ge/projects/დეპრესიის-შეფასების-კითხ/)

[როდის მივმართოთ სპეციალისტს?](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

განწყობის და ხალისის დროებითი ცვალებადობა ყველას გამოუცდია, რაც სავსებით ნორმალურია. მაგრამ, დეპრესია არ არის მხოლოდ სევდის განცდა და გუნება-განწყობის დაქვეითება. მისი სიმპტომები მუდმივია და მნიშვნელოვნად არღვევს ჩვეულ ფუნქციონირებას, ადამიანის ფიქრებსა და ქცევას. ყოველდღიური მოქმედებები ხდება რთული, ქვეითდება ენერგია, ინტერესი, ხალისი, შრომისა და სწავლის უნარი...

თუ თვლით, რომ დეპრესიული სიმპტომები დროთა განმავლობაში არ შემსუბუქდა არამედ გაუარესდა და არღვევს თქვენს კეთილდღეობას მიმართეთ სპეციალისტს რათა მიიღოთ საჭირო დახმარება- ფსიქოთერაპიული, მედიკამენტური ან კომბინირებული.

როგორ ხდება დეპრესიის მკურნალობა?

დეპრესიის მკურნალობისთვის ეფექტურია ფსიქოთერაპია და მედიკამენტები.

[მედიკამენტური თერაპიის მიზანია თავის ტვინის ქიმიური ბალანსის კორექტირება და სიმპტომების შემცირება. ძირითადი სამკურნალო მედიკამენტი ანტიდეპრესანტია, მათ შორის ძირითადად სეროტონინის უკუმიტაცების სელექტიური ინჰიბიტორის  ( SSRI) ჯგუფის.  ექიმის გადაწყვეტილებით, სიმპტომების უკეთესი მენეჯმენტისათვის ინდივიდუალური საჭიროებისამებრ შესაძლოა მკურნალობის ტაქტიკაში კომბინირებული იყოს სხვა ჯგუფის პრეპარატები.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

[კოგნიტიურ-ქცევითი თერაპია (CBT)- ფოკუსირდება ნეგატიური პატერნის ფიქრებისა და ქცევების იდენტიფიკაციასა და კორექტირებაზე.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[ჯგუფური თერაპია- პაციენტებს აძლევს შესაძლებლობას გააზიარონ გამოცდილებები და მიიღონ მხარდაჭერა. ეფექტურია სოციოლური უნარ-ჩვევების გაუმჯობესებისთვის, რადგან დეპრესის ერთ-ერთი ნიშანი იზოლაცია და ჩაკეტილობაა.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

[[არაეფექტური ამბულატორიული მკურნალობის ან დაავადების მძიმე ფორმის შემთხვევაში რეკომენდებულია დღის ცენტრი - მაღალეფექტიანი, კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი, რომელიც მოიცავს მულტიდისციპლინურ, კომპლექსურ და შედეგზე ორიენტირებულ სერვისებს.](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

იხილეთ ასევე

[→ CBT დეპრესიის მკურნალობაში](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

იხილეთ ასევე

[→ ძილის დარღვევა და უძილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

[→ მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/borderline-personality-disorder/)

[→ ფსიქოლოგი თბილისში](https://www.mentalclinic.ge/health/%e1%83%a4%e1%83%a1%e1%83%98%e1%83%a5%e1%83%9d%e1%83%9a%e1%83%9d%e1%83%92%e1%83%98-%e1%83%97%e1%83%91%e1%83%98%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%a1%e1%83%a8%e1%83%98-%e1%83%a4%e1%83%a1%e1%83%98/)

### წყაროები

1. Liu X, Wang S, Wang G. Prevalence and Risk Factors of Postpartum Depression in Women: A Systematic Review and Meta-analysis. J Clin Nurs. 2021;31(19–20):2665–2677. [doi:10.1111/jocn.16121](https://doi.org/10.1111/jocn.16121)

2. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

## დეპრესია მამაკაცებში — ნიშნები, რომლებსაც ხშირად ვერ ვამჩნევთ

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/depression-in-men/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

დეპრესია მამაკაცებში ხშირად რჩება შეუმჩნეველი, რადგან ყოველთვის არ ჰგავს „კლასიკურ“ სევდას — ის ხშირად ვლინდება გაღიზიანებით, ბრაზით, სხეულებრივი ჩივილებით, ალკოჰოლის მომატებული მოხმარებით, რისკიანი ქცევითა და სოციალური იზოლაციით. სოციალური მოლოდინი „კაცი ძლიერი უნდა იყოს“ ხშირად აფერხებს დახმარების ძიებას. ამავდროულად ძალაში რჩება დეპრესიის ძირითადი ნიშნები. მკურნალობა ეფექტური და კონფიდენციალურია — ფსიქოთერაპია და საჭიროებისამებრ ანტიდეპრესანტები.

დეპრესია მამაკაცებში ხშირად რჩება შეუმჩნეველი — ის ყოველთვის არ ჰგავს „კლასიკურ" სევდას. მამაკაცებში დეპრესია ხშირად გაღიზიანების, ბრაზის, სხეულებრივი ჩივილების ან რისკის შემცველი ქცევის სახით ვლინდება, რის გამოც დიაგნოზი და მკურნალობა გვიანდება. ეს მნიშვნელოვანია, რადგან მკურნალობის გარეშე დეპრესია სახიფათო მდგომარეობაა.

## რატომ რჩება დეპრესია მამაკაცებში შეუმჩნეველი

სოციალური მოლოდინი — „კაცი ძლიერი უნდა იყოს" — ხშირად აფერხებს მამაკაცებს, ისაუბრონ ემოციებზე ან მიმართონ დახმარებას. შედეგად, დეპრესია ნიღბდება სხვა ქცევებით, ხოლო ადამიანი თავადაც ვერ აცნობიერებს, რომ მისი მდგომარეობა სამკურნალოა. გახსოვდეთ: დახმარების თხოვნა სისუსტე არ არის — ეს პასუხისმგებლიანი ნაბიჯია.

## როგორ ვლინდება დეპრესია მამაკაცებში

სევდის ნაცვლად ან მის გვერდით, მამაკაცებში დეპრესია ხშირად ვლინდება შემდეგი ნიშნებით:

- გაღიზიანებადობა, ბრაზი ან აგრესია მცირე მიზეზითაც;
- სხეულებრივი ჩივილები — თავის ტკივილი, ზურგის ტკივილი, კუჭ-ნაწლავის დისკომფორტი;
- ალკოჰოლის ან სხვა ნივთიერებების მომატებული მოხმარება;
- რისკის შემცველი ქცევა — საშიში მართვა, აზარტული თამაში;
- გადაჭარბებული მუშაობა, თავის „დაკავება", რომ ფიქრებს გაექცეს;
- სოციალური იზოლაცია, ოჯახისგან და მეგობრებისგან დაშორება;
- ლიბიდოს დაქვეითება და ენერგიის დაკარგვა.

## კლასიკური სიმპტომებიც რჩება

ამავდროულად, ძალაში რჩება დეპრესიის ძირითადი ნიშნები: დაქვეითებული განწყობა, ინტერესის დაკარგვა, ძილისა და მადის ცვლილება, ენერგიის დაკლება და კონცენტრაციის გაძნელება [1,4]. თუ ეს ნიშნები ორ კვირაზე მეტხანს გრძელდება, ღირს ფსიქიკური ჯანმრთელობის შეფასება.

## ⚠️ სუიციდის რისკი — სერიოზულად მივიღოთ

მსოფლიოში ყოველწლიურად 727 000-ზე მეტი ადამიანი კარგავს სიცოცხლეს სუიციდის შედეგად [2]. სუიციდის ფიქრები დეპრესიის ერთ-ერთი ყველაზე საშიში ნიშანია. თუ თქვენ ან თქვენს ახლობელს გაქვთ ფიქრები სიკვდილზე ან თვითდაზიანებაზე — არ დაელოდოთ. დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით სასწრაფო დახმარებას (112) ან დაგვირეკეთ კლინიკაში: +995 32 2 440 550. დახმარების თხოვნა სიმამაცის ნიშანია.

## მკურნალობა ეფექტურია

დეპრესია, მათ შორის მამაკაცებში, ერთ-ერთი ყველაზე კარგად მკურნალობადი ფსიქიკური მდგომარეობაა. პირველი რიგის მკურნალობა მოიცავს ფსიქოთერაპიას და, საჭიროების შემთხვევაში, ანტიდეპრესანტებს [3]. მკურნალობა სრულად კონფიდენციალურია. GSMRC-ში მკურნალობის გეგმა ინდივიდუალურად დგება — ფსიქიატრის კონსულტაციით და ფსიქოთერაპიით.

## იხილეთ ასევე

[→ დეპრესიის სიმპტომები და ნიშნები](https://www.mentalclinic.ge/health/depression-symptoms/)

[→ დეპრესიის მკურნალობა თბილისში](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[→ ნევროზი — სხეულებრივი ნიშნები](https://www.mentalclinic.ge/health/neurosis/)

[→ ალკოჰოლზე დამოკიდებულება](https://www.mentalclinic.ge/health/alcohol/)

[→ ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

### წყაროები

1. World Health Organization. Depressive disorder (depression). Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

2. World Health Organization. Suicide. Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide

3. National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults: treatment and management. NICE guideline NG222; 2022. nice.org.uk/guidance/ng222

4. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

## დეპრესიის სიმპტომები და ნიშნები — როგორ ამოვიცნოთ დროულად

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/depression-symptoms/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

დეპრესია არ არის უბრალოდ „ცუდი ხასიათი“ ან სისუსტე — ის სამედიცინო მდგომარეობაა, რომელსაც მსოფლიოში 330 მილიონზე მეტი ადამიანი აღენიშნება. კლინიკური დიაგნოზისთვის საჭიროა ცხრა ძირითადი სიმპტომიდან მინიმუმ ხუთი გრძელდებოდეს ორ კვირაზე მეტ ხანს — დაქვეითებული განწყობა, ინტერესის დაკარგვა, ძილისა და მადის ცვლილება, კონცენტრაციის სირთულე და სუიციდური ფიქრები. დროული ამოცნობა მკურნალობის წარმატების საწინდარია; ეფექტურია ფსიქოთერაპია (CBT) და საჭიროებისამებრ ანტიდეპრესანტები.

დეპრესია მხოლოდ „ცუდი ხასიათი" ან სისუსტე არ არის — ის გავრცელებული სამედიცინო მდგომარეობაა, რომელიც მსოფლიოში 330 მილიონზე მეტ ადამიანს აღენიშნება [1]. დროული ამოცნობა მკურნალობის წარმატების მთავარი წინაპირობაა. ამ სტატიაში განვიხილავთ დეპრესიის ძირითად სიმპტომებს, განსხვავებას ჩვეულებრივ მოწყენილობასთან და მარტივ კითხვებს თვითშეფასებისთვის.

## რა არის დეპრესია

დეპრესია (დეპრესიული აშლილობა, Major Depressive Disorder) ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობაა, რომელიც აისახება განწყობაზე, აზროვნებაზე, ძილზე, მადაზე და ყოველდღიურ ფუნქციონირებაზე. დიაგნოზის დასმა ხდება საერთაშორისო კრიტერიუმებით (DSM-5-TR, ICD-11): სიმპტომები უნდა გრძელდებოდეს მინიმუმ ორი კვირა და მნიშვნელოვნად აფერხებდეს ადამიანის ცხოვრებას [2].

## დეპრესიის 9 ძირითადი სიმპტომი

კლინიკური დიაგნოზისთვის საჭიროა ქვემოთ ჩამოთვლილი ცხრა სიმპტომიდან მინიმუმ ხუთის არსებობა ორი კვირის განმავლობაში, მათ შორის აუცილებლად პირველი ან მეორე [2]:

- დაქვეითებული განწყობა — მოწყენილობა, სიცარიელის ან უიმედობის განცდა დღის უმეტეს ნაწილში;
- ინტერესის ან სიამოვნების დაკარგვა (ანჰედონია / anhedonia) — საქმიანობები, რომლებიც ადრე სიხარულს ანიჭებდა, აღარ იზიდავს;
- ენერგიის დაკლება და სწრაფი დაღლა — მცირე დატვირთვაც კი ამოწურავს;
- ძილის დარღვევა — უძილობა, ხშირი ღვიძილი ან, პირიქით, გადაჭარბებული ძილი;
- მადის ან წონის შესამჩნევი ცვლილება — დაკლება ან მომატება;
- ყურადღების კონცენტრაციის გაძნელება — რთულდება კითხვა, მუშაობა, გადაწყვეტილების მიღება;
- უსარგებლობის ან გადაჭარბებული დანაშაულის განცდა;
- ფსიქომოტორული შენელება ან მოუსვენრობა — გარშემომყოფები ამჩნევენ, რომ ადამიანი „შენელდა" ან ვერ ისვენებს;
- განმეორებადი ფიქრები სიკვდილზე ან თვითდაზიანებაზე.

## დეპრესია თუ უბრალოდ ცუდი ხასიათი?

მოწყენილობა ცხოვრების ბუნებრივი ნაწილია — ის ჩვეულებრივ რამდენიმე დღეში გადის და კონკრეტულ მიზეზს უკავშირდება. დეპრესიაზე ფიქრი მაშინ უნდა დავიწყოთ, როცა სამივე ნიშანი ერთად გვხვდება:

- ხანგრძლივობა — მდგომარეობა ორ კვირაზე მეტხანს გრძელდება;
- ინტენსივობა — განწყობა თითქმის ყოველდღე, დღის უმეტეს ნაწილში დაქვეითებულია;
- ფუნქციონირება — ირღვევა სამსახური, სწავლა, ურთიერთობები ან საკუთარ თავზე ზრუნვა.

მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ: დეპრესია ემართებათ „ძლიერ" ადამიანებსაც. ის ნებისყოფის სისუსტე არ არის და ბრალდებას არც ერთ შემთხვევაში არ იმსახურებს.

## როგორ ვლინდება დეპრესია სხეულში

დეპრესია ხშირად ფიზიკური ჩივილებით იწყება: თავის ან ზურგის ტკივილი, კუჭ-ნაწლავის დისკომფორტი, გულის ფრიალი, მუდმივი დაღლილობა. თუ გამოკვლევები ორგანულ მიზეზს ვერ პოულობს, ღირს ფსიქიკური ჯანმრთელობის შეფასებაც — სხეულებრივი სიმპტომები დეპრესიის გავრცელებული „ენაა".

## თვითშეფასება — 9 კითხვა (PHQ-9)

საერთაშორისო პრაქტიკაში დეპრესიის სკრინინგისთვის ყველაზე ხშირად გამოიყენება კითხვარი PHQ-9 (Patient Health Questionnaire-9) [3], რომელსაც ვალიდირებული ქართული ვერსიაც აქვს. ბოლო ორი კვირის გათვალისწინებით ჰკითხეთ საკუთარ თავს, რამდენად ხშირად გაწუხებდათ:

- დაქვეითებული ინტერესი ან სიამოვნების განცდის დაკარგვა;
- მოწყენილობა, უიმედობა;
- ჩაძინების გაძნელება, წყვეტილი ძილი ან ჭარბი ძილი;
- დაღლილობა, ენერგიის ნაკლებობა;
- მადის დაქვეითება ან გადაჭარბებული ჭამა;
- ცუდი აზრები საკუთარ თავზე — უსარგებლობის ან წარუმატებლობის განცდა;
- კონცენტრაციის გაძნელება;
- შენელებული მოძრაობა/მეტყველება ან პირიქით — მოუსვენრობა;
- ფიქრები, რომ ჯობდა „აღარ ყოფილიყავით", ან თვითდაზიანებაზე.

თუ ამ კითხვების უმეტესობაზე პასუხია „რამდენიმე დღე" ან უფრო ხშირად — ეს პროფესიული შეფასების საფუძველია. გახსოვდეთ: სკრინინგი დიაგნოზი არ არის; ზუსტი შეფასება მხოლოდ სპეციალისტთან ვიზიტით არის შესაძლებელი.

## ⚠️ როდის მივმართოთ ექიმს დაუყოვნებლივ

სასწრაფო პროფესიული დახმარებაა საჭირო, თუ გაქვთ თვითდაზიანების ან სიცოცხლის დასრულების ფიქრები, ან თუ ახლობელს ამჩნევთ ასეთ ნიშნებს. ამ შემთხვევაში არ დაელოდოთ — დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით სასწრაფო დახმარებას (112) ან დაგვირეკეთ კლინიკაში: +995 32 2 440 550. დახმარების თხოვნა სიძლიერის ნიშანია.

## მკურნალობა ეფექტურია

დეპრესია ერთ-ერთი ყველაზე კარგად ნაკვლევი და მკურნალობადი ფსიქიკური მდგომარეობაა. საერთაშორისო გაიდლაინების მიხედვით პირველი რიგის მკურნალობა მოიცავს ფსიქოთერაპიას (მათ შორის კოგნიტურ-ქცევით თერაპიას — CBT) და საჭიროების შემთხვევაში თანამედროვე ანტიდეპრესანტებს [4]. GSMRC-ში მკურნალობის გეგმა ინდივიდუალურად დგება — ფსიქიატრის კონსულტაციით, ფსიქოთერაპიით და, საჭიროებისას, დღის ცენტრის პროგრამით.

## იხილეთ ასევე

[→ დეპრესიის მკურნალობა თბილისში](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[→ ძილის დარღვევა და უძილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

[→ შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[→ ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

### წყაროები

1. World Health Organization. Depressive disorder (depression). Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

2. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

3. Kroenke K, Spitzer RL, Williams JB. The PHQ-9: validity of a brief depression severity measure. J Gen Intern Med. 2001;16(9):606-613. PMID: 11556941

4. National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults: treatment and management. NICE guideline NG222; 2022. nice.org.uk/guidance/ng222

## დისმორფოფობია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/body-dysmorphic-disorder/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

სხეულის დისმორფული აშლილობა (დისმორფოფობია) ფსიქიკური მდგომარეობაა, რომლის დროსაც ადამიანი ზედმეტად კონცენტრირებულია გარეგნობის მცირე ან წარმოსახვით ნაკლზე. ეს იწვევს ძლიერ სტრესსა და განმეორებით ქცევებს — სარკის ხშირ შემოწმებას, ნაკლის დაფარვას, დამშვიდების ძიებას ან კოსმეტიკურ პროცედურებს, რომელთა შვება დროებითია. მკურნალობა მოიცავს ფსიქოთერაპიასა და მედიკამენტებს; მოზარდებთან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ოჯახის ჩართულობა.

სხეულის დისმორფული აშლილობა

ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობაა, რომლის დროსაც ადამიანი ზედმეტად კონცენტრირებულია საკუთარ გარეგნობაზე. გარეგნობის მცირე ან წარმოსახვითი ნაკლოვანებები მას ზედმეტად აწუხებს და ცდილობს მუდმივად შეამოწმოს ან დაფაროს ეს ნაკლი. ინდივიდი გამუდმებით ფიქრობს, რომ მისი გარეგნობა სხვებისგან კრიტიკულად უარყოფითად აღიქმება

.

სხეულის დისმორფული აშლილობის მქონე ადამიანები ფოკუსირებული არიან გარეგნობასა და სხეულის იმიჯზე, ხშირად ამოწმებენ სარკეს, გადამეტებულად უვლიან თავს ან ითხოვენ დამშვიდებას — ზოგჯერ დღეში საათობითაც კი. ეს შეხედულება და განმეორებითი ქცევები იწვევს ძლიერ სტრესს და ხელს უშლის  ყოველდღიურ ცხოვრებაში ფუნქციონირებას.

შესაძლოა, მრავალ კოსმეტიკურ პროცედურას მიმართონ  აღქმული ნაკლის „გასასწორებლად“. თუმცა, ამ პროცესის შემდეგ მიღწეული დროებითი შვება მალევე ქრება და შფოთვა კვლავ ბრუნდება, რის გამოც განაგრძობენ ახალი გზების ძიებას პრობლემის „გამოსასწორებლად“.

სიმპტომები

სხეულის დისმორფული აშლილობის ნიშნები და სიმპტომები მოიცავს:

გადაჭარბებული ნერვიულობა აღქმულ დეფექტზე, რომელიც სხვებისთვის უხილავია ან უმნიშვნელოდ ჩანს

ძლიერი რწმენა, რომ გარეგნობის ნაკლი ამახინჯებს.

ფიქრი, რომ სხვები განსაკუთრებულად აქცევენ მათ გარეგნობას ყურადღებას უარყოფით კონტექსტში ან დასცინიან

ვლინდება ქცევები, რომლებიც აღქმული ნაკლის დაფარვას ან გამოსწორებას ისახავს მიზნად.  რთულია მათთვის თავის დანებება, მაგალითად: სარკის ხშირი შემოწმება, კანის მოწიწკნა ან თავის ზედმეტი მოვლა

აღქმული ნაკლის დაფარვა ვარცხნილობით, მაკიაჟით ან ტანსაცმლით

საკუთარი გარეგნობის მუდმივი შედარება სხვებთან

გარეგნობის შესახებ მუდმივად დამშვიდების ძიება სხვებისგან

პერფექციონისტული მიდრეკილებები

კოსმეტიკური პროცედურების ხშირად ჩატარება მინიმალური კმაყოფილებით

სოციალური სიტუაციებისგან თავის არიდება

ადამიანი შესაძლოა ზედმეტად ფოკუსირდეს სხეულის ერთ ან მეტ ნაწილზე. ყველაზე გავრცელებული ფიზიკური მახასიათებლები, რომლებზეც ადამიანები კონცენტრირდებიან, მოიცავს:

სახეს (ცხვირი, კანის ტექსტურა, ნაოჭები, აკნე და სხვა დეფექტები)

თმას (მისი შესახედაობა, შეთხელება, გამელოტება)

კანისა და ვენების შესახედაობას

მკერდის ზომას

კუნთების ზომასა და ტონუსს

სასქესო ორგანოებს

შესაძლო გამომწვევი მიზეზები:

სხეულის დისმორფული აშლილობის ზუსტი მიზეზი უცნობია. თუმცა, სხვა ფსიქიკური აშლილობების მსგავსად, შესაძლოა მისი გამომწვევი იყოს ფაქტორთა ერთობლიობა, მათ შორის:

ოჯახის წევრებში დისმორფული აშლილობის არსებობა

ბავშვობაში განცდილი დაცინვა, უგულებელყოფა ან ძალადობა

გარკვეული პიროვნული თვისებები, როგორიცაა პერფექციონიზმი

საზოგადოების მიერ დაწესებული სილამაზის სტანდარტები

სხვა ფსიქიკური აშლილობების, როგორიცაა შფოთვა ან დეპრესია, არსებობა

თავის ტვინის ქიმიური დისბალანსი, მათ შორის სეროტონინის დონის არანორმალური მაჩვენებლები

შესაძლო შედეგები:

სხეულის დისმორფული აშლილობის შედეგად შესაძლოა განვითარდეს შემდეგი გართულებები:

დაბალი თვითშეფასება

სოციალური იზოლაცია

მძიმე დეპრესია ან სხვა განწყობის აშლილობები

სუიციდური აზრები ან ქცევა

შფოთვითი აშლილობები, მათ შორის სოციალური შფოთვა (სოციალური ფობია)

პიროვნული აშლილობები

კვებითი აშლილობები

ნივთიერებების ბოროტად გამოყენება

ჯანმრთელობის პრობლემები, რომლებიც კანის მოწიწკნამ ან ზედმეტმა კოსმეტიკურმა ჩარევებმა შეიძლება გამოიწვიოს

განმეორებითი ქირურგიული ოპერაციებით გამოწვეული ტკივილი ან სახის დეფორმაცია

მკურნალობის მეთოდები:

სხეულის დისმორფული აშლილობის მკურნალობა ხშირად მოიცავს

[ფსიქოთერაპიისა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[მედიკამენტების](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

თქვენ და თქვენი ფსიქიატრი და ფსიქოთერაპევტი ერთად შეიმუშავებთ ინდივიდუალურ მკურნალობის გეგმას, რომელიც დაგეხმარებათ გამკლავებაში. თერაპიაში ოჯახის წევრების ჩართვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მოზარდებისთვის.

ჰოსპიტალიზაცია

[დღის ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

ცხოვრების სტილი და სახლის პირობებში დახმარება

შეგიძლიათ თავადაც გააძლიეროთ თქვენი მკურნალობის პროცესი შემდეგი გზებით:

შეასრულეთ მკურნალობის გეგმა – არ გამოტოვოთ თერაპიის სესიები და არ შეწყვიტოთ მედიკამენტების მიღება თვითნებურად, რადგან ეს სიმპტომების დაბრუნებას ან გაუარესებას იწვევს.

ისწავლეთ თქვენი მდგომარეობის შესახებ – განათლება დაგეხმარებათ გააცნობიეროთ, რომ არ ხართ მარტო.

გაითვალისწინეთ გამაფრთხილებელი ნიშნები – სპეციალისტთან ერთად შეიმუშავეთ გეგმა იმ შემთხვევისთვის, თუ სიმპტომები გაუარესდება.

გამოიყენეთ თერაპიის დროს ნასწავლი ტექნიკები – რაც უფრო ხშირად გამოიყენებთ მათ, მით მეტი ეფექტი ექნებათ.

აირიდეთ ალკოჰოლი და ნარკოტიკები – ისინი აუარესებენ სიმპტომებს და შეიძლება უარყოფითად იმოქმედონ მედიკამენტებზე.

ფიზიკური აქტივობა – ვარჯიში დამხმარეა დეპრესიასთან, შფოთვასთან და სტრესთან გამკლავებაში. თუმცა, თავი უნდა აარიდოთ გადაჭარბებულ ვარჯიშს თუკი ეს მიმართულია აღქმული ნაკლის "გამოსასწორებლად".

ექიმთან ვიზიტისთვის მომზადება:

ჩამოწერეთ თქვენი სიმპტომები და ის, რამდენი ხანია რაც გაწუხებთ.

შეეკითხეთ მეგობრებსა და ოჯახის წევრებს – შეუნიშნავთ თუ არა თქვენი რაიმე შემაშფოთებელი ქცევა?

შეაგროვეთ ინფორმაცია პირადი და ოჯახის სამედიცინო ისტორიის შესახებ – განსაკუთრებით ფსიქიკური აშლილობების (დისმორფული აშლილობა, ან სხვა პიროვნული აშლილობა).

ჩამოწერეთ ყველა მედიკამენტი, რომელსაც იღებთ, მათ შორის ვიტამინები და დანამატები.

მოამზადეთ კითხვები ექიმისთვის, მაგალითად:

 	რა არის ჩემი სიმპტომების სავარაუდო მიზეზი?
 	რა მკურნალობა იქნება ჩემთვის საუკეთესო?
 	რამდენი ხანი დასჭირდება მკურნალობას?
 	არსებობს თუ არა რაიმე ბეჭდური მასალა ან საიტები, სადაც შემიძლია მეტი ინფორმაცია მივიღო?

რა არის ჩემი სიმპტომების სავარაუდო მიზეზი?

რა მკურნალობა იქნება ჩემთვის საუკეთესო?

რამდენი ხანი დასჭირდება მკურნალობას?

არსებობს თუ არა რაიმე ბეჭდური მასალა ან საიტები, სადაც შემიძლია მეტი ინფორმაცია მივიღო?

წყარო: APA, DSM-5-TR — სხეულის დისმორფიული აშლილობა.

## ემოციური გადაწვის სინდრომი

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/burnout-syndrome/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

ემოციური გადაწვის სინდრომი (Burnout) ხანგრძლივი სტრესით გამოწვეული მდგომარეობაა, რომელიც ვლინდება ფიზიკური და ემოციური გამოფიტვით, გარე სამყაროსგან მოწყვეტით, პროდუქტიულობის შემცირებითა და ფსიქოსომატური სიმპტომებით (თავის ტკივილი, ძილის დარღვევა). ხშირად უკავშირდება სტრესულ სამუშაო გარემოს, გადაჭარბებულ მოთხოვნებსა და სამუშაო-პირადი ცხოვრების ბალანსის დარღვევას. მკურნალობა მოიცავს ფსიქოთერაპიას (CBT), მოტივაციურ კონსულტაციასა და საჭიროებისამებრ მედიკამენტს.

[ვიდეო: GSMRC - ემოციური გადაწვა / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=-8m7rDyrC4s)

ემოციური გადაწვის სინდრომი (Burnout)

ემოციური გადაწვის ძირითადი სიმპტომები:

ფიზიკური გამოფიტვა - ენერგიის მუდმივი ნაკლებობა, დაღლილობის შეგრძნება, რომელსაც დასვენება არ შველის.

ემოციური გამოფიტვა - ადამიანს უჭირს ემოციური სტაბილურობის შენარჩუნება, ხშირადაა გაღიზიანებული, მოწყენილი ან აპათიური.

გარე სამყაროსგან მოწყვეტა - შესაძლოა, ადამიანმა თავი იგრძნოს განცალკევებულად მეგობრებისა და ოჯახისგან, დაკარგოს ინტერესები.

პროდუქტიულობის შემცირება - მუშაობის უნარის დაქვეითება, ყურადღების კონცენტრირების გართულება.

ფსიქოსომატური სიმპტომები - თავის ტკივილი, კუჭის პრობლემები, ძილის დარღვევა და სხვა.

სამუშაოსა და დაკისრებული მოვალეობისადმი ინდიფერენტულობა, გულგრილობა

ნეგატიური ემოციები - ტანჯვის შეგრძნება

შედეგით დაუკმაყოფილებლობის შეგრძნება

დეპერსონალიზაციის განცდა

ცხოვრების ხარისხის გაუარესება

განვითარების შესაძლო მიზეზები:

ხანგრძლივი სტრესი – მაგალითად, პროფესიულ ან პირად ცხოვრებაში.

სტრესული სამუშაო გარემო – არარეგულირებული სამუშაო გრაფიკი, ზედმეტად მაღალი მოთხოვნები.

პირადი მოლოდინები – სრულყოფილებისკენ გადაჭარბებული სწრაფვა ან წარუმატებლობის შიში.

კონტროლის ნაკლებობა – არა განსაზღვრული სამუშაო გარემო (მაგალითად, თქვენი გრაფიკი, დავალებები ან სამუშაო დატვირთვა), ასევე, საჭირო რესურსების არარსებობა სამუშაოს შესასრულებლად ამძაფრებს გადაღლას.

მოლოდინების გაურკვევლობა – თუ არ იცით, რას მოელის თქვენგან უფროსი ან კოლეგები.

კონფლიქტები თანამშრომლებთან – თუ სამსახურში დაძაბული გარემოა, მაგალითად, თანამშრომლები გაწუხებენ ან უფროსი ზედმეტად ერევა თქვენს სამუშაო პროცესში, ეს ზრდის სტრესს.

უმოქმედობა ან გადაჭარბებული დატვირთვა – თუ თქვენი სამუშაო ან ძალიან მოსაწყენია, ან ზედმეტად ინტენსიური, შესაძლოა დაკარგოთ ფოკუსი.

მხარდაჭერის ნაკლებობა – თუ სამსახურში ან პირად ცხოვრებაში თავს მარტოდ გრძნობთ, ეს კიდევ უფრო ზრდის სტრესს.

სამუშაოსა და პირადი ცხოვრების ბალანსის დარღვევა – თუ სამსახური მთელ დროსა და ენერგიას გართმევთ და ვერ ახერხებთ დრო დაუთმოთ ოჯახსა და მეგობრებს.

რისკ-ფაქტორები

ზედმეტად დიდი სამუშაო დატვირთვა და ხანგრძლივი სამუშაო საათები.

სამუშაოსა და პირადი ცხოვრების ბალანსის პრობლემები.

ისეთი პროფესიები, რომლებიც სხვების დახმარებას მოითხოვს (მაგალითად, ჯანდაცვა).

კონტროლის დაკარგვის შეგრძნება სამუშაო პროცესზე.

შესაძლო შედეგები:

აზროვნების პრობლემები - კვლევების მიხედვით, სტრესი თავის ტვინის ქერქის პრეფრონტალურ ზონას აზიანებს. ტვინის ეს ნაწილი პასუხისმგებელია აღმასრულებელ ფუნქციებზე, რომლებიც გავლენას ახდენს მეხსიერებაზე, გადაწყვეტილებათა მიღების უნარზე, ემოციურ კონტროლსა და კონცენტრაციაზე.

სირთულეები სამსახურსა და პირად ურთიერთობებში - სტრესი, განსაკუთრებით, ადამიანებთან ურთიერთობისას ვლინდება.

ენერგიის გამოფიტვა და მუდმივი დაღლილობა.

სტრესთან გამკლავების უნარის დაქვეითება.

ძილის პრობლემები.

დეპრესიის, გაღიზიანების ან აპათიის განვითარება.

ალკოჰოლის ან სხვა ნივთიერებების მოხმარების გაზრდა.

ჯანმრთელობის პრობლემები, როგორიცაა გულის დაავადებები, მაღალი წნევა ან დიაბეტი.

იმუნიტეტის დაქვეითება და უფრო ხშირად ავადმყოფობა.

სამუშაოს წაღება შინ - მოდუნების შეუძლებლობა, მუდმივი ნერვიულობა, ძილის წინ სამსახურზე ნერვიულობა, ოჯახის წევრებთან გამღიზიანებლობა.

გადაღლა - ემოციური გადაწვა ხშირად გადაღლას იწვევს, რადგან სტრესი გონებასა და სხეულზე ახდენს გავლენას. მისი ნიშნებია: დაღლილობის შეგრძნება ღამის მშვიდი ძილის შემდეგაც; მუშაობაში დასახმარებლად დღის განმავლობაში დიდი რაოდენობით კოფეინის მიღება, ან სამსახურში მხნედ ყოფნის პრობლემა.

[ფსიქოთერაპია

 	კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) – ეხმარება სტრესის მართვაში, ნეგატიური აზრების შეცვლასა და ემოციური რეგულაციის გაუმჯობესებაში.
 	მოტივაციური კონსულტაცია – თვითშეფასებისა და მოტივაციის ამაღლებაში წვლილის შეტანისთვის.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[მედიკამენტური მკურნალობა

 	საჭიროების შემთხვევაში, ფსიქიატრი ნიშნავს ანტიდეპრესანტებს ან ანქსიოლიტიკებს (სტრესისა და შფოთვის შესამცირებლად).](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

სამედიცინო კონსულტაცია

 	ფსიქოსომატური სიმპტომების მართვა. მაგალითად, ძილის დარღვევისა ან ქრონიკული დაღლილობის მკურნალობა.

განიხილეთ თქვენი ვარიანტები – ესაუბრეთ უფროსს თქვენს პრობლემებზე. შესაძლოა, ერთად მოიფიქროთ გამოსავალი ან შეამციროთ სამუშაო დატვირთვა. თუ სამსახურში სიტუაციის შეცვლა შეუძლებელია, დაფიქრდით სხვა სამუშაოზე.

მოიძიეთ მხარდაჭერა – ესაუბრეთ კოლეგებს, მეგობრებს ან ოჯახის წევრებს. როცა თავს მარტო არ გრძნობთ, სტრესის დაძლევა უფრო მარტივია.

მოიძიეთ დამამშვიდებელი აქტივობები – სცადეთ იოგა, მედიტაცია ან სუნთქვის ვარჯიშები. ეს დაგეხმარებათ დაძაბულობის შემცირებაში.

ფიზიკური აქტივობა – რეგულარული ვარჯიში ამცირებს სტრესს და აუმჯობესებს განწყობას.

დაბალანსებული ძილი – საკმარისი ძილი მნიშვნელოვანია ფიზიკური და მენტალური ჯანმრთელობისთვის.

მინიმალიზმი და ყურადღების კონცენტრაცია – კონცენტრირდით მიმდინარე მომენტზე, განსჯისა და ზედმეტი ემოციური რეაქციის გარეშე. ეს დაგეხმარებათ უფრო მშვიდად გაუმკლავდეთ სამუშაოს გამოწვევებს.

იხილეთ ასევე

[→ პროფესიული გადაწვის ფსიქოდიაგნოსტიკა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

წყარო: WHO ICD-11 — პროფესიული გადაწვა (QD85).

## იპოქონდრია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/hypochondria/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

იპოქონდრია (ავადმყოფობის შფოთვითი აშლილობა) ხასიათდება მძიმე დაავადების გადაჭარბებული, მუდმივი შიშით. ადამიანი სხეულის ნორმალურ შეგრძნებებს სერიოზული დაავადების ნიშნებად აღიქვამს, გამუდმებით მიმართავს ექიმებს ან, პირიქით, გაურბის სამედიცინო კონტაქტს, და მუდმივად ეძებს დამამშვიდებელ პასუხს. მიღებული პასუხები არ აკმაყოფილებს და შფოთვა გრძელდება. მკურნალობის წამყვანი მეთოდია კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT); საჭიროებისამებრ ფსიქიატრი დანიშნავს მედიკამენტს.

[ვიდეო: GSMRC - იპოქონდრია / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=eg3sn-gsp44)

დაავადების შიში (იპოქონდრია)

შესაძლო სიმპტომები:

მთავარი ნიშნები და სიმპტომები მოიცავს:

მუდმივი შიში:
პიროვნებას აქვს გადაჭარბებული შიში, რომ სერიოზული დაავადება შეიძლება ჰქონდეს ან მალე განუვითარდეს და ეს დაკავშირებულია იპოქონდრიასთან.

ფიზიკური სიმპტომების ინტერპრეტაცია:
ადამიანი ხშირად მიიჩნევს, რომ ტკივილი, დისკომფორტი ან სხეულის ნორმალური ცვლილებები სერიოზული დაავადების ნიშნებია. შეიძლება სწორედ ასე ვლინდებოდეს იპოქონდრიული განწყობა.

სამედიცინო დახმარების ზედმეტი ძიება ან მისი თავიდან აცილება:
იპოქონდრიის მქონე პირი ან გამუდმებით მიმართავს ექიმებს და ითხოვს გამოკვლევებს, ან, პირით, გაურბის სამედიცინო კონტაქტს, რადგან შიშობს, რომ დაავადება დაუდასტურდება.

კონცენტრაცია სხეულის ფუნქციებზე:
ფოკუსირებულია გულისცემაზე, სუნთქვაზე ან საჭმლის მონელებაზე. აღნიშნული ქცევები ხშირად დამახასიათებელია იპოქონდრიისთვის, და როდესაც საუბარია იპოქონდრიაზე, ეს ნიშნები ხშირად ჩანს.

მუდმივი გადამოწმება ან დამამშვიდებელი პასუხების ძიება:
პაციენტი გამუდმებით ეკითხება ახლობლებს ან სპეციალისტებს, ცდილობს ინფორმაცია მოიძიოს ინტერნეტში, თუმცა მიღებული პასუხები არ აკმაყოფილებს და შფოთავს.

კონკრეტული დაავადების ან მისი განვითარების რისკზე გადაჭარბებული წუხილი, განსაკუთრებით თუ ეს ოჯახში უკვე არსებობს

შესაძლო დაავადებაზე ფიქრი იმდენად, რომ ყოველდღიური ფუნქციონირება რთულდება და ამ ფიქრის ტოლფასი შეიძლება იყოს იპოქონდრია ხალხის ნაწილი ადამიანებისთვის.

ადამიანების, ადგილების ან აქტივობების თავის არიდება ჯანმრთელობაზე შიშის გამო

ჯანმრთელობისა და შესაძლო დაავადებების შესახებ მუდმივი საუბარი. ხშირ შემთხვევაში, ასეთი საუბრები უკავშირდება იპოქონდრიის განვითარების პროცესს.

შესაძლო ფაქტორები:

რწმენა — თავის დარწმუნება რომ სერიოზული დაავადება აქვთ და მის დასადასტურებლად მტკიცებულებები ეძებონ. ასეთი სცენარი ხშირად ვლინდება იმ პირებში, ვინც განიცდის იპოქონდრიას.

ოჯახი — თუ მშობლები ზედმეტად ღელავდნენ საკუთარ ან მათ ჯანმრთელობაზე.

წარსული გამოცდილება — თუ ბავშვობაში სერიოზული დაავადება გადაიტანა, შესაძლოა სხეულის ფიზიკური შეგრძნებები მისთვის შიშის მომგვრელი იყოს.

გენეტიკური განწყობა: ოჯახის წევრებში მსგავს აშლილობათა ისტორია. მათთვის, ვისაც ასეთი ფაქტორები შეინიშნება, უფრო მაღალია იპოქონდრიის განვითარების რისკი, რაც გამოიხატება იპოქონდრიაში.

სტრესული მოვლენები: ახლობლის ავადმყოფობა ან გარდაცვალება.

ბავშვობის ტრავმები: მიტოვების, ავადმყოფობის ან უყურადღებობის გამოცდილება.

ფსიქოლოგიური პრობლემები: დეპრესია, შფოთვა ან ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა.

რისკ-ფაქტორები:

რისკ-ფაქტორები მოიცავს:

ძლიერ სტრესს ცხოვრების გარკეულ etapze

სერიოზული დაავადების შიშს, რომელიც საბოლოოდ არ დადასტურდა, და რაც დროის განმავლობაში შეიძლება გადაიზარდოს იპოქონდრიაში.

ბავშვობაში ძალადობის გამოცდილებას

ბავშვობაში გადატანილ სერიოზულ დაავადებას ან მშობლის მძიმე დაავადებას

პიროვნულ თვისებებს, მაგალითად, ზედმეტი ღელვის ტენდენციას

ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ინფორმაციის მოძიებას ინტერნეტში, რაც ხშირ შემთხვევაში ასახავს იპოქონდრიის ნიშნებს და გამოხატავ "იპოქონდრია"-ს შინაარსს.

მკურნალობა:

[კოგნიტიურ-ბიჰევიორულ თერაპიას (CBT):
CBT ეხმარება პაციენტებს, გააცნობიერონ და შეცვალონ ფიქრის მავნე პატერნები და ქცევები, რომლებიც ხელს უწყობს შფოთვას.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[მედიკამენტურ თერაპიას:
ფსიქიატრის მიერ ხდება მედიკამენტების ინდივიდუალური შერჩევა. მნიშვნელოვნად განსხვავდება მიდგომები იპოქონდრიისთვის ინდივიდუალურ პაციენტებში. ბევრი პაციენტისთვის სწორედ იპოქონდრია განსაზღვრავს მკურნალობის ტაქტიკას.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

მოამზადეთ სიმპტომების სია, მათ შორის როდის გაჩნდა ისინი, როგორ მოქმედებენ თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე და როგორ ცდილობთ მათ მართვას. თქვენს ექიმს ასევე გააცანით ინფორმაცია იპოქონდრიასთან დაკავშირებული წარსული გამოცდილების შესახებ, რათა სწორად შეფასდეს თქვენი მდგომარეობა იპოქონდრიას შემთხვევაში.

დაიწერეთ მნიშვნელოვანი პირადი ინფორმაცია, ისეთი როგორც იპოქონდრიის ნიშნები ან გამოცდილება, როგორიცაა წარსულში გადატანილი ტრავმული მოვლენები ან სტრესული პერიოდი

ჩამოწერეთ თქვენი სამედიცინო ისტორია, მათ შორის ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის სხვა მდგომარეობები

ჩამოწერეთ ყველა მედიკამენტი, ვიტამინი, მცენარეული პრეპარატი და დანამატი, რომელსაც იღებთ, ასევე მათი დოზები

წყარო: APA, DSM-5-TR — ავადმყოფობის შფოთვითი აშლილობა.

## კვებითი აშლილობა — ანორექსია, ბულიმია და მკურნალობის გზები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/eating/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

კვებითი აშლილობა სერიოზული ფსიქიკური დაავადებაა, რომელიც საკვების, წონისა და გარეგნობის მიმართ პათოლოგიური დამოკიდებულებით ხასიათდება — ეს არ არის „ნებისყოფის“ საკითხი. ტიპებია ანორექსია (წონის შიში, საკვების შეზღუდვა), ბულიმია (გადაჭარბებული ჭამა და კომპენსატორული ქცევა) და გადაჭარბებული ჭამის აშლილობა. მას ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი სიკვდილიანობა ახასიათებს, ამიტომ დროული მკურნალობა სასიცოცხლოა — საფუძველია ფსიქოთერაპია (CBT-E, FBT), საჭიროებისას SSRI მედიკამენტებით.

კვებითი აშლილობა სერიოზული ფსიქიკური მდგომარეობაა, რომელიც ხასიათდება საკვების მიღების, სხეულის წონისა და გარეგნობის მიმართ პათოლოგიური დამოკიდებულებით. ეს არ არის „დიეტის" ან „ნებისყოფის" საკითხი — კვებითი აშლილობა კომპლექსური ფსიქიკური დაავადებაა.

კვებითი აშლილობის ტიპები

ანორექსია ნერვოზა

ხასიათდება წონის მომატების ინტენსიური შიშით და სხეულის გამოსახულების დამახინჯებული აღქმით. სიმპტომები: მნიშვნელოვანი წონის კლება, საკვების შეზღუდვა, გადაჭარბებული ვარჯიში, მენსტრუალური ციკლის დარღვევა.

ბულიმია ნერვოზა

ხასიათდება გადაჭარბებული ჭამის ეპიზოდებით, რომლებსაც მოჰყვება კომპენსატორული ქცევა — ხელოვნური ღებინება, საფაღარათო საშუალებები ან გადაჭარბებული ვარჯიში.

გადაჭარბებული ჭამის აშლილობა (BED)

[ყველაზე გავრცელებული კვებითი აშლილობა. კონტროლგარეშე ჭამის რეგულარული ეპიზოდები. ხშირად თან ახლავს დეპრესია.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

კვებითი აშლილობის მიზეზები

ბიოლოგიური: გენეტიკური მიდრეკილება, ნეიროტრანსმიტერების დისბალანსი.

[ფსიქოლოგიური: დაბალი თვითშეფასება, პერფექციონიზმი, შფოთვა, ტრავმა.](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

სოციოკულტურული: სილამაზის არეალისტური სტანდარტები, სოციალური მედია.

ჯანმრთელობაზე გავლენა

გულ-სისხლძარღვთა პრობლემები — არითმია, ჰიპოტენზია

ელექტროლიტური დისბალანსი

ძვლის სიმკვრივის შემცირება

ენდოკრინული დარღვევები

კვებითი აშლილობა ფსიქიკურ აშლილობებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი სიკვდილიანობით ხასიათდება. დროული მკურნალობა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

მკურნალობა

[ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ფსიქოთერაპია კვებითი აშლილობის მკურნალობის საფუძველია:

CBT-E — კვებითი აშლილობის სპეციალიზებული CBT

ინტერპერსონალური თერაპია

ოჯახზე დაფუძნებული თერაპია (FBT) — მოზარდებისთვის

DBT — ემოციური რეგულაციის გაუმჯობესება

მედიკამენტური მკურნალობა

[ფსიქიატრი საჭიროების შემთხვევაში დანიშნავს SSRI ანტიდეპრესანტებს და თანმხლები მდგომარეობების მკურნალობას.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

საკვების მიმართ დამოკიდებულება ყოველდღიურ ცხოვრებას უშლის ხელს

წონის მნიშვნელოვანი ცვლილება მოკლე დროში

კონტროლგარეშე ჭამის ან ღებინების ეპიზოდები

ფიზიკური სიმპტომები — თავბრუსხვევა, სისუსტე

კონსულტაციაზე ჩაწერა

[ტელეფონი: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

მისამართი: თოგო გუდავას ქუჩა, თბილისი

[ცენტრი: GSMRC](https://www.mentalclinic.ge/)

## კვებითი აშლილობები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/eating-disorders/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ყველაზე გავრცელებული კვებითი აშლილობებია ანორექსია, ბულიმია და კომპულსიური კვების აშლილობა. მათ ახასიათებს რეალობასთან შეუსაბამო შეხედულებები წონასა და სხეულის ფორმაზე, წონის მომატების ძლიერი შიში ან კვების კონტროლის დაკარგვა. დროული მკურნალობა ხელს უშლის მდგომარეობის გამწვავებას: GSMRC-ში გამოიყენება ფსიქოთერაპია — ინდივიდუალური (CBT) და ოჯახური (FBT) — ხოლო მძიმე ფორმის დროს დღის ცენტრის კომპლექსური პროგრამა.

[ვიდეო: GSMRC -  ანორექსია / მთავარი არხის სიუჟეტი — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=GVu5FNxyc5w)

> **მნიშვნელოვანი — კვებითი აშლილობა სიცოცხლისთვის საშიშია**
> კვებითი აშლილობები შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში გახდეს — ისინი იწვევს მძიმე სამედიცინო გართულებებს და ზრდის სუიციდის რისკს. დროული პროფესიული დახმარება მნიშვნელოვანია. გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ **112**-ზე, კონსულტაციისთვის კი დაგვიკავშირდით: **+995 32 2 440 550**.

კვებითი აშლილობები

ყველაზე გავრცელებული კვების აშლილობებია: ანორექსია, ბულიმია და კომპულსიური კვების აშლილობა.

[ანორექსია (Anorexia nervosa)](https://www.mentalclinic.ge/projects/neurotic-anorexia/)

ავადმყოფურად დაბალი სხეულის წონა,

წონის მომატების ძლიერი შიში

რეალობასთან შეუსაბამო შეხედულებები წონასა და სხეულის ფორმებზე.

ფიზიკური სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს:

არარეგულარული გულისცემა, დაბალი არტერიული წნევა და გაუწყლოება. გაუწყლოების ფონზე შეიძლება თითები გალურჯდეს და კანი გაშრეს. კანის ფერი შეიძლება შეიცვალოს, მაგალითად, გაყვითლდეს. თმა შეიძლება გათხელდეს, მტვრევადი გახდეს ან გაცვივდეს. სხეულზე შეიძლება გაჩნდეს რბილი, ფაფუკი თმა (ლანუგო).

სხვა ფიზიკურ სიმპტომებში შედის:

ექსტრემალური წონაში კლება ან ასაკისთვის ნორმალური წონის ვერ მიღწევა.

ძლიერი დაღლილობა და სისუსტე.

თავბრუსხვევა ან გონების დაკარგვა.

კუჭის პრობლემები, როგორიცაა შეკრულობა და მუცლის ტკივილი.

სიცივის აუტანლობა ან სხეულის მუდმივი სიცივე, მაშინაც კი, როცა სხვები თავს კომფორტულად გრძნობენ.

ხელებისა და ფეხების შეშუპება.

კბილების დაზიანება თვითინდუცირებული ღებინებისგან.

მუცლის ტკივილები.

მადის მუდმივი დაკარგვა ან მცირე ულუფით სწრაფად გაძღომა.

კონცენტრაციის სირთულე.

დაქვეითებული განწყობა.

მომატებული შფოთვა.

ძვლების სისუსტე ან მოტეხილობები.

მენსტრუაციის შეწყვეტა (თუ ქალი არ იღებს კონტრაცეპტივებს).

ემოციური და ქცევითი სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს:

ექსტრემალურად საკვებზე ფოკუსირებას. ზოგჯერ ეს შეიძლება ნიშნავდეს კერძების მომზადებას სხვებისთვის, მაგრამ თავად არ ჭამას.

კვების გამოტოვებას ან უარი თქმას საკვებზე. ასევე, შეიძლება მკაცრად შეზღუდოთ საკვების რაოდენობა დიეტით ან შიმშილობით, არ აღიაროთ, რომ მშიერი ხართ, ან გამონახოთ მიზეზები, რომ არ ჭამოთ.

ჭამისას იღებენ მხოლოდ რამდენიმე „უსაფრთხო“ საკვებს, რომლებიც დაბალკალორიულია.

შესაძლოა, ზედმეტად ორიენტირებული იყვნენ „სუფთა“ ან „ჯანსაღ“ კვებაზე.

შეიძლება შეიმუშაოთ მკაცრი კვების წესები, მაგალითად, საკვების დაღეჭვის შემდეგ მისი გადაფურთხება.

შეიძლება საზოგადოებაში ჭამისგან თავის არიდება ან საკვების მიღების რაოდენობის შესახებ ტყუილის თქმა.

სხვა ემოციური და ქცევითი სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს:

ზედმეტ ვარჯიშს – ფიზიკური ტრავმების მიუხედავად, სასიამოვნო აქტივობების ნაცვლად ვარჯიშს, ან ვარჯიშის ექსტრემალურ დონეს, რომელიც აშკარად აღემატება სხვებისას.

წონის მომატების შიშს – რაც შეიძლება გულისხმობდეს საკუთარ წონისა და სხეულის ზომების ხშირ გაზომვას.

გარეგნობაზე ორიენტირებას – რაც მოიცავს სარკეში ხშირ შემოწმებას და ზედმეტად ფართო ტანსაცმლის ტარებას.

ზედმეტ შეშფოთებას წონასთან დაკავშირებით – რაც შეიძლება გამოიხატოს იმაში, რომ საკუთარი სხეულის გარკვეული ნაწილები ზედმეტად მსუქნად მიაჩნდეთ.

ემოციურ ცვლილებებს – შესაძლოა, ემოციურად გაღარიბდეს, არ ჰქონდეს სოციალური ან სექსუალური ინტერესი.

ძილის პრობლემებს – როგორიცაა უძილობა.

თვითდაზიანების ან სუიციდური აზრების არსებობას.

ბულიმია (Bulimia nervoza)

საკვების გადაჭარბებული მიღება (binge), რასაც მოჰყვება კალორიების მოცილების მცდელობები (purge).

მკაცრად შეზღუდული კვების პერიოდები, რაც იწვევს ძლიერ სურვილს საკვების გადაჭარბებული მიღებისა და შემდგომი purging.

ბულიმიის სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს:

წონის მომატების შიშით ცხოვრებას და მისი არაჯანსაღი გზებით დაკლებას.

დიდი რაოდენობით საკვების ერთჯერადად მიღებას და ამ ქცევის განმეორებას.

საკვების ჭამისას კონტროლის დაკარგვის შეგრძნებას – თითქოს ვერ ჩერდება ან ვერ აკონტროლებს რას მიირთმევს.

განზრახ ღებინებას ან ექსტრემალურ ვარჯიშს ჭამის შემდეგ, რათა წონა არ მოიმატოს.

დიურეტიკების (შარდმდენი საშუალებები), საფაღარათო პრეპარატების ან ოყნების გამოყენებას, როდესაც ეს საჭირო არ არის.

შიმშილობას, კალორიების მკაცრად შეზღუდვას ან კონკრეტული საკვების არ ჭამას გადაჭარბებული კვების ეპიზოდებს შორის.

წონის კლებისთვის დიეტური დანამატების ან მცენარეული პროდუქტების გამოყენებას.

საკუთარი სხეულის ფორმით და წონით უკმაყოფილებას.

სხეულის ფორმისა და წონის მიხედვით თვითშეფასების განსაზღვრას.

ექსტრემალურ გუნება-განწყობილების ცვალებადობას.

კომპულსიური ზედმეტი კვების აშლილობა (Binge eating disorder)

კომპულსიური კვების აშლილობის სიმპტომებში შეიძლება შედიოდეს:

კვებაზე კონტროლის დაკარგვის შეგრძნება – მაგალითად, როდესაც ერთხელ დაიწყებს, ვეღარ ჩერდება.

დიდი რაოდენობით საკვების ჭამა მოკლე დროში.

ჭამა მაშინაც კი, როცა მშიერი არ არის.

ძალიან სწრაფად ჭამა.

ჭამა იქამდე, სანამ ზედმეტად გაძღება და დისკომფორტს იგრძნობს.

მარტო ან საიდუმლოდ ჭამა.

საკუთარი კვების ჩვევების გამო დეპრესიის, სირცხვილის, დანაშაულის ან გულისწყრომის განცდა.

შერჩევითი/შეზღუდული კვების აშლილობა (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID))

სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს:

უკიდურესად შერჩევით კვებას და საკვების მიმართ ინტერესის ზოგად ნაკლებობას, რაც დროთა განმავლობაში მძიმდება.

გარკვეული ტექსტურების, სუნების ან ფერების მიხედვით საკვების თავიდან არიდებას.

მხოლოდ შეზღუდული რაოდენობის სასურველი საკვების მიღებას.

წონის კლებას, რაც იწვევს ზრდისა და განვითარების შეფერხებას — თუმცა ზოგ შემთხვევაში ბავშვი შეიძლება ნორმალურ წონაზე იყოს.

შიშს გარკვეული საკვების მიღების დროს ღებინების ან დახრჩობის გამო.

კუჭ-ნაწლავის პრობლემებს, როგორიცაა მუცლის გაღიზიანება ან სწრაფი გაძღომის შეგრძნება.

კვებითი აშლილობის ნიშნები, რომელთა იგნორირება არ შეიძლება:

კვების გამოტოვება ან მიზეზების მოფიქრება, რათა არ იკვებოს,

დიეტის დაცვა, რომელიც ექიმის მიერ არ არის დანიშნული,

საკვებსა და "ჯანსაღ კვებაზე" ზედმეტი ფოკუსირება,

მხოლოდ საკუთარი მომზადებული საკვების მიღება

სოციალური კვებითი აქტივობებიდან თავის არიდება,

საკუთარი სხეულის ზედმეტად ხშირი შეფასება სარკეში,

ერთ ჯერზე საკვების დიდი რაოდენობით მიღება,

საფაღარათო საშუალებების ან მცენარეული დანამატების მიღება წონის დასაკლებად,

ზედმეტი ფიზიკური აქტივობა, როგორიცაა ვარჯიში ავადმყოფობის ან ტრავმის დროსაც კი,

კოჟრები სახსრებზე (ღებინების გამოწვევის გამო),

კბილის ემალის დაზიანება (ღებინების გამო),

ჭამის შემდეგ დაუყოვნებლივ ტუალეტში გასვლა,

დეპრესიის, დანაშაულის, ზიზღისა და სირცხვილის განცდა კვების ჩვევების გამო,

ფარულად კვება.

მიზეზები:

გენეტიკა – ზოგ ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს გენები, რომლებიც კვებითი აშლილობების განვითარების რისკს ზრდის.

ბიოლოგია – ბიოლოგიურმა ფაქტორებმა, როგორიცაა თავის ტვინის ქიმიური ცვლილებები, შესაძლოა კვებითი აშლილობების განვითარებაში როლი ითამაშოს.

რისკის ფაქტორები

ოჯახური ისტორია – თუ ადამიანს ჰყავს მშობელი ან და-ძმა, რომელსაც ჰქონდა კვებითი აშლილობა, მასაც შესაძლოა განუვითარდეს მსგავსი მდგომარეობა.

სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები – ტრავმა, შფოთვა, დეპრესია, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა და სხვა ფსიქიკური პრობლემები კვებითი აშლილობის განვითარების რისკს ზრდის.

დიეტები და შიმშილი – ხშირი დიეტა კვებითი აშლილობის განვითარების რისკს ზრდის, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც წონა მუდმივად მერყეობს სხვადასხვა დიეტის ფონზე. არსებობს ძლიერი მტკიცებულება, რომ კვებითი აშლილობის მრავალი სიმპტომი სწორედ შიმშილის შედეგია. შიმშილი აზიანებს თავის ტვინს და იწვევს განწყობის ცვლილებებს, შფოთვას, შეცვლილ აზროვნებას და მადის დაქვეითებას. ეს კი ხელს უწყობს კვების შეზღუდვის გაგრძელებას და ართულებს ნორმალურ კვებაზე დაბრუნებას.

წონასთან დაკავშირებული ბულინგი – ადამიანები, რომლებიც წონის გამო დაცინვის ან ბულინგის მსხვერპლი გამხდარან, უფრო ხშირად ავლენენ კვებით პრობლემებს და კვებითი აშლილობების განვითარება უფრო მოსალოდნელია.

სტრესი – ცვლილებები, როგორიცაა სასწავლო დაწესებულების შეცვლა, საცხოვრებელი ადგილის შეცვლა, ახალი სამსახური ან ოჯახური პრობლემები, შესაძლოა სტრესის გამომწვევი გახდეს. სტრესი კი კვებითი აშლილობის განვითარების რისკს ზრდის.

შესაძლო გართულებები:

ჯანმრთელობის მძიმე პრობლემები

დეპრესია და შფოთვა

სუიციდური აზრები ან ქცევა

ზრდისა და განვითარების შეფერხება

სოციალური და ურთიერთობების პრობლემები

ნივთიერებებზე დამოკიდებულება

კარიერული და სასწავლო სირთულეები

სიკვდილი

პროფილაქტიკა:

რჩევები მოზრდილებისთვის:

აირჩიეთ ჯანსაღი კვების რაციონი, რომელიც შეიცავს სრულ მარცვლოვან პროდუქტებს, ხილსა და ბოსტნეულს. შეამცირეთ მარილის, შაქრის, ალკოჰოლის, გაჯერებული და ტრანს ცხიმების მიღება. მოერიდეთ ექსტრემალურ დიეტებს. თუ წონის დაკლება გჭირდებათ, გაიარეთ კონსულტაცია ექიმთან ან დიეტოლოგთან, რათა შეიმუშაოთ ინდივიდუალური გეგმა.

არ გამოიყენოთ საკვები დანამატები, საფაღარათო საშუალებები ან მცენარეული პროდუქტები წონის დასაკლებად.

საჭიროა საკმარისი ფიზიკური აქტივობა. კვირაში მინიმუმ 150 წუთით დაკავდით აერობული ვარჯიშით, მაგალითად, სწრაფი სიარულით. აირჩიეთ აქტივობები, რომლებიც სიამოვნებას განიჭებთ, რათა უფრო მეტი მოტივაცია გქონდეთ მათი შესრულებისთვის.

ეძებეთ დახმარება ფსიქიკური ჯანმრთელობის საკითხებში, როგორიცაა დეპრესია, შფოთვა ან დაბალი თვითშეფასება.

თუ თქვენი კვებითი ქცევები გაწუხებთ, აუცილებლად ესაუბრეთ ექიმს. დროული მკურნალობა ხელს შეუშლის მდგომარეობის გამწვავებას.

რჩევები ბავშვებისთვის:

თავი აარიდეთ დიეტის დაცვას ბავშვის თანდასწრებით – ოჯახის კვებითი ჩვევები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ბავშვის დამოკიდებულებაზე საკვების მიმართ. ერთად კვება გაძლევთ შესაძლებლობას ასწავლოთ ბავშვს დიეტის მავნებლობის შესახებ და დააკვირდეთ, იღებს თუ არა საკმარის და მრავალფეროვან საკვებს.

ესაუბრეთ თქვენს შვილს – არსებობს ბევრი ვებგვერდი და სოციალური მედიის პლატფორმა, რომლებიც ანორექსიას ცხოვრების წესად წარმოაჩენს, ნაცვლად იმისა, რომ მას კვებით აშლილობად აღიქვამდეს. ზოგიერთი საიტი მოზარდებს დიეტების დაწყებისკენ უბიძგებს. მნიშვნელოვანია, რომ ასეთ მცდარ შეხედულებებს შეეწინააღმდეგოთ და შვილთან სწორად განიხილოთ კვებითი არჩევანის შედეგები.

შექმენით ჯანსაღი სხეულის იმიჯი – თქვენი შვილი უნდა შეეგუოს საკუთარ სხეულს, მიუხედავად მისი ფორმისა და ზომისა. ესაუბრეთ მას თვითშეფასების მნიშვნელობაზე და აუხსენით, რომ სხეულის ფორმები განსხვავებულია. არ გააკრიტიკოთ საკუთარი სხეული ბავშვის თანდასწრებით. მიღებისა და პატივისცემის გზავნილები შეიძლება დაეხმაროს ბავშვს თვითშეფასების ამაღლებაში და წინააღმდეგობის უნარის გაძლიერებაში, რაც მოზარდობის სირთულეების გადალახვაში დაეხმარება.

მიმართეთ ექიმს – ბავშვთა რეგულარული სამედიცინო შემოწმება შეიძლება დაეხმაროს კვებითი აშლილობის ადრეულ გამოვლენას. ექიმი ბავშვს დაუსვამს კითხვებს კვებით ჩვევებზე და შეაფასებს სიმაღლის, წონისა და სხეულის მასის ინდექსის ცვლილებებს, რაც შესაძლო პრობლემებზე მიუთითებს.

მკურნალობა

თქვენი პირადი ექიმი

ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტი

საჭიროების შემთხვევაში, დიეტოლოგი

სწორი კვების შესახებ განათლებას

ჯანმრთელი კვებითი ჩვევების გამომუშავებას

ჯანმრთელი წონის მიღწევას, თუ პაციენტი წონაში ძალიან დაკლებულია

[ფსიქოთერაპია-როგორც ინდივიდუალური(CBT) ისე ოჯახური (FBT)](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[[არაეფექტური ამბულატორიული მკურნალობის ან დაავადების მძიმე ფორმის შემთხვევაში რეკომენდებულია დღის ცენტრი- მაღალეფექტიანი, კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი, რომელიც მოიცავს მულტიდისციპლინურ, კომპლექსურ და შედეგზე ორიენტირებულ სერვისებს.](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

მედიკამენტები

ჰოსპიტალიზაცია ან დღის პროგრამა

ცხოვრების წესი:

იპოვეთ ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტი, რომელსაც აქვს გამოცდილება კვებითი აშლილობების მკურნალობაში.

მკაცრად დაიცავით მკურნალობის გეგმა – არ გამოტოვოთ თერაპიის სესიები და არ დაარღვიოთ კვებითი გეგმები.

დაეკითხეთ ექიმს საჭირო ვიტამინებისა და მინერალების შესახებ, რადგან არასრულფასოვანი კვება ხშირად იწვევს მათ დეფიციტს.

მოერიდეთ ხშირ აწონვას და სარკეში ზედმეტად ყურებას – ეს მხოლოდ ზრდის არაჯანსაღი ჩვევების გაგრძელების ალბათობას.

არ ჩამოშორდეთ ახლობლებს – ოჯახისა და მეგობრების მხარდაჭერა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

ალტერნატიული მედიცინა

აკუპუნქტურა

მასაჟი

იოგა

მედიტაცია

გამკლავება და მხარდაჭერა

თქვენი ვიზიტის უკეთ მოსამზადებლად:

მოამზადეთ სიმპტომების სია – ჩამოწერეთ ყველაფერი, რაც გაწუხებთ, მათ შორის ისეთი სიმპტომებიც, რომლებიც კვებასთან დაკავშირებული არ გგონიათ.

გაიხსენეთ, როდის დაიწყო ეს სიმპტომები.

ჩამოწერეთ მნიშვნელოვანი პირადი ინფორმაცია – სტრესული მოვლენები, ბოლო პერიოდში მომხდარი ცვლილებები.

მოამზადეთ ჩამონათვალი იმ მედიკამენტების, დანამატების და ვიტამინების, რომლებსაც იღებთ.

დაწერეთ კითხვები, რომლებიც ექიმთან გსურთ დასვათ.

იხილეთ ასევე

[→ კვებითი აშლილობის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

[→ კვებითი აშლილობის კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

დაკავშირებული თემები: [დეპრესია](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/) · [შფოთვა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [NIMH — კვებითი აშლილობები](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/eating-disorders).

წყარო: Arcelus J, Mitchell AJ, Wales J, Nielsen S. Mortality rates in patients with anorexia nervosa and other eating disorders. A meta-analysis of 36 studies. Arch Gen Psychiatry. 2011;68(7):724–731. [doi:10.1001/archgenpsychiatry.2011.74](https://doi.org/10.1001/archgenpsychiatry.2011.74)

## კომპიუტერული თამაშები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/computer-games/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

კომპიუტერულ თამაშებზე დამოკიდებულება ვითარდება გართობიდან კომპულსიურ თამაშამდე, როცა ადამიანი ვეღარ აკონტროლებს სათამაშო დროს, მიუხედავად სწავლაში, სამსახურსა და ურთიერთობებში პრობლემებისა. ნიშნებია თამაშზე მუდმივი ფიქრი, ნეგატიური ემოციები მისი გარეშე, სხვა აქტივობების უგულებელყოფა და ძილისა თუ კვების რეჟიმის დარღვევა. მკურნალობა მოიცავს კოგნიტიურ-ბიჰევიორულ თერაპიას (CBT), ჯგუფურ თერაპიას, საჭიროებისამებრ მედიკამენტსა და ოჯახის მხარდაჭერას.

კომპიუტერულ თამაშებზე დამოკიდებულება

დამოკიდებულების განვითარება რამდენიმე ეტაპად შეიძლება დაიყოს:

გართობის ეტაპი – ადამიანი თამაშს იწყებს გასართობად ან სტრესის შესამცირებლად.

ჩვევის ჩამოყალიბება – ხარჯავს უფრო და უფრო მეტ დროს თამაშზე, შესაძლოა უგულებელყოფდეს სხვა საქმიანობებს.

კომპულსიური თამაში – თამაშის სურვილი ხდება უკონტროლო. ადამიანი ვერ ამცირებს სათამაშო დროს, მიუხედავად იმისა, რომ ეს უკვე პრობლემებს უქმნის სწავლაში, სამსახურში და პირად ცხოვრებაში.

დამოკიდებულება – ამ დროს თამაშს აქვს დამანგრეველი გავლენა ცხოვრების ყველა ასპექტზე, ადამიანი ვეღარ აკონტროლებს თავის ქცევას და განიცდის უარყოფით ემოციებს თამაშის შეწყვეტის მცდელობისას.

როდის ვამბობთ, რომ ადამიანი დამოკიდებულია?

✔ მუდმივი ფიქრი თამაშზე – ადამიანი სულ თამაშზე ფიქრობს და გეგმავს, როდის ითამაშებს შემდეგი.

თამაშის დროის უკონტროლობა – ვერ ამცირებს სათამაშო დროს, მიუხედავად მცდელობისა.

ნეგატიური ემოციები თამაშის გარეშე – გაღიზიანება, დეპრესია, შფოთვა ან მოწყენილობა, როცა ვერ თამაშობს.

სხვა აქტივობების უგულებელყოფა – ადამიანი წყვეტს მეგობრებთან შეხვედრას, ჰობის, სწავლას ან სამსახურს თამაშის გამო.

უარყოფითი შედეგების მიუხედავად თამაშის გაგრძელება – მიუხედავად იმისა, რომ თამაშმა შესაძლოა გამოიწვიოს აკადემიური ჩავარდნა, კონფლიქტები ოჯახში, ჯანმრთელობის პრობლემები, ადამიანი მაინც აგრძელებს თამაშს.

თვალთმაქცობა – ოჯახის წევრების ან მეგობრების მოტყუება იმის დასამალად,თუ რამდენ დროს ხარჯავს თამაშში.

ძილისა და კვების რეჟიმის დარღვევა – ძილის ნაკლებობა ან უგულებელყოფა, არარეგულარული კვება, ჯანმრთელობის პრობლემები.

რისკფაქტორები და შესაძლო გამომწვევი მიზეზები:

ფსიქოლოგიური ფაქტორები:

დაბალი თვითშეფასება ან ემოციური მხარდაჭერის ნაკლებობა.

სტრესისგან თავის დაღწევის მცდელობა თამაშის მეშვეობით.

იმპულსური ქცევები და თვითკონტროლის არქონა.

ბიოლოგიური ფაქტორები:

თამაში ასოცირებულია სიამოვნებასთან თავის ტვინის ნეირონულ სინაფსებში გამოყოფილი დოფამინის რაოდენობის ზრდის გამო.

თავის ტვინის დაჯილდოების სისტემის ჰიპერაქტიურობა.

სოციალური ფაქტორები:

საზოგადოების ან მეგობრების ბიძგი თამაშისკენ.

რეალურ ცხოვრებაში სოციალური მხარდაჭერის დეფიციტი.

ტექნოლოგიური ფაქტორები:

თამაშების დიზაინი, რომელიც მიზნად ისახავს მაქსიმალურ ჩართულობას.

კომპიუტერულ თამაშებზე დამოკიდებულების შესაძლო შედეგები:

ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები:

შფოთვა, დეპრესია, ემოციური გადაღლა.

საკუთარი თავის მიმართ უკმაყოფილება და იმედგაცრუება.

ფიზიკური ჯანმრთელობის გაუარესება:

ქრონიკული უძილობა და გაღიზიანებადობა.

საჭმლის მიღების არასწორი რეჟიმი და ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა.

ჭარბი წონა და მასთან ასოცირებული ჯანმრთელობის პრობლემები.

ფინანსური პრობლემები:

პრიორიტეტების გადაფასების გამო დაკარგული სამსახური

ფინანსები კარგვა განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ დამოკიდებულება დაკავშირებულია „ინ-გეიმ“ შესყიდვებთან ან ფასიან გამოწერებთან.

სოციალური პრობლემები:

ურთიერთობების დაძაბვა ოჯახთან, მეგობრებთან ან კოლეგებთან.

იზოლაცია და სოციუმისგან მოშორება.

აკადემიური და პროფესიული წარუმატებლობები:

სასწავლო ან სამუშაო პროცესების უგულებელყოფა.

კომპიუტერულ თამაშებზე დამოკიდებულების მკურნალობის მეთოდები

[ფსიქოთერაპია:](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT):

 	კომპიუტერულ თამაშებზე დამოკიდებულების შემცირება და ახალი ქცევითი მოდელების შექმნა.

კომპიუტერულ თამაშებზე დამოკიდებულების შემცირება და ახალი ქცევითი მოდელების შექმნა.

ჯგუფური თერაპია:

 	გამოცდილების გაზიარება მსგავსი პრობლემების მქონე ადამიანებთან.

გამოცდილების გაზიარება მსგავსი პრობლემების მქონე ადამიანებთან.

[მედიკამენტური თერაპია:](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

შფოთვის ან დეპრესიის მართვისთვის, საჭიროებისამებრ, ინიშნება შესაბამისი მედიკამენტები.

ფიზიკური აქტივობა:

რეგულარული ვარჯიში და სპორტი, რაც ხელს უწყობს ენერგიის დახარჯვას ჯანსაღ აქტივობებში.

ოჯახისა და სოციალური მხარდაჭერა:

ოჯახის წევრების ჩართვა მკურნალობის პროცესში და მხარდაჭერა ცვლილებების გზაზე.

რეციდივის პრევენცია

გამკლავება და მხარდაჭერა

დაისახეთ მთავარი მიზანი: არ ითამაშოთ.

თავი აარიდეთ რისკს: უთხარით საკუთარ თავს, რომ თუნდაც ხუთი წუთი თამაშის ჩართვა ძალიან სახიფათოა, რადგან ერთი ხშირად იწვევს შემდეგს.

დახმარებისთვის მიმართეთ ახლობლებს: აღიარეთ, რომ მხოლოდ ნებისყოფა საკმარისი არ არის თამაშის წინააღმდეგ საბრძოლველად. სთხოვეთ ოჯახის წევრს ან მეგობარს, რომ დაგეხმაროთ მკურნალობის გეგმის შესრულებაში.

იცოდეთ და მოერიდეთ ტრიგერებს: ამოიცანით სიტუაციები ან გრძნობები, რომლებიც თამაშის სურვილს იწვევს, და შეეცადეთ მათგან თავი შორს დაიჭიროთ.

ექიმთან ვიზიტისთვის მომზადება

ჩაწერეთ ყველა განცდა და ფიქრი: მოინიშნეთ, რა იწვევს თამაშის სურვილს, სცადეთ თუ არა მისი დაძლევა და როგორ იმოქმედა თამაშმა თქვენს ცხოვრებაზე.

ჩამოწერეთ პირადი ინფორმაცია: შეიტანეთ ის ძირითადი სტრესორები ან ცხოვრებისეული ცვლილებები, რომლებიც შესაძლოა გავლენას ახდენდეს თქვენს ქცევაზე.

დაასახელეთ ყველა მედიკამენტი: მოიტანეთ ინფორმაცია ყველა წამლის, ვიტამინის, ბალახისა და დანამატის შესახებ, რომელსაც იღებთ, ასევე მათი დოზები.

გაიხსენეთ ჯანმრთელობის სხვა პრობლემები: ჩაწერეთ თქვენი ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები და მათი მკურნალობა.

შეკითხვები ექიმისთვის: მოამზადეთ კითხვების სია, რომ ვიზიტის დრო მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოთ.

## მარიხუანა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/marijuana/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

მარიხუანაზე დამოკიდებულების რისკი იზრდება ხანგრძლივი რეგულარული მოხმარების, ადრეულ ასაკში დაწყების, თანმხლები ფსიქიკური პრობლემების ან გენეტიკური მიდრეკილების დროს. დამოკიდებულება წარმატებით ექვემდებარება მკურნალობას: განსაკუთრებით ეფექტურია კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT), სიმპტომების მართვისთვის შესაძლოა მედიკამენტური თერაპია დაინიშნოს, რეაბილიტაციას კი ჯგუფური თერაპია და მხარდამჭერი ჯგუფები უწყობს ხელს.

მარიხუანაზე დამოკიდებულება

დამოკიდებულების განვითარების მექანიზმი

დამოკიდებულების განვითარების რისკი იზრდება, თუ:

მარიხუანა რეგულარულად მოიხმარება ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში;

მოხმარება იწყება ადრეულ ასაკში, როცა ტვინის განვითარება ჯერ კიდევ მიმდინარეობს;

პიროვნებას აქვს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები (მაგ., დეპრესია, შფოთვა);

არსებობს გენეტიკური მიდრეკილება დამოკიდებულების განვითარებისკენ.

მოხმარების შესაძლო გვერდითი ეფექტები

ხშირი გვერდითი მოვლენები:

თავის ტკივილი

პირისა და თვალების სიმშრალე

თავბრუსხვევა და გულისრევა

ძილიანობა

დაღლილობა

მეტი სიფრთხილე საჭიროა, რადგან შესაძლოა გამოიწვიოს:

დეზორიენტაცია

ჰალუცინაციები

გულისცემის აჩქარება

მადის გაზრდა

დეპრესიის გამწვავება

შეზღუდული ყურადღება და კოორდინაცია (არ უნდა მართოთ მანქანა)

ბიპოლარული აშლილობის დროს შეიძლება გააძლიეროს მანიაკური ეპიზოდები.

შიზოფრენიის მქონე პირებში ზრდის ფსიქოზის განვითარების რისკს. [1]

დამოკიდებულების ძირითადი სიმპტომები

კონტროლის დაკარგვა: პიროვნება ვერ ამცირებს ან წყვეტს კანაფის მოხმარებას, მიუხედავად უარყოფითი შედეგებისა.

ტოლერანტობის განვითარება: საჭიროა მარიხუანას უფრო დიდი დოზის მიღება სასურველი ეფექტის მისაღწევად.

ფსიქოლოგიური სიმპტომები: შფოთვა, დეპრესია, გაღიზიანებადობა, მოტივაციის დაქვეითება.

აბსტინენციის სიმპტომები: კანაფის შეწყვეტისას აღინიშნება უძილობა, მადის დაკარგვა, აგრესიულობა და ფიზიკური დისკომფორტი.

ცხოვრების სხვა სფეროების იგნორირება: მარიხუანა ხდება პრიორიტეტი სხვა აქტივობების – სწავლა, მუშაობა, ურთიერთობები – საზიანოდ.

მარიხუანაზე დამოკიდებულების შესაძლო შედეგები

მარიხუანის ხანგრძლივი მოხმარება იწვევს:

ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუარესებას (შფოთვა, დეპრესია, ფსიქოზური ეპიზოდები);

მეხსიერებისა და კონცენტრაციის დაქვეითებას;

მოტივაციის დაკარგვასა და სოციალური იზოლაციას;

შრომისუნარიანობის დაქვეითებას;

კარდიოვასკულარულ და სასუნთქი სისტემის დარღვევებს (განსაკუთრებით მარიხუანის მოწევისას).

მარიხუანაზე დამოკიდებულების მკურნალობის მეთოდები:

მარიხუანაზე დამოკიდებულება წარმატებით ექვემდებარება მკურნალობას, რომელიც მოიცავს:

[ფსიქოთერაპიას: კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) განსაკუთრებით ეფექტურია დამოკიდებულების შესამცირებლად და რეციდივის პრევენციისთვის.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[მედიკამენტურ თერაპიას: შესაძლოა გამოყენებულ იქნას სიმპტომების მართვისთვის, მაგალითად, შფოთვისა და უძილობის შესამსუბუქებლად.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

[ჯგუფურ თერაპიას: მხარდამჭერი ჯგუფები, მაგ.როგორიცაა ანონიმური ნარკომანები (NA), ხელს უწყობენ რეაბილიტაციის პროცესს.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

ჯანმრთელი ცხოვრების წესს: სპორტი, ჯანსაღი კვება და რეგულარული რუტინა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გამოჯანმრთელების პროცესში.

[დღის ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

[კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

ალკოჰოლი – ზრდის მარიხუანას სედატიურ ეფექტს.

ანტიკოაგულანტები (სისხლის გამათხელებლები) – შესაძლოა, გაზარდოს სისხლდენის რისკი.

ცენტრალური ნერვული სისტემის დამთრგუნველი პრეპარატები – აძლიერებს მათი სედატიურ მოქმედებას.

პროტეაზის ინჰიბიტორები (ანტივირუსული პრეპარატები, HIV-ის წინააღმდეგ) – შესაძლებელია, შეამციროს მათი ეფექტურობა.

სელექციური სეროტონინის უკუმიტაცების ინჰიბიტორები (SSRI-ს ტიპის ანტიდეპრესანტები) – შესაძლებელია, გააძლიეროს მანიაკური ეპიზოდების განვითარების რისკი.

ექიმთან ვიზიტის გადაწყვეტილება მკურნალობის პირველი ნაბიჯია!

შეადგინოთ სია: რამდენად ხშირად მოიხმართ მარიხუანას და როგორ მოქმედებს ეს თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე.

დააფიქსიროთ სიმპტომები: აღწერეთ, რა შეგრძნებები გაქვთ მოხმარების შეწყვეტისას.

შეაფასოთ ჯანმრთელობის ზოგადი მდგომარეობა: გაქვთ თუ არა ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები, როგორიცაა შფოთვა ან დეპრესია.

გაითვალისწინოთ მკურნალობის ვარიანტები: ექიმთან ერთად განიხილეთ შესაძლო თერაპიული მიდგომები.

### წყაროები

1. Marconi A, Di Forti M, Lewis CM, Murray RM, Vassos E. Meta-analysis of the Association Between the Level of Cannabis Use and Risk of Psychosis. Schizophr Bull. 2016;42(5):1262–1269. [doi:10.1093/schbul/sbw003](https://doi.org/10.1093/schbul/sbw003)

წყარო: NIDA — კანაბისი.

## მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/borderline-personality-disorder/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა (BPD) ვლინდება მიტოვების ძლიერი შიშით, არამდგრადი და ინტენსიური ურთიერთობებით, თვითაღქმის სწრაფი ცვლილებით, იმპულსური ქცევებით, განწყობის მკვეთრი მერყეობით, სიცარიელის მუდმივი განცდითა და თვითდაზიანების რისკით. ხშირია თანმხლები დეპრესია და შფოთვა. წამყვანი მკურნალობა ფსიქოთერაპიაა — დიალექტიკურ-ბიჰევიორული (DBT) და კოგნიტიურ-ბიჰევიორული (CBT); საჭიროებისამებრ ემატება ფსიქიატრის მიერ ინდივიდუალურად შერჩეული მედიკამენტი.

> **მნიშვნელოვანი — თვითდაზიანებისა და სუიციდის რისკი**
> მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა ხშირად დაკავშირებულია თვითდაზიანებასა და სუიციდის გაზრდილ რისკთან. თუ თქვენ ან თქვენი ახლობელი საფრთხეშია, დაუყოვნებლივ დარეკეთ **112**-ზე. კონსულტაციისთვის დაგვიკავშირდით: **+995 32 2 440 550**.

მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა

(Borderline Personality Disorder, BPD)

შესაძლო სიმპტომები:

მიტოვების ძლიერი შიში – შეიძლება მიმართონ უკიდურეს ზომებს იმისთვის, რომ არ დაშორდნენ ან არ მიატოვონ, თუნდაც ეს შიშები არარეალური იყოს.

არამდგრადი და ინტენსიური ურთიერთობების ფორმირება – შეიძლება ვინმეს ერთ მომენტში იდეალურად მიიჩნევდნენ, ხოლო მალევე თვლიდნენ, რომ ის გულგრილია ან სასტიკი.

თვითაღქმის სწრაფი ცვლილებები – შეიძლება ხშირად იცვლიდნენ მიზნებსა და ღირებულებებს ან გრძნობდნენ, რომ ცუდი ადამიანები არიან, ან საერთოდ არ არსებობენ.

სტრესთან დაკავშირებული პარანოია და რეალობის დაკარგვა – ეს პერიოდები შეიძლება გაგრძელდეს რამდენიმე წუთიდან რამდენიმე საათამდე.

იმპულსური და რისკიანი ქცევები – მაგ., აზარტული თამაშები, საფრთხისშემცველი მართვა, დაუცველი სექსი, უკონტროლო ხარჯვა, საკვების გადამეტებული მიღება, ნარკოტიკების ბოროტად გამოყენება, ან წარმატების მიტოვება (მაგალითად, მოულოდნელად სამსახურის დატოვება ან ჯანსაღი ურთიერთობის დასრულება).

თვითდაზიანების ან თვითმკვლელობის მუქარა – ხშირად გამოხატულია მიტოვების ან უარყოფის შიშზე რეაგირებისას.

თვითდაზიანება და სუიციდური ქცევები - თვითდაზიანება (მაგალითად, ხელზე კანის დაზიანება) ან სუიციდური ფიქრები და ქცევები, რომლებიც შესაძლოა ემოციური ტკივილის დასაძლევად შესრულდეს.

განწყობის მკვეთრი ცვლილებები – შეიძლება შეიცვალოს რამდენიმე საათიდან რამდენიმე დღემდე. მოიცავს ინტენსიურ სიხარულს, გაღიზიანებადობას, შფოთვას ან სირცხვილის განცდას.

მუდმივი სიცარიელის შეგრძნება.- შინაგანი სიცარიელის და უიმედობის მუდმივი შეგრძნება, რაც ხშირად ხდება დეპრესიის ან შფოთვის საფუძველი.

არაპროპორციული, ძლიერი სიბრაზე – ხშირად გულისხმობს ხშირ გაბრაზებას, სარკაზმს, გაბოროტებულობას ან ფიზიკურ ჩხუბს.

შესაძლო გამომწვევი ფაქტორები:

გენეტიკა – კვლევები მიანიშნებს, რომ პიროვნული აშლილობები შეიძლება გადაეცეს გენეტიკურად ან მჭიდროდ უკავშირდებოდეს სხვა ფსიქიკურ მდგომარეობებს ოჯახის წევრებში.

თავის ტვინში ცვლილებები – კვლევებმა აჩვენა, რომ თავის ტვინის გარკვეულ უბნებში ცვლილებები ემოციებზე, იმპულსურობაზე და აგრესიაზე მოქმედებს.

შესაძლო გართულებები:

სამუშაოს ხშირი ცვლილება ან დაკარგვა

განათლების შეწყვეტა

იურიდიული პრობლემები (მაგალითად, ციხეში მოხვედრა)

დაძაბული ურთიერთობები, ქორწინების კრიზისი ან განქორწინება

თვითდაზიანება (მაგ., თავის დაჭრა ან დაწვა) და ხშირი ჰოსპიტალიზაცია

ძალადობრივი ურთიერთობები

გაუთვალისწინებელი ორსულობა, სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები, ავტოსაგზაო შემთხვევები და ფიზიკური ჩხუბი იმპულსური ქცევის გამო

თვითმკვლელობის მცდელობა ან სუიციდი

დეპრესია

ალკოჰოლისა და სხვა ნივთიერებების ბოროტად გამოყენება

შფოთვითი აშლილობები

კვების დარღვევები

ბიპოლარული აშლილობა

პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა (PTSD)

ყურადღების დეფიციტის ჰიპერაქტიურობის სინდრომი (ADHD)

სხვა პიროვნული აშლილობები

მკურნალობის შესაძლო მეთოდები:

[ფსიქოთერაპია:

 	დიალექტიკური ქცევითი თერაპია (DBT): სპეციალურად BPD-ის მქონე პირებისთვის შექმნილი მეთოდი, რომელიც ასწავლის ემოციების რეგულაციას და ქცევის კონტროლს.
 	კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT): მიზნად ისახავს უარყოფითი აზრების შეცვლას და ქცევების გაუმჯობესებას.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

დიალექტიკური ქცევითი თერაპია (DBT): სპეციალურად BPD-ის მქონე პირებისთვის შექმნილი მეთოდი, რომელიც ასწავლის ემოციების რეგულაციას და ქცევის კონტროლს.

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT): მიზნად ისახავს უარყოფითი აზრების შეცვლას და ქცევების გაუმჯობესებას.

[მედიკამენტური მკურნალობა:

 	ანტიდეპრესანტები, სტაბილიზატორები ან ანტიფსიქოზური პრეპარატები, რომლებიც სიმპტომების მართვაში ეხმარება, ფსიქიატრის მიერ ინდივიდუალურად შეირჩევა.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

ანტიდეპრესანტები, სტაბილიზატორები ან ანტიფსიქოზური პრეპარატები, რომლებიც სიმპტომების მართვაში ეხმარება, ფსიქიატრის მიერ ინდივიდუალურად შეირჩევა.

სოციალური მხარდაჭერა:

 	ოჯახის წევრებისა და მეგობრების ჩართულობა.
 	მხარდაჭერის ჯგუფები, სადაც BPD-ის მქონე პირები აზიარებენ საკუთარ გამოცდილებას.

ოჯახის წევრებისა და მეგობრების ჩართულობა.

მხარდაჭერის ჯგუფები, სადაც BPD-ის მქონე პირები აზიარებენ საკუთარ გამოცდილებას.

ჰოსპიტალიზაცია

[დღის ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

[კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

მკურნალობა დროს მოითხოვს!

რა უნდა გააკეთოთ ექიმთან ვიზიტის წინ:

ვიზიტამდე, მოამზადეთ სია, სადაც მიუთითებთ:

ყველა სიმპტომს, რომელსაც განიცდით ან თქვენს ახლობლებს შეუნიშნავთ და რამდენი ხანია რაც გამოვლენილია.

მნიშვნელოვან პირად ინფორმაციას, მათ შორის წარსულში გადატანილ ტრავმებს ან მიმდინარე სტრესულ ფაქტორებს.

თქვენს სამედიცინო ისტორიას, მათ შორის სხვა ფიზიკურ ან ფსიქიკურ დაავადებებს.

ყველა მედიკამენტს, რომელსაც იღებთ – მათ შორის რეცეპტით გამოწერილ პრეპარატებს, ურეცეპტო მედიკამენტებს, ვიტამინებს და სხვა დანამატებს, ასევე მათ დოზებს.

კითხვებს, რომელთა დასმაც გსურთ ექიმთან, რათა მაქსიმალური სარგებელი მიიღოთ კონსულტაციიდან.

იხილეთ ასევე

[→ ბორდერლაინის მედიკამენტოზური მართვა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

დაკავშირებული თემები: [დეპრესია](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/) · [პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/ptsd/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [NIMH — მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/borderline-personality-disorder).

## ნარკოტიკებზე დამოკიდებულება — სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/drug-addiction/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ნარკოტიკებზე დამოკიდებულება ქრონიკული ფსიქიკური აშლილობაა, რომელიც ფსიქოაქტიური ნივთიერების კომპულსიური მოხმარებით ხასიათდება და ტვინის ნეიროქიმიას ცვლის — ეს სამედიცინო მდგომარეობაა, არა ნებისყოფის ნაკლებობა. ნიშნებია ტოლერანტობის ზრდა, აბსტინენციის სინდრომი, ნივთიერებაზე უკონტროლო ფიქრი და დეპრესია. მკურნალობა კომპლექსურია — სამედიცინო ზედამხედველობით დეტოქსიკაცია, მედიკამენტური თერაპია და ფსიქოთერაპია (CBT, ჯგუფური თერაპია); GSMRC უზრუნველყოფს სრული სპექტრის მკურნალობას.

[ვიდეო: GSMRC - ადიქცია / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=5NvI6sY71bk)

სამედიცინოდ განხილულია

გუგა სიხარულიძე

·

ფსიქიატრი, აკადემიური დოქტორი

ბოლო განახლება: 14 თებერვალი, 2026

რა არის ნარკოტიკებზე დამოკიდებულება?

ნარკოტიკებზე დამოკიდებულება ქრონიკული ფსიქიკური აშლილობაა, რომელიც ხასიათდება ფსიქოაქტიური ნივთიერებების კომპულსიური მოხმარებით. დამოკიდებულება ტვინის ნეიროქიმიურ სისტემებს ცვლის — ეს სამედიცინო მდგომარეობაა, არა ნებისყოფის ნაკლებობა.

დამოკიდებულების ნიშნები

ფიზიკური ნიშნები

ტოლერანტობის ზრდა, აბსტინენციის სინდრომი (ოფლიანობა, კანკალი, გულისრევა), წონის ცვლილება, ჰიგიენის უგულებელყოფა.

ფსიქოლოგიური ნიშნები

[[[უკონტროლო ფიქრი ნივთიერებაზე, ინტერესების დაკარგვა, დეპრესია, შფოთვა, პარანოია.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)](https://www.mentalclinic.ge/health/paranoia/)

ნივთიერებების ტიპები

[ოპიოიდები — ჰეროინი, მორფინი, ძლიერი ფიზიკური დამოკიდებულება.](https://www.mentalclinic.ge/health/opiates/)

[სტიმულატორები — კოკაინი, ამფეტამინები, ფსიქოზის რისკი.](https://www.mentalclinic.ge/health/stimulants/)

[კანაბინოიდები — მარიხუანა, ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება.](https://www.mentalclinic.ge/health/marijuana/)

[ალკოჰოლი — ერთ-ერთი ყველაზე საშიში ნივთიერება ფიზიკური დამოკიდებულების თვალსაზრისით.](https://www.mentalclinic.ge/health/alcohol/)

[ჰალუცინოგენები — LSD, ფსიქოზის რისკი.](https://www.mentalclinic.ge/health/hallucinogens/)

მკურნალობა

დეტოქსიკაცია

სამედიცინო ზედამხედველობით ჩატარებული დეტოქსიკაცია — ნივთიერების უსაფრთხოდ მოხსნა.

მედიკამენტური მკურნალობა

[მედიკამენტური მიდგომა — ჩანაცვლებითი თერაპია, ლტოლვის შემამცირებელი პრეპარატები.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

[ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[[CBT — ტრიგერების იდენტიფიცირება. ჯგუფური თერაპია — გამოცდილების გაზიარება.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

როდის მიმართოთ ფსიქიატრს?

[მიმართეთ ფსიქიატრის კონსულტაციაზე — კონსულტაცია კონფიდენციალურია. GSMRC-ში უზრუნველყოფილია სრული სპექტრის მკურნალობა.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

იხილეთ ასევე

[[ალკოჰოლი · ოპიატები · სტიმულატორები · მარიხუანა · აზარტული თამაშები](https://www.mentalclinic.ge/health/opiates/)](https://www.mentalclinic.ge/health/gambling/)

[სერვისები: ფსიქიატრის კონსულტაცია · ფსიქოთერაპია · დღის ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/faq/)

წყარო: NIDA — ნარკოდამოკიდებულება.

## ნევროზი — სიმპტომები, სხეულებრივი ნიშნები და მკურნალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/neurosis/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

„ნევროზი“ ისტორიული ქოლგა-ტერმინია და დღეს აღარ არის ცალკე დიაგნოზი — თანამედროვე კლასიფიკაციებმა (ICD-11, DSM-5-TR) ის უფრო ზუსტ მდგომარეობებად დაყო: შფოთვითი აშლილობები, პანიკური აშლილობა, ფობიები, OCD და სომატური სიმპტომების აშლილობა. ის ვლინდება ფსიქოლოგიური (მუდმივი შფოთვა, გაღიზიანება, ძილის დარღვევა) და სხეულებრივი სიმპტომებით. ჯერ აუცილებელია ორგანული მიზეზის გამორიცხვა; მკურნალობა ეფექტურია — ფსიქოთერაპია (CBT) და საჭიროებისამებრ მედიკამენტი.

სიტყვა „ნევროზი" ხშირად ისმის ყოველდღიურ მეტყველებაში, თუმცა ის სამედიცინო დიაგნოზი აღარ არის — ეს ისტორიული, ქოლგა-ტერმინია, რომელიც დღეს რამდენიმე კონკრეტულ მდგომარეობას აერთიანებს, უპირველესად შფოთვით აშლილობებსა და ფსიქოსომატურ სიმპტომებს. ამ სტატიაში განვმარტავთ, რას ნიშნავს „ნევროზი" თანამედროვე გაგებით, როგორ ვლინდება ის სხეულში და როგორ მკურნალობენ.

## რა არის ნევროზი

„ნევროზი" მე-20 საუკუნის ტერმინია. ძველ კლასიფიკაციაში (ICD-10) არსებობდა ჯგუფი „ნევროზული აშლილობები", მაგრამ თანამედროვე საერთაშორისო კლასიფიკაციებმა — ICD-11 (ჯანმო, 2022) და DSM-5-TR (APA, 2022) — ეს ცნება უფრო ზუსტ დიაგნოზებად დაყვეს: შფოთვითი აშლილობები, პანიკური აშლილობა, ფობიები, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა და სომატური სიმპტომების აშლილობა [2,3]. ამიტომ, როცა ვამბობთ „ნევროზი", უმეტესად ვგულისხმობთ ერთ-ერთ ამ მდგომარეობას. მნიშვნელოვანია: ეს არ არის ნებისყოფის სისუსტე ან „გამოგონილი" პრობლემა.

## ნევროზი თუ ნერვოზი?

ეს ორი სიტყვა ხშირად ერევათ. „ნერვოზი" ჩვეულებრივ ნიშნავს გაღიზიანებას, აღელვებას — დროებით მდგომარეობას. „ნევროზი" კი უფრო ფართო, ხანგრძლივ ფსიქოლოგიურ მდგომარეობას აღნიშნავს, რომელიც აფერხებს ყოველდღიურ ფუნქციონირებას და ხშირად სხეულებრივი სიმპტომებითაც ვლინდება.

## ფსიქოლოგიური სიმპტომები

- მუდმივი შფოთვა, დაძაბულობა ან მოუსვენრობა;
- გაღიზიანებადობა და ემოციური არასტაბილურობა;
- ყურადღების კონცენტრაციის გაძნელება;
- ძილის დარღვევა — ჩაძინების გაძნელება ან წყვეტილი ძილი;
- მუდმივი დაღლილობის შეგრძნება, მოტივაციის დაქვეითება.

## როგორ ვლინდება ნევროზი სხეულში

ნევროზის ერთ-ერთი მთავარი თავისებურება ის არის, რომ ფსიქოლოგიური დაძაბულობა ხშირად სხეულებრივი ჩივილებით „ლაპარაკობს". გავრცელებული სომატური (ფსიქოსომატური) გამოვლინებებია:

- გულის ფრიალი ან აჩქარებული გულისცემა;
- თავბრუსხვევა და სისუსტის შეგრძნება;
- ჰაერის უკმარისობის განცდა, სუნთქვის გაძნელება;
- ხელ-ფეხის დაბუჟება ან კანკალი;
- ყურებში ხმაური ან ზუზუნი;
- კუნთების დაჭიმულობა, კისრისა და ზურგის ტკივილი;
- კუჭ-ნაწლავის დისკომფორტი, გულისრევა;
- არტერიული წნევის რყევა ნერვიულობისას.

ეს სიმპტომები რეალურია — ისინი არ არის „წარმოსახვითი". თუმცა მათი მიზეზი ხშირად ფსიქოლოგიური დაძაბულობაა და არა ცალკეული ორგანოს დაავადება.

## ⚠️ ჯერ გამოვრიცხოთ ორგანული მიზეზი

სანამ სიმპტომებს „ნევროზს" მივაწერთ, აუცილებელია ექიმმა გამორიცხოს ფიზიკური (ორგანული) მიზეზები — გულის, ფარისებრი ჯირკვლის, ნევროლოგიური და სხვა მდგომარეობები. თუ გაქვთ ძლიერი გულმკერდის ტკივილი, მწვავე ქოშინი, გონების დაკარგვა ან მკვეთრად გამოხატული ნევროლოგიური ნიშნები — დაუყოვნებლივ მიმართეთ სასწრაფო დახმარებას (112). თუ გამოკვლევები ორგანულ მიზეზს არ ავლენს, მაგრამ სიმპტომები გრძელდება, ფსიქიკური ჯანმრთელობის შეფასება ლოგიკური შემდეგი ნაბიჯია.

## მკურნალობა ეფექტურია

შფოთვით აშლილობებს — ნევროზის ყველაზე ხშირ „თანამედროვე სახელს" — მსოფლიოში 359 მილიონი ადამიანი აღენიშნება, თუმცა მხოლოდ ყოველი მეოთხე იღებს დახმარებას, მაშინ როცა ეფექტური მკურნალობა არსებობს [1]. პირველი რიგის მკურნალობა მოიცავს ფსიქოთერაპიას (განსაკუთრებით კოგნიტურ-ქცევით თერაპიას — CBT), რომელიც ასწავლის დაძაბულობისა და სხეულებრივი სიმპტომების მართვას; საჭიროების შემთხვევაში ემატება მედიკამენტური მკურნალობა. GSMRC-ში მკურნალობის გეგმა ინდივიდუალურად დგება — ფსიქიატრის კონსულტაციით და ფსიქოთერაპიით.

## იხილეთ ასევე

[→ შფოთვითი აშლილობა — სიმპტომები და მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[→ პანიკური შეტევა — სიმპტომები და მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

[→ სტრესის მართვა და მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/health/stress/)

[→ ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[→ ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

### წყაროები

1. World Health Organization. Anxiety disorders. Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/anxiety-disorders

2. World Health Organization. International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11). Geneva: WHO; 2022.

3. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

## ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/ocd/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD) სხვადასხვა მონაცემებით მსოფლიო პოპულაციის 2–4%-ს აღენიშნება. აკვიატებული ფიქრები (ობსესიები) ცნობიერებაში ნაძალადევად იჭრება და იწვევს შფოთვას, ხოლო განმეორებადი რიტუალები (კომპულსიები) ამ შფოთვის შემცირებას ემსახურება. მკურნალობის გეგმა ექიმის ინდივიდუალური შეფასების საფუძველზე დგება და აერთიანებს ფსიქოთერაპიას — წამყვანი მეთოდია კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) — და მედიკამენტურ თერაპიას, ძირითადად ანტიდეპრესანტით.

[ვიდეო: GSMRC - ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა / TV იმედის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=9erNnyzQLjY)

რა არის ობსესიურ კომპულსური აშლილობა (OCD)  ?

ობსესიურ კომპულსური აშლილობა (OCD) სხვადასხვა მონაცემებით მსოფლიო პოპულაციის 2-4%-ს აღენიშნება. [1]

რა არის OCD-ის ძირითადი სიმპტომები?

ობსესიური (აკვიატებული) ფიქრები/ხატები

ბრძოლა გონების შიგნით

ობსესიები ვლინდება, როგორც აკვიატებული სიტყვები, ფიქრები, იდეები ან ხატოვანი წარმოდგენები. პიროვნება აღიქვამს მათ, როგორც მისთვის შეუსაბამო, აბსურდულ, უაზრო ფიქრებს.  ცნობიერებაში ნაძალადევად, გამუდმებით იჭრება და იწვევს შფოთვას, დაძაბულობას, დისკომფორტს. ადამიანი ცდილობს შინაგანად შეეწინააღმდეგოს, მაგრამ ვერ ახერხებს,

არ შეუძლია გააკონტროლოს ფიქრის ხანგრძლივობა და შეწყვიტოს აღნიშნული ფიქრი

. ჩნდება ფიქრებზე კონტროლის დაკარგვის განცდა. აკვიატებული ფიქრების და ხატების შინაარსი შიშის, შფოთვის, სირცხვილის და დანაშაულის შეგრძნების გამომწვევია.

ობსესიის შინაარსიდან, ინტენსივობიდან  ან მისი ხანგრძლივობიდან გამომდინარე სხვადასხვაა მისი ნეგატიური ზეგავლენა ადამიანზე და მისგან გამოწვეული შფოთვის ხარისხიც.

კომპულსია

ქცევითი რიტუალები, რომლებიც გაკონტროლებს

კომპულსია არის განმეორებადი ფიზიკური ან მენტალური ქცევა კონკრეტული თანმიმდევრობით და რაოდენობით, რომელიც ხორციელდება

ობსესიების და მათგან გამოწვეული შფოთვის, დისკომფორტის შესამცირებლად. ადამიანი აცნობიერებს რიტუალის აბსურდულობას, თუმცა

რიტუალის შესრულებას აუცილებლობის, იძულების განცდა აქვს. შეწინააღმდეგების მცდელობისას, პიროვნებას ეუფლება კონტროლის კარგვის განცდა, ძლიერი შფოთვა, პანიკა.

დღის განმავლობაში დროის დიდი ნაწილის დათმობა ობსესიებისა და კომპულსიებისთვის

დაქვეითებული გუნებ-განწყობა

შფოთვა, შფოთვის ფიზიკური გამოხატულებები

ძილის დარღვევა

სოციალური იზოლაცია

შრომისუნარიანობის დაქვეითება

ყველაზე ხშირად როგორი ტიპის კომპულსიები გვხვდება ობსესიურ კომპულსიური აშლილობისას?

ხელების ან სხეულის ხშირი ბანა, გასუფთავება

მაგალითად, დაბინძურების შიშის გამო, ხელის სააათობით ბანა, კონკრეტული რაოდენობით გასაპვნით,  რაიმე ზედაპირზე შეხების, ხელის ჩამორთმევის ან საზოგადო ტრანსპორტში მგზავრობის შემდეგ.

დასუფთავება

მაგალითად, ადამიანს სისუფთავეში და შესრულებულ საქმეში დარწმუნება ურთულდება და მრავალჯერ რეცხავს, მდუღრავს ჭურჭელს.

გადამოწმება

მაგალითად, სახლის კარის დასაკეტად მრავალჯერ მიბრუნება, რამდენჯერმე გადამოწმება, შესრულებაში დარწმუნების სირთულე. შესაძლებელია კომპულსია იმდენად ძლიერი იყოს, რომ პიროვნებას ფოტომტკიცებულების მიუხედავად მაინც დაუძლეველი სურვილი ჰქონდეს გადამოწმების.

თვლა, სიმეტრია

მაგალითად, დათვლა ნივთების, მოქმედებების, ნაბიჯების, კიბეების, ერთი ფერის ნივთების... გარკვეული სიმეტრიის დაცვა ნივთების დალაგებისას, ნაბიჯების გადადგმისას თუ სხვა, შეგრძნებისთვის, რომ “ყველაფერი არის სწორად”.

მიმდევრობის მკაცრი დაცვა

მაგალითად, ზედმიწევნით,ზუსტი თანმიმდევრობით უნდა შეასრულოს მოქმედებები თავის მოწესრიგებისას, სახლიდან გასვლისას.

ლოცვის, ფრაზის, ციფრის ან სიტყვის გამეორება გონებაში

კომპულსიას ადამიანები არ ასრულებენ სიამოვნების მისაღებად. იგი არის  შფოთვისა და ემოციურ მდგომარეობაზე კონტროლის მცდელობის მექანიზმი. ხშირად, კომპულსიური რიტუალის შესრულებას საათები ეთმობა, რადგან ზუსტი მიმდევრობა ირღვევა ან პიროვნებას ეუფლება განცდა, რომ არასაკმარისად კარგად შეასრულა და  იწყებს რიტუალის თავიდან შესრულებას.

ხშირად გამოვლენილი ობსესიური აზრების შინაარსი:

ობსესია შეიძლება იყო ნებისმიერი შინაარსის, თუმცა არსებობს გარკვეულიში შინაარსები რომლებიც უფრო ხშირად გვხვდება.

დაბინძურების და სისუფთავის

მაგალითად: ფიქრი, რომ საგნების, სხვა ადამიანების, ცხოველების შეხებით, საერთო ჰაერის ჩასუნთქვით... თავად დაბინძურდება, დაავადდება

დაურწმუნებლობა ყოველდღიურ რუტინულ საქმიანობაში

მაგალითად: ჩაკეტა თუ არა კარი, გამორთო თუ არა გაზქურა...

სხვების ან საკუთარი თავის დაზიანების ფიქრები ან წარმოდგენები, რაც სავსებით ამორალური და მიუღებელია პიროვნებისთვის.

ფიქრი, რომ სოციალურ წრეში მოიქცევა შეუსაბამოდ,მიუღებლად, დაკარგავს კონტროლს

მაგალითად: რაიმე შეუფერებელს ან უხერხულს იტყვის, გააკეთებს.

ინდივიდისთვის სირცხვილის მომგვრელი და შეუსაბამო შინაარსის სექსუალური და რელიგიური წარმოდგენები

ცუდად გახდომაზე ფიქრი, იპოქონდრიული აკვიატებული აზრები

ნეგატიური მოლოდინის აზრები, რომ რაიმე ცუდი მოხდება

მაგალითად: შეიძლება ეხებოდეს მისს ან მისი ახლობელი დამიანების ჯანმრთელობას

მაგალითად: ინდივიდი ვერ იშორებს აზრს, რომ მის ახლობელს შესაძლებელია რაიმე დაუშავდეს

გადაჭარბებული ცრურწმენები

მაგალითად კონკრეტულ ადგილას ფეხის დაბიჯებით, საკუთარ ოჯახს დააზიანებს

ობსესიური ეჭვი: კანონებისა ან მორალური ღერძის დარღვევის შიშით, ინდივიდი მოცულია ეჭვებით საკუთარ ქცევებსა და წარმოთქმულ სიტყვებზე, მაგ. ფიქრობს ხომ არ თქვა რაიმე მცდარი, ხომ არ მოიქცა შეუსაბამოდ...

ხატები, ანტისოციალური ქცევის მიმართ ლტოლვა, რომელსაც პიროვნებისთვის უხამსი, სამარცხვინო, შიშის მომგვრელი ხასიათი აქვს

ხატები, წარმოდგენები როგორ აყენებ ფიზიკურ ან სხვა სახის ზიანს ადამიანებს

უნებლიე სექსუალური ხატები

თანმხლები სიმპტომები:

ობსესიები და/ან კომპულსიები

დროის დიდი ნაწილის დათმობა ობსესიებისა და კომპულსიებისთვის

სოციალური უნარჩვევებისა და შრომისუნარიანობის დაქვეითება

შფოთვა

ძილის დარღვევა

დაქვეითებული გუნებ-განწყობა

გამღიზიანებლობა

გენეტიკური და სოციალური ფაქტორები OCD-ში

მიუხედავად იმისა, რომ

გენეტიკა

მნიშვნელოვან როლს ასრულებს OCD-ის განვითარებაში, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ

სოციალური და გარემო ფაქტორები

ასევე მოქმედებენ აშლილობის წარმოშობასა და სიმწვავეზე.

ობსესიებისა და კომპულსიების აღმოცენების ასაკი, თანაფარდობა, შინაარსი, სიხშირე ინდივიდუალურ ფაქტორებს ეყრდნობა.

როდის მივმართოთ ექიმს?

ეს ფსიქიკური დაავადება ხშირად საზოგადოების მიერ ინტერპრეტირებულია, როგორც პერფექციონიზმის ან გადაზედმეტებული სისუფთავისა და წესრიგის მოთხოვნილება, თუმცა ობსესიურ კომპულსიური აშლილობა ბევრად კომპლექსური და რთული მდგომარეობაა.

ობსესიური აზრები არ არის უბრალოდ გადაჭარბებული შფოთვა თქვენს ცხოვრებაში არსებულ რეალურ საკითხებზე. თუ თქვენი აკვიატებები და კომპულსიები გავლენას ახდენს თქვენი ყოველდღიური ცხოვრების ხარისხზე, მიმართეთ ექიმს.

მკურნალობა

ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის გამოვლინება მრავალფეროვანია. ის ახდენს სხვადასხვა რეგისტრის ზეგავლენას ემოციურ სტაბილურობაზე და ცხოვრების ხარისხზე.

რეკომენდირებულია, ექიმის მიერ ინდივიდუალური შეფასების საფუძველზე მკურნალობის გეგმის შედგენა, რომელიც მოიცავს როგორც ფსიქოთერაპიულ ასევე მედიკამენტურ თერაპიას.

წამყვანი ფსიქოთერაპიული მეთოდი

[კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპიაა (CBT)](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ფოკუსირდება ნეგატიური პატერნის ფიქრებისა და ქცევების იდენტიფიკაციასა და კორექტირებაზე. მისი მიზანია აზროვნების ჯანსაღი და ადაპტური (მორგებული, შემგუებლური) ქცევის ჩამოყალიბება.

[მედიკამენტური მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

ძირითადად ხდება ანტიდეპრესანტით და ინდივიდუალურად განისაზღვრება სხვა ჯგუფის მედიკამენტების საჭიროება და მკურნალობის კურსის ხანგრძლივობა.

[დღის ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

[კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

იხილეთ ასევე

[→ OCD-ის მკურნალობა CBT მეთოდით](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

[→ OCD-ის მედიკამენტური მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

დაკავშირებული თემები: [შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/) · [დეპრესია](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [NIMH — ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd).

### წყაროები

1. Ruscio AM, Stein DJ, Chiu WT, Kessler RC. The epidemiology of obsessive-compulsive disorder in the National Comorbidity Survey Replication. Mol Psychiatry. 2010;15(1):53–63. [doi:10.1038/mp.2008.94](https://doi.org/10.1038/mp.2008.94)

## ონიომანია (შოპოჰოლიზმი)

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/oniomania/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ონიომანია (შოპოჰოლიზმი) არის შესყიდვებზე ქცევითი დამოკიდებულება, რომელიც ვითარდება სიამოვნებიდან კომპულსიურ შოპინგამდე. ნიშნებია შესყიდვების მუდმივი ფიქრი და დაგეგმვა, კონტროლის დაკარგვა, ბიუჯეტის გადაჭარბება, უსარგებლო ნივთების ყიდვა და ხარჯების დამალვა. ქცევით ციკლს ამოძრავებს: შფოთვა → ყიდვა → დროებითი სიამოვნება → დანაშაული → გამეორება. მკურნალობის წამყვანი მეთოდია კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT); საჭიროებისამებრ ემატება ჯგუფური თერაპია და მედიკამენტური მხარდაჭერა.

[ვიდეო: GSMRC - ონიომანია / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=nbOP2U5u5I4)

ონომანია

ახალი ნივთების შეძენა დამოკიდებულებად ნელ-ნელა იქცევა და ეს პროცესი შეიძლება მოიცავდეს შემდეგ ფაზებს:

გართობის და სიამოვნების ეტაპი – ადამიანი შოპინგს განიხილავს, როგორც მხიარულ და სასიამოვნო აქტივობას.

ჩვევის ჩამოყალიბება – ნელ-ნელა ახალი ნივთების შეძენა ხდება არა უბრალოდ სურვილი, არამედ განტვირთვის, სტრესის შემცირების ან ემოციების მართვის საშუალება.

კომპულსიური შოპინგი – ადამიანი ვეღარ აკონტროლებს საკუთარ სურვილებს და განიცდის "მოთხოვნილებას" რაიმეს შეძენის. ამ ფაზაში ყიდვა ხდება არა საჭიროების, არამედ ემოციური იმპულსის საფუძველზე.

დამოკიდებულება – საყიდლები ხდება ცხოვრების ერთ-ერთი მთავარი ნაწილი. ადამიანი განიცდის შფოთვას, დისკომფორტს ან დეპრესიას, როდესაც ვერ ყიდულობს. ხშირად ყიდულობს ნივთებს, რომლებიც არ სჭირდება, არ იყენებს, ან იწვევს ფინანსურ სირთულეებს.

როდის ვამბობთ, რომ ადამიანი დამოკიდებულია:

შესყიდვების მუდმივი სურვილი და დაგეგმვა – ადამიანი მუდმივად ფიქრობს შოპინგზე, გეგმავს, რა იყიდოს შემდეგი.

კონტროლის დაკარგვა – ვერ აკონტროლებს შესყიდვების რაოდენობას, ხშირად აჭარბებს ბიუჯეტს.

ემოციური ცვლილებები შოპინგის გამო – სიამოვნება ყიდვის დროს, მაგრამ დანაშაულის, სირცხვილის ან დეპრესიის განცდა შემდეგ.

შოპინგის საჭიროებად აღქმა ემოციური სტრესის დროს – ადამიანი მიმართავს ყიდვას, როგორც დეპრესიის, შფოთვის ან მარტოობის შემცირების საშუალებას.

ფინანსური პრობლემების ან ვალების არსებობა – ადამიანი აგრძელებს შესყიდვებს ვალების აღებით ან მთლიანი ბიუჯეტის დახარჯვის მიუხედავად.

უსარგებლო ნივთების შეძენა – ყიდვა მხოლოდ აქტის გამო, ხშირად ნივთები რჩება გამოუყენებელი.

მოტყუება და დამალვა – ოჯახის წევრების ან მეგობრების მოტყუება იმის დასამალად, თუ რამდენ ფულს ხარჯავს ან რა იყიდა.

სხვა საქმიანობების უგულებელყოფა – სამსახურის, სწავლების, სოციალური ურთიერთობების უკანა პლანზე გადაწევა შოპინგის გამო.

ქცევითი ციკლი:

ონომანიის ძირითადი ნიშანი არის განმეორებადი ქცევითი ციკლი:

შფოთვა → შეძენის სურვილი → შოპინგი → დროებითი სიამოვნება → დანაშაული და შფოთვა → ციკლის გამეორება.

ფსიქოლოგიური ფაქტორები:

ემოციური სიცარიელე ან დაუკმაყოფილებლობა.

დეპრესია ან დაბალი თვითშეფასება.

სტრესისა და შფოთვის მართვის შეუძლებლობა.

იმპულსური ქცევები.

ბიოლოგიური ფაქტორები:

დოფამინის დისბალანსი თავის ტვინში, დამოკიდებულება სიამოვნების ინტენსიურ შეგრძნებაზე ახალი ნივთების შეძენის დროს.

თავის ტვინის დაჯილდოების სისტემის ჰიპერაქტიურობა ახალი ნივთების შეძენის დროს.

გენეტიკური მიდრეკილება ქცევითი აშლილობებისკენ.

სოციალური და კულტურული ფაქტორები:

რეკლამები და სოციალური ქსელები, რომლებიც მიმართულია შესყიდვების წახალისებისკენ.

მატერიალიზმის კულტურული პრიორიტეტი და წარმატების შეფასება ფინანსური მიღწევებით.

მომხმარებლური ქცევის წახალისება მეგობრების ან სოციალური წრის მიერ.

ონომანიის შესაძლო შედეგები:

ფინანსური სირთულეები:

ვალების დაგროვება და გადაუხდელი კრედიტები.

ფინანსური სტრესის ზრდა, რაც უარყოფითად აისახება ცხოვრების სხვა ასპექტებზე.

ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები:

შფოთვისა და დეპრესიის გაძლიერება.

საკუთარი თავისადმი უკმაყოფილების და დანაშაულის შეგრძნება.

იმედგაცრუება ცხოვრების მიმართ და კონტროლის დაკარგვის განცდა.

სოციალური პრობლემები:

ურთიერთობების დაძაბვა ოჯახის წევრებთან, მეგობრებთან ან პარტნიორებთან.

იზოლაციისა და სოციუმიდან მოწყვეტის რისკი.

სამუშაოსთან დაკავშირებული სირთულეები:

პროფესიული ვალდებულებების უგულებელყოფა ან სამუშაოს მიმართ ინტერესის დაკარგვა.

კარიერული წინსვლის შეფერხება ან შემცირება.

მკურნალობის შესაძლო გზები:

[ფსიქოთერაპია:](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT):

 	ეხმარება პიროვნებას აკვიატებული ქცევებისა და აზრების იდენტიფიცირებასა და შეცვლაში.

ეხმარება პიროვნებას აკვიატებული ქცევებისა და აზრების იდენტიფიცირებასა და შეცვლაში.

[ჯგუფური თერაპია:

 	მსგავსი პრობლემების მქონე ადამიანებთან გამოცდილების გაზიარება და ემოციური მხარდაჭერა.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

მსგავსი პრობლემების მქონე ადამიანებთან გამოცდილების გაზიარება და ემოციური მხარდაჭერა.

[მედიკამენტური მკურნალობა:](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

ანტიდეპრესანტები, რომლებიც ახდენენ სეროტონინისა და დოფამინის ბალანსირებას.

ანქსიოლიტიკები შფოთვის სიმპტომების შესამცირებლად.

იმპულსური ქცევების კონტროლისთვის სხვა ფსიქოტროპული საშუალებები, საჭიროებისამებრ.

ჯანმრთელი ჩვევების ჩამოყალიბება:

როგორიცაა სპორტი, მედიტაცია ან შემოქმედებითი ჰობი.

მკაცრი ბიუჯეტის დაწესება.

პაციენტისთვის სასარგებლო რეკომენდაციები

გააკეთეთ ყოველდღიური ჩანაწერები:

 	აღნუსხეთ თქვენი ხარჯები, რათა უკეთ გააცნობიეროთ, რამდენი თანხა იხარჯება და რაზე.
 	სცადეთ ხარჯვის ძირითადი მიზეზების გამოვლენა, მაგალითად: ემოციური დაძაბულობა, მოწყენილობა ან სოციალური ზეწოლა.

დააწესეთ მკაცრი ბიუჯეტი:

 	წინასწარ განსაზღვრეთ, რა თანხას გამოყოფთ სხვადასხვა საჭიროებისთვის.
 	შეამცირეთ შესყიდვები და დაიცავით საკუთარი ფინანსური გეგმა.

შეარჩიეთ ალტერნატიული აქტივობები:

 	შოპინგის ნაცვლად დაკავდით ისეთი აქტივობებით, რომლებიც ხელს შეუწყობს სტრესის მოხსნას, მაგალითად: ვარჯიში, მედიტაცია, წიგნის კითხვა ან ხატვა.

დაფიქრდით შესყიდვამდე:

 	შოპინგის დროს დაუსვით საკუთარ თავს შემდეგი კითხვები:

 	ნამდვილად მჭირდება ეს ნივთი?
 	მაქვს მისი ყიდვის ფინანსები?
 	მოვიცდი 24 საათი, სანამ გადავწყვეტ შეძენას.

შეამცირეთ ვიზუალური სტიმულები:

 	ეცადეთ თავიდან აირიდოთ რეკლამები, რომლებიც გიბიძგებენ იმპულსურ შესყიდვებზე.
 	დროებით გათიშეთ ონლაინ შოპინგის აპლიკაციები ან ანგარიშები სოციალურ ქსელებში.

მიმართეთ პროფესიონალურ დახმარებას:

 	მიმართეთ ფსიქოლოგს ან ფსიქიატრს, რომლებიც სპეციალიზდებიან ქცევითი აშლილობების მართვაში.
 	ჩაერთეთ ფინანსური კონსულტაციის სესიებში ვალების მართვისთვის.

დაიწყეთ ფსიქოთერაპია:

 	კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია დაგეხმარებათ აკვიატებული აზრებისა და ქცევების კონტროლში.
 	ჯგუფური თერაპია ემოციური მხარდაჭერის მიღების ეფექტური საშუალებაა.

მოიძიეთ ტექნოლოგიური ინსტრუმენტები:

 	გამოიყენეთ ფინანსების მართვის აპლიკაციები ხარჯების კონტროლისთვის.
 	დააწესეთ შეზღუდვები ონლაინ შესყიდვებისთვის.

## ოპიატები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/opiates/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ოპიოიდები იწვევს ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ დამოკიდებულებას — შეწყვეტისას ვითარდება აბსტინენციის სიმპტომები. მოხმარებას ახლავს სუნთქვის დათრგუნვა (მაღალი დოზისას ფატალური), ღვიძლისა და თირკმლის დაზიანება და ფსიქიკური მდგომარეობის გაუარესება; ხშირია გადასვლა არალეგალურ ოპიოიდებზე. მკურნალობა კომპლექსურია — ნარკოლოგისა და ფსიქიატრის შერჩეული მედიკამენტური თერაპია, კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT), სოციალური მხარდაჭერა და დღის ცენტრი.

ოპიოიდებზე დამოკიდებულება

ოპიოიდები იწვევს ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ დამოკიდებულებას:

ფიზიკური დამოკიდებულება – ორგანიზმი ეგუება პრეპარატს და შეწყვეტის შემთხვევაში ვითარდება აბსტინენციის (გამოსვლის) სიმპტომები.

ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება – ადამიანს უჩნდება წინააღმდეგობის გაწევის უუნარობა, რადგან ოპიოიდების მიღება ხდება ემოციური და ფსიქოლოგიური კომფორტისთვის აუცილებელი

მოკლევადიანი და გრძელვადიანი ეფექტები:

ტკივილის გაუარესებული შეგრძნება,

კანზე გამონაყარის გაჩენა,

დაღლილობა,

დიარეა

სუნთქვის დათრგუნვა – მაღალი დოზის მიღებისას შესაძლოა ფატალური შედეგი დადგეს;

ღვიძლისა და თირკმლის დაზიანება;

ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუარესება – დეპრესია, შფოთვა, ფსიქოზური სიმპტომები;

სოციალური და სამართლებრივი პრობლემები:
ზოგი ადამიანი იწყებს არალეგალური ოპიოიდების მოხმარებას,
ხშირად მიმართავენ ჰეროინს ან ფენტანილს, რაც ზედოზირების მთავარ მიზეზად ითვლება.

რისკ-ფაქტორები

ახალგაზრდაა (განსაკუთრებით თინეიჯერები და 20-ანი წლების დასაწყისი),

ჰყავს ოჯახის წევრები, რომლებსაც ჰქონდათ ნივთიერებებზე დამოკიდებულება,

ცხოვრობს სტრესულ გარემოში (უმუშევრობა, სიღარიბე),

აქვს რთული ოჯახური ან სოციალური ურთიერთობები,

გამოუცდია ფიზიკური ან სექსუალური ძალადობა,

აწუხებს დეპრესია, შფოთვა ან PTSD,

აღენიშნება რისკიანი ქცევები (მათ შორის, მძიმე ალკოჰოლური ან თამბაქოს მოხმარება),

ქალებს აქვთ განსაკუთრებული რისკი, რადგან:

მათ უფრო ხშირად აწუხებთ ქრონიკული ტკივილი,

უფრო მაღალი დოზები ენიშნებათ და უფრო ხანგრძლივად იღებენ ოპიოიდებს,

უფრო მაღალია ფსიქოლოგიური და ფიზიოლოგიური მიდრეკილება ოპიოიდებზე დამოკიდებულებისკენ.

რა შეიძლება იწვევდეს ოპიოიდებზე დამოკიდებულების განვითარებას:

საჭიროების წარმოშობა: ოპიოიდებზე დამოკიდებულება ხშირად იწყება, ტკივილის მართვისთვის გამოწერილი მედიკამენტების ბოროტად გამოყენებით.

გენეტიკური ფაქტორები: გენეტიკური მიდრეკილება მნიშვნელოვანი როლს ასრულებს.

სოციალური და ფსიქოლოგიური ფაქტორები: სტრესი, ტრავმა, დეპრესია და სოციალური იზოლაცია დამოკიდებულების განვითარების რისკს ზრდის.

როგორ შეიძლება ავიცილოთ თავიდან ოპიოიდებზე დამოკიდებულება?

გამოიყენეთ ოპიოიდები მხოლოდ უკიდურესი საჭიროების შემთხვევაში (არაუმეტეს 3 დღის განმავლობაში).

ყოველთვის ჰკითხეთ ექიმს ალტერნატიული მკურნალობის მეთოდებზე.

არასოდეს გააზიაროთ ოპიოიდები სხვებთან და არ მიიღოთ სხვისი დანიშნული პრეპარატები.

ქრონიკული ტკივილისთვის ეძებეთ სხვა მკურნალობის გზები (ფიზიოთერაპია, არაოპიოიდური მედიკამენტები და სხვ.).

თუ აღარ იყენებთ ოპიოიდურ პრეპარატებს, გაანადგურეთ ისინი

არ შეწყვიტოთ ოპიოიდების მიღება მკურნალის გარეშე, რადგან უეცარმა შეწყვეტამ შესაძლოა გამოიწვიოს მძიმე აბსტინენციის სიმპტომები.

მკურნალობა მოითხოვს კომპლექსურ მიდგომას:

[მედიკამენტური თერაპია: ნარკოლოგის და ფსიქიატრის მიერ შეირჩევა საჭირო მკურნალობა.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

[ფსიქოთერაპია: კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) და მოტივაციური ინტერვენცია ეფექტურია ფსიქოლოგიური პრობლემების მართვაში.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

სოციალური მხარდაჭერა: ოჯახის და მეგობრების ჩართულობა, ასევე რეაბილიტაციის ჯგუფებში მონაწილეობა, ძალიან მნიშვნელოვანია.

[დღის ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

[კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

პირველი ნაბიჯი – გადაწყვეტილების მიღებაა!

ექიმთან ვიზიტისთვის მომზადება:

ჩამოწერეთ ყველა წამალი, რომელსაც იღებთ (მათ შორის – სამედიცინო და არალეგალური პრეპარატები).

ჩამოწერეთ სიმპტომები, რასაც განიცდით (მაგ.: ტკივილი, შფოთვა, განწყობის ცვალებადობა).

მოამზადეთ კითხვები ექიმისთვის, მაგალითად:

რა არის საუკეთესო გზა ოპიოიდებზე დამოკიდებულების დასაძლევად?

როგორ შევამცირო აბსტინენციის სიმპტომები?

არსებობს თუ არა ალტერნატიული ტკივილგამაყუჩებლები?

რა მეთოდები არსებობს რეციდივის თავიდან ასაცილებლად?

იხილეთ ასევე

[→ ოპიატებზე დამოკიდებულების ფსიქიატრიული კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: NIDA — ოპიოიდები.

## პანიკური აშლილობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

პანიკური აშლილობის დროს ადამიანს მოულოდნელად მოიცავს ძლიერი შფოთვა და შიში მძიმე ფიზიკური სიმპტომებით — გულისცემის აჩქარება, ქოშინი, გულმკერდის ტკივილი, თავბრუსხვევა — რის გამოც ხშირად გულის შეტევას და სიკვდილს ეშინიათ. შეტევა უეცრად იწყება და პიკს რამდენიმე წუთში აღწევს; მისი განმეორება პანიკურ აშლილობაზე მიუთითებს. მკურნალობა ინდივიდუალურია — წამყვანი ფსიქოთერაპია კოგნიტიურ-ბიჰევიორულია (CBT), მედიკამენტური თერაპია კი ანტიდეპრესანტებითა და ანქსიოლიზური საშუალებებით.

პანიკური აშლილობა და პანიკური შეტევა

როგორ ვლინდება პანიკური შეტევა?

პანიკური შეტევისას ადამიანს მოიცავს ძლიერი შფოთვა და შიში. მას თან ახლავს მძიმე ფიზიკური სიმპტომები, რის გამოც ხშირად ადამიანები ფიქრობენ, რომ გულის შეტევა აქვთ და სიკვდილის ეშინიათ. არარაციონალური შიშის დაძლევა, დამშვიდება აღემატება პიროვნების ძალას. პანიკას თან სდევს უმწოების შეგრძნება, კონტროლის კარგვის, სიკვდილის, გაგიჟების, გონების დაკარგვის შიში.

შესაძლებელია დაიწყოს უეცრად, მიზეზის გარეშე ან წინ უძღვოდეს რაიმე ტრიგერი ანუ მაპროვოცირებელი ფაქტორი.

თუ თქვენ გაქვთ მორეციდივე პანიკური შეტევები და ხანგრძლივად გაქვთ შიში, რომ კიდევ განმერდება მიმართეთ სპეციალისტს.

პანიკური შეტევები სიცოცხლისთვის საშიში არ არის, თუმცა მნიშვნელოვნად აუარესებს ადამიანის ცხოვრებას.

როგორ ამოვიცნოთ პანიკური შეტევა?

პანიკური შეტევა იწყება უეცრად. შეიძლება ნებისმიერ დროს განვითარდეს, საჭესთან, სამსახურეობრივი შეხვედრისას, სავაჭრო მოლში თუ სხვა. შეტევები სხვადასხვანაირია, სიმპტომები უმეტესად რამდენიმე წუთში აღწევს პიკს. შეტევის შემდგომ კი ადამიანი თავს გამოფიტულად გრძნობს.

პანიკური შეტევისას ტიპიურად ვლინდება შემდეგი ნიშნები:

გაურკვეველი, უეცარი შიში, ინტენსიური შფოთვა

საფრთხის, განაჩენის შეგრძნება

კონტროლის კარგვის შიში

სიკვდილის შიში

არარეალურობის , გარემოსგან მოწყვეტის განცდა ანუ დერეალიზაცია

ფიზიკური სიმპტომები, რაც კიდევ მეტად აძლიერებს შიშს:

გულის ცემის აჩქარება

გულის რევის შეგრძნება

ქოშინი, სუნთქვის გართულება

გულმკერდის ტკივილი, წვა, სიმძიმის შეგრძნება

თავბრუსხვევა, გონების კარგვის შეგრძნება

სპაზმი მულის ღრუში

მხედველობის დაბინდვა

ოფლიანობა

მგრძნობელობის კარგვა/ჩხვლეტის შეგრძნებები

ცახცახი, კანკალი

სახის უეცარი სიწითლე

შემცივნება/კანის წვის, სიმხურვალის შეგრძნება

ყურებში ხმაური

პანიკური შეტევების მქონე პირების სოციალური აქტივობა და შრომისუნარიანობა ქვეითდება, ვინაიდან მათ ეუფლებათ შიში, რომ შესაძლებელია ნებისმიერ დროს განმეორდეს მსგავსი აუტანელი განცდები.

რა არის პანიკური შეტევის გამომწვევი მიზეზები?

სტრესი: ცხოვრებისეული მძიმე სიტუაციები ან ქრონიკული სტრესი.

გენეტიკა: ოჯახური ისტორია პანიკური შეტევების ან შფოთვითი აშლილობების.

ბიოლოგიური ფაქტორები: თავის ტვინის ქიმიური ბალანსის დარღვევა.

ტრავმული გამოცდილება: მძიმე ფსიქოლოგიური ან ფიზიკური ტრავმები

შესაძლო გართულებები:

სათანადო მკურნალობის გარეშე, პანიკური შეტევები და პანიკური აშლილობა დროთა განმავლობაში ცხოვრების ყველა ასპექტზე ნეგატიურ გავლენას ახდენს. მუდმივად პანიკური შეტევის შიში ზღუდავს ადამიანს, აქვეითებს ცხოვრების ხარისხს.  გართულებები რომელიც ახლავს პანიკურ შეტევებს შემდეგნაირია:

კონკრეტული ფობიების განვითარება, როგორიცაა მანქანის მართვის ან სახლიდან გასვლის შიში

ხშირად სასწრაფოს გამოძახება, ფიზიკური ჯანმრთელობისთვის დახმარების მიღება

სოციალური სიტუაციების თავიდან არიდება

სირთულეები სამსახურში, სასწავლებელში

დეპრესია, შფოთვითი აშლილობები და სხვა ფსიქიკური დარღვევები

სუიციდური აზრები

ალკოჰოლისა და ნარკოტიკების მოხმარება

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

პანიკური შეტევების სიმწვავე  შეიძლება გაუარესდეს მკურნალობის გარეშე. პანიკური შეტევის სიმპტომები ასევე ხშირად ჰგავს ჯანმრთელობის სხვა ფიზიკური პრობლემების სიმპტომებს, როგორიცაა გულ-სისხლძარღვთა პათოლოგიები, ამიტომ მნიშვნელოვანია მათი გამორიცხვა.

როგორ ვმკურნალობთ პანიკურ აშლილობას?

რეკომენდირებულია, ექიმის მიერ ინდივიდუალური მკურნალობის გეგმის შედგენა, რომელიც მოიცავს როგორც ფსიქოთერაპიულ ასევე მედიკამენტურ თერაპიას.

[წამყვანი ფსიქოთერაპიული მეთოდი](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპიაა (CBT).

მ

ედიკამენტური მკურნალობა

ძირითადად ხდება ანტიდეპრესანტით და ანქიოლიზური  მედიკამენტებით. ინდივიდუალურად განისაზღვრება სხვა ჯგუფის მედიკამენტების საჭიროება. მედიკამენტებს ასევე აქვს ინდივიდუალურ ფაქტორი, შესაძლებელია ერთი წამალი თქვენზე უკეთესად მოქმედებდეს ვიდრე მეორე, ასე რომ, აუცილებელია თქვენს ექიმთან სისტემატიური კომუნიკაცია.

იხილეთ ასევე

[→ პანიკური შეტევების მკურნალობა ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

[→ კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია პანიკისთვის](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

წყარო: Katzman MA, Bleau P, Blier P, et al. Canadian clinical practice guidelines for the management of anxiety, posttraumatic stress and obsessive-compulsive disorders. BMC Psychiatry. 2014;14(Suppl 1):S1. [doi:10.1186/1471-244X-14-S1-S1](https://doi.org/10.1186/1471-244X-14-S1-S1)

## პანიკური შეტევა — სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობის მეთოდები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/panic-attack-symptoms/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

პანიკური შეტევა არის მოულოდნელი, ინტენსიური შიშის ეპიზოდი მძლავრი ფიზიკური სიმპტომებით — გულისცემის აჩქარება, ოფლიანობა, ტრემორი — რომელიც 10–20 წუთში აღწევს პიკს. მოსახლეობის დაახლოებით 11%-ს ცხოვრებაში მინიმუმ ერთი პანიკური შეტევა განუცდია; შეტევების განმეორება პანიკურ აშლილობაზე მიუთითებს. პანიკური აშლილობა კარგად ემორჩილება მკურნალობას — GSMRC-ში გამოიყენება კომბინირებული მიდგომა კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპიით (CBT).

პანიკური შეტევა არის მოულოდნელი, ინტენსიური შიშის ეპიზოდი, რომელიც თან ახლავს მძლავრი ფიზიკური სიმპტომები. შეტევა, როგორც წესი, 10-20 წუთში აღწევს პიკს და ნახევარ საათში ქრება, მაგრამ ამ პერიოდში ადამიანი შეიძლება დარწმუნებული იყოს, რომ გული წყდება ან სიკვდილს უახლოვდება.

პანიკური შეტევები შედარებით ხშირია — მოსახლეობის დაახლოებით 11%-ს ცხოვრების განმავლობაში მინიმუმ ერთი პანიკური შეტევა განუცდია. როდესაც შეტევები მეორდება და ადამიანი მუდმივად ღელავს შემდეგი შეტევის მოლოდინში, საუბარია პანიკურ აშლილობაზე.

პანიკური შეტევის სიმპტომები

პანიკური შეტევა ვლინდება სიმპტომების კომბინაციით, რომელიც უეცრად იწყება:

ფიზიკური სიმპტომები

გულისცემის მკვეთრი აჩქარება ან „გულის გაჩერების" შეგრძნება

ოფლიანობა, ტრემორი, კანკალი

სუნთქვის გაძნელება, „ჰაერის უკმარისობის" შეგრძნება

გულმკერდის ტკივილი ან დისკომფორტი

გულისრევა, მუცლის ტკივილი

თავბრუსხვევა, სისუსტე

სხეულის დაბუჟება ან ჩხვლეტა (პარესთეზია)

სიცხის ან სიცივის ტალღები

ფსიქოლოგიური სიმპტომები

სიკვდილის ან „გაგიჟების" შიში

რეალობიდან მოწყვეტის შეგრძნება (დერეალიზაცია)

კონტროლის დაკარგვის შიში

[მომავალი შეტევის მოლოდინით მუდმივი შფოთვა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

პანიკური შეტევა თუ გულის შეტევა?

პანიკური შეტევის სიმპტომები ხშირად ჰგავს კარდიოლოგიურ პრობლემებს, რაც პაციენტებს სასწრაფო დახმარების განყოფილებაში მიჰყავს. მნიშვნელოვანი განსხვავებები:

პანიკური შეტევა: მკვეთრად იწყება და 20-30 წუთში ქრება; გულმკერდის ტკივილი ჩვეულებრივ მჩხვლეტავია; სიმპტომები ემოციურ სტრესთან არის დაკავშირებული.

კარდიოლოგიური პრობლემა: ტკივილი შეიძლება მარცხენა მხარში გავრცელდეს; არ ქრება 30 წუთში; ფიზიკურ დატვირთვასთან არის დაკავშირებული.

მნიშვნელოვანი: თუ პირველად გაქვთ ასეთი სიმპტომები, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს კარდიოლოგიური პათოლოგიის გამოსარიცხად.

პანიკური აშლილობის მიზეზები

პანიკური აშლილობის განვითარებაში რამდენიმე ფაქტორი მონაწილეობს:

ნეირობიოლოგიური ფაქტორები: ტვინის „შიშის ცენტრის" (ამიგდალას) ჰიპერაქტივობა, ნეიროტრანსმიტერების დისბალანსი, ავტონომიური ნერვული სისტემის დისრეგულაცია.

გენეტიკა: პანიკური აშლილობის ოჯახური ისტორია ზრდის რისკს 4-8-ჯერ.

სტრესი: მნიშვნელოვანი ცხოვრებისეული ცვლილებები, დაკარგვა, ტრავმული გამოცდილება.

ქცევითი ფაქტორები: კოფეინის ჭარბი მოხმარება, ძილის დეფიციტი, ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა.

პანიკური შეტევების მკურნალობა

პანიკური აშლილობა კარგად ემორჩილება მკურნალობას. GSMRC-ში გამოიყენება კომბინირებული მიდგომა:

კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT)

[CBT პანიკური აშლილობის მკურნალობის ოქროს სტანდარტია. GSMRC-ის ფსიქოთერაპევტები გამოიყენებენ:](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

კოგნიტური რესტრუქტურიზაცია — კატასტროფიზაციის აზროვნების შეცვლა

ინტეროცეპტიული ექსპოზიცია — შეტევის ფიზიკური სიმპტომების სიმულაცია უსაფრთხო გარემოში

სუნთქვის გადამზადება — ჰიპერვენტილაციის თავიდან ასაცილებლად

მედიკამენტური მკურნალობა

[ფსიქიატრი საჭიროების შემთხვევაში დანიშნავს:](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

SSRI ანტიდეპრესანტები — პარაქსეტინი, სერტრალინი — პანიკის გრძელვადიანი პრევენციისთვის

ბენზოდიაზეპინები — მხოლოდ მწვავე შემთხვევებში, მოკლევადიანად ექიმის მეთვალყურეობით

SNRI — ვენლაფაქსინი, თუ SSRI არასაკმარისად ეფექტურია

რა ვქნათ პანიკური შეტევის დროს?

თუ პანიკური შეტევა გიწყებათ:

შეაჩერეთ და ისუნთქეთ — ნელა, ღრმად: ჩასუნთქვა 4 წამი, დაყოვნება 4 წამი, ამოსუნთქვა 6 წამი

შეახსენეთ საკუთარ თავს: „ეს პანიკური შეტევაა. არ არის საშიში. გაივლის"

5-4-3-2-1 ტექნიკა: დაასახელეთ 5 რამ რასაც ხედავთ, 4 რასაც ესმით, 3 რასაც ეხებით, 2 რასაც ყნოსავთ, 1 რასაც გემოვნებთ

ნუ გაიქცევით სიტუაციიდან — გაქცევა აძლიერებს შფოთვას მომავალში

პანიკური აშლილობა და თანმხლები მდგომარეობები

პანიკური აშლილობა ხშირად თანაარსებობს სხვა ფსიქიკურ მდგომარეობებთან:

[დეპრესია — პაციენტების 50-65%-ში](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

აგორაფობია — გარკვეული ადგილების ან სიტუაციების თავიდან აცილება

ნივთიერებებზე დამოკიდებულება

[სწორედ ამიტომ, GSMRC-ში გამოიყენება მულტიდისციპლინური მიდგომა — ფსიქიატრი და ფსიქოთერაპევტი ერთობლივად მუშაობენ პაციენტის სრულ კეთილდღეობაზე.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

კონსულტაციაზე ჩაწერა

პანიკური შეტევების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის:

[ტელეფონი: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

მისამართი: თოგო გუდავას ქუჩა, თბილისი

[ცენტრი: GSMRC — გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/)

## პარანოია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/paranoia/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

პარანოია ხასიათდება გარემოსა და გარშემომყოფებისადმი უნდობლობით, რეალობასთან შეუსაბამო აზრებითა და განცდებით — თვალთვალის, დევნის ან საფრთხის მუდმივი მოლოდინით. ბოდვითი (პარანოიალური) აზრები მყარი რწმენებია, რომელთა შეცვლა ფაქტების საწინააღმდეგოდაც ჭირს. პარანოია საჭიროებს გადაუდებელ მედიკამენტოზურ მკურნალობას; მწვავე პროცესის მოხსნის შემდეგ მკურნალობაში ერთვება ფსიქოთერაპია.

პარანოია

პარანოია ხასიათდება გარემოსადმი და გარშემომყოფებისადმი უნდობლობით, რეალობასთან შეუსაბამო აზრებით და განცდებით.

შესაძლებელია ადამიანს ეუფლებოდეს თვალთვალის, ხიფათის, ცუდის მოლოდინის მუდმივი განცდა, რომელიც მისთვის რეალურია. ან ფიქრობდეს, რომ არის დევნის, მანიპულირების ობიექტი კონკრეტული ადამიანების, ინსტიტუციებისა თუ ზოგადი ფენომენების მიერ. მაგალითად, რომ მას წამლავენ ან მის ზურგს უკან შეთქმულებას უწყობენ.

გარშემომყოფებთან ურთიერთობისას მუდმივად ეჭვობს მათი დამოკიდებულების, სიტყვებისა და ქცევების გულწრფელობას. ნეგატიურ, დამცინავ ან მტრულ დამოკიდებულებას გრძნობს სხვა ადამიანებისგან (თუმდაც მეგობრებისგან, ოჯახის წევრებისგან). ეჭვობს ხომ არ ატყუებენ, ზიანის მოყენებას ხომ არ ცდილობენ ამა თუ იმ ქმედებებით.

პარანოიალური აზრები ანუ ბოდვითი აზრები არის რეალობასთან შეუსაბამო, მყარი რწმენები. მიუხედავად იმისა, რომ ფაქტები საპირისპიროზე მეტყველებს ადამიანის გადარწმუნება შეუძლებელია. პარანოია წარმოადგენს აღქმის პათოლოგიას და ფსიქოზური მდგომარეობის აღმნიშვნელია.

ამ დროს ადამიანი ამ აზრების შესაბამისად მოქმედებს, შესაძლებელია მიიმალოს, გარეგნობა შეიცვალოს, საცხოვრებელი დატოვოს ან პირიქით ჩაკეტოს, ელექტრონული მოწყობილობების მოიშოროს, სოციალური ქსელების გააუქმოს...

[პარანოია საჭიროებს გადაუდებელ მედიკამენტოზურ მკურნალობას. მწვავე პროცესის მოხსნის შემდგომ მკურნალობაში  ერთვება ფსიქოთერაპია.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

პარანოიის ძირითადი ნიშნებია:

ეჭვები

ეჭვი ეპარება ადამიანების ერთგულებაში, გულწრფელობაში განზრახვებში.   მაგალითად, ხომ არ დაუმალეს რაიმე ინფორმაცია ან ხომ არ ეპირფერებიან.

უნდობლობა

მუდმივი შიში ღალატის ან ზიანის. ფიქრობს, რომ სხვებს აქვთ მის მიმართ ბოროტული განზრახვები, ატყუებენ. მაგალითად, მიუხედავად იმისა, რომ სამსახურში ყველასთან ძალიან კარგი ურთიერთობა აქვს, ფიქრობს, რომ შესაძლებელია რაიმე მოხდა და ახლა მის ზურგს უკან მასზე ლაპარაკობენ.

იზოლაცია , ჩაკეტვა

დაძაბულობის, შიშისა და თავდასხმის მოლოდინი აიძულებს ადამიანს იზოლირდეს. მაგალითად, ფიქრობს, რომ უთვალთვალებენ და ჯობს სახლში დარჩეს და ფარდები გადასწიოს.

ემოციური აფექტი

შიში, შფოთვა, დაძაბულობა, გაღიზიანება, შესაძლოა აგრესიული ქცევა. მაგალითად, როდესაც ფიქრობს, რომ ვინმე მის წინააღმდეგ მოქმედებს.

მოვლენების პარანოიული ინტერპრეტაცია

გარკვეული სიტყვების, მოვლენების არასწორად აღქმა და ინტერპრეტაცია. საზიანოდ, მისკენ მიმართულად. მაგალითად, რომ გამვლელი მანქანა მას უთვალთვალებს, რომ უცხო ადამიანი რომელიც იღიმის მას დასცინის, რომ მეგობრებმა ერთმანეთში გადალაპარაკებისას რაიმე მასზე თქვეს...

ბოდვები

ადამიანს უჩნდება არარეალური რწმენები, მისი გადარწმუნება ფაქტების მიუხედავად ვერ ხერხდება. მაგალითად, საჭმელში უყრიან საწამლავს.

საკუთარი თავის მნიშვნელოვნად განცდა

ყველაფერი თითქოს მათკენ არის მიმართული, განსაკუთრებით ნეგატიური შინაარსის მოვლენები. მაგალითად, კონკრეტული კანონი მის დასაკავებლად შემოიღეს.

საკუთარი მდგომარეობის მიმართ უკრიტიკობა

ამ დროს ადამიანი თვლის, რომ თავად არის მართალი, რომ პარანოიალური აზრები არის რეალური და მისი გადარწმუნება შეუძლებელია სათანადო მკურნალობის გარეშე.

პარანოიის გამომწვევი მიზეზი შესაძლოა გახდეს:

[ფსიქიკური დაავადებები – ფსიქოზი, შიზოფრენია,](https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/)

პარანოიდული პიროვნული აშლილობა.

ნარკოტიკები და ალკოჰოლი

ტრავმები და სტრესი – წარსული მტკივნეული გამოცდილებები.

უძილობა

ნევროლოგიური და ფიზიკური მდგომარეობები.

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

თუ გაქვთ პარანოიის სიმპტომები, თვლით, რომ რეალობასთან კარგავთ კავშირს და თქვენი განცდები, ეჭვები ან პარანოიალური აზრები აბსურდულია მიმართეთ ფსიქიატრს. არსებობს შესაბამისი მკურნალობა, რომლის გარეშეც თქვენი მდგომარეობა მეტად დამძიმდება.

ხშირად პარანოიის დროს, ადამიანი თვითონ არ თვლის, რომ სჭირდება მკურნალობა, რადგან სავსებით დარწმუნებულია მის აზრებსა და რეალობის აღქმაში.

თუ შეამჩნევთ, რომ თქვენი ახლობელი ადამიანი ჩაიკეტა, იზოლირდა, დაძაბულია, ეშინია ან გაუჩნდა ეჭვები და არარეალური აზრები სასწრაფოდ მიმართეთ სპეციალისტს. პარანოიული მდგომარეობა მკურნალობის გარეშე არ უმჯობესდება. დროთა განმავლობაში უნდობლობა და ეჭვიანობა მუდმივი და მეტად სარწმუნო ხდება. ადამიანი იწყებს მისი არარეალური ფიქრების შესაბამისად მოქმედებას. ჩნდება სოციალური და პროფესიული პრობლემები, ფიზიკური და ემოციური სირთულეები. ხშირად ვლინდება იმპულსური ქცევები, აგრესია, თვითდაზიანებები ან სუიციდური აზრები, რომლებიც გამოწვეულია პარანოიდული აზრებით.

დროული დახმარება ეფექტური მკურნალობის და სამომავლო კეთილსაიმედო პროგნოზის და რეაბილიტაციის საწინდარია.

პარანოიის მკურნალობა

სპეციალისტი კონსულტაციისას დეტალურად აფასებს მდგომარეობას და ადგენს დიაგნოზს. მკურნალობის გეგმა დამოკიდებულია პარანოის სიმწვავეზე, სიმძიმეზე, ხანგრძლივობაზე, თანმდევ სიმპტომებზე და გამომწვევ მიზეზზე. მკურნალობის მიზანია პარანოიული ფიქრების შემცირება, ემოციური სტაბილურობის და ცხოვრების ხარისხის აღდგენა.

[მედიკამენტური თერაპია.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

მკურნალობისთვის მოწოდებულია ახალი თაობის ანტიფსიქოზური ჯგუფის მედიკამენტები, როგორიცაა რისპერიდონი, ოლანზაპინი, არიპირაზოლი, ქვეტიაპინი. იქიდან გამომდინარე, რომ პარანოიალური მდგომარეობა ან ის ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევა, რომლის სიმპტომიც პარანოიაა მუდმივი შიშისა და შფოთვის გამომწვევია. ამიტომ ხშირად საჭირო ხდება მედიკამენტების შერჩევა სხვა გამოვლენილი სიმპტომებისთვის.  მაგალითად შფოთვის, უძილობის, დაძაბულობის, გუნება-განწყობის რეგულაციისთვის.

[დღის ცენტრის](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

[კომპლექსური მკურნალობა](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

ფსიქოთერაპია.

კოგნიტურ-ბიჰევიორალური თერაპია (CBT).

ეხმარება პაციენტს პარანოიდული ფიქრების იდენტიფიცირებასა და რეალობასთან მათ შედარებაში. ფოკუსირებულია არარეალური ფიქრების და რწმენების ჩანაცვლებაზე, მათზე ფოკუსის შემცირებაზე.

დიალექტიკური ქცევითი თერაპია (DBT).

ეფექტურია, როდესაც პარანოია ასოცირებულია პარანოიდულ პიროვნულ აშლილობასთან, ემოციური რეგულაციის პრობლემებთან. მუშაობს სტრესთან გამკლავებასა და ურთიერთობების გაუმჯობესებაზე.

ოჯახის წევრების ფსიქოგანათლება.

იმისათვის, რომ პაციენტს და მის ოჯახის წევრებს შეემნათ მხარდამჭერი, უსაფრთხო გარემო, რაც მნიშვნელოვანია საჭირო მკურნალობის შესასრულებლად.

იხილეთ ასევე

[→ პარანოიის მედიკამენტოზური მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

დაკავშირებული თემები: [ფსიქოზი](https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/) · [შიზოფრენია](https://www.mentalclinic.ge/health/schizophrenia/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [NIMH — ფსიქოზის გაგება](https://www.nimh.nih.gov/health/publications/understanding-psychosis).

## პიროვნული აშლილობები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/personality-disorders/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

პიროვნული აშლილობების საერთო ნიშანია ადაპტაციის სირთულე, ემოციური არასტაბილურობა და სტრესის მიმართ მოწყვლადობა; ხშირია თანმხლები დეპრესია, შფოთვითი აშლილობები და ნივთიერებებზე დამოკიდებულება. მიუხედავად იმისა, რომ პიროვნული აშლილობა არ იკურნება, სათანადო მკურნალობით შესაძლებელია ცხოვრების ხარისხის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება. მკურნალობა მოიცავს ფსიქოთერაპიასა და საჭიროებისამებრ შერჩეულ მედიკამენტურ თერაპიას.

პიროვნული აშლილობები

ენერგიულობა, ემპათიურობა, სხვა ადამიანებთან კომუნიკაციის უნარები, იმპულსურობა, თავდაჯერებულობა... და სხვა ხასიათობრივი თვისებების კომბინაცია ქმნის უნიკალურ ინდივიდს. პიროვნული თვისებები გავლენას ახდენს იმაზე, თუ როგორ აღიქვამს და ურთიერთობს გარემოსთან იგი.

წესით, ხასიათი საშუალებას უნდა აძლევდეს ადამიანს ადაპტირდეს მუდმივად ცვალებად გარემოსთან, ჩამოაყალიბოს ჯანსაღი ურთიერთობები და სტრესთან გამკლავების მექანიზმები. თუ ადამიანს აქვს ხასიათობრივი სტრუქტურა, რომელიც ნაკლებად მოქნილია, გამკლავებისა და დაცვის მექანიზმები არის არაჯანსაღი, ამ შემთხვევაში სჯობს მიმართოთ სპეციალისტს. მაგალითად, თუ პიროვნებას აქვს ბრაზისა და ემოციების კონტროლის პრობლემა, სტრესს უმკლავდება ალკოჰოლითა და ნარკოტიკებით, უჭირს ადამიანების ნდობა ან ურთიერთობა...

საერთო ნიშანი პიროვნული აშლილობებისთვის არის ადაპტაციის სირთულე, ემოციური არასტაბილურობა და სტრესის მიმართ მოწყვლადობა. აქედან გამომდინარე მომატებულია სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების რისკი.

ხშირია დეპრესია, შფოთვითი აშლილობები, ალკოჰოლსა და ნივთიერებებზე დამოკიდებულებები, თვითდაზიანებები და სხა.  საჭიროებისამებრ შერჩეული მედიკამენტური თერაპია უზრუნველყოფს გამოვლენილი სიმპტომების მართვას.

როგორ ხდება პიროვნული აშლილობის დიაგნოსტირება?

პიროვნული აშლილობის მქონე ინდივიდებს ურთულდებათ ინტეგრირება გარემოში. აქვთ თვითდესქტრუქციული ქცევები, გარემოსა და ემოციებთან გამკლავების სირთულეები, ფსიქოლოგიური დაცვითი მექანიზმების არაჯანსაღი გზები. უმეტესად, საჭირო მკურნალობის გარეშე, მათ მთელი ცხოვრების მანძილზე აქვთ ურთიერთობის, ადაპტაციის, დამოკიდებულების, ბრაზის მართვისა თუ სხვა სირთულეები.

კვლევები გვიჩვენებს, რომ პიროვნული აშლილობების მქონე ადამიანები მეტად მოწყვლადები არიან დეპრესიის, შფოთვითი აშლილობების, დამოკიდებულებების და სხვა მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემებისადმი. დიაგნოსტირება ძირითადად ხდება მეორადად გამოვლენილი ფსიქოემოციური სირთულეებისას.

საერთაშორისო დაავადებების კლასიფიკაციაზე დაყრდნობით გამოვყოფთ შემდეგ პიროვნულ აშლილობებსა და მათ კრიტერიუმებს:

A კლასტერი: უცნაური ან ექსცენტრული ქცევა

ამ ტიპის აშლილობებს ახასიათებს უჩვეულო, დისფუნქციორი აზროვნების პატენრები ან ქცევები, რაც ადამიანს დისტანციურად ან ეჭვიანად წარმოაჩენს.

პარანოიდული პიროვნული აშლილობის

( PPD )მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

ეჭვიანობა: მუდმივად სიღრმისეულად იკვლევს საკითხს, რომ არ მოტყუვდეს, არ გამორჩეს ჭეშმარიტება.

სენსიტიურობა: გულჩათხრობილი, ადვილად სწყინს, რადგან სხვის ქცევას განსაკუთრებულად პერსონალურად იღებს, ცივად ან უხეშად აღიქვამს

უნდობლობა: ეჭვი ეპარება ადამიანების ერთგულებაში, გულწრფელობაში, განზრახვებში

საკუთარი თავის მნიშვნელოვნად განცდა: ყველაფერი თითქოს მათკენ არის მიმართული, განსაკუთრებით ნეგატიური შინაარსის მოვლენები

წყენის გულში ჩადება

შიზოიდური პიროვნული აშლილობის ( SPD )

მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

ემოციური სიცივე

ინდიფერენტულობა

იზოლირების სურვილი

სიამოვნების მიღების სირთულე

იუმორის აღქმის სირთულე

მიდრეკილები ფანტაზიებისკენ

სოციალურ ურთიერთობებზე მეტად ინტელექტუალური საკითხების  ინტერესი

შიზოტიპური პიროვნული აშლილობის ( STPD )

მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

უცნაური ან „მაგიური“ აზროვნება

მაგალითად, განსაკუთრებული ძალების რწმენა, ზოდიაქოთი გადაჭარბებული გატაცება...

ახლო ურთიერთობების დამყარების სირთულე

უჩვეულო აფექტური რეაქციები

სიხისტე

უცნაური სოციალური ქცევა

ექსცენტრული ქცევა

მაღალი შფოთვა

უჩვეულო ფრაზები, მეტყველება, საუბრის მანერა და ქცევა

B კლასტერი: დრამატული ან ემოციური ქცევა

ამ ჯგუფში შედის აშლილობები, რომლებიც მოიცავს მუდმივ დისფუნქციურ დრამატულ ქცევებს, გადაზედმეტებულ ემოციურობას, იმპულსურობას, ყურადღების განსაკუთრებულ საჭიროებას.

მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობის ( ბორდერლაინ BPD )

ანუ ემოციურად არასტაბილური პიროვნული აშლილობის მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

დარღვეული იდენტობა, ბუნდოვანი მე-ს ხატი

არასტაბილური ურთიერთობები ინტენსიური საწყისით, უკიდურესი დადებითი პოლუსიდან უკიდურეს უარესობაში გადავარდნა

ადამიანი მათთვის ან ძალიან კარგია ან ძალიან ცუდი

მოვლენებს და გარემოს აფასებენ შავ-თეთრად

მუდმივი მიტოვების შიში, ძალისხმევა, რომ არ გახდეს მიტოვებული

განმეორებითი თვითდამაზიანებელი ქცევები

სიცარიელის განცდა

იმპულსური ქცევა

ბრაზის კონტროლის სირთულე, კონფლიქტურობა (შეუკავებლობა, შემდგომ სინანული)

აფექტური რეაქციები(ემოციების მართვის სირთულე)

მიზნის დასახვის, მიღწევის სირთულე (ურთულდება აღებული კურსის შენარჩუნება)

იმპულსური და საფრთხის შემცველი განმეორებადი ქცევა

დამოკიდებულებებისკენ მაღალი წინასწარგანწყობა

ისტერიული პიროვნული აშლილობის

( HPD ) მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

თვითდრამატიზაცია

გამუდმებით ყურადღების ცენტრში ყოფნის მოთხოვნილება

გარშემომყოფების მომხიბლავი ქცევა

გარეგნობაზე გადაზედმეტებული ზრუნვა

ურთიერთობების აღქმა ინტიმურ ელფერში

ეგოცენტრულობა

მანიპულაციური ქცევა

ნარცისული პიროვნული

აშლილობის

( NPD ) მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

სხვების მიმართ ემპათიის ნაკლებობა

გადაჭარბებული აღიარებისა და პატივისცემის მოთხოვნა

კრიტიკის მიღების სირთულე

სხვების ექსპლუატაციის სურვილი

პიროვნების გრანდიოზულობის განცდა

ფანტაზიები საკუთარი წარმატებისა და ძალაუფლების შესახებ

განსაკუთრებულობის შეგრძნება

სხვებისგან საკუთარი განსაკუთრებულობის აღიარების მოთხოვნილება

უპირატესობის განცდა, პრივილეგიებით სარგებლობის სურვილი, მოთხოვნილება, რომ უსრულებდნენ სურვილებს

სხვების ექპლუატაციის სურვილი

რწმენა, რომ სხვებს მისი შურთ

ქედმაღლობა

ანტისოციალური პიროვნული აშლილობის ( ASPD )

მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

ემპათიის უნარის არ ქონა

არ ახასიათებს დანაშაულის და სინანულის განცდა

პასუხისმგებლობის აღების სირთულე

იმპულსურობა

ადვილად გამღიზიანებლობა, მრისხანება

მანიპულაციური ქცევა

დამოკიდებულებებისკენ წინასწარგანწყობა

C კლასტერი: ხასიათდება შფოთვითა და შიშით, რაც ხშირად იწვევს თავის არიდებას ან გადაჭარბებული კონტროლის მოთხოვნილებას

ობსესიურ-კომპულსიური პიროვნული აშლილობის ( OCPD )

მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

დეტალებისა და წესების გადამეტებული დაკვირვება, დაცვა

დამამუხრუჭებელი პერფექციონიზმი

სკრუპულოზურობა, კეთილსინდისიერება

პროდუქტიულობის შეგრძნების მოთხოვნილება

სიხისტე, სიჯიუტე

სურვილი სხვებიც ემორჩილებოდნენ მის წესებს

სოციალური ნორმებისთვის დიდი მნიშვნელობის მინიჭება

ზედმეტი სიფრთხილე, ორჭოფობა

ახალ სიტუაციებთან შეგუების სირთულე

ძველი ნივთების გადაგდების სირთულე

ზემოთ ჩამოთვლილი კრიტერიუმების შესრულების შეფერხებისას მაღალი შფოთვა

ამრიდებლური ( Avoidant AVPD ) პიროვნული აშლილობის

მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია:

უკიდურესი მგრძნობელობა კრიტიკის ან უარყოფის მიმართ

თავის არიდება ურთიერთობებში შესვლისგან, მიუხედავად სურვილის ქონისა. მაგალითად, ხშირად მიუღებლობის, განსჯის შიშის გამო

მუდმივი დაძაბულობის განცდა

არასრულყოფილების განცდა

უარყოფის შიში

რისკების არიდება

შებოჭილობა ურთიერთობებში (შერცხვენის, დაცინვის შიშით)

დამოკიდებული პიროვნული აშლილობის  ( DPD )

მქონე პირებისთვის დამახასიათებელია

:

გადაწყვეტილებების მიღების სირთულე სხვისი ნებართვის გარეშე

მარტო ყოფნის ან მიტოვების შიში

მხარდაჭერისთვის სხვებზე გადაჭარბებული დამოკიდებულება

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

თუ თქვენ გაქვთ რომელიმე პიროვნული აშლილობის სიმპტომები მიმართეთ ექიმს. არა დიაგნოსტირებული პიროვნული აშლილობა ზღუდავს ადამიანს და მის ცხოვრებას მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს. ადაპტაციის სირთულე ისახება ცხოვრების ყველა ასპექტზე ურთიერთობებზე, შრომისუნარზე, ემოციურ მდგომარეობაზე.

მიუხედავად იმისა, რომ პიროვნული აშილობის განკურნება არ ხდება, სათანადო მკურნალობით შესაძლებელია ცხოვრების ხარისხის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება, დისფუნქციური ფიქრებისა და ქცევების იდენტიფიცირება და ჯანსაღით ჩანაცვლება.

პიროვნული აშლილობის მქონე ადამიანი მეტად მოწყვლადია სხვა მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემებისადმი, რადგან მისი ხასიათობრივი სტრუქტურა, რომელიც გარემოსთან ადაპტაციის სირთულეს ქმნის, მეტად სენსიტიურია და  ნაკლებად მდგრადი სტრესისადმი.

როგორია პიროვნული აშლილობის მკურნალობა?

[მკურნალობა ძირითადად მოიცავს ფსიქოთერაპიას, რომელიც აუცილებელია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

პიროვნების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისთვის, ემოციური რეგულაციისთვის, ადაპტაციური ფუნქციებისა თუ სხვა საჭირო უნარების ჩამოყალიბებისთვის. სიმპტომებისა და მდგომარეობის შეფასების საფუძველზე სპეციალისტმა შესაძლებელია გასცეს მედიკამენტური მკურნალობის რეკომენდაცია.

ფსიქოთერაპია

მიზნად ისახავს გარემოსთან ადაპტაციის სირთულეების შემსუბუქებას და ცხოვრების ხარისხის ამაღლებას.  თერაპიული პროცესი მნიშვნელოვანია არაჯანსაღი აზროვნების იდენტიფიცირებისა და ჯანსაღი მიდგომების განვითარებისთვის.

კოგნიტიურ-ქცევითი თერაპია (CBT)- ფოკუსირდება ნეგატიური პატერნის ფიქრებისა და ქცევების იდენტიფიკაციასა და კორექტირებაზე.

დიალექტიკური ქცევითი თერაპია (DBT)-მიზნად ისახავს ემოციების რეგულაციის, სტრესის მართვის და ურთიერთობებში ეფექტური კომუნიკაციის უნარების განვითარებას.

[ჯგუფური თერაპია- პაციენტებს აძლევს შესაძლებლობას გააზიარონ გამოცდილებები და მიიღონ მხარდაჭერა. ეფექტურია სოციოლური უნარ-ჩვევების გაუმჯობესებისთვის, რადგან დეპრესის ერთ-ერთი ნიშანი იზოლაცია და ჩაკეტილობაა.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

იხილეთ ასევე

[→ მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა (BPD)](https://www.mentalclinic.ge/health/borderline-personality-disorder/)

წყარო: APA, DSM-5-TR — პიროვნული აშლილობები.

## პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/ptsd/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა (PTSD) ვითარდება, როდესაც ადამიანი ხდება ძლიერი მატრავმირებელი მოვლენის მონაწილე ან მოწმე. ტრავმის შემდეგ უმეტესობას ემოციური რეაბილიტაციისთვის დრო სჭირდება, მაგრამ როცა სიმპტომები დროთა განმავლობაში არ ცხრება, საუბარია PTSD-ზე. მკურნალობის წამყვანი მეთოდი ფსიქოთერაპიაა — მათ შორის კოგნიტიური მიდგომები, რომლებიც ადამიანს ეხმარება შეცვალოს ფიქრის მიმდინარეობა და მოახდინოს ტრავმის ემოციური გადამუშავება.

რა შემთხვევაში შეიძლება განვითარდეს პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა (PTSD)?

PTSD ვითარდება, როდესაც ადამიანი ხდება ხანმოკლე ან ხანგრძლივი, ძლიერი მატრავმირებელი მოვლენის მონაწილე ან მოწმე.

ადამიანების უმეტესობა, ვინც ტრავმულ მოვლენებს განიცდის, ემოციური რეაბილიტაციისთვის და გამკლავებისთვის დრო სჭირდება. მაგრამ თუ დროთა განმავლობაში ადამიანი თავს უკეთესად არ გრძნობს, პირიქით სიმპტომები უარესდება, გრძელდება 3 თვეზე მეტ ხანს ან წლების განმავლობაში და გავლენას ახდენს ყოველდღიური ფუნქციონირების უნარზე,სავარაუდოდ საქმე გვაქვს PTSD -სთან. [1]

ტრავმატული მოვლენები, რომელიც ზრდის რისკს

ემოციურად ან/და ფიზიკურად მატრავმირებელი გამოცდილებები

სიცოცხლისთვის საშიში სიტუაციები

ძალადობა

ბუნებრივი კატასტროფები

გახანგრძლივებული სტრესი

კონფლიქტი ოჯახში ან საზოგადოებაში.

სამსახური,რომელიც უკავშირდება სტრესულ მოვლენებს: ჯარი, სამედიცინო პერსონალი, მეხანძრე...

პტსა (PTSD) -ის განვითარებაში მნიშვნელოვან როლი აქვს ადამიანის ინდივიდუალურ, სტრესის მიმართ მდგრადობასა და გენეტიკურ ფაქტორებს.

რა სიმპტომები ახასიათებს PTSD -ს?

პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის სიმპტომები შეიძლება დაიწყოს ტრავმული მოვლენიდან პირველი სამი თვის განმავლობაში. მაგრამ ზოგჯერ სიმპტომები შეიძლება გამოვლინდეს მატრავმირებელი მოვლენიდან წლების შემდეგ. სიმპტომები იწვევს დეზადაპტაციას სოციალურ და სამუშაო სიტუაციებში. ასევე გავლენას ახდენს ადამიანის უნარზე, შეასრულოს ყოველდღიური ამოცანები.

PTSD სიმპტომები იყოფა ოთხ ჯგუფად: ინტრუზიული მოგონებები, აცილება, ნეგატიური ცვლილებები აზროვნებასა და განწყობაში, ფიზიკური და ემოციური რეაქციების ცვლილებები. სიმპტომების გამოვლინებები შესაძლებელია დროთა განმავლობაში იცვლებოდეს.

ინტრუზიული მოგონებები

ფლეშბექი ანუ ტრავმული მომენტის ხელახალი, განმეორებადი განცდა, თითქოს რეალურად მეორდება.

არასასურველი, შემაშფოთებელი მოგონებები ტრავმული მოვლენის, რომელიც გამუდმებით მეორდება.

მწვავე ემოციური ან/და ფიზიკური რეაქცია ტრიგერზე, ანუ რაიმეზე, რაც ტრავმას ახსენებს

ტრავმულ მოვლენასთან დაკავშირებული სიზმრები

არიდება, ანუ

თავის არიდება ტრიგერებისთვის, რაც კავშირშია ან ახსენებს ტრავმას

ტრავმაზე ფიქრის, ლაპარაკის არიდება

ადგილების, ადამიანების, აქტივობების თავიდან არიდება

ნეგატიური ცვლილებები აზროვნებასა და განწყობაში

საფრთხის, განგაშის, დანაშაულის, ბრაზის, სირცხვილის გამუდმებული განცდა

გუნება-განწყობის დაქვეითება, პოზიტიური ემოციების განცდის სირთულე

სტრესული მოვლენის, ან მისი დეტალების ნებით გახსენების სირთულე

ჩვეული, სიამოვნების მომგვრელი აქტივობების მიმართ ინტერესის დაკარგვა

ოჯახისგან და მეგობრებისგან განცალკევების შეგრძნება

ცვლილებები ფიზიკურ და ემოციურ რეაქციებში

დამფრთხალი, შეშინებული

მუდმივად საფრთხის მოლოდინი

თვითდესტრუქციული ქცევა, მაგალითად, ჭარბად სმა ან სწრაფად მანქანის მართვა.

ძილის დარღვევა

კონცენტრაციის სირთულე

ადვილად გამღიზიანებლობა, ბრაზი და აგრესიული ქმედებები

ფიზიკური გამოხატულებები: ოფლიანობა, სწრაფი გულის ცემა, სუნთქვის გახშირება, კანკალი

დროთა განმავლობაში, PTSD სიმპტომების სიმწვავე შეიძლება განსხვავდებოდეს. მაგალითად PTSD სიმპტომებმა შესაძლებელია მეტად იჩინოს თავი, როდესაც ზოგადი სტრესული ფონი იმატებს, ან წელიწადის ის დრო ახლოვდება, როდესაც მოხდა ტრავმული მოვლენა. მაგალითად, ყოფილ ჯარისკაცს შეიძლება მანქანის ხმაურისას საბრძოლო გამოცდილება გაახსენდეს, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლმა კი ახალ ამბებში მოისმინოს მსგავსი ისტორია და გამწვავდეს ინტრუზიული მოგონებები.

პტსდ, დეპრესიასთან და შფოთვით აშილობასთან კომორბიდობით, ერთ-ერთი ფართოდ გავრცელებული ფსიქიკური აშლილობაა.

რისკ ფაქტორები

სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევის თანაარსებობა. როგორიცაა შფოთვა ან დეპრესია.

ნარკოტიკებისა და ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება

ოჯახისა და მეგობრების სახით არასაკმარისად კარგი მხარდამჭერი სისტემა

გენეტიკური განწყობა, ანუ ნათესავი, რომელსაც აქვს ფსიქიკური ჯანმრთელობსი პრობლემა,  მათ შორის PTSD ,დეპრესია, შფოთვითი აშლილობა...

როგორ ხდება პოსტ ტრავმული სტრესული აშლილობის მკურნალობა?

პრევენცია

ტრავმული მოვლენების განცდის შემდეგ, მრავალ ადამიანს აქვს PTSD-ის მსგავსი სიმპტომები, მაგალითად, ვერ წყვეტს ფიქრს იმაზე, რაც მოხდა. შიში, შფოთვა, ბრაზი, დეპრესია და დანაშაულის გრძნობა ტრავმის შემდგომ ჩვეული რეაქციაა. მაგრამ ადამიანების უმეტესობაში ეს გამოვლინებები ნელნელა მცირდება და არ ვითარდება PTSD. დროულად დახმარების და მხარდაჭერის ძიებით ახლობლებთან, ფსიქოლოგთან ან ექიმთან, შესაძლოა სიმპტომების გამწვავების და ტრავმასთან გამკლავების არაჯანსაღი გზების(მაგალითად, ნარკოტიკებისა და ალკოჰოლის ჭარბად მოხმარება) თავიდან აცილება. პირველ რიგში პრევენციულ მექანიზმად მიიჩნევა ემოციურად მატრავმირებელი მოვლენის შემდგომ ფსიქოთერაპიისთვის მიმართვა.

[წამყვანი ფსიქოთერაპიული მეთოდები](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

კოგნიტივურ-ბიჰევიორალური (CBT)

ამ ტიპის თერაპია ადამიანს ეხმარება შეცვალოს საკუთარი ფიქრის მიმდინარეობა, ასევე ცნობილი როგორც კოგნიტური პატერნები. იმისათვის რომ სტრესის მიმართ მეტად მდგრადი გახდეთ, გეხმარებათ შეიმუშაოთ სტრესის მართვის უნარები, ნეგატიური ემოციების კონტროლის მექნიზმები. მოგონებებსა და ტრავმული მომენტების გადასალახად, რომლებიც გიბიძგებთ მუდმივად ხელახლა განიცადოთ წარსულში მომხდარი ნეგატიური მომენტები.

[EMDR (თვალის დესენსიტიზაციისა და რეპროცესირების მეთოდი) თერაპია.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/emdr/)

დღესდღეობით ყველაზე ეფექტური მეთოდია პოსტტრავმული სტრესული  აშლილობის და პოსტტრავმული სტრესისგან გამოწვეული პრობლემების სამკურნალოდ. თერაპიისას ადამიანი თვალს ადევნებს ემოციურად შემაშფოთებელ სტიმულებს იმისთვის რომ შეძლოს საკუთარი სტრესული გამოცდილებების ხელახლა განცდა, მათი გაანალიზება და შფოთვის ხარისხის შემცირება. ეს მეთოდები მას ეხმარება უსაფრთხო გარემოში “შეხვდეს” ტრავმულ სიტუაციებსა და მოგონებებს. პროცესი მიმდინარეობს თანდათანობით, პროგნოზირებადი და კონტროლირებადი გზით.

[მედიკამენტური თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

ანტიდეპრესანტები,

რომელთან შეუძლიათ შეამსუბუქონ დეპრესიისა და შფოთვის სიმპტომები. მათ ასევე შეუძლიათ ძილის პრობლემების და კონცენტრაციის გაუმჯობესება.

შფოთვის საწინააღმდეგო მედიკამენტები.

ამ მედიკამენტებს შეუძლიათ შეამსუბუქონ მძიმე შფოთვა და მასთან დაკავშირებული პრობლემები

.

[დღის ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

[კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი,](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

### წყაროები

1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

## სააფთიაქო მედიკამენტები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/pharmacy-medicines/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

სააფთიაქო (რეცეპტული) მედიკამენტების არამიზნობრივი მოხმარება ეტაპობრივად იწვევს ტოლერანტობასა და ფსიქოლოგიურ თუ ფიზიკურ დამოკიდებულებას. ყველაზე ხშირად ბოროტად გამოიყენება ოპიოიდები, დამამშვიდებლები და საძილე საშუალებები და სტიმულატორები. მათი ჭარბი დოზა საშიშია — ოპიოიდები და დამამშვიდებლები თრგუნავენ სუნთქვას. მკურნალობა მოიცავს დეტოქსიკაციას, დამოკიდებულების საწინააღმდეგო მედიკამენტებსა და რეაბილიტაციას; მნიშვნელოვანია პრეპარატის მიღება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით.

## სააფთიაქო მედიკამენტების არამიზნობრივი გამოყენება

### დამოკიდებულების განვითარება მოიცავს შემდეგ ეტაპებს:

1. ექსპერიმენტული მოხმარება – წამლის ცალკეული მიღება, ეფექტურობის შემთხვევაში ქცევის გამეორება.
1. ტოლერანტობის განვითარება – დროთა განმავლობაში, იგივე ეფექტის მისაღებად საჭიროა უფრო მაღალი დოზა.
1. ფსიქოლოგიური და ფიზიკური დამოკიდებულება – ადამიანი ვეღარ ფუნქციონირებს წამლის გარეშე.
1. გამწვავებული დამოკიდებულება – წამლის მიღება ხდება აუცილებელი ყოველდღიური ფუნქციონირებისთვის.
- ოპიოიდები – გამოიყენება ტკივილის გასაყუჩებლად .
- დამამშვიდებლები და საძილე საშუალებები – გამოიყენება შფოთვისა და უძილობის სამკურნალოდ (მაგ., ალპრაზოლამი – Xanax, დიაზეპამი – Valium, ზოლპიდემი – Ambien)
- სტიმულატორები – გამოიყენება ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის (ADHD) ან ძილის დარღვევების სამკურნალოდ.

### რეცეპტული წამლების ბოროტად გამოყენების შესაძლო ნიშნები:

#### ოპიოიდები

- ყაბზობა
- გულისრევა
- ეიფორიის შეგრძნება
- სუნთქვის შენელება
- ძილიანობა
- დაბნეულობა
- კოორდინაციის დარღვევა
- ტოლერანტობის განვითარება (უფრო მაღალი დოზების საჭიროება)
- ტკივილის მიმართ მგრძნობელობის გაძლიერება

#### შფოთვის საწინააღმდეგო საშუალებები და დამამშვიდებლები

- ძილიანობა
- დაბნეულობა
- არამდგრადი სიარული
- გაურკვეველი მეტყველება
- კონცენტრაციის გაძნელება
- თავბრუსხვევა
- მეხსიერების პრობლემები
- სუნთქვის შენელება

#### სტიმულატორები

- მომატებული ყურადღება
- ეიფორიის შეგრძნება
- არარეგულარული გულისცემა
- მაღალი არტერიული წნევა
- სხეულის ტემპერატურის მომატება
- მადის დაქვეითება
- უძილობა
- მოუსვენრობა
- შფოთვა
- პარანოია

#### სხვა ნიშნები

- რეცეპტების გაყალბება, მოპარვა ან გაყიდვა
- გამოწერილზე უფრო მაღალი დოზის მიღება
- გაღიზიანებადობა, განწყობის მკვეთრი ცვლა
- ძილის რეჟიმის ცვლილება – ან გადაჭარბებული ძილიანობა, ან უძილობა
- არასწორი გადაწყვეტილებების მიღება
- არაბუნებრივი ენერგიულობა ან პირიქით – ძლიერი სიზარმაცე
- წამლის ვადაზე ადრე ამოწურვა და ახალი რეცეპტების ხშირი მოთხოვნა
- ერთი და იმავე წამლის რამდენიმე ექიმისგან გამოწერა (ე.წ. "დოქტორ შოპინგი")

#### მოზარდები და ზრდასრულები ხშირად ბოროტად იყენებენ მედიკამენტებს შემდეგი მიზეზების გამო:

- ეიფორიის ან "მაღალი" შეგრძნების მისაღებად
- დასვენებისა და სტრესის შესამცირებლად
- ტკივილის გასაყუჩებლად
- მადის დასაქვეითებლად
- მოტივაციისა და ყურადღების გასაუმჯობესებლად
- ნივთიერების ეფექტების გამოსაცდელად
- დამოკიდებულების შესანარჩუნებლად და აბსტინენციის თავიდან ასარიდებლად
- სოციალურ წრეში ინტეგრაციისთვის
- სკოლასა და სამსახურში უკეთესი შედეგის მიღწევისთვის

### შესაძლო რისკ-ფაქტორები:

- წარსულში ან ამჟამად არსებული დამოკიდებულება სხვა ნივთიერებებზე, მათ შორის ალკოჰოლსა და თამბაქოზე
- ოჯახური ისტორია ნივთიერებების ბოროტად გამოყენების შესახებ
- მენტალური ჯანმრთელობის ზოგიერთი წინასწარ არსებული მდგომარეობა
- თანატოლების ზეწოლა ან ისეთი სოციალური გარემო, სადაც ხდება ნარკოტიკების მოხმარება
- რეცეპტული წამლებისადმი მარტივი ხელმისაწვდომობა (მაგალითად, სახლში მედიკამენტების კარადაში შენახვა)
- არასაკმარისი ცოდნა რეცეპტული წამლებისა და მათი პოტენციური ზიანის შესახებ

### შესაძლო შედეგები:

#### სამედიცინო შედეგები:

- ოპიოიდები – იწვევს სუნთქვის შენელებას და შეიძლება სუნთქვის გაჩერებასაც კი გამოიწვიოს. ზედოზირებამ შეიძლება კომა და სიკვდილი გამოიწვიოს.
- შფოთვის საწინააღმდეგო მედიკამენტები და დამამშვიდებლები – იწვევს მეხსიერების პრობლემებს, დაბალ არტერიულ წნევას და სუნთქვის შენელებას. ზედოზირებამ შესაძლოა გამოიწვიოს კომა ან სიკვდილი. წამლის მკვეთრი შეწყვეტა კი შეიძლება გამოიხატოს აბსტინენციაში, რასაც თან ახლავს ჰიპერაქტიური ნერვული სისტემა და კრუნჩხვები.
- სტიმულატორები – იწვევს სხეულის ტემპერატურის მომატებას, გულის პრობლემებს, მაღალ არტერიულ წნევას, კრუნჩხვებს, ჰალუცინაციებს, აგრესიას და პარანოიას.

### ფიზიკური და ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება:

### სხვა შედეგები:

- რისკიანი ქცევები და არასწორი გადაწყვეტილებების მიღება
- არალეგალური ან რეკრეაციული ნარკოტიკების მოხმარება
- კრიმინალურ აქტივობებში ჩართვა
- ავტოსაგზაო შემთხვევებში მოხვედრა
- სწავლაში ან სამუშაოში წარუმატებლობები
- ურთიერთობებში პრობლემები

### პრევენციის გზები:

- გაიარეთ კონსულტაცია ექიმთან – დარწმუნდით, რომ ექიმმა სწორად შეაფასა თქვენი მდგომარეობა და სწორად შეარჩია წამალი.
- მიდევნეთ თვალი თქვენი მკურნალობის პროცესს – რეგულარულად ესაუბრეთ ექიმს, რათა დარწმუნდეთ, რომ წამალი მუშაობს და საჭირო დოზას იღებთ.
- მკაცრად დაიცავით მითითებები – არ გაზარდოთ დოზა ექიმის კონსულტაციის გარეშე!
- იცოდეთ წამლის მოქმედება – ჰკითხეთ ექიმს ან ფარმაცევტს წამლის შესაძლო გვერდითი ეფექტების შესახებ.
- არ მიიღოთ სხვისი წამალი – თუნდაც თქვენს მეგობარს იგივე დაავადება ჰქონდეს, მისთვის დანიშნული წამალი თქვენთვის არ არის უსაფრთხო.
- არ შეუკვეთოთ წამლები ინტერნეტით საეჭვო წყაროებიდან – ზოგიერთი ვებსაიტი ყიდის ყალბ ან სახიფათო პრეპარატებს.

### მოზარდებში რეცეპტული წამლების ბოროტად გამოყენების პრევენცია:

- ესაუბრეთ თქვენს შვილს რეცეპტული წამლების საფრთხეებზე – აუხსენით, რომ ექიმის მიერ დანიშნული წამალი უსაფრთხო არ არის, თუ ის სხვისთვის არის განკუთვნილი.
- დააწესეთ მკაფიო წესები – აუხსენით, რომ არ შეიძლება წამლების გაზიარება ან სხვისი წამლის მიღება.
- ესაუბრეთ ალკოჰოლის საფრთხეებზე – ალკოჰოლისა და წამლების კომბინაცია ზრდის შემთხვევითი ზედოზირებისა და სხვა გართულებების რისკს.
- მოარიდეთ წამლები ბავშვებს და მოზარდებს – შეინახეთ წამლები უსაფრთხო, ჩაკეტილ ადგილას.
- დარწმუნდით, რომ თქვენი შვილი არ უკვეთავს წამლებს ონლაინ – ზოგი ვებსაიტი ყიდის ყალბ და საშიშ წამლებს, რომლებსაც რეცეპტი არ სჭირდება.

### მკურნალობის შესაძლო გზები:

#### რეცეპტული წამლების ბოროტად გამოყენების მკურნალობის მეთოდები დამოკიდებულია კონკრეტულ პრეპარატზე და პაციენტის საჭიროებებზე.
მკურნალობამ შესაძლოა მოიცვას:

- გამოყოფის პროცესი (დეტოქსიკაცია)
- დამოკიდებულების საწინააღმდეგო მედიკამენტები
- რეაბილიტაცია.

#### წამლის შეწყვეტა (გამოყოფა და დეტოქსიკაცია):

#### ინტერვენციის მიზნები:

- მიმართოთ საყვარელ ადამიანს პრობლემის რეალურ შედეგებზე
- მოითხოვოთ, რომ მიიღოს დახმარება
- მიაწოდოთ მკაფიო გზავნილი, რომ პრობლემის იგნორირება არ შეიძლება
- რა მკურნალობის ვარიანტები არსებობს?
- რამდენი ხანი სჭირდება მკურნალობას?
- როგორ ვმართო სხვა ჯანმრთელობის პრობლემები მკურნალობის პროცესში?
- შეგიძლიათ მირჩიოთ სანდო ვებსაიტები ან ბეჭდური მასალა?

## სოციალური შფოთვითი აშლილობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/social-anxiety-disorder/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

სოციალური შფოთვითი აშლილობა (სოციალური ფობია) ჩვეულებრივ მორცხვობაზე მეტია — ყოველდღიური ურთიერთობები იწვევს ინტენსიურ შფოთვას, შიშსა და უხერხულობას, რომელიც ვლინდება სიტუაციამდე, მის დროსა და შემდეგ, ძირითადად კრიტიკისა და განსჯის შიშით. ადამიანი თავს არიდებს სოციალურ სიტუაციებს და იზოლირდება, თუმცა აცნობიერებს, რომ შიში უსაფუძვლოა. მკურნალობა ეფექტურია — კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT, ექსპოზიციის ჩათვლით) და საჭიროებისამებრ მედიკამენტი.

სოციალური შფოთვითი აშლილობა

SAD - Social Anxiety disorder

ზოგიერთ სიტუაციებში ადამიანის მორცხვობა და ღელვა, განსაკუთრებით ზრდასრულ ასაკამდე, არ ნიშნავს, რომ მას აქვს სოციალური ფობია. პიროვნული მახასიათებლებისა და გამოცდილების შესაბამისად კომფორტის შეგრძნება ადამიანებს სოციალურ სიტუაციებში სხვადასხვა აქვთ. საპასუხისმგებლო სიტუაციებში ყველას სჩვევია ნერვიულობა მაგალითად, გამოცდაზე, პაემანზე, პირველად სცენაზე გამოსვლისას ან საჯაროდ პრეზენტაციის წარდგენისას. მაგრამ სოციალური შფოთვითი აშლილობის დროს, რომელსაც ასევე უწოდებენ სოციალურ ფობიას, ყოველდღიური რუტინა, ჩვეული ურთიერთობები რთულდება, იწვევს მნიშვნელოვან შფოთვას, შიშს და უხერხულობას. ამ დროს ადამიანი შფოთავს არა მხოლოდ საზოგადოებრივ სიტუაციებში, არამედ სტრესულ სიტუაციამდე და მის შემდეგ.

ამ დროს შესაძლებელია სხვადასხვაგვარი შინაარსი ჰქონდეს შიშს, თუმცა ძირითადად, რომ პიროვნება იქნება კრიტიკისა და განსჯის ობიექტი.

მაგალითად, არ ჩაიდინოს რაიმე სამარცხვინო, შეუფერებელი, უხერხული, არ წარდგეს შეუსაბამოდ შემოსილი... შედეგად მუდმივად დაძაბულია, შფოთავს და გადაჭარბებულად აკვირდება საკუთარ მიმიკებს, გამონათქვამებს, ქცევებს. პარალელურად ქვეითდება თვითშეფასება და იმატებს თვითკრიტკული აზრები.

სოციალური შფოთვითი აშლილობა შეიძლება იყოს ფსიქიკური ჯანმრთელობის ქრონიკული მდგომარეობა, მაგრამ ფსიქოთერაპიულ პროცესში შესაძლებელია შფოთვის მართვის უნარებზე მუშაობა. შესაძლებელია საჭირო იყოს მედიკამენტური მკურნალობა ემოციური ბალანსის აღსადგენად და ფსიქოთერაპიული კურსის მზაობის შესაქმნელად. მდგომარეობის შესაფასებლად მიმართეთ სპეციალისტს.

როგორ ვლინდება სოციალურ შფოთვით აშლილობა?

სოციალური შფოთვითი აშლილობის დროს შიში და შფოთვა ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აქვეითებს.

ადამიანი შეძლებისდაგვარად თავს არიდებს ურთიერთობებს, იზოლირდება, ცდილობს მხოლოდ აუცილებლობისას დატოვოს სახლი. სიმპტომები ნეგატიურად ისახება ურთიერთობებზე, სამსახურზე თუ სხვა მნიშვნელოვან ასპექტებზე, რაც დამატებით შფოთვის გამომწვევია.

ემოციური და ქცევითი სიმპტომები

ნეგატიურად თავის წარმოჩენის შიში

თავის შერცხვენის, დამცირების შიში

უცხო ადამიანებთან ურთიერთობის ან საუბრის ინტენსიური შიში

გაწითლების, ოფლიანობის, ხმის აკანკალების შიში

აქტივობებისგან, ხალხისგან თავის არიდება

ყურადღების ცენტრში აღმოჩენის შიში და თავის არიდება

აქტივობებში მონაწილეობისგან თავის არიდება

საკუთარი საქციელების,  საუბრის შემდგომი ანალიზი, “შეცდომების” აღმოსაჩენად

ნებისმიერ სიტუაციაში მოლოდინი ყველაზე უარესი სცენარის

შფოთვა ხშირად სომატურად ,ანუ, ფიზიკურად იჩენს თავს:

გაწითლება

ტრემორი

გულის რევის შეგრძნება

ოფლიანობა

ეპიგასტრული დისკომფორტი

გულის ცემის აჩქარება

პირის სიმშრალე

თავბრუსხვევა

ყელში ბურთის გაჭედვის შეგრძნება

სუნთქვის გართულების შეგრძნება

კუნთების დაძაბულობა

პიროვნება აცნობიერებს, რომ შიში და შფოთვა უსაფუძვლო ან შეუფერებელია, თუმცა კორექციას ვერ ახერხებს.

სოციალური ფობიისას ცხოვრების ხარისხი საგრძნობლად ქვეითდება, ადამიანს ყოველდღიური მოვალეობებისთვის გამკლავება უჭირს, ამიტომ თავს არიდევს სოციალურ სიტუაციებს, მათ შორის:

წვეულებებს, სამეგობრო შეკრებებს

სკოლას ან სამსახურს

ახალი ადამიანების გაცნობას

უცხო ადამიანებთან კომუნიკაციას, მაგალითად მაღაზიაში

რომანტიულ ურთიერთობებს

ოთახში შესვლას სადაც სხვები უკვე სხედან, შეკრება დაწყებულია

მზდერით კონტაქტს

საჯაროდ ჭამას ...

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

სოციალური შფოთვითი აშლილობის სიმპტომები დროთა განმავლობაში შეიძლება შეიცვალოს. თუ ზოგადი სტრესული ფონი იმატებს სიმტპომები მეტად მწვავდება, თუ პირიქით შესაძლოა დროები შემსუბუქდეს. მიუხედავად ამისა, შფოთვითი სიმპტომები მუდმივად ბრუნდება სათანადო მკურნალობის გარეშე.

მიმართეთ ექიმს, როდესაც თავს არიდებთ სოციალურ აქტივობებს, ურთიერთობებს შიშისა და შფოთვის გამო.

რამ შეიძლება გამოიწვიოს სოციალური შფოთვითი აშლილობა?

გენეტიკა.

თუ რომელიმე ნათესავს აქვს შფოთვითი ან სხვა ფსიქიკური აშილობა

გარემო ფაქტორები.

სოციალურ-ეკონომიკური სტრესული ფაქტორები

ბიოლოგიური ფაქტორები.

თავის ტვინის ქიმიური დისბალანსი, რომელიც შფოთვითი მდგომარეობას განაპირობებს. თავის ტვინის ერთ-ერთი სტრუქტურა- ამიგდალას ჰიპერაქტივობა შესაძლებელია ახდენდეს გადაზედმეტებული შიშის სიგნალის წარმოებას.

რა გართულებები შეიძლება მოყვეს მკურნალობის გარეშე?

მკურნალობის გარეშე, სოციალურ შფოთვით აშლილობას შეუძლია გააკონტროლოს თქვენი ცხოვრება. შფოთვა ხელს უშლის სამუშაოს, სკოლას, ურთიერთობებს და სიამოვნების მიღების უნარს. ამ აშლილობამ შეიძლება გამოიწვიოს:

დაბალი თვითშეფასება

მოვლენების მუდმივიდი კატასტროფიზაცია

ნეგატიური თვითდამოკიდებულება

კრიტიკისადმი ჰიპერმგრძნობელობა

ცუდი სოციალური უნარები

იზოლაცია და სირთულე სოციალურ ურთიერთობებში

დაბალი აკადემიური მოსწრება და კარიერული შეფერხება

ნარკოტიკების, ალკოჰოლის გამოყენება

სუიციდური აზრები, მცდელობები

სხვა შფოთვითი აშლილობები და ფსიქიკური ჯანმრთელობის ზოგიერთი სხვა აშლილობა, განსაკუთრებით დეპრესია და ნარკოტიკებისა და ალკოჰოლის დამოკიდებულების პრობლემები, ხშირად გვხვდება სოციალურ შფოთვით აშლილობასთან ერთად.

როგორია სოციალური შფოთვითი აშლილობის მკურნალობა?

[ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT): ეხმარება ადამიანს აღმოაჩინოს და ჩაანაცვლოს ნეგატიური აზრები საკუთარი თავის შესახებ. ასევე განავითაროს უნარები, იმისათვის, რომ სოციალურ სიტუაციებში მეტად კომფორტულად იგრძნოს თავი.  ექსპოზიციაზე დაფუძნებულ CBT-ში, თქვენ თანდათან მუშაობთ იმ სიტუაციებზე რომლებისაც გეშინიათ.

[მედიკამენტები:](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

პრეპარატები, რომლებიც თავის ტვინის ქიმიური ბალანსის აღდგენას უწყობს ხელს. ხშირად გამოიყენება ბეტა ბლოკერები ფიზიკური სიმპტომების შესამცირებლად.

იხილეთ ასევე

[→ კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) სოციალური ფობიისთვის](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

იხილეთ ასევე

[→ პანიკური შეტევა](https://www.mentalclinic.ge/health/%e1%83%9e%e1%83%90%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%99%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%98-%e1%83%a8%e1%83%94%e1%83%a2%e1%83%94%e1%83%95%e1%83%90-%e1%83%a1%e1%83%98%e1%83%9b%e1%83%9e%e1%83%a2%e1%83%9d/)

წყარო: Katzman MA, Bleau P, Blier P, et al. Canadian clinical practice guidelines for the management of anxiety, posttraumatic stress and obsessive-compulsive disorders. BMC Psychiatry. 2014;14(Suppl 1):S1. [doi:10.1186/1471-244X-14-S1-S1](https://doi.org/10.1186/1471-244X-14-S1-S1). Carpenter JK, et al. Cognitive behavioral therapy for anxiety and related disorders: A meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Depress Anxiety. 2018;35(6):502–514. [doi:10.1002/da.22728](https://doi.org/10.1002/da.22728)

## სპეციფიკური ფობიები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/specific-phobias/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

სპეციფიკური ფობია არის კონკრეტული ობიექტის ან სიტუაციის ირაციონალური, გადაჭარბებული შიში; ადამიანი აცნობიერებს შიშის არაპროპორციულობას, მაგრამ ვერ აკონტროლებს და ერიდება ტრიგერს. ვლინდება ინტენსიური შფოთვითა და ფიზიკური სიმპტომებით (ოფლიანობა, გულისცემის აჩქარება, თავბრუსხვევა). ხშირად იწყება ბავშვობაში. ეფექტური მკურნალობაა EMDR (კლინიკაში 2017 წლიდან), კოგნიტიურ-ბიჰევიორული (CBT) და ექსპოზიციური თერაპია; საჭიროებისას — მედიკამენტური მხარდაჭერა.

სპეციფიკური ფობიები

რა არის სპეციფიკური ფობიები?

სპეციფიური ფობია არის ირაციონალური პროპორციის შიში გარკვეული საგნების, ობიექტების ან სიტუაციების. ფობიის შინაარსი შესაძლებელია საზოგადოდ საფრთხედ იყოს აღქმული, ან არ წარმოადგენდეს რეალურ საშიშროებას და მხოლოდ პიროვნებისთვის იყოს საშიში. შიში და შფოთვა ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აზიანებს, ობიექტის წარმოდგენაზეც კი მწვავედ ვლინდება. ინდივიდი აცნობიერებს, რომ შიში გადამეტებულია, თუმცა ვერ ეწინააღმდეგება. ერიდება სიტუაციებს, ქცევას, ყველაფერს რამაც შეიძლება შიში გამოიწვიოს.

რა ტიპის სპეციფიკური ფობიებიები არსებობს?

ცხოველების

სიტუაციური ფობიები

ლიფტის, მატარებლის, თვითფრინავის...

ბუნებრივი კატასტროფების

მიწისძვრის, წყალდიდობის, ქარბორბალის...

ფიზიკურად დაზიანების

სისხლის,ინექციის,ჭრილობის...

აგორაფობია

გაშლილი სივრცის

კლაუსტროფობია

დახურული სივრცის

არ აქვს მნიშვნელობა რომელი ფობია აქვს ადამიანს, სიმპტომები შემდეგნაირად ვლინდება:

სპეციფიკური ფობიის არსებობისას ირაციონალური შიში ცხოვრების ხარისხის მნიშნელოვან დაქვეითებას ახდენს, ხდება მიზეზი კარჩაკეტილობის, იზოლაციის, გუნება-განწყობის, შრომისუნარიანობის დაქვეითების.

ინტენსიური შიში ან/და პანიკა – კონტაქტის დროს ან ტრიგერის წარმოდგენაზეც კი.

მიზანმიმართული თავის არიდება – ადამიანი ყველანაირად ცდილობს, არ შეხვდეს საშიშ ობიექტს, ამის გამო ვერ ასრულებს ყოველდღიურ საქმიანობებს

გაცნობიერებული შიში – მიუხედავად იმისა, რომ პირი აცნობიერებს შიშის გადაჭარბებულობას, ის მაინც ვერ აკონტროლებს მას.

შემაშინებელი ობიექტის არსებობისას შფოთვა ფიზიკურადაც გამოიხატება:

ოფლიანობა

ეპიგასტრული დისკომფორტი

გულის ცემის აჩქარება

პირის სიმშრალე

თავბრუსხვევა

ყელში ბურთის გაჭედვის შეგრძნება

სუნთქვის გართულების შეგრძნება

თავბრუსხვევა

რისკ ფაქტორები

სპეციფიკური ფობიების უფრო ხშირად პირველად ჩნდება ბავშვობასა და მოზარდობაში

გენეტიკური ფაქტორები, შფოთვითი აშლილობები თუ სხვა ფსიქიკური დაავადებები ნათესავებში

პიროვნული ხასიათობრივი მახასიათებლები, შფოთვისკენ მიდრეკილება

ტრავმული გამოცდილება. მაგალითად მანქანის შიში ავტოავარიის შემდგომ

სხვისი ტრავმული გამოცდილების შესახებ შეტყობა. მაგალითად სხვისი ავტოავარიის შეტყობის შემდეგ დაწყებული ფობია.

გართულებები

სპეციფიკური ფობიის სათანადო მკურნალობის გარეშე ადამიანი ხშირად დიდიხნის განმავლობაში ახერხებს თავი აარიდოს გამომწვევ ფაქტორებს, თუმცა ვერ ცხოვრობს სრულფასოვნად, შიში არსად ქრება, შფოთვა მუდმივად ვლინდება.

სოციალური იზოლაცია. ყველანაირი ტრიგერისგან თავის არიდება მნიშვნელოვან ცვლილებას იწვევს ადამიანის ყოველდღიურობაში. მაგალითად, ვერ ტოვებს სახლს, ვერ მიდის სამსახურში, მხოლოდ კონკრეტული გზებით ახერხებს სიარულს.

სპეციფიკური ფობიების მქონე ადამიანებს ხშირად დეპრესია და შფოთვითი აშლილობება უვითარდებათ

სტრესი მეტად მოწყვლადს ხდის ადამიანებს, რომ გახდეს გამოკიდებული ალკოჰოლზე და ნარკოტიკებზე

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

ყველა ფობიას არ სჭირდება მკურნალობა. მაგრამ თუ კონკრეტული ფობია გავლენას ახდენს თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, ხელმისაწვდომია რამდენიმე სახის თერაპია, რომელიც დაგეხმარებათ გაუმკლავდეთ და დაამარცხოთ თქვენი შიშები — ხშირად სამუდამოდ.

როგორ ხდება სპეციფიკური ფობიის მკურნალობა?

[ფსიქოთერაპია –](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[EMDR (თვალის დესენსიტიზაციისა და რეპროცესირების მეთოდი) დღესდღეობით ყველაზე ეფექტური მეთოდია ფობიების სამკურნალოდ. რომელიც ჩვენს კლინიკაში არის დანერგილი 2017 წლიდან.აღნიშნული ფსიქოთერაპიული მეთოდი პირველად საქართველოში, ჩვენს კლინიკაში დაინერგა ჰოლანდიელი სპეციალისტების  დახმარებით.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/emdr/)

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT), რომელიც ეხმარება შიშთან გამკლავებაში.

ექსპოზიციური თერაპია – ფობიის დასაძლევად პაციენტის ეტაპობრივად შეგუება საშიშ ობიექტთან უსაფრთხო გარემოში.

[მედიკამენტური დახმარება – სიმპტომების შემსუბუქებისთვის, თავის ტვინის ბიოქომიური ბალანსის აღდგენა .](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

იხილეთ ასევე

[→ ფობიების კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

წყარო: NIMH — სპეციფიკური ფობია.

## სტიმულატორები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/stimulants/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

სტიმულატორები (ამფეტამინები, მეთილფენიდატი, მოდაფინილი, კოფეინი) ზრდის ცენტრალური ნერვული სისტემის აქტივობას, ენერგიასა და კონცენტრაციას. არამიზნობრივი მოხმარება ეტაპობრივად იწვევს ტოლერანტობასა და დამოკიდებულებას; ნიშნებია უძილობა, შფოთვა, პარანოია, გულისცემის აჩქარება და მადის დაქვეითება, მძიმე შემთხვევაში — ფსიქოზი ან გულის შეტევა. მკურნალობა მოიცავს დეტოქსიკაციას, კოგნიტიურ-ბიჰევიორულ თერაპიას (CBT), მედიკამენტურ მხარდაჭერასა და ოჯახის ჩართულობას.

[ვიდეო: GSMRC - კლუბური ნარკოტიკების საფრთხე / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=MSVyJ6KzLBc)

სტიმულატორების არამიზნობრივი გამოყენება

სტიმულატორები

–

ეს

არის

ნივთიერებები

,

რომლებიც

ზრდიან

ცენტრალური

ნერვული

სისტემის

აქტივობას

,

აჩქარებენ

გონებრივ

და

ფიზიკურ

ფუნქციებს

,

ამაღლებენ

ენერგიის

დონეს

,

კონცენტრაციას

და

ყურადღებას

.

ყველაზე გავრცელებული სტიმულატორებია:

ამფეტამინები (Adderall, Dexedrine)

მეთილფენიდატი (Ritalin, Concerta)

მოდაფინილი (Provigil)

კოფეინი და ნიკოტინი – ბუნებრივი სტიმულატორები

საქართველოში

გამოიყენება

როგორც

ტრადიციული

,

ასევე

კუსტარულად

დამზადებული

სტიმულატორები

.

სტიმულატორებზე

დამოკიდებულების

განვითარება

ეტაპობრივად

მიმდინარეობს

.

ეს

პროცესი

შეიძლება

განსხვავდებოდეს

ინდივიდუალურად

,

თუმცა

უმეტეს

შემთხვევაში

,

შემდეგი

ეტაპები

აღინიშნება

:

1. ექსპერიმენტული მოხმარება

– ადამიანი იწყებს სტიმულატორების (მაგალითად, ამფეტამინების, კოკაინის, მეტამფეტამინის, მოდაფინილის და სხვა) გამოყენებას ცნობისმოყვარეობის, გართობის, წონის დაკლების ან აკადემიური თუ პროფესიული წარმატების გაუმჯობესების მიზნით.

– ამ ეტაპზე მოხმარება არ არის რეგულარული და პირი არ განიცდის ფიზიკურ ან ფსიქოლოგიურ დამოკიდებულებას.

2. რეგულარული მოხმარება

– სტიმულატორების მიღება ხდება უფრო ხშირი, გარკვეულ სიტუაციებში (მაგალითად, გამოცდების დროს, კლუბურ საღამოებზე, ან დაძაბულ პერიოდში).

– ადამიანი ხდება ამ ნივთიერებებზე დამოკიდებული ენერგიის, ფოკუსის ან სიხარულის მისაღებად.

– ამ ეტაპზე შესაძლებელია მსუბუქი ფსიქოლოგიური დამოკიდებულების განვითარება.

3. მოხმარება იწვევს პრობლემებს

– სტიმულატორების მიღება ხდება რეგულარული, მაგრამ უკვე იწვევს გარკვეულ პრობლემებს (ძილის დარღვევას, აგრესიას, შფოთვას, აკადემიურ ან პროფესიულ ჩავარდნებს).

– პირი ვერ ამჩნევს, რომ მისი ცხოვრება ნელ-ნელა ხდება სტიმულატორებზე დამოკიდებული.

– ვითარდება ტოლერანტობა – იგივე ეფექტის მისაღწევად საჭიროა უფრო დიდი დოზები.

4. დამოკიდებულება

– ფიზიკური და ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება უკვე აშკარაა.

– ადამიანს უჭირს სტიმულატორების გარეშე ფუნქციონირება (გრძნობს აპათიას, დეპრესიას, ენერგიის ნაკლებობას).

– თუ არ მიიღებს სტიმულატორს, აღენიშნება მწვავე „გადაღლის“ სიმპტომები, დეპრესია, უძილობა ან ძლიერი შფოთვა.

– იწყება სოციალური, პროფესიული და პირადი ცხოვრების გაუარესება.

5. ქრონიკული დამოკიდებულება და პიროვნების ნგრევა

– სტიმულატორების მოხმარება უკვე სრულიად მართავს ადამიანის ცხოვრებას.

– მცირდება სხეულის რეაქცია სტიმულატორებზე – პირი იღებს სერიოზულად მომატებულ დოზებს, რაც ზრდის ზედოზირების რისკს.

– აღინიშნება ჯანმრთელობის მძიმე პრობლემები (გულის პრობლემები, ფსიქოზი, ჰალუცინაციები, პარანოია, დეპრესია, ნერვული სისტემის სხვა პრობლემები).

– ადამიანი ხშირად კარგავს სამუშაოს, ურთიერთობებს, ფინანსურ სტაბილურობას.

სტიმულატორების ბოროტად გამოყენების რისკ-ფაქტორები

სტიმულატორების არამიზნობრივი მოხმარება განსაკუთრებით ხშირია სტუდენტებში, პროფესიონალებში და სპორტსმენებში, რომლებიც ცდილობენ გაზარდონ ეფექტურობა.

რისკ-ფაქტორები მოიცავს:

მაღალი აკადემიური ან სამუშაო სტრესი

თანატოლების ზეწოლა

ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები (შფოთვა, დეპრესია)

ადვილად ხელმისაწვდომი წამლები

სტიმულატორების ბოროტად გამოყენების ნიშნები და სიმპტომები

ფიზიკური სიმპტომები:

მომატებული ყურადღება და ენერგია

არტერიული წნევის მომატება

არარეგულარული გულისცემა

სხეულის ტემპერატურის მომატება

მადის დაქვეითება

უძილობა

ფსიქოლოგიური და ქცევითი სიმპტომები:

მოუსვენრობა

შფოთვა

ეიფორიის შეგრძნება

პარანოია და აგრესია

დაღლილობის არარსებობა

სტიმულატორების ბოროტად გამოყენებას შესაძლოა მოჰყვეს მძიმე ჯანმრთელობის პრობლემები, მათ შორის:

გულის შეტევა და ინსულტი – მაღალი დოზის მიღება ზრდის გულის დაავადებების რისკს.

ფსიქოზი და ჰალუცინაციები – ზოგიერთი ადამიანი განიცდის რეალობის აღქმის დარღვევას.

კომა და სიკვდილი – გადაჭარბებული დოზის მიღებამ შესაძლოა გამოიწვიოს სასიკვდილო შედეგი.

ფსიქოლოგიური და ფიზიკური დამოკიდებულება – ადამიანი განიცდის აბსტინენციას და კრიზისულ პერიოდებს შეწყვეტისას.

პრევენციის გზები

ინფორმირებულობა და განათლება – ადამიანებმა უნდა იცოდნენ სტიმულატორების ბოროტად გამოყენების რისკები.

ალტერნატიული მეთოდების მოძიება – სტრესთან და კონცენტრაციის პრობლემებთან გამკლავების ჯანსაღი გზების განვითარება.

რეცეპტული წამლების კონტროლი – ოჯახებმა და სამედიცინო დაწესებულებებმა უნდა უზრუნველყონ უსაფრთხო მოხმარება.

მკურნალობის შესაძლო გზები

სტიმულატორებზე დამოკიდებულება შესაძლოა საჭიროებდეს პროფესიონალურ დახმარებას. მკურნალობის მეთოდები მოიცავს:

დეტოქსიკაცია და აბსტინენციის მართვა

[ფსიქოთერაპია – კოგნიტიურ-ქცევითი თერაპია (CBT) ეფექტურია დამოკიდებულების მართვაში.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[მედიკამენტური მკურნალობა – ზოგჯერ ინიშნება სიმპტომების შესამცირებლად.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

სოციალური მხარდაჭერა – ოჯახის, მეგობრების და სპეციალისტების დახმარება გადამწყვეტია.

სტიმულატორების შეწყვეტა

მკურნალობა

მოიცავს

დოზის

ეტაპობრივ

შემცირებას

და

სიმპტომების

მართვას

.

ძილის

პრობლემების

,

დაღლილობისა

და

დეპრესიის

მართვა

მნიშვნელოვანია

აღდგენის

პროცესში

.

გადალახვა და მხარდაჭერა

სტიმულატორების

ბოროტად

გამოყენების

შეწყვეტა

რთული

და

სტრესული

პროცესია

.

ხშირად

საჭიროა

ოჯახის

,

მეგობრების

და

სპეციალისტების

მხარდაჭერა

.

ნარკოტიკული

ნივთიერებების

ბოროტად

გამოყენებასთან

ბრძოლა

რთულია

.

ადამიანები

ხშირად

უარყოფენ

პრობლემას

ან

არ

სურთ

მკურნალობის

დაწყება

.

როგორ მოვემზადოთ ექიმთან ვიზიტისთვის?

შეადგინეთ

სია

ყველა

იმ

მედიკამენტის

,

რომელსაც

იღებთ

(

მათ

შორის

,

რეცეპტის

გარეშე

გაყიდვადი

პრეპარატები

,

ბალახები

,

საკვები

დანამატები

და

ალკოჰოლი

).

ჩაწერეთ

თქვენი

სიმპტომები

და

მათი

ხანგრძლივობა

.

გაიხსენეთ

მნიშვნელოვანი

ცხოვრებისეული

ცვლილებები

ან

სტრესული

სიტუაციები

.

მოამზადეთ კითხვები ექიმისთვის, მაგალითად:

რა მკურნალობის ვარიანტები არსებობს?

რამდენი ხანი სჭირდება მკურნალობას?

როგორ ვმართო სხვა ჯანმრთელობის პრობლემები მკურნალობის პროცესში?

შეგიძლიათ მირჩიოთ სანდო ვებსაიტები ან ბეჭდური მასალა?

წინასწარი

მომზადება

დაგეხმარებათ

მაქსიმალურად

გამოიყენოთ

ექიმთან

გასაუბრების

დრო

.

იხილეთ ასევე

[→ სტიმულატორებზე დამოკიდებულების კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

[→ ინტენსიური რეაბილიტაცია დღის სტაციონარში](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

წყარო: NIDA — სტიმულატორები.

## სტრესი — მიზეზები, სიმპტომები და მართვის მეთოდები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/stress/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

სტრესი ორგანიზმის ბუნებრივი რეაქციაა ზეწოლაზე, საფრთხეზე ან ცვლილებაზე — მცირე დოზით სასარგებლოა, ქრონიკული კი ფსიქიკურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობას აზიანებს. ვლინდება ფიზიკური (თავის ტკივილი, კუნთების დაძაბულობა, გულისცემის აჩქარება), ემოციური (გაღიზიანება, შფოთვა) და ქცევითი (ძილისა და კვების დარღვევა) სიმპტომებით; ქრონიკულმა სტრესმა შესაძლოა დეპრესია და შფოთვითი აშლილობა გამოიწვიოს. მართვა მოიცავს კოგნიტიურ-ბიჰევიორულ თერაპიას (CBT), რელაქსაციასა და საჭიროებისამებრ მედიკამენტს.

სამედიცინოდ განხილულია

გუგა სიხარულიძე

·

ფსიქიატრი, აკადემიური დოქტორი

ბოლო განახლება: 14 თებერვალი, 2026

რა არის სტრესი?

სტრესი ორგანიზმის ბუნებრივი რეაქციაა გარეგან ზეწოლაზე, საფრთხეზე ან ცვლილებაზე. მცირე დოზით სტრესი სასარგებლოა, თუმცა ქრონიკული სტრესი სერიოზულ ზიანს აყენებს ფსიქიკურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობას.

სტრესის სიმპტომები

ფიზიკური სიმპტომები

თავის ტკივილი, კუნთების დაძაბულობა, გულისცემის აჩქარება, მაღალი არტერიული წნევა, საჭმლის მომნელებელი სისტემის პრობლემები, იმუნური სისტემის დასუსტება, ქრონიკული დაღლილობა.

ემოციური სიმპტომები

[გაღიზიანებადობა, შფოთვა და მუდმივი მღელვარება, სევდა ან დეპრესიული განწყობა, თავდაჯერებულობის დაკარგვა.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

კოგნიტური და ქცევითი სიმპტომები

[[კონცენტრაციის სირთულე, ძილის დარღვევა, კვების ცვლილება, ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენება, სოციალური იზოლაცია.](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)](https://www.mentalclinic.ge/health/alcohol/)

სტრესის მიზეზები

[სამუშაო გარემო — ჭარბი დატვირთვა, ვადების ზეწოლა, პროფესიული გადაწვა (ბერნაუტი).](https://www.mentalclinic.ge/health/burnout-syndrome/)

პირადი ცხოვრება — ურთიერთობის პრობლემები, ახლობლის დაკარგვა, ფინანსური სირთულეები.

[ტრავმული გამოცდილება — ძალადობა, ავარია, რამაც შეიძლება PTSD გამოიწვიოს.](https://www.mentalclinic.ge/health/ptsd/)

ქრონიკული სტრესის საფრთხეები

[[ქრონიკულმა სტრესმა შეიძლება გამოიწვიოს დეპრესია, შფოთვითი აშლილობა, პანიკური შეტევები. ფიზიკური ჯანმრთელობის თვალსაზრისით იზრდება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკი.](https://www.mentalclinic.ge/health/gad/)](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

სტრესის მართვა და მკურნალობა

[ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

[კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) ასწავლის სტრესული სიტუაციების ხელახალ შეფასებას და ეფექტურ კოპინგ-სტრატეგიებს.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

რელაქსაციის ტექნიკები

[პროგრესული კუნთების რელაქსაცია, სუნთქვითი ვარჯიშები და მედიტაცია. არტ თერაპია ასევე ეფექტურია სტრესის შემცირებაში.](https://www.mentalclinic.ge/services/art-therapy/)

მედიკამენტური მხარდაჭერა

[საჭიროების შემთხვევაში მედიკამენტური მკურნალობა — ფსიქიატრი ინდივიდუალურად შეარჩევს პრეპარატს.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

როდის მიმართოთ სპეციალისტს?

[მიმართეთ ფსიქიატრის კონსულტაციაზე, თუ სტრესი ყოველდღიურ ფუნქციონირებას აფერხებს, ფიზიკური სიმპტომები ქრონიკული ხდება ან ემოციური მდგომარეობა უარესდება.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

იხილეთ ასევე

[[შფოთვა · ბერნაუტი · დეპრესია · უძილობა · პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

[სერვისები: ფსიქიატრის კონსულტაცია · ფსიქოთერაპია · არტ თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/art-therapy/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/faq/)

## ფსიქიატრი თბილისში — პროფესიონალური კონსულტაცია და მკურნალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/psychiatrist_tbilisi/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

ფსიქიატრი სამედიცინო განათლების მქონე ექიმია, სპეციალიზირებული ფსიქიკური დარღვევების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაში — ფსიქოლოგისგან განსხვავებით, მას მედიკამენტების დანიშვნაც შეუძლია. მიმართვა რეკომენდებულია ხანგრძლივი მოწყენილობის, უკონტროლო შფოთვის, ძილის მნიშვნელოვანი დარღვევის, ქცევის შეცვლის ან სუიციდური აზრების დროს. GSMRC-ში (თბილისი) კონსულტაცია მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინის პრინციპებით ტარდება; ადრეული მიმართვა გართულების თავიდან აცილებას უწყობს ხელს.

ფსიქიატრი არის სამედიცინო განათლების მქონე ექიმი, რომელიც სპეციალიზირებულია ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევების დიაგნოსტიკაში, მკურნალობასა და პრევენციაში. ფსიქოლოგისგან განსხვავებით, ფსიქიატრს შეუძლია მედიკამენტების დანიშვნა და კომპლექსური სამკურნალო გეგმის შედგენა.

გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრში (GSMRC) თბილისში ფსიქიატრიული კონსულტაცია ტარდება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინის პრინციპებით, სადაც თითოეული პაციენტისთვის შეირჩევა ინდივიდუალური მიდგომა.

როდის უნდა მიმართოთ ფსიქიატრს?

ფსიქიატრთან ვიზიტი რეკომენდებულია, თუ შეამჩნევთ შემდეგ სიმპტომებს:

ხანგრძლივი მოწყენილობა, სევდა ან სიცარიელის განცდა, რომელიც ორ კვირაზე მეტ ხანს გრძელდება

[ინტენსიური, უკონტროლო შფოთვა ან პანიკური შეტევები](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

ძილის მნიშვნელოვანი დარღვევა — უძილობა, ადრეული გამოღვიძება ან ჭარბი ძილი

კონცენტრაციის და მეხსიერების გაუარესება

აზრების, აღქმის ან ქცევის შეცვლა, რომელსაც გარშემომყოფები ამჩნევენ

თვითდაზიანების ან სუიციდური აზრები

ალკოჰოლის ან სხვა ნივთიერებების კონტროლგარეშე მოხმარება

ტრავმული მოვლენის შემდეგ ემოციური მდგომარეობის გაუარესება

მნიშვნელოვანია: ფსიქიატრთან მიმართვა არ ნიშნავს, რომ „სერიოზული" პრობლემა გაქვთ. ადრეული კონსულტაცია ხშირად საშუალებას იძლევა, თავიდან ავიცილოთ მდგომარეობის გართულება.

რა ხდება ფსიქიატრიულ კონსულტაციაზე?

პირველი ვიზიტი GSMRC-ში, როგორც წესი, 50-60 წუთს გრძელდება და მოიცავს:

დიაგნოსტიკური შეფასება

ფსიქიატრი დეტალურად ისმენს თქვენს ჩივილებს, სიმპტომების ისტორიას, ოჯახურ ანამნეზს და ყოველდღიურ ფუნქციონირებას. საჭიროების შემთხვევაში, გამოიყენება სტანდარტიზებული დიაგნოსტიკური ინსტრუმენტები.

სამკურნალო გეგმის შედგენა

დიაგნოზის დადგენის შემდეგ ფსიქიატრი გთავაზობთ ინდივიდუალურ სამკურნალო გეგმას, რომელიც შეიძლება მოიცავდეს:

[მედიკამენტურ მკურნალობას — ანტიდეპრესანტები, ანქსიოლიტიკები, სტაბილიზატორები ან სხვა პრეპარატები, რომელთა შერჩევა ხდება ინდივიდუალურად](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

კომბინირებულ მიდგომას — მედიკამენტური და ფსიქოთერაპიული მკურნალობის შეთავსება

რას მკურნალობს ფსიქიატრი?

GSMRC-ის ფსიქიატრიული გუნდი მუშაობს შემდეგი მდგომარეობებით:

[დეპრესია — გუნებ-განწყობის აშლილობები](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[შფოთვითი აშლილობები — გენერალიზებული შფოთვა, სოციალური ფობია, პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/gad/)

[ბიპოლარული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/)

[ფსიქოზური აშლილობები — შიზოფრენია, შიზოაფექტური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/)

[ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD)](https://www.mentalclinic.ge/health/ocd/)

[ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის სინდრომი (ADHD)](https://www.mentalclinic.ge/health/adhd/)

პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა (PTSD)

ძილის დარღვევები

[ალკოჰოლზე და ნარკოტიკებზე დამოკიდებულება](https://www.mentalclinic.ge/health/alcohol/)

[კვებითი აშლილობები](https://www.mentalclinic.ge/health/eating-disorders/)

ფსიქიატრი თუ ფსიქოლოგი — ვის მივმართო?

ხშირად პაციენტებს უჭირთ არჩევანის გაკეთება ფსიქიატრსა და ფსიქოლოგს შორის. აი მთავარი განსხვავებები:

ფსიქიატრი — სამედიცინო განათლების მქონე ექიმი, რომელიც ნიშნავს მედიკამენტებს და მართავს კომპლექსურ ფსიქიკურ დაავადებებს. მიმართეთ, თუ სიმპტომები მძიმეა, ხანგრძლივია ან ყოველდღიურ ცხოვრებას მნიშვნელოვნად უშლის ხელს.

ფსიქოლოგი — სპეციალისტი, რომელიც სთავაზობს ფსიქოთერაპიას (საუბრის თერაპია), მაგრამ მედიკამენტებს არ ნიშნავს. ეფექტურია სტრესის მართვის, ურთიერთობების პრობლემების და ქცევის შეცვლის საკითხებში.

GSMRC-ში ფსიქიატრი და ფსიქოლოგი ერთობლივად მუშაობენ, რაც უზრუნველყოფს პაციენტის კომპლექსურ მოვლას.

რატომ GSMRC?

გამოცდილება: დამფუძნებელი გუგა სიხარულიძე — ფსიქიატრი 20+ წლიანი კლინიკური გამოცდილებით, ლეიდენის უნივერსიტეტის (ჰოლანდია) დოქტორანტი

მულტიდისციპლინური გუნდი: ფსიქიატრები, ფსიქოთერაპევტები, ფსიქოლოგები

[დღის სტაციონარი: ინტენსიური მკურნალობა ჰოსპიტალიზაციის გარეშე](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

კონფიდენციალურობა: სრული პატივისცემა პაციენტის პირადი ინფორმაციისადმი

კონსულტაციაზე ჩაწერა

ფსიქიატრის კონსულტაციაზე ჩასაწერად დაგვიკავშირდით:

[ტელეფონი: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

მისამართი: თოგო გუდავას ქუჩა, თბილისი

## ფსიქიატრიული კლინიკა თბილისში — GSMRC ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცენტრი

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/psychiatric-clinic-tbilisi/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

GSMRC — გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი — თბილისში მოქმედი მულტიდისციპლინური ფსიქიატრიული კლინიკაა, სპეციალიზირებული ფსიქიკური დარღვევების დიაგნოსტიკაში, მკურნალობასა და რეაბილიტაციაში. სერვისები მოიცავს ფსიქიატრის კომპლექსურ შეფასებას და მედიკამენტურ მკურნალობას, ფსიქოთერაპიას (CBT, EMDR, ოჯახის თერაპია — პირისპირ და ონლაინ), ფსიქოდიაგნოსტიკასა და დღის სტაციონარს. ცენტრი დააარსა ფსიქიატრმა გუგა სიხარულიძემ, 20+ წლიანი კლინიკური გამოცდილებით.

GSMRC (გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი) არის თბილისში მოქმედი მულტიდისციპლინური ფსიქიატრიული კლინიკა, რომელიც სპეციალიზირებულია ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევების დიაგნოსტიკაში, მკურნალობასა და რეაბილიტაციაში.

ცენტრი დაარსდა ფსიქიატრ გუგა სიხარულიძის მიერ, რომელიც 20+ წლიანი კლინიკური გამოცდილების მქონე სპეციალისტია და ლეიდენის უნივერსიტეტის (ჰოლანდია) დოქტორანტი.

ჩვენი სერვისები

გამოცდილი ფსიქიატრის მიერ კომპლექსური შეფასება, დიაგნოსტიკა და მედიკამენტური მკურნალობის დაგეგმვა. ჩვენი ფსიქიატრები მუშაობენ თანამედროვე, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მეთოდებით.

[ფსიქოთერაპია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ინდივიდუალური და ჯგუფური ფსიქოთერაპია სხვადასხვა მიდგომით — კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT), EMDR, არტ-თერაპია, ოჯახის თერაპია. თერაპია ტარდება როგორც პირისპირ, ისე ონლაინ ფორმატით.

[ფსიქოდიაგნოსტიკა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

სრული ფსიქოლოგიური შეფასება სტანდარტიზებული ტესტებით — პიროვნების შეფასება, კოგნიტური ფუნქციების ტესტირება, ნეიროფსიქოლოგიური დიაგნოსტიკა.

[დღის სტაციონარი](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

ინტენსიური მკურნალობის პროგრამა ჰოსპიტალიზაციის გარეშე. პაციენტი დღის განმავლობაში იმყოფება კლინიკაში, იღებს მკურნალობას და საღამოს სახლში ბრუნდება. ეფექტურია საშუალო სიმძიმის მდგომარეობების დროს.

რა მდგომარეობებს ვმკურნალობთ?

GSMRC-ის გუნდი სპეციალიზირებულია შემდეგი მდგომარეობების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაში:

[დეპრესია — კლინიკური დეპრესია, დისთიმია, სეზონური აფექტური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[შფოთვითი აშლილობა — გენერალიზებული შფოთვა, სოციალური ფობია, OCD](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[პანიკური აშლილობა — პანიკური შეტევები, აგორაფობია](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

[ბიპოლარული აშლილობა — მანიაკალური და დეპრესიული ეპიზოდების მართვა](https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/)

[ძილის დარღვევა — ინსომნია, ძილის ფრაგმენტაცია](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

[PTSD — პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/ptsd/)

[შიზოფრენია — ფსიქოზური აშლილობები](https://www.mentalclinic.ge/health/schizophrenia/)

ნივთიერებებზე დამოკიდებულება — ალკოჰოლი, ნარკოტიკები

[კვებითი აშლილობა — ანორექსია, ბულიმია](https://www.mentalclinic.ge/health/eating-disorders/)

[ემოციური გადაწვა (Burnout)](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

რატომ GSMRC?

გამოცდილი მულტიდისციპლინური გუნდი

GSMRC-ში მუშაობენ ფსიქიატრები, კლინიკური ფსიქოლოგები, ფსიქოთერაპევტები და სოციალური მუშაკები. მულტიდისციპლინური მიდგომა უზრუნველყოფს პაციენტის ყოველმხრივ მოვლას.

მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მკურნალობა

ჩვენი კლინიკური პრაქტიკა ეფუძნება უახლეს სამეცნიერო კვლევებსა და საერთაშორისო გაიდლაინებს. დამფუძნებლის აკადემიური ბექგრაუნდი (ლეიდენის უნივერსიტეტი) უზრუნველყოფს კვლევაზე დაფუძნებულ მიდგომას.

კონფიდენციალურობა

ფსიქიკური ჯანმრთელობა სენსიტიური თემაა. GSMRC უზრუნველყოფს პაციენტის პირადი ინფორმაციის სრულ დაცვას ეთიკურ და სამართლებრივ ჩარჩოში.

მოქნილი მომსახურება

კონსულტაციები ხელმისაწვდომია როგორც პირისპირ (თბილისის კლინიკაში), ისე ონლაინ — რაც საქართველოს ნებისმიერი რეგიონიდან მომართვის საშუალებას იძლევა.

პირველი ვიზიტი — რას უნდა ველოდოთ?

პირველი კონსულტაცია ჩვეულებრივ 50-60 წუთი გრძელდება და მოიცავს:

დეტალური ანამნეზის შეგროვება — სიმპტომები, ხანგრძლივობა, ოჯახური ისტორია

ფსიქიკური სტატუსის შეფასება

წინასწარი დიაგნოზის ჩამოყალიბება

მკურნალობის გეგმის შეთანხმება პაციენტთან

[საჭიროების შემთხვევაში, დამატებითი დიაგნოსტიკური კვლევების დანიშვნა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

საკონტაქტო ინფორმაცია

[ტელეფონი: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

მისამართი: თოგო გუდავას ქუჩა, თბილისი

სამუშაო საათები: ორშაბათი-პარასკევი, 10:00-19:00

[ვებსაიტი: mentalclinic.ge](https://www.mentalclinic.ge/)

იხილეთ ასევე

[→ GSMRC-ის სპეციალისტები](https://www.mentalclinic.ge/team/)

## ფსიქოზი

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ფსიქოზი მწვავე ფსიქიკური მდგომარეობაა, რომლის დროსაც ირღვევა აღქმისა და აზროვნების პროცესები და ადამიანი რეალობასთან კავშირს კარგავს — ვლინდება ბოდვითი აზრებით, ჰალუცინაციებით, სოციალური იზოლაციითა და დეზორგანიზებული ქცევით. მდგომარეობა შესაძლოა იყოს ერთჯერადი გარდამავალი ეპიზოდი ან ქრონიკული მიმდინარეობის. ფსიქოზი საჭიროებს დროულ, გადაუდებელ მკურნალობას მედიკამენტებითა და ფსიქოთერაპიით; საფრთხის შემთხვევაში დარეკეთ 112.

> **ფსიქოზი — გადაუდებელი მდგომარეობა**
> ფსიქოზი მწვავე სამედიცინო მდგომარეობაა და საჭიროებს დროულ მკურნალობას. თუ ადამიანი საკუთარ თავს ან სხვებს საფრთხეს უქმნის, დაუყოვნებლივ დარეკეთ **112**-ზე. კონსულტაციისთვის დაგვიკავშირდით: **+995 32 2 440 550**.

ფსიქოზი

რა არის ფსიქოზი?

ფსიქოზური ეპიზოდის დროს ირღვევა აღქმისა და აზროვნების პროცესები და ადამიანი რეალობასთან კავშირს კარგავს. ხშირად აცხადებენ, რომ მათ გარშემო რეალობა, გარემო, ხალხი შეიცვალა. ფსიქოზის ძირითადი ნიშნებია ბოდვები ანუ არარეალური რწმენები, ჰალუცინაციები, დეზორგანიზებული და საზიარო ლოგიკას მოკლებული ფიქრები და ქცევა.

ფსიქოზი მწვავე ფსიქიკური მდგომარეობაა, რომელიც საჭიროებს გადაუდებელ მკურნალობას. შესაძლებელია ჰქონდეს ერთჯერადი გარდამავალი ეპიზოდის  ან ქრონიკული მიმდინარეობის სახე.

ადამიანი იწყებს მისი არარეალური ფიქრების შესაბამისად მოქმედებას, იკეტება და იზოლირდება. ჩნდება სოციალური და პროფესიული პრობლემები, ფიზიკური და ემოციური სირთულეები. ხშირად ვლინდება იმპულსური ქცევები, აგრესია, თვითდაზიანებები ან სუიციდური აზრები, რომლებიც გამოწვეულია ბოდვითი აზრებითა და ჰალუცინაციებით.

როგორია ფსიქოზის ნიშნები და სიმტპომები?

ფსიქოზის ნიშნებია:

აღქმის პათოლოგიები:

ჰალუცინაციები

სმენითი, მხედველობითი, ყნოსვითი, ტაქტილური ანუ ადამიანს ესმის, ხედავს, გრძნობს სუნს ან შეიგრძნობს იმას, რაც რეალურად არ არსებობს.

მაგალითად, ესმის ხმა, რომელიც მითითებებს აძლევს ან დასცინის და აკრიტიკებს

ილუზიები

ილუზია, აღქმის დარღვევაა, რომლის დროსაც რეალური მოვლენები და საგნები აღიქმება შეცვლილად, დამახინჯებულად.

მაგალითად ვერბალური ილუზია, როდესაც ადამიანს გარშემომყოფების დიალოგში ესმის საუბარი მის შესახებ, დამანკნინებელი, დამცინავი.

აზროვნების პათოლოგიები:

ბოდვა ან ბოდვითი აზრები

არარეალური აზრები, არგუმენტებისა და ფაქტების მიუხედავად ურყევი, ანუ ვერ ხერხდება ადამიანის გადარწმუნება. მაგალითად, რწმენა, რომ ტელევიზორიდან მას უგზავნიან სიგნალებს, ან რომ სხვა ცდილობს მას ზიანი მიაყენოს.

დეზორგანიზებული ფიქრები

ადამიანის ფიქრები ხდება არა თანმიმდევრული, ხშირად მათ შორის არ არის ლოგიკური ბმა. შეიძლება მოიცავდეს მეტყველებას, რომელიც შეუსაბამოა სიტუაციისთვის და ძნელია შინაარსის გამოტანა.

ემოციური ფაქტორები

ემოციური რეაქციების დრამატული ცვლილება ან ემოციების დაქვეითება, არარსებობა. გუნებ-განწყობის დაქვეითება, შფოთვა, დაძაბულობა, დაბნეულობა.

ქცევა. ქცევები, რომლებიც არ შეესაბამება სიტუაციას ან გარემოს.

ძილის დარღვევა. წყვეტილი, ხანმოკლე ძილი.

სოციალური დეზადაპტაცია, იზოლირება

ფსიქოზური ეპიზოდი სამ ეტაპად შეგვიძლია განვიხილოთ.

თითოეულ ადამიანში ეტაპები განსხვავებულია ხანგრძლივობით და გამოვლინებოთ.

ფსიქოზი შესაძლებელია დაიწყოს მწვავედ, მაგრამ უმეტესად აქვს პროდრომული პერიოდი და იწყება თანდათანობითი ცვლილებებით, აზროვნებასა და გარემოს აღქმაში. შეიძლება შეამჩნიოთ:

სირთულეები სამუშაოსა ან სასწავლებელში

უსიამოვნო აზრები და კონცენტრაციის სირთულე

სხვების მიამრთ ეჭვიანობა, უნდობლობა, უხერხულობა

თავის მოვლისა და ჰიგიენის სირთულე

იზოლაცია, ჩაკეტვა

გაძლიერებული ემოციური აფექტი ან პირიქით ემოციების გაქრობა

ძილის პრობლემები

შფოთვა, დაბნეულობა

კონცენტრაციის და მოტივაციის დაკარგვა

მწვავე ეტაპი

ამ ეტაპზე ჩნდება ფსიქოზისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები, როგორებიცაა:

დაბნეულობა

ბოდვები

ჰალუცინაციები

ქცევის ცვლილებები, რაც დროთა განმავლობაში ხდება შესამჩნევი გარშემომყოფებისთვის

აღდგენის/მკურნალობის ეტაპი

მიუხედავად იმისა, რომ მკურნალობის პროცესში ზოგიერთი სიმპტომი შესაძლოა ხანგრძლივი დროით დარჩეს, მედიკამენტები და ფსიქოთერაპია, საშუალებას აძლევს ადამიანს დაუბრუნდეს ჩვეულ ყოველდღიურ რუტინას. ფსიქოზური სიმტპომების მენეჯმენტი და შემცირება შესაძლებელია შესაბამისი მკურნალობის შემთხვევაში. შესაძლოა, ფსიქოზური ეპიზოდი მეორედ აღარ განმეორდეს.

ბოდვითი იდეეები შინაარსის მიხედვით შეგვიძლია დავყოთ შემდეგნაირად:

დევნის. როდესაც პიროვნებას ჰგონია, რომ დევნიან გარშემომყოფები, ორგანიზაციები, მთავრობა თუ ძალოვანი სტრუქტურები, რომ მას ავნონ, დააზიანონ, შეულახონ რეპუტაცია...

დამოკიდებულების. როდესაც მოვლენებს, ქმედებებს, ჟესტიკულაციებს აკუთვნებენ პირადად საკუთარ თავს. მაგალითად თითქოს სიგნალს აძლევენ, მასზეა საუბარი ტელევიზიაში, სტატიაში, გარშემომყოფების დიალოგში. ან თავად მას ატყობინებს, ან სხვებს მასზე რაიმეს.

განდიდების. როდესაც გაზვიადებული წარმოდგენა ექმნებათ საკუთარ შესაძლებლობებზე. მაგალითად ფიქრობს, რომ აქვს განსაკუთრებული უნარები-ტელეპატია, წინასწარმეტყველობა, სიმდიდრე, ნიჭი...

ნიჰილისტური. სრული უიმედობა, მაგალითად, დარწმუნებულია, რომ მსოფლიო ნადგურდება და ყველაფერს აზრი აქვს დაკარგული

იპოქონდრიული. ავად ყოფნის ან რაიმე კონკრეტული დაავადების ქონის აზრი, ყოველგვარი საწინააღმდეგო სამედიცინო მტკიცებულების მიუხედავად

რელიგიური. ამ შემთხვევაში შინაარსი ძლიერ ცვალებადია. შესაძლებელია ადამიანს ჰქონდეს ცოდვიანობის განცდა ან თავს აღიქვამდეს მესიად.

ეჭვიანობის. ძირითადად ცოლ-ქმრული, მაგალითად, მტკიცებულებების მიუხედავად აქვს ღალატის აზრი.

სიყვარულის.  მაგალითად, რომ ის უყვარს ადამიანს რომელიც მისთვის მიუწვდომელია, ხშირად არც კი იცნობს.

ზემოქმედების. ფიქრობენ რომ მათი ქმედებები, იმპულსები, აზრები გარედან იმართება

აზრების მიკუთვნებულობა-აზრების ჩანერგვისა და წართმევის ფენომენი. თითქოს გარეშე ძალის მიერ ხდება ტელეპატიით, ტექნოლოგიებით ან სხვა გზებით.

აქვს თუ არა ფსიქოზს გამომწვევი მიზეზი?

ეგზოგენური ფსიქოზისას, გარეგანი ფაქტორები შესაძლებელია გახდეს ფსიქოზური ეპიზოდის რისკ ფაქტორი :

სომატური ანუ ფიზიკური დაავადებები.

თავის ტვინის დაზიანება, ინსულტი, პარკინსონი, ალცჰაიმერი, დემენცია, ჰიპოგლიკემია, სიფილისი, მალარია...

ნარკოტიკები. ფსიქოაქტიური,  ფსიქოდელური ნივთიერებები, მარიხუანა...

ალკოჰოლი

სხვადასხვა მომწამლავი ნივთიერებებით ინტოქსიკაცია

ინფექციები

სტრესი და ტრავმა, ფიზიკური ან/და ფსიქიკური. ძლიერი ფსიქოლოგიური ზეწოლა ან ტრავმული მოვლენები.

ენდოგენური ფსიქოზის,

ზუსტი გამომწვევი ფაქტორები ჯერჯერობით მედიცინისთვის უცნობია. კვლევები გვიჩვენებს, რომ ის განპირობებულია გენეტიკური წინასწარგანწყობით და  შინაგანი ნეირობიოლოგიური ბალანსების რღვევით.

ფსიქიკური დაავადებები. შიზოფრენია, ბიპოლარული აშლილობა, შიზოაფექტური აშლილობა, მძიმე დეპრესია, პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა...

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

თუ შეამჩნევთ, რომ თქვენი ახლობელი ადამიანი ჩაიკეტა, იზოლირდა, დაძაბულია, ეშინია ან გაუჩნდა ეჭვები და არარეალური აზრები სასწრაფოდ მიმართეთ სპეციალისტს. ფსიქოზური მდგომარეობა მკურნალობის გარეშე არ უმჯობესდება, დროთა განმავლობაში მწვავდება და შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას ადამიანის სიცოცხლეს. არსებობს შესაბამისი მკურნალობა, რომლის დახმარებითაც შესაძლებელია ფსიქოზურ სიმპტომებთან გამკლავება.

ფსიქოზის მკურნალობა და მისი ხანგრძლივობა

[მედიკამენტურ მკურნალობას](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

ზოგადად, მკურნალობა მოიცავს შემდეგ ეტაპებს:

მედიკამენტური მკურნალობა

ანტიფსიქოზური პრეპარატებით. ეს არის  ძირითადი სამკურნალო მედიკამენტები, რომლებიც ამცირებს ბოდვებს, ჰალუცინაციებს და დაბნეულობას. ხშირად გამოყენებული მედიკამენტებია: რისპერიდონი (Risperidone) , ოლანზაპინი (Olanzapine),  ქვეტიაპინი(Quetiapine), ჰალოპერიდოლი (Haloperidol)...

ეფექტის გამოვლინება ასევე ინდივიდუალურია, საშუალოდ რამდენიმე კვირას საჭიროებს.

დამატებითი მედიკამენტები:

შფოთვის, დეპრესიის ან სხვა თანმხლები მდგომარეობების და სიმპტომების სამკურნალოდ, თუ ეს  თან ახლავს ფსიქოზს.

მკურნალობის ხანგრძლივობა პირველი ეპიზოდისას:

სიმპტომების შემცირებისთვის, ჩვეულებრივ, საჭიროა 6–12 თვე ან მეტი.

ქრონიკული ფსიქოზი:

ხანგრძლივი მკურნალობა, ზოგჯერ მთელი ცხოვრების განმავლობაში, განსაკუთრებით შიზოფრენიის ან ბიპოლარული აშლილობის შემთხვევაში.

რემისია:

მკურნალობის შემდეგ, თუ პაციენტი იღებს სწორ დახმარებას და მიჰყვება ექიმის რეკომენდაციებს შესაძლებელია გრძელვადიანი რემისია, ანუ სიმპტომების მინიმუმამდე შემცირება ან გაქრობა და სტაბილურობის შენარჩუნება.

როდის იწყება გაუმჯობესება?

მწვავე სიმპტომები საშუალოდ 2–4 კვირაში მცირდება, მაგრამ გაუმჯობესება უფრო დიდხანს გრძელდება. დროულად მკურნალობის დაწყება კეთილსაიმედო პროგნოზის საწინდარია.

ფსიქოთერაპია

როგორც მკურნალობის ნაწილი, ფსიქოზის დროს ერთვება მაშინ, როდესაც პაციენტის მდგომარეობა ნაწილობრივ სტაბილიზდება და მწვავე სიმპტომები (ბოდვები, ჰალუცინაციები, ძლიერი დაბნეულობა) კონტროლს ექვემდებარება მედიკამენტური მკურნალობის დახმარებით. ფსიქოთერაპია გამოიყენება ბოდვების, ჰალუცინაციებისა და ტრავმული გამოცდილების გადასამუშავებლად, რაც მოითხოვს პაციენტის ზოგადი კოგნიტიური მდგომარეობის გაუმჯობესებას.

კოგნიტურ-ბიჰევიორალური თერაპია (CBT): ე

ხმარება პაციენტს გამოავლინოს ბოდვითი აზრები და დაიბრუნოს კრიტიკული აზროვნება მათ მიმართ.

მხარდამჭერი თერაპია:

ემოციური მხარდაჭერა და სტრესის მართვის უნარების განვითარება.

ჰოსპიტალიზაცია (მძიმე შემთხვევებში)

[დღის ცენტრი -](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)

[კომპლექსური მკურნალობის მეთოდი](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

რეციდივის პრევენცია

ცხოვრების წესის რეგულირება.

ექიმის დანიშნულებისა და რეკომენდაციების ზედმიწევნით შესრულება. რეგულარული ძილი, ჯანსაღი კვება და სტრესის მართვა. ალკოჰოლისა და ნარკოტიკების აღკვეთა.

იხილეთ ასევე

[→ ფსიქოზის მედიკამენტოზური მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

დაკავშირებული თემები: [შიზოფრენია](https://www.mentalclinic.ge/health/schizophrenia/) · [დეპრესია](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყაროები: [NIMH — ფსიქოზის გაგება](https://www.nimh.nih.gov/health/publications/understanding-psychosis); [WHO — შიზოფრენია](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/schizophrenia).

## ფსიქოლოგი თბილისში — ფსიქოთერაპია და ფსიქოლოგიური კონსულტაცია

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/psychologist-tbilisi/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

ფსიქოლოგთან მიმართვა რეკომენდებულია, როდესაც სტრესს დამოუკიდებლად ვერ უმკლავდებით, გაქვთ ურთიერთობის პრობლემები, ემოციური გადაწვის ნიშნები, შფოთვა, ტრავმული გამოცდილება ან ძილისა და ქცევის სირთულეები. ფსიქოლოგიური კონსულტაცია ასევე გეხმარებათ საკუთარი თავის უკეთ გაცნობასა და პიროვნულ ზრდაში. GSMRC-ში (თბილისი) ფსიქოთერაპიის მეთოდები მოიცავს კოგნიტიურ-ბიჰევიორულ თერაპიას (CBT) და EMDR თერაპიას.

ფსიქოლოგი თბილისში — ფსიქოთერაპია და ფსიქოლოგიური კონსულტაცია

როდის მივმართოთ ფსიქოლოგს?

განიცდით სტრესს, რომელსაც დამოუკიდებლად ვერ უმკლავდებით

გაქვთ ურთიერთობის პრობლემები — პარტნიორთან, ოჯახში ან სამსახურში

[შეამჩნიეთ ემოციური გადაწვის ნიშნები — ქრონიკული დაღლილობა, მოტივაციის დაკარგვა](https://www.mentalclinic.ge/health/burnout-syndrome/)

განიცდით შფოთვას, მოწყენილობას ან გაღიზიანებას, რომელიც ყოველდღიურ ცხოვრებაში გეშლით ხელს

გინდათ საკუთარი თავის უკეთ გაცნობა და პიროვნული ზრდა

გამოგიცდიათ ტრავმული გამოცდილება და ემოციურ გადამუშავებაში გჭირდებათ დახმარება

გაქვთ ძილის, კვების ან ქცევის პრობლემები

ფსიქოთერაპიის მეთოდები GSMRC-ში

[კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია

[დეპრესიის](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[შფოთვითი აშლილობების](https://www.mentalclinic.ge/health/gad/)

[OCD-ისა](https://www.mentalclinic.ge/health/ocd/)

[EMDR თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/emdr/)

EMDR

[ფობიებთან](https://www.mentalclinic.ge/health/specific-phobias/)

არტ-თერაპია

რა ხდება ფსიქოლოგიურ კონსულტაციაზე?

პირველი შეხვედრა

მოისმენს თქვენს მოლოდინებსა და ჩივილებს

შეაფასებს ემოციურ მდგომარეობას

განიხილავს თერაპიული მუშაობის მიზნებსა და მეთოდებს

[საჭიროების შემთხვევაში, რეკომენდაციას გაუწევს ფსიქიატრთან კონსულტაციას](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

თერაპიული პროცესი

ფსიქოლოგი თუ ფსიქიატრი?

ფსიქოლოგს

ფსიქიატრს

GSMRC-ის ფსიქოლოგიური გუნდი

კონსულტაციაზე ჩაწერა

[ტელეფონი: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

მისამართი: თოგო გუდავას ქუჩა, თბილისი

[ცენტრი: GSMRC — გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/)

## ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის სინდრომი

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/adhd/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ADHD — ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის სინდრომი — ქრონიკული ნეიროგანვითარებითი დარღვევაა, რომლის სიმპტომები მცირე ასაკიდან იწყება: ყურადღების კონცენტრაციის სირთულე, იმპულსური ქცევა და ჰიპერაქტივობა. დიაგნოზს ფსიქიატრი სიმპტომების შეფასების საფუძველზე სვამს — ლაბორატორიული ტესტი არ არსებობს. მკურნალობის თანამედროვე სტანდარტია კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) მედიკამენტოზურ მკურნალობასთან კომბინაციაში; ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა აუმჯობესებს ცხოვრების ხარისხს.

რა არის ADHD, ანუ ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის სინდრომი?

ზრდასრულებს, რომელთაც აქვთ ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის სინდრომი (ADHD) მუდმივად უჭირთ ყურადღების კონცენტრაცია, ახასიათებთ იმპულსური ქცევა და ჰიპერაქტივობა. სიმპტომები არღვევს ნორმალურ ფუნქციონირებას და ნეგატიურად ისახება

ადამიანის

ემოციებისა და ქცევის რეგულირების უნარზე,

სოციალურ ურთიერთობებზე,  სწავლასა თუ მუშაობაზე, თვითშეფასებაზე.

მიუხედავად იმისა, რომ ADHD შესაძლებელია ზრდასრულობამდე არ დიაგნოსტირდეს, ქ

რონიკული ნეიროგანვითარებითი დარღვევაა და

სიმპტომების გამოვლენა ყოველთვის მცირე ასაკიდან იწყება. ზრდასთან ერთად შესაძლებელია შემცირდეს

ჰიპერაქტივობა, მაგრამ მოუსვენრობა, იმპულსური ქცევა და ყურადღების კონცენტრაციის სირთულეები არ წყდება.

[ზრდასრულთა ADHD-ის მკურნალობა ბავშვთა ADHD-ის მკურნალობის მსგავსია. ამჟამად არსებული მოწინავე სტანდარტების თანახმად მოწოდებულია ქცევითი და კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) მედიკამენტოზურ მკურნალობასთან კომბინაციაში. ხშირია სხვადასხვა მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემების თანაარსებობა ADHD-ისთან, მაგალითად შფოთვითი აშლილობები, დეპრესია ან ნივთიერებებზე დამოკიდებულება.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა ხელს უწყობს სიმპტომების მეტად ეფექტურ მართვას, ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას, თანმხლები მდგომარეობების პრევენციას.

ADHD ძირითადი ნიშნები

ნიშნების სიმწვავე იცვლება სხვადასხვა ასაკში. წინა სასკოლო ასაკში განსაკუთრებით წამყვანია ჰიპერაქტიულობა, სასკოლო ასაკში - უყურადღებობა. სირთულეები განსაკუთრებით თავს იჩენს სტრუქტურირებულ გარემოში, მაშინ როდესაც საჭიროა გარკვეული სოციალური ნორმებისა და წესების დაცვა. სწორედ ამიტომ ვხვდებით სიმპტომების მძაფრად გამოვლინებას პირველად სკოლის დაწყებისას. აკადემიური მოსწრება და შრომისუნარიანობა დაქვეითებულია, იმპულსურობის და ემოციური თვითრეგულაციის სირთულის გამო თანატოლებთან ურთიერთობები პრობლემურია.

ADHD

ყურადღების დეფიციტით მიმდინარე ფორმისას,

კონცენტრაციის უნარი მწირია, გარე სტიმულზე ადვილად ცვალებადობს. რთულდება ერთი ფოკუსის შენარჩუნება, ადვილად ეფანტება ყურადღების კონცენტრაცია და ერთვება ერთი საკითხიდან მეორეზე. ხშირია იმპულსურობა,მაგალითად, ხშირად პასუხობს კითხვის დასრულებამდე,მოქმედებს ისე, რომ არ ფიქრობს შედეგებზე.

ADHD

ჰიპერაქტივობით მიმდინარე ფორმისას

,

აშკარაა მოუსვენრობა. მაგალითაც, წესებით შეზღუდული თამაშისა თუ სწავლის პროცესისას მოუსვენრობა. მაგალითად, უჭირს მშვიდად ჯდომა, ცქმუტავს, ამოძრავებს კიდურებს, შეუსაბამო ადგილებში დარბის ან ხტუნავს, უჭირს სიჩუმის დაცვა, სხვებს აწყვეტინებს საუბარს. ჰიპერაქტივობა ხშირად იმპულსურობასთან ერთად ვლინდება და შედეგად ვიღებთ გაუაზრებელ ქცევებს, წინასწარ შედეგების შეფასების გარეშე.

ADHD კომბინირებული ფორმა,

გვხვდება ყველაზე ხშირად.

ყურადღების დეფიციტით მიმდინარე ფორმას ახასიათებს:

ყურადღების მარტივად გაფანტვა

გულმავიწყობა

მოსმენის სირთულე

სიჩუმის დაცვის სირთულე

ორგანიზებულობის სირთულე

დროის მენეჯმენტის სირთულე

ერთ საკითხზე კონცენტრაციის სირთულე

დავალებების დასრულების, ინსტრუქციების მიყოლის სირთულე

დაგეგმვის სირთულე

ხშირი მექანიკური შეცდომები

მცირე ნივთების ხშირად კარგვა

ჰიპერაქტივობით მიმდინარე ფორმას ახასიათებს:

მოსვენებულ მდგომარეობაში გაჩერების სირთულე

თავისი რიგის დალოდების სირთულე

ჩუმად თამაშის ან რაიმეს შესრულების სირთულე

კითხვის დასრულებამდე პასუხის გაცემა

კიდურების მოუსვენრობა

გადაჭარბებული საუბარი

მუდმივად მოძრაობა

მოსვენებულად ჯდომის სირთულე, მაგალითად ქანაობა სკამზე

სიმპტომები ადამიანს ხელს უშლის მინიმუმ ორ ჩვეულ გარემოში ფუნქციონირებაში, მაგალითად ოჯახსა და სკოლაში.

ADHD -ის გამომწვევი მიზეზები:

გარემო ფაქტორები

ვარაუდობენ, რომ გამომწვევი მიზეზი მუცლად ყოფნის დროს,

ნაყოფის ცენტრალური ნერვული სისტემის განვითარების პროცესის დარღვევაა

, რომელიც შესაძლოა გარეგანი დამაზიანებელი ფაქტორებით მოხდეს:

სხვადასხვა ინფექციები, ტყვიითა და თუ სხვა მომწამვლავი ნივთიერებებით ინტოქსიკაცია

დედის მიერ ალკოჰოლისა და ნარკოტიკების გამოყენება

დღენაკლულობა, ახალშობილის მცირე წონა

გენეტიკური ფაქტორები, კვლევები გვიჩვენებს სისხლითნათესავებში სინდრომის მნიშვნელოვნად მაღალ სიხშირეს. საფუძვლად უდევს გენეტიკური წინასწარგანწყობა, კვლევები გვიჩვენებს, რომ მხოლოდ 3-7%-ში არ ვლინდება სხვა ოჯახის წევრში.

ნეირობიოლოგიური ფაქტორები

ამჟამად მეცნიერები კვლევებით გვიჩვენებენ, რომ თავის ტვინის უბნები (პრეფრონტალური კორტექსი, ამიგდალა და ლიმბური სისტემა, ბაზალური განგლიები, ნათხემი და სხვა) და ნეიროქიმიური ბალანსები (დოფამინი, ნორადრენალინი), რომლებიც პასუხისმგებელია ყურადღებაზე, ქცევით და ემოციურ რეგულაციაზე შესაძლოა იყოს სტრუქტურულად ან ფუნქციურად შეცვლილი.

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

ხშირად

ADHD

აღიქმება როგორც პიროვნული მახასიათებელი ან  აღზრდის შედეგი და სპეციალისტი მხოლოდ მდგომარეობის გამწვავებისას ერთვება მკურნალობაში. ცხოვრების ხარისხისა და ემოციური მდგომარეობის გაუარესება გარდაუვალია საჭირო დახმარების გარეშე. ასევე არსებობს კვლევები, რომელიც ამტკიცებს რომ, შესაბამისი მკურნალობის გარეშე

ADHD-ის მქონე პირებში გ

აზრდილია ალბათობა ანტისოციალური და კრიმინალური, თვითდესქტრუქციული ქცევის

. საკუთარი იმპულსების, ემოციებისა და ქცევის მართვის შესაბამისი უნარების გარეშე დაყოვნება და დაგეგმვა, ალტერნატიული ქმედებების გაანალიზება ვერ ხერხდება, შესაბამისად რთულდება დაუგეგმავი და გაუთვალისწინებელი მავნე შედეგების თავიდან აცილება.

ასაკთან ერთად

ADHD

-ის ნიშნები ხშირ შემთხვევაში ნაკლებად შესამჩნევია გარშემომყოფთათვის, რადგან ჰიპერაქტივობა იკლებს, თუმცა, იმპულსურობა, მოუსვენრობა და ყურადღების კონცენტრაციის დეფიციტი პიროვნებისთვის საკმაოდ ხელისშემშლელი, სტრესული რჩება. ADHD მქონე ზრდასრულებში დიაგნოსტირება უმეტესად ხდება თანმხლები ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევის გამო. ხშირად გვხვდება შფოთვითი აშლილობები, დეპრესია, ობსესიურ-კოპულსური აშლილობა და სხვა.

თითქმის ყველა ადამიანს ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე განუცდია

ADHD

-ის მსგავსი ნიშნები, თუმცა თუ თვლით, რომ ბავშობიდან თქვენს ცხოვრებას და ემოციურ ბალანსს მუდმივად არღვევს ზემოთ ჩამოთვლილი სიმპტომები მიმართეთ სპეციალისტს, რათა მოხდეს დიფერენცირება თქვენი პრობლემები გამოწვეული

ADHD

-ით თუ სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევით.

ADHD -სთან ერთად ხშირად გვხვდება თანმხლები სხვა ფსიქიკური დარღვევები:

ბავშვებში:

ოპოზიციურ დევიანტური ქცევითი აშლილობა (Oppositional defiant disorder -ODD) ხასიათდება ნეგატიური, დაუმორჩილებელი, მტრული ქცევის პატერნით ავტორიტეტული ფიგურების მიმართ, როგორიცაა მშობელი ან მასწავლებელი

ქცევის აშლილობა (Conduct disorder)

ხასიათდება ანტისოციალური, კანონსაწინააღმდეგო ქმედებებით, როგორიცაა ჩხუბი, ქურდობა, ვანდალიზმი, სისასტიკე ადამიანებისა და ცხოველების მიმართ

დასწავლის უნარის დარღვევები

ბავშვებში, მოზარდებში და ზრდასრულებში:

აუტისტური სპექტრი

ტიკები, ტურეტი

შესაძლებელია გამოვლინდეს კითხვის, წერის, კომუნიკაციის უნარის დარღვევები

ნივთიერებებზე დამოკიდებულებები

შფოთვითი აშლილობები

გუნება-განწყობის აშილობები

როგორია ADHD მკურნალობა?

ლაბორატორიული ტესტი დიაგნოსტირებისთვის არ არსებობს. დიაგნოზი ფსიქიატრის მიერ სიმპტომების შეფასების საფუძველზე დგინდება.

კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT)

– ეხმარება პაციენტებს, განავითარონ ორგანიზაციული უნარები და ემოციური რეგულაცია, იდენტიფიკაცია მოახდინონ

პოტენციურად თვითდამაზიანებელი ან არაჯანსაღი ქცევის და ჩაანაცვლონ

.

ფსიქოგანათლების და მხარდაჭერის პროგრამები

– მშობლებისთვის, მასწავლებლებისთვის და თავად

ADHD-ის მქონე პირებისთვის

.

სტრუქტურული დღის რეჟიმი

– წესრიგის და ორგანიზაციული უნარების ჩამოყალიბება.

[მედიკამენტური მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

თავის ტვინის ქიმიური ბალანსების რეგულაციისთვის.

იხილეთ ასევე

[→ ADHD-ის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

[→ კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია ADHD-სთვის](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

დაკავშირებული თემები: [შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/) · [დეპრესია](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [NIMH — ყურადღების დეფიციტის სინდრომი (ADHD)](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/attention-deficit-hyperactivity-disorder-adhd).

წყარო: Faraone SV, Larsson H. Genetics of attention deficit hyperactivity disorder. Mol Psychiatry. 2019;24(4):562–575. [doi:10.1038/s41380-018-0070-0](https://doi.org/10.1038/s41380-018-0070-0)

## შიზოფრენია — სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/schizophrenia/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

შიზოფრენია მძიმე ფსიქიკური აშლილობაა, რომელიც გავლენას ახდენს აზროვნებაზე, აღქმაზე, ემოციებსა და ქცევაზე; ის არ ნიშნავს „გახლეჩილ პიროვნებას“ და თანამედროვე მედიკამენტებით ეფექტურად იმართება. ვლინდება პოზიტიური სიმპტომებით (ჰალუცინაციები, ბოდვითი იდეები, აზროვნების დეზორგანიზაცია), ნეგატიური სიმპტომებით (ემოციური გაღარიბება, ანჰედონია, სოციალური იზოლაცია) და კოგნიტური სირთულეებით. მკურნალობის საფუძველია ანტიფსიქოზური პრეპარატები, CBT და ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია.

[ვიდეო: GSMRC - შიზოფრენია / მთავარი არხის რუბრიკაში — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=a4fVF3-STjc)

სამედიცინოდ განხილულია

გუგა სიხარულიძე

·

ფსიქიატრი, აკადემიური დოქტორი

ბოლო განახლება: 14 თებერვალი, 2026

რა არის შიზოფრენია?

შიზოფრენია მძიმე ფსიქიკური აშლილობაა, რომელიც გავლენას ახდენს ადამიანის აზროვნებაზე, აღქმაზე, ემოციებსა და ქცევაზე. დაავადება, როგორც წესი, გვიან მოზარდობაში ან ადრეულ ზრდასრულობაში იწყება და ქრონიკული მიმდინარეობით ხასიათდება.

[მნიშვნელოვანია გავიგოთ, რომ შიზოფრენია არ ნიშნავს „გახლეჩილ პიროვნებას". შიზოფრენია სამედიცინო დაავადებაა, რომელიც თანამედროვე მედიკამენტური მკურნალობით ეფექტურად იმართება.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

შიზოფრენიის სიმპტომები

პოზიტიური სიმპტომები

ჰალუცინაციები — ყველაზე ხშირია სმენითი ჰალუცინაციები (ხმების გაგონება). შესაძლებელია მხედველობითი, ყნოსვითი ან შეხებითი ჰალუცინაციებიც.

ბოდვითი იდეები — მყარი, მცდარი რწმენები: დევნის ბოდვა, სიდიადის ბოდვა ან რეფერენციის ბოდვა.

აზროვნების დეზორგანიზაცია — მეტყველება არათანმიმდევრული ხდება, ლოგიკური კავშირი იკარგება.

ნეგატიური სიმპტომები

ემოციური გაღარიბება — სახის გამომეტყველება ღარიბდება, ემოციური რეაქციები მცირდება.

[ანჰედონია — სიამოვნების განცდის უნარის დაკარგვა. ეს სიმპტომი დეპრესიისთვისაც დამახასიათებელია.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

სოციალური იზოლაცია და აბულია — მოტივაციის დაკარგვა, ინიციატივის ნაკლებობა.

კოგნიტური სიმპტომები

ყურადღების კონცენტრაციის სირთულე, მეხსიერების პრობლემები, დაგეგმვისა და ორგანიზების უნარის დარღვევა.

შიზოფრენიის მიზეზები

გენეტიკური ფაქტორები — მემკვიდრეობითი მიდრეკილება მნიშვნელოვან როლს თამაშობს.

ნეიროქიმიური დისბალანსი — დოფამინისა და გლუტამატის სისტემების დარღვევა.

[გარემო ფაქტორები — პრენატალური ინფექციები, ბავშვობის ტრავმა, კანაბისის ადრეულ ასაკში მოხმარება. [1]](https://www.mentalclinic.ge/health/marijuana/)

შიზოფრენიის მკურნალობა

მედიკამენტური მკურნალობა

[ანტიფსიქოზური პრეპარატები მკურნალობის საფუძველია. თანამედროვე მედიკამენტური მიდგომა ეფექტურად აკონტროლებს სიმპტომებს.](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

ფსიქოთერაპია

[კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) ეხმარება პაციენტს ბოდვითი იდეების და ჰალუცინაციების მართვაში, სტრესის მართვასა და სოციალური უნარების გაუმჯობესებაში.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია

[[სოციალური უნარების ტრენინგი, დღის ცენტრის პროგრამა, ოჯახის განათლება და ჯგუფური თერაპია.](https://www.mentalclinic.ge/services/day-clinic/)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

როდის მიმართოთ ფსიქიატრს?

[[მიმართეთ ფსიქიატრის კონსულტაციაზე, თუ შეამჩნიეთ: უცნაური რწმენები, ხმების გაგონება, აზროვნების დეზორგანიზაცია, სოციალური იზოლაცია ან პარანოიდული აზროვნება.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)](https://www.mentalclinic.ge/health/paranoia/)

[GSMRC-ში მიიღებთ პროფესიონალურ დიაგნოსტიკას და ინდივიდუალურ მკურნალობის გეგმას.](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

იხილეთ ასევე

[[[[ფსიქოზი · პარანოია · დეპრესია · ბიპოლარული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/psychosis/)](https://www.mentalclinic.ge/health/paranoia/)](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)](https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/)

[სერვისები: ფსიქიატრის კონსულტაცია · დღის ცენტრი · ფსიქოდიაგნოსტიკა](https://www.mentalclinic.ge/services/psychodiagnostics/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/faq/)

### წყაროები

1. Marconi A, Di Forti M, Lewis CM, Murray RM, Vassos E. Meta-analysis of the Association Between the Level of Cannabis Use and Risk of Psychosis. Schizophr Bull. 2016;42(5):1262–1269. [doi:10.1093/schbul/sbw003](https://doi.org/10.1093/schbul/sbw003)

## შფოთვითი აშლილობა — სიმპტომები, მიზეზები და თანამედროვე მკურნალობა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

შფოთვითი აშლილობა ფსიქიკურ მდგომარეობათა ჯგუფია, რომელიც ხასიათდება მუდმივი, ინტენსიური შეშფოთებით — რეალური საფრთხის არაპროპორციულით; ჯანმო-ს მონაცემებით, ის მოსახლეობის დაახლოებით 4%-ს აწუხებს. ძირითადი ფორმებია გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა, სოციალური შფოთვა, პანიკური აშლილობა და სპეციფიკური ფობიები. შფოთვითი აშლილობა ეფექტურად მკურნალობადია მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომებით — ოქროს სტანდარტი კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპიაა (CBT).

შფოთვა ადამიანის ბუნებრივი ემოციური რეაქციაა საფრთხის ან გაურკვევლობის მიმართ. თუმცა, როდესაც შფოთვა ხდება გადაჭარბებული, ხანგრძლივი და ყოველდღიურ ცხოვრებას მნიშვნელოვნად უშლის ხელს, საუბარია შფოთვით აშლილობაზე — ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ფსიქიკურ მდგომარეობაზე მსოფლიოში.

მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, შფოთვითი აშლილობა მოსახლეობის დაახლოებით 4%-ს აწუხებს, ხოლო სტრესულ პერიოდებში ეს მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად იზრდება. [1]

რა არის შფოთვითი აშლილობა?

შფოთვითი აშლილობა ფსიქიკურ მდგომარეობათა ჯგუფია, რომელიც ხასიათდება მუდმივი, ინტენსიური შეშფოთებით, რომელიც არაპროპორციულია რეალური საფრთხის მიმართ. ეს არ არის უბრალო ნერვიულობა — შფოთვითი აშლილობა კლინიკური მდგომარეობაა, რომელიც საჭიროებს პროფესიონალურ მკურნალობას.

შფოთვითი აშლილობის ტიპები

შფოთვითი აშლილობის რამდენიმე ძირითადი ფორმა არსებობს:

გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა (GAD) — ხასიათდება მუდმივი, გადაჭარბებული შეშფოთებით სხვადასხვა საკითხის მიმართ. ადამიანი ვერ აკონტროლებს შეშფოთებას და ეს გრძელდება მინიმუმ 6 თვის განმავლობაში. [2]

სოციალური შფოთვითი აშლილობა — ინტენსიური შიში სოციალური სიტუაციების მიმართ, სადაც ადამიანი შეიძლება სხვების მიერ შეფასების ობიექტი გახდეს.

[პანიკური აშლილობა — მოულოდნელი, ინტენსიური პანიკური შეტევები ფიზიკური სიმპტომებით.](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

სპეციფიკური ფობიები — გადაჭარბებული შიში კონკრეტული ობიექტის ან სიტუაციის მიმართ (სიმაღლე, დახურული სივრცე, ცხოველები და სხვ.).

შფოთვითი აშლილობის სიმპტომები

შფოთვითი აშლილობა ვლინდება როგორც ფსიქოლოგიური, ისე ფიზიკური სიმპტომებით.

ფსიქოლოგიური სიმპტომები

მუდმივი, კონტროლგარეშე შეშფოთება

მომავლის მიმართ კატასტროფული მოლოდინები

კონცენტრაციის სირთულე

გაღიზიანებულობა და მოუსვენრობა

უარეს შემთხვევაზე მუდმივი ფიქრი

[ძილის დარღვევა — ჩაძინების ან ძილის შენარჩუნების პრობლემა](https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/)

ფიზიკური სიმპტომები

გულისცემის აჩქარება

ოფლიანობა, ტრემორი

კუნთების დაძაბულობა, განსაკუთრებით კისრისა და ზურგის არეში

თავის ტკივილი

საჭმლის მომნელებელი სისტემის პრობლემები (გულისრევა, დიარეა)

სუნთქვის გაძნელება

თავბრუსხვევა

შფოთვის მიზეზები და რისკფაქტორები

შფოთვითი აშლილობა მულტიფაქტორული მდგომარეობაა. მის განვითარებაში რამდენიმე ფაქტორი მონაწილეობს:

ბიოლოგიური ფაქტორები: ნეიროტრანსმიტერების (სეროტონინი, GABA, ნორეპინეფრინი) დისბალანსი, გენეტიკური მიდრეკილება. თუ ოჯახში არის შფოთვითი აშლილობის ისტორია, რისკი იზრდება.

ფსიქოლოგიური ფაქტორები: ბავშვობის ტრავმული გამოცდილება, სტრესული ცხოვრებისეული მოვლენები, პერფექციონისტური ან კატასტროფიზაციის ტენდენცია აზროვნებაში.

გარემო ფაქტორები: ქრონიკული სტრესი სამსახურში, ფინანსური პრობლემები, ურთიერთობების კონფლიქტები, სოციალური იზოლაცია.

შფოთვითი აშლილობის მკურნალობა

შფოთვითი აშლილობა ეფექტურად მკურნალობადი მდგომარეობაა. GSMRC-ში გამოიყენება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომები:

ფსიქოთერაპია

[კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) — შფოთვის მკურნალობის ოქროს სტანდარტი. თერაპია ეხმარება პაციენტს შფოთვის გამომწვევი უარყოფითი აზროვნების ნიმუშების იდენტიფიცირებასა და შეცვლაში. GSMRC-ის ფსიქოთერაპიული გუნდი მუშაობს CBT-ის ოქმებით. [3]](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ექსპოზიციური თერაპია — განსაკუთრებით ეფექტურია ფობიებისა და სოციალური შფოთვის დროს. პაციენტი თანდათან, უსაფრთხო გარემოში ეჩვევა შფოთვის გამომწვევ სიტუაციებს.

მაინდფულნესზე დაფუძნებული თერაპია — ეხმარება ადამიანს აწმყოში ყოფნაში და შფოთვის ფიზიკური სიმპტომების მართვაში.

მედიკამენტური მკურნალობა

[საჭიროების შემთხვევაში, ფსიქიატრი დანიშნავს მედიკამენტურ თერაპიას:](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

SSRI/SNRI ანტიდეპრესანტები — შფოთვის გრძელვადიანი მართვისთვის (სერტრალინი, ესციტალოპრამი, ვენლაფაქსინი)

ბუსპირონი — სპეციფიკური ანქსიოლიტიკი, რომელიც არ იწვევს დამოკიდებულებას

ბენზოდიაზეპინები — მხოლოდ მოკლევადიანი, მწვავე შფოთვის შემთხვევებში ექიმის მკაცრი მეთვალყურეობით

მნიშვნელოვანი: მედიკამენტები მხოლოდ ფსიქიატრის დანიშნულებით! თვითმკურნალობა საშიშია.

კომბინირებული მიდგომა

კვლევები აჩვენებს, რომ ფსიქოთერაპიისა და მედიკამენტური მკურნალობის კომბინაცია ყველაზე ეფექტურია საშუალო და მძიმე შფოთვითი აშლილობის დროს.

როდის უნდა მივმართოთ სპეციალისტს?

სპეციალისტის კონსულტაცია აუცილებელია, თუ:

შფოთვა 2 კვირაზე მეტხანს გრძელდება

ვერ ასრულებთ ყოველდღიურ საქმიანობას

ძილი, აპეტიტი ან კონცენტრაცია მნიშვნელოვნად დარღვეულია

იყენებთ ალკოჰოლს ან სხვა ნივთიერებებს შფოთვის „მართვისთვის"

[გაქვთ პანიკური შეტევები](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/)

[თანაარსებობს დეპრესიული სიმპტომები](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

თვითდახმარების სტრატეგიები

პროფესიონალურ მკურნალობასთან ერთად, ეს სტრატეგიები დაგეხმარებათ შფოთვის მართვაში:

რეგულარული ფიზიკური აქტივობა — 30 წუთი, კვირაში 3-5-ჯერ. სიარული, ცურვა ან იოგა ამცირებს კორტიზოლის დონეს

სუნთქვის ტექნიკა 4-7-8: ჩასუნთქეთ 4 წამი, შეაჩერეთ 7 წამი, ამოისუნთქეთ 8 წამი

კოფეინისა და ალკოჰოლის შემცირება — ორივე ამძაფრებს შფოთვის სიმპტომებს

ძილის ჰიგიენა — რეგულარული ძილის განრიგი, ეკრანების გამორთვა ძილის წინ 1 საათით ადრე

სოციალური კავშირების შენარჩუნება — იზოლაცია აძლიერებს შფოთვას

კონსულტაციაზე ჩაწერა

შფოთვითი აშლილობის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის:

[ტელეფონი: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

მისამართი: თოგო გუდავას ქუჩა, თბილისი

[ცენტრი: GSMRC — გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი](https://www.mentalclinic.ge/)

დაკავშირებული თემები: [გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/gad/) · [პანიკური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/health/panic-disorder/) · [ფსიქიატრის კონსულტაცია](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

წყარო: [NIMH — შფოთვითი აშლილობები](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders).

### წყაროები

1. World Health Organization. Anxiety disorders. Geneva: WHO; 2023 (~4% / 301 million). Peer-reviewed basis: GBD 2019 Mental Disorders Collaborators. Global, regional, and national burden of 12 mental disorders in 204 countries and territories, 1990–2019. Lancet Psychiatry. 2022;9(2):137–150. [doi:10.1016/S2215-0366(21)00395-3](https://doi.org/10.1016/S2215-0366(21)00395-3)

2. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

3. Carpenter JK, Andrews LA, Witcraft SM, Powers MB, Smits JAJ, Hofmann SG. Cognitive behavioral therapy for anxiety and related disorders: A meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Depress Anxiety. 2018;35(6):502–514. [doi:10.1002/da.22728](https://doi.org/10.1002/da.22728)

## ძილის დარღვევა

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/insomnia/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-17

უძილობა (ინსომნია) მოიცავს ჩაძინების, ღამის განმავლობაში გამოღვიძების, ძილის ხანგრძლივობის ან ხარისხის პრობლემებს და უარყოფითად აისახება ფიზიკურ და ემოციურ მდგომარეობაზე, ყოველდღიურ ვალდებულებებსა და ცხოვრების ხარისხზე. ის შესაძლოა იყოს პირველადი პრობლემა ან სხვა ფსიქიკური თუ ფიზიკური დაავადების (დეპრესია, შფოთვა) სიმპტომი. პირველი რიგის მკურნალობაა CBT-I (კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია) და ძილის ჰიგიენა; მედიკამენტი ემატება საჭიროებისას.

[ვიდეო: GSMRC - ყველაფერი ძილის შესახებ — დოქტ. გუგა სიხარულიძე](https://www.youtube.com/watch?v=h0clQ3SQnBs)

უძილობა/ინსომნია

რამდენად კარგად ახერხებს ადამიანი დასვენებას და ენერგიის აღდგენას ძილის პროცესში დამოკიდებულია მისი ძილის ხარისხზე.

უძილობა (ინსომნია) არის მდგომარეობა

, რომელიც მოიცავს ჩაძინების, გამოღვიძების, ძილის ხანგრძლივობის ან ხარისხის პრობლემებს. ამ დროს ადამიანი ვერ იძინებს, იღვიძებს ღამის განმავლობაში ან ძალიან ადრე და ვეღარ იძინებს.

ინსომნია უარყოფითად ისახება ადამიანის ფიზიკურ და ემოციურ მდგომარეობაზე, ყოველდღიური ვალდებულებების შესრულებასა და ცხოვრების ხარისხზე. თან ახლავს დაღლილობა და კონცენტრაციის სირთულეები დღის განმავლობაში.

შესაძლებელია უძილობა იყოს პირველადი პრობლემა ან გამოვლინდეს როგორც სხვადასხვა ფსიქიკური თუ ფიზიკური დაავადების ერთ-ერთი სიმპტომი. მაგალითად დეპრესიის, შფოთის, ბიპოლარული აშლილობის, დემენციის...

ინსომნია შესაძლებელია იყოს ქრონიკული ან შედარებით ხანმოკლე. სტრესული ფონისას, ფსიქოემოციური ტრავმისას, ფრენის და დროის სარტყლის ცვლილებისას შესაძლებელია გამოვლინდეს, როგორც დროებითი, გარდამავალი ფენომენი.

მოზრდილი მოსახლეობის დაახლოებით 30% აღნიშნავს ძილის პრობლემებს, ხოლო 10%-ს აწუხებს ქრონიკული უძილობა.

ისომნიის ნიშნებია:

ჩაძინების სირთულე

ღამით გამოღვიძებები

გამთენიისას გამოღვიძება

დღის განმავლობაში ძილიანობა

დაძაბულობა, დეპრესიული გუნება-განწყობა და შფოთვა

ყურადღების კონცენტრაციის სირთულე

მეხსიერების დაქვეითება

მექანიკური შეცდომები, გულმავიწყობა

მუდმივი ღელვა ძილზე

ძილის დარღვევის ტიპები

[ჩაძინების სირთულე (ინიციალური ინსომნია) — საწოლში 30 წუთზე მეტი დრო სჭირდება ჩაძინებას. ხშირად დაკავშირებულია შფოთვასთან და ჰიპერაქტიურ აზროვნებასთან.](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

ძილის ფრაგმენტაცია (საშუალო ინსომნია) — ღამით რამდენჯერმე გაღვიძება და ხელახლა ჩაძინების სირთულე.

[ადრეული გაღვიძება (ტერმინალური ინსომნია) — დილის 3-5 საათზე გაღვიძება ხელახლა ჩაძინების შეუძლებლობით. ხშირად დეპრესიის სიმპტომია.](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

არააღმდგენი ძილი — საკმარისი ხანგრძლივობის მიუხედავად, ადამიანი გაღვიძებისას დაღლილია.

როგორ განისაზღვრება ძილის ხარისხი?

ძილის ხარისხი განისაზღვრება შემდეგი კრიტერიუმებით:

ძილის ხანგრძლივობა

მოზრდილებისთვის საჭიროა საშუალოდ 7-9 საათი ძილი. ხანმოკლე ან ხანგრძლივი ძილი ორივე საჭიროებს სპეციალისტის ჩართვას.

ძილის სიღრმე

ფიზიოლოგიური ღამის ძილი 90 წუთიანი ციკლებით მიმდინარეობს. ციკლი 2 ძირითადი ფასისგან შედგება: NREM-თვალების სწრაფი მოძრაობის გარეშე ფაზა, REM-თვალების სწრაფი მოძრაობით. ღრმა ძილის ანუ REM ფაზის ნაკლებობა იწვევს ზედაპირულ, უხარისხო ძილს.

ძილის უწყვეტობა

რეგულარულად გამოღვიძება დაკავშირებულია ქრონიკულ სტრესთან და ძილის ხარისხის დაქვეითებასთან

ჩაძინება და გამოღვიძება

ჩაძინების გახანგრძლივება ან დილას გამოუძინებლობის დაღლილობის შეგრძნება შესაძლოა მიანიშნებდეს ძილის ხარისხის დარღვევაზე

გამოძინებულობის ხარისხი

ძილმა საჭიროა უზრუნველყოს დასვენება, ენერგიის აღდგენა და პროდუქტიულობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში საჭიროა მიზეზის მოძიება

რატომ არის ძილის ხარისხი მნიშვნელოვანი?

კარგი ხარისხის ძილი აუცილებელია:

მეხსიერების და კონცენტრაციის გაუმჯობესებისთვის.

იმუნური სისტემის გაძლიერებისთვის.

ემოციური რეგულაციისთვის: ძილის უკმარისობა ხშირად იწვევს შფოთვას და გაღიზიანებას.

მეტაბოლიზმის და სხეულის წონის კონტროლისთვის

ხანგრძლივი ინსომნიის გამომწვევი ხშირი მიზეზები:

ყოველდღიური სტრესული ფონი

ემოციურად მატრავმირებელი მოვლენა

ფრენა, დროის სარტყლის ცვლილება

არასწორი ძილის რეჟიმი

ძილის წინ ჭარბი კვება

მენტალური ჯანრმთელობის მდგომარეობები

შფოთვა, დეპრესია,მანია,ფსიქოზი,ფობიები,მარიხუანას თუ სხვა ნარკოტიკული საშუალებების აღკვეთა...

[დეპრესია — პაციენტების 75%-ს აწუხებს ძილის პრობლემა](https://www.mentalclinic.ge/health/depression/)

[შფოთვითი აშლილობა — ჰიპერვიგილანტობა ხელს უშლის ჩაძინებას](https://www.mentalclinic.ge/health/anxiety/)

[PTSD — კოშმარები და ღამის გაღვიძება](https://www.mentalclinic.ge/health/ptsd/)

[ბიპოლარული აშლილობა — მანიაკალური ეპიზოდის დროს ძილის მოთხოვნილება მკვეთრად მცირდება](https://www.mentalclinic.ge/health/bipolar-disorder/)

ფიზიკური ჯანმრთელობის პრობლემები

დემენცია

სამკურნალო მედიკამენტები

ძილის აპნოე

კოფეინი, ნიკოტინი

რისკ ფაქტორები

ფსიქიკური ან ფიზიკური ჯანმრთელობის პრობლემები

არარეგულარული გრაფიკი

სტრესული ფონი, ფსიქოტრავმა

მენსტრუალი ციკლისას ჰორმონალური ცვლილებები ან მენოპაუზა

ასაკი 60 წელს ზემოთ- ძილის პატერნის ცვლილება

მეტაბოლური დარღვევები

გართულებები

ყოველდღიური ფუნქციონირების გაუარესება

რეაქციების შენელება, მაგალითად პასუხის გაცემისას, მანქანის მართვისას

გაზრდილი რისკი კარდიოვასკულარული, ენდოკრინული, ფსიქიკური თუ სხვა დაავადებების

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

თუ უძილობა გაფერხებთ ყოველდღიურ ცხოვრებაში იხილეთ სპეციალისტი. თქვენი ექიმი თქვენთან საუბრისა და საჭირო დიაგნოსტიკური კვლევების საფუძველზე დაადგენს უძილობის გამომწვევ მიზეზს და შეადგენს მკურნალობის გეგმას.

ძილის პრობლემა 3 კვირაზე მეტხანს გრძელდება

იყენებთ საძილე პრეპარატებს ექიმის დანიშნულების გარეშე

მკურნალობას საჭიროებს ნებისმიერი გენეზის ინსომნია.

როგორ ვმკურნალობთ ინსომნიას?

პირველ რიგში სპეციალისტი ახდენს ინსომნიის გამომწვევი მიზეზის დადგენას, რის მიხედვითაც მკურნალობა შესაძლოა რადიკალურად განსხვავდებოდეს. ხშირად საჭიროა უძილობის გამომწვევი მიზეზის მოგვარება, ეს იქნება ფიზიკური თუ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემა თუ ფსიქოემოციური სტრესი. მკურნალობა ხდება

კოგნიტიურ-ქცევითი თერაპიითა (CBT) და მედიკამენტებით, ან მათი კომბინაციით.

[მედიკამენტური თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

[როდესაც CBT-I არასაკმარისია, ფსიქიატრი შეიძლება დანიშნოს:](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

მელატონინის აგონისტები

ორექსინის რეცეპტორის ანტაგონისტები

დაბალი დოზის ანტიდეპრესანტები — ტრაზოდონი, მირტაზაპინი

მნიშვნელოვანი: საძილე პრეპარატების ხანგრძლივი გამოყენება რეკომენდებული არ არის. ყველა მედიკამენტი მხოლოდ ფსიქიატრის დანიშნულებით!

[კოგნიტიურ-ქცევითი თერაპია (CBT)](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ეხმარება ადამიანს შეცვალოს ძილთან დაკავშირებული ქცევები და ფიქრები, ჩამოაყალიბოს ძილის ჰიგიენა. შეამციროს და შეწყვიტოს ნეგატიური აზრების მოზღვავება, რაც ხელს უშლის ძილს.

CBT-I (კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია ინსომნიისთვის)

[CBT-I არის უძილობის მკურნალობის პირველი ხაზი. GSMRC-ის ფსიქოთერაპევტები იყენებენ:](https://www.mentalclinic.ge/services/psychotherapy/)

ძილის შეზღუდვის თერაპია — საწოლში გატარებული დრო ემთხვევა ფაქტობრივ ძილის დროს

სტიმულის კონტროლი — საწოლი მხოლოდ ძილისთვის

კოგნიტური რესტრუქტურიზაცია — ძილის შესახებ უარყოფითი დამოკიდებულებების შეცვლა

რელაქსაციის ტექნიკები — პროგრესული კუნთების რელაქსაცია, მაინდფულნესი

ძილის ხარისხის გაუმჯობესების გზები

ძილის ჰიგიენა ,

მოიცავს შემდეგ ქცევით ღონისძიებებს:

გარემო

კომფორტი, სიბნელე,

სიგრილე,

სიჩუმე.

საძილე გარემო: ბნელი, მშვიდი, გრილი ოთახი (18-20°C)

ეკრანების გამორთვა: ლურჯი შუქი 1 საათით ადრე

ერთსა და იმავე დროს გაღვიძება და დაძინება

უძილობისას საწოლიდან ადგომა

კვების მართვა

მოერიდეთ კოფეინსა და ნახშირწყლებს ძილის წინ

კოფეინი: ბოლო ფინჯანი არაუგვიანეს 14:00 საათისა

კვებიდან დაძინებამდე საჭიროა გავიდეს 2-3საათი მაინც

ფიზიკური აქტივობა

რეგულარული ფიზიკური აქტივობა ხელს უწყობს ღრმა ძილის ფაზის გაუმჯობესებას. მოერიდეთ ვარჯიშს დაძინებამდე.

ვარჯიში: რეგულარული, მაგრამ არა ძილის წინ 3 საათით ადრე

მენტალური რელაქსაცია

მედიტაცია, სუნთქვითი ტექნიკები, დამამშვიდებელი მუსიკა, ხმა.

იხილეთ ასევე

[→ ინსომნიის მკურნალობა ფსიქიატრთან](https://www.mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/)

[→ ძილის ჰიგიენა და კოგნიტიური თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/cbt/)

წყარო: NHLBI — უძილობა.

## ჰალუცინოგენები

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/health/hallucinogens/
Medically reviewed by გიორგი (გუგა) სიხარულიძე · last updated 2026-08-11

ჰალუცინოგენები — კლასიკური (LSD, ფსილოციბინი, DMT), დისოციაციური (PCP, კეტამინი, DXM) და დელირიანტები — ცვლის აღქმას და იწვევს ფსიქოლოგიურ დამოკიდებულებას. მოხმარებას შესაძლოა მოჰყვეს ჰალუცინაციები, პარანოია, პანიკური შეტევები, დეპერსონალიზაცია და ფსიქოზის პროვოცირება, ფიზიკურად კი — გულისრევა, თავბრუსხვევა და გულისცემის აჩქარება. მკურნალობა მოიცავს ფსიქოთერაპიას (CBT), საჭიროებისამებრ ანტიფსიქოზურ ან ანტიდეპრესანტულ მედიკამენტს, მხარდაჭერის ჯგუფებსა და რეციდივის პრევენციას.

ჰალუცინოგენები

ჰალუცინოგენების ძირითადი ტიპებია:

კლასიკური ჰალუცინოგენები – LSD (ლიზერგინმჟავას დიეთილამიდი), ფსილოციბინი (მაგიური სოკოები), DMT (დიმეთილტრიპტამინი)

დისოციაციური ჰალუცინოგენები – PCP (ფენციკლიდინი), კეტამინი, DXM (დექსტრომეტორფანი)

დელირიანტები – ატროპინი, სკოპოლამინი

თანამედროვე სინთეზური ჰალუცინოგენები უფრო გვიან შეიქმნა. მაგალითად:

MDMA (ექსტაზი) – 1914 წელს შეიქმნა

LSD (ლიზერგინის მჟავის დიეთილამიდი) – 1938 წელს

კეტამინი და PCP – 1950-იან წლებში

მოხიბვლა – ახალი შეგრძნებების, არარეალური სამყაროს აღმოჩენის სურვილი.

რეალობისა და ილუზიის საზღვრების წაშლა – ადამიანი ვერ აცნობიერებს, სად არის რეალობა და სად ჰალუცინაცია.

ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება – როდესაც ადამიანი მუდმივად ეძებს მსგავს გამოცდილებას, რაც რეალური ცხოვრების ინტერესებს ჩრდილავს.

[შესაძლო ფსიქოზი ან დეპერსონალიზაცია – მდგომარეობა, როდესაც ინდივიდს უჭირს გარე სამყაროსთან ადეკვატური კავშირი.](https://www.mentalclinic.ge/projects/depersonalization/)

ჰალუცინოგენების ეფექტს განსაზღვრავს მათი თავის ტვინზე განსხვავებული მოქმედების მექანიზმი.

კლასიკური ჰალუცინოგენები სეროტონინერგულ ნეირონულ კავშირებს. სეროტონინი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს განწყობის, სენსორული აღქმისა და ფიზიოლოგიური პროცესების კონტროლში.

დისოციაციური პრეპარატები ნაწილობრივ თრგუნავენ ნეიროტრანსმიტერ გლუტამატის აქტივობას, რაც გავლენას ახდენს შემეცნებაზე, ემოციებზე და ტკივილის აღქმაზე.

დამოკიდებულების ნიშნები:

დამოკიდებულების ნიშნები გამოვლინდება მინიმუმ 12 თვის განმავლობაში:

ნარკოტიკზე მუდმივი ფიქრი და მისი გამოყენების დაგეგმვა.

მოხმარების მომატებული სიხშირე და მაღალი დოზები.

სოციალური, პროფესიული ან აკადემიური პრობლემები ნივთიერების მოხმარების გამო.

რეგულარული შფოთვა, დეპრესია ან პარანოია ნივთიერების გარეშე ყოფნისას.

ცდილობს შეწყვიტოს, მაგრამ ვერ ახერხებს.

ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური გვერდითი ეფექტების იგნორირება და მოხმარების გაგრძელება.

განსაკუთრებული ინტერესი "სულიერი გამოცდილებების" ან "რეალობის შეცვლის" მიმართ, რომელიც არ შეიძლება მიღწეულ იქნას ჰალუცინოგენების გარეშე.

ყველაზე გავრცელებული კლასიკური ჰალუცინოგენები

LSD

ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ჰალუცინოგენია.

არსებობს აბების, თხევადი ან ქაღალდის პატარა ნაჭრების სახით.

იწვევს ძლიერ ჰალუცინაციებს და აღქმის შეცვლას.

ფსილოციბინი ("ჯადოსნური სოკოები")

მისაღები ფორმებია უმი, გამშრალი ან ჩაიში მოხარშული.

ეფექტები მსგავსია LSD-სთან – იწვევს ჰალუცინაციებს და სენსორულ პათოლოგიებს.

ექსტაზი (MDMA, "მოლი")

სინთეზური პრეპარატია, რომელიც ხელმისაწვდომია ტაბლეტების სახით.

აერთიანებს ჰალუცინოგენურ და სტიმულაციურ ეფექტებს, რაც პოპულარულს ხდის კლუბებში.

DMT

ბუნებრივად არსებული ჰალუცინოგენია, რომელიც ათასწლეულების განმავლობაში გამოიყენებოდა სხვადასხვა რიტუალებში.

შეიძლება მოხმარებული იყოს მოწევით, შესუნთქვით ან სასმელში.

იწვევს ძლიერ ფსიქოაქტიურ ეფექტებს, რომლებიც 30-45 წუთი გრძელდება.

ყველაზე გავრცელებული დისოციაციური ჰალუცინოგენები

PCP (ანგელოზის მტვერი)

სინთეზური ნარკოტიკია, რომელიც ხელმისაწვდომია თხევადი, ფხვნილის ან აბების სახით.

ცვლის ტკივილის აღქმას, იწვევს ეიფორიას, მაგრამ ასევე შეიძლება გამოიწვიოს აგრესია.

კეტამინი

შესაძლებელია არსებობდეს აბების, ფხვნილის ან თხევადი ფორმით.

გამოიყენება როგორც მედიკამენტი, მაგრამ მისი ბოროტად გამოყენება ხშირია.

იწვევს რეალობისგან მოწყვეტას.

დექსტრომეტორფანი (DXM)

ხველისა და გაციების საწინააღმდეგო პრეპარატებში გვხვდება.

მაღალ დოზებში იწვევს ჰალუცინაციებს და ეიფორიას.

ჰალუცინოგენების მოხმარების შესაძლო შედეგები:

ფსიქიკური და ემოციური:

ჰალუცინაციები და პარანოია

გამწვავებული შფოთვა და პანიკური შეტევები

დეპერსონალიზაცია (რეალობისგან მოწყვეტის შეგრძნება)

პოსტ-ჰალუცინოგენური აღქმის დარღვევა (HPPD) – შესაძლოა, ჰალუცინაციები გაგრძელდეს ნივთიერების მიღების შემდეგაც

ფსიქოზური აშლილობების პროვოცირება (განსაკუთრებით მგრძნობიარე ადამიანებში)

ფიზიკური შედეგები:

გულისრევა, თავბრუსხვევა

მაღალი ან დაბალი არტერიული წნევა

გულისცემის აჩქარება

სასიკვდილო დოზის ნაკლებობა, მაგრამ არაპირდაპირი საფრთხეები (სატრანსპორტო შემთხვევები, თვითდაზიანება)

დისოციაციური პრეპარატების ხანგრძლივი გამოყენება ასევე იწვევს:

ამნეზიას (მეხსიერების დაკარგვა)

სუიციდურ აზროვნებას

საუბრის პრობლემებს

შესაძლო რისკფაქტორები:

ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები – შიზოფრენია, ბიპოლარული აშლილობა და PTSD ზრდის ფსიქოზური რეაქციების რისკს.

სოციალური და გარემო ფაქტორები – ჯგუფური ზეწოლა, წვდომა ჰალუცინოგენებზე.

გენეტიკური მიდრეკილება – ნეირობიოლოგიური ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენს ნეიროტრანსმიტერების რეგულაციაზე.

მკურნალობის მეთოდები:

ფსიქოთერაპია

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) – აკვიატებული აზრების და არასწორი აღქმის იდენტიფიცირება.

[მედიკამენტური თერაპია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/)

ანტიფსიქოზური საშუალებები ფსიქოზის ან ჰალუცინაციებით გამოწვეული აგზნებისას.

ანტიდეპრესანტები ან ბენზოდიაზეპინები შფოთვის ან დეპრესიის შესამცირებლად.

[მხარდაჭერის ჯგუფები და რეციდივის პრევენცია](https://www.mentalclinic.ge/treatment-methods/group-therapy/)

ფსიქო-საგანმანათლებლო პროგრამები

უსაფრთხო გარემოს შექმნა და ტრიგერების თავიდან აცილება

რეციდივის პრევენცია

გამკლავება და მხარდაჭერა

დაისახეთ მთავარი მიზანი: არ მოიხმაროთ.

თავი აარიდეთ რისკს: უთხარით საკუთარ თავს, რომ თუნდაც ერთი დოზა ძალიან სახიფათოა, რადგან ერთი ხშირად იწვევს შემდეგს.

დახმარებისთვის მიმართეთ ახლობლებს: აღიარეთ, რომ მხოლოდ ნებისყოფა საკმარისი არ არის გასამარჯვებლად. სთხოვეთ ოჯახის წევრს ან მეგობარს, რომ დაგეხმაროთ მკურნალობის გეგმის შესრულებაში.

იცოდეთ და მოერიდეთ ტრიგერებს: ამოიცანით სიტუაციები ან გრძნობები, რომლებიც მოხმარების სურვილს იწვევს, და შეეცადეთ მათგან თავი შორს დაიჭიროთ.

ექიმთან ვიზიტისთვის მომზადება

რა შეგიძლიათ გააკეთოთ ვიზიტამდე:

ჩაწერეთ ყველა განცდა და ფიქრი: მოინიშნეთ, რა იწვევს მოხმარების სურვილს, სცადეთ თუ არა მისი დაძლევა და როგორ იმოქმედა ჰალუცინოგენების მოხმარებამ თქვენს ცხოვრებაზე.

ჩამოწერეთ პირადი ინფორმაცია: შეიტანეთ ის ძირითადი სტრესორები ან ცხოვრებისეული ცვლილებები, რომლებიც შესაძლოა გავლენას ახდენდეს თქვენს ქცევაზე.

დაასახელეთ ყველა მედიკამენტი: მოიტანეთ ინფორმაცია ყველა წამლის, ვიტამინის, ბალახისა და დანამატის შესახებ, რომელსაც იღებთ, ასევე მათი დოზები.

გაიხსენეთ ჯანმრთელობის სხვა პრობლემები: ჩაწერეთ თქვენი ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები და მათი მკურნალობა.

შეკითხვები ექიმისთვის: მოამზადეთ კითხვების სია, რომ ვიზიტის დრო მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოთ.

წყარო: NIDA — ჰალუცინოგენები.

# FAQ (Georgian)

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/faq/

### რა განსხვავებაა ფსიქიატრსა და ფსიქოლოგს შორის?

ფსიქიატრი არის ექიმი, სამედიცინო განათლებით, სვამს დიაგნოზს და საჭიროების შემთხვევაში ნიშნავს მედიკამენტურ მკურნალობას. ფსიქოლოგი მუშაობს მხოლოდ ფსიქოთერაპიული მეთოდებით და არ ნიშნავს წამლებს.

### ფსიქიკური აშლილობა გენეტიკურია?

გენეტიკა მედიცინაში მეტად მნიშვნელოვანია, თუმცა ის არ არის განაჩენი. გენეტიკურმა განწყობამ არ უნდა შეგვაშინოს, პირიქით უნდა გავითვალისწინოთ მკურნალობის პროცესში და სწორად გამოვიყენოთ მკურნალობის დაგეგმვის პროცესში.

### ფსიქიკური აშლილობა სირცხვილია?

არა. ეს არის ბიოლოგიური და ფსიქოლოგიური პროცესების ერთობლიობა, ისევე როგორც დიაბეტი ან ჰიპერტენზია. სტიგმის მოხსნა წარმატებული მკურნალობის პირველი ნაბიჯია.

### შესაძლებელია თუ არა ფსიქიკური პრობლემის სრული განკურნება?

ტერმინები „მკურნალობა" და „განკურნება" ხშირად აირია. ბევრი მდგომარეობა სრულად იკურნება, ხოლო ქრონიკული პროცესების დროს თანამედროვე მართვა საშუალებას გვაძლევს მივაღწიოთ მდგრად რემიზიას.

### არის თუ არა კონფიდენციალურობა დაცული?

დიახ, პაციენტის შესახებ ნებისმიერი ინფორმაცია წარმოადგენს სამედიცინო საიდუმლოებას. ინფორმაციის გაცემა მესამე პირზე ხდება მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ უკიდურეს შემთხვევებში ან თავად პაციენტის წერილობითი თანხმობით.

### „დიაგნოზი იარლიყია, რომელიც მთელი ცხოვრება დამრჩება?"

არა. დიაგნოზი მედიცინაში არის არა „იარლიყი", არამედ სამუშაო ინსტრუმენტი, რომელიც ექიმს ეხმარება მკურნალობის სწორი ტაქტიკის შერჩევაში. ბევრი ფსიქიკური მდგომარეობა ტრანზიტორულია (დროებითი) და ადეკვატური მკურნალობის შემდეგ დიაგნოზი კარგავს აქტუალობას.

### იწვევს თუ არა ანტიდეპრესანტები დამოკიდებულებას?

თანამედროვე ანტიდეპრესანტები (SSRI, SNRI) არ იწვევენ ნარკოტიკულ დამოკიდებულებას. მათი მოხსნა ხდება ეტაპობრივად, ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ.

### შემიძლია თუ არა ალკოჰოლის მიღება მკურნალობის დროს?

მკურნალობის პროცესში ალკოჰოლის მიღება არ არის რეკომენდებული, რადგან მან შეიძლება გააძლიეროს გვერდითი მოვლენები ან შეამციროს მედიკამენტის ეფექტურობა.

### მოვიმატებ თუ არა წონაში წამლების მიღებისას?

ზოგიერთმა პრეპარატმა შესაძლოა იმოქმედოს მადაზე, თუმცა თანამედროვე მედიცინაში არსებობს მრავალი ალტერნატივა, რომლებიც მეტაბოლიზმზე გავლენას არ ახდენს. ექიმი ყოველთვის ინდივიდუალურად არჩევს წამალს.

### სამუდამოდ მომიწევს წამლების სმა?

არა. მკურნალობის კურსი ინდივიდუალურია. ბევრ შემთხვევაში, მდგომარეობის დასტაბილურების შემდეგ, მედიკამენტების მიღება ეტაპობრივად წყდება.

### ცვლის თუ არა წამალი პიროვნებას?

არა. მედიკამენტები მოქმედებს სიმპტომებზე (შფოთვაზე, უძილობაზე, აპათიაზე) და არა თქვენს პიროვნულ ღირებულებებზე. მკურნალობის მიზანია დაგაბრუნოთ თქვენს ბუნებრივ მდგომარეობაში.

### რა მედიკამენტებით ხდება თქვენს ცენტრში მკურნალობა?

ჩვენს ცენტრში მკურნალობა ხდება უმაღლესი საერთაშორისო სტანდარტებით. მინიმალურად გამოიყენება ისეთი მედიკამენტები (მაგ. ბენზოდიაზეპინები), რომლებიც იწვევენ დამოკიდებულებას.

### რამდენ ხანში იწყებს მოქმედებას ანტიდეპრესანტი?

ანტიდეპრესანტის სრული ეფექტის გამოვლენას სჭირდება 2-4 კვირა, ზოგჯერ 6-8 კვირაც. პირველ კვირებში შეიძლება გაუმჯობესდეს ძილი და მადა, ხოლო გუნება-განწყობის გაუმჯობესება მოგვიანებით მოხდება.

### რა გვერდითი მოვლენები აქვს ანტიდეპრესანტებს?

პირველი 1-2 კვირის განმავლობაში შეიძლება გამოვლინდეს: გულისრევა, თავის ტკივილი, უძილობა ან ძილიანობა, მადის ცვლილება. ეს მოვლენები ჩვეულებრივ თავისით გადის.

### შეიძლება თუ არა ანტიდეპრესანტის დამოუკიდებლად შეწყვეტა?

არა, კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული. უეცარმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს: თავბრუსხვევა, გრიპისმაგვარი სიმპტომები, უძილობა, შფოთვა და დეპრესიის დაბრუნება. მიღების შეწყვეტა უნდა მოხდეს ექიმის მეთვალყურეობით.

### რა არის ფსიქოთერაპია?

ფსიქოთერაპია მუშაობს ფსიქოლოგიურ და ქცევით დონეზე. მისი სამიზნეა აზროვნების პატერნები, ემოციური რეაქციები და ქცევითი ჩვევები. თერაპია პაციენტს აძლევს ინსტრუმენტებს, რათა მან თავად შეძლოს სტრესთან გამკლავება.

### ფსიქოთერაპია თუ მედიკამენტური მკურნალობა?

წამალი მკურნალობს ორგანოს (ტვინს), ხოლო ფსიქოთერაპია მკურნალობს პიროვნებას. ჩვენი მიზანია, არა მხოლოდ სიმპტომი მოვხსნათ, არამედ პაციენტს ცხოვრების ხარისხი დავუბრუნოთ.

### რამდენი ხანი გრძელდება ფსიქოთერაპიის კურსი?

ეს დამოკიდებულია პრობლემის სირთულეზე. მოკლევადიანი თერაპია (მაგ. კოგნიტურ-ბიჰევიორული) ჩვეულებრივ 8-16 სესიას მოიცავს. უფრო ღრმა, პიროვნებაზე ორიენტირებული თერაპია შეიძლება წლებიც გაგრძელდეს.

### ემართებათ თუ არა დეპრესია „ძლიერ" ადამიანებს?

დეპრესია არ არის ნებისყოფის სისუსტე; ეს არის ბიოლოგიური პროცესი, დაკავშირებული ნეირომედიატორების დისბალანსთან. ის შეიძლება დაემართოს ნებისმიერს.

### როგორ გავიგო, დეპრესია მაქვს თუ უბრალოდ ცუდ ხასიათზე ვარ?

ჩვეულებრივი ცუდი განწყობა რამდენიმე დღეში გადის. დეპრესია კი გრძელდება 2 კვირაზე მეტ ხანს და ახასიათებს: მუდმივი დათრგუნულობა, ინტერესის დაკარგვა, ძილის დარღვევა, მადის ცვლილება, ენერგიის დაკარგვა.

### შეიძლება თუ არა დეპრესია თავისით გაიაროს?

მსუბუქი დეპრესიული ეპიზოდი შეიძლება თავისით გაიაროს, მაგრამ ეს სარისკოა. მკურნალობის გარეშე დეპრესია ხშირად ქრონიკული ხდება. პაციენტების 80% სრულად იკურნება პროფესიონალური დახმარებით.

### რა კავშირია უძილობასა და დეპრესიას შორის?

უძილობა და დეპრესია მჭიდროდ არის დაკავშირებული. დეპრესიის მქონე პაციენტების 75%-ს ძილის პრობლემები აქვს. ქრონიკულმა უძილობამ შეიძლება გამოიწვიოს დეპრესია.

### რა არის შფოთვითი აშლილობა?

შფოთვითი აშლილობა ხასიათდება: მუდმივი, გადაჭარბებული წუხილით; ფიზიკური სიმპტომებით; ყოველდღიური ფუნქციონირების დარღვევით. თუ შფოთვა 6 თვეზე მეტ ხანს გრძელდება — მიმართეთ სპეციალისტს.

### რა არის პანიკური შეტევა და საშიშია თუ არა?

პანიკური შეტევა არის შიშის მწვავე ეპიზოდი, რომელიც 10-15 წუთში პიკს აღწევს. მიუხედავად საშინელი შეგრძნებისა, პანიკური შეტევა სიცოცხლისთვის საშიში არ არის და იკურნება.

### ობსესია (აკვიატება) ყოველთვის დაავადებაა?

აკვიატებული აზრები მცირე დოზით ბევრ ადამიანს აქვს. თუმცა, თუ ობსესიები ინტრუზიულია, იწვევს დიდ შფოთვას და გართმევთ დროს, ეს შეიძლება მიუთითებდეს ობსესიურ-კომპულსიურ აშლილობაზე (OCD).

### რა არის ჰიპოქონდრია?

ჰიპოქონდრია არის მდგომარეობა, როდესაც ადამიანს აქვს გადამეტებული შიში იმისა, რომ სჭირს რაიმე მძიმე დაავადება, მიუხედავად ნორმალური კვლევის შედეგებისა.

### რატომ არის საჭირო ზუსტი დიაგნოზი?

ზუსტი დიაგნოზი მკურნალობის ეფექტურობის ფუნდამენტია. მაგალითად, დეპრესიისა და ბიპოლარული აშლილობის დეპრესიული ფაზის მკურნალობა რადიკალურად განსხვავდება.

### ყურადღების დეფიციტი ყოველთვის ADHD-ს ნიშნავს?

არა აუცილებლად. ყურადღების კონცენტრაციის სირთულე შეიძლება ახლდეს დეპრესიას, შფოთვას, ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემებს ან უძილობას. ADHD სპეციფიკური ნეიროგანვითარებითი მდგომარეობაა, რომელსაც კომპლექსური დიაგნოსტიკა სჭირდება.

### როდის უნდა მივმართო ფსიქიატრს?

ფსიქიატრს უნდა მიმართოთ, თუ: 2 კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში გაწუხებთ დათრგუნულობა ან შფოთვა; გაქვთ ძილის მძიმე დარღვევები; განიცდით პანიკურ შეტევებს; ვერ უმკლავდებით ყოველდღიურ საქმიანობას ემოციური მდგომარეობის გამო.

### რა ასაკიდან შეიძლება ბავშვს ფსიქიატრთან წაყვანა?

ნებისმიერ ასაკში, საჭიროების შემთხვევაში. ბავშვთა ფსიქიატრი მუშაობს ჩვილებიდან მოზარდებამდე.

### კონფიდენციალურია თუ არა ფსიქიატრთან ვიზიტი?

დიახ, აბსოლუტურად. სამედიცინო კონფიდენციალობა კანონით არის დაცული. ექიმს არ აქვს უფლება თქვენი თანხმობის გარეშე ვინმეს მისცეს ინფორმაცია.

### როგორ მოქმედებს ძილი ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე?

ძილი არის ტვინის „რესტარტი". მისი ქრონიკული ნაკლებობა პირდაპირ კავშირშია შფოთვის, დეპრესიისა და გაღიზიანებადობის მატებასთან.

### რა არის უხარისხო ძილის მთავარი ნიშანი?

მთავარი ნიშანია დღის განმავლობაში გამოხატული ძილიანობა, დაღლილობის შეგრძნება გაღვიძებისთანავე, ყურადღების გაფანტულობა და გაღიზიანებადობა.

### რამდენი საათი ძილია ნორმა?

ზრდასრული ადამიანისთვის ოპტიმალურია 7-9 საათი უწყვეტი ძილი. თუმცა, მნიშვნელოვანია ინდივიდუალური მოთხოვნილება.

### რატომ მიჩქარდება გული უმიზეზოდ?

გულისცემის უეცარი აჩქარება, რომელსაც თან არ ახლავს ფიზიკური დატვირთვა, ხშირ შემთხვევაში ფსიქოგენური წარმოშობისაა. შფოთვის ან პანიკური შეტევის დროს ადრენალინის მომატება იწვევს ტაქიკარდიას (გულისცემის გახშირებას), რაც თავისთავად საშიში არ არის, თუმცა ძალიან შემაშფოთებელი შეგრძნებაა. მნიშვნელოვანია კარდიოლოგიური მიზეზების გამორიცხვა, რის შემდეგაც ფსიქიატრი დაგეხმარებათ შფოთვის მართვაში.

### გულის ფრიალი და ჰაერის უკმარისობა — რა შეიძლება იყოს მიზეზი?

ამ ორი სიმპტომის ერთობლიობა პანიკური შეტევის კლასიკური გამოვლინებაა. სტრესის პასუხად ორგანიზმი „ბრძოლა ან გაქცევა" რეჟიმში გადადის — გული ჩქარდება, სუნთქვა ზედაპირული ხდება, ჩნდება ჰაერის უკმარისობის შეგრძნება. ეს არის ფუნქციური (არა ორგანული) მდგომარეობა, რომელიც კარგად ემორჩილება მკურნალობას.

### სუნთქვის გაძნელება სტრესის დროს — ნორმალურია?

დიახ, ეს გავრცელებული ფსიქოსომატიკური რეაქციაა. სტრესის დროს ვეგეტატიური ნერვული სისტემა აქტიურდება, რაც სუნთქვის პატერნს ცვლის — სუნთქვა ხდება ზედაპირული და ხშირი (ჰიპერვენტილაცია). ეს თავისთავად იწვევს თავბრუსხვევას, ხელ-ფეხის დაბუჟებას და შფოთვის გაძლიერებას. სუნთქვის სავარჯიშოები და შფოთვის მკურნალობა ეფექტურად აგვარებს პრობლემას.

### გულმკერდის ტკივილი ნერვიულობისას — გულის პრობლემაა თუ სტრესი?

გულმკერდის ტკივილი ერთ-ერთი ყველაზე შემაშფოთებელი სიმპტომია. თუმცა, 40 წლამდე ასაკის ადამიანებში ეს უმეტეს შემთხვევაში სტრესთან არის დაკავშირებული: კუნთების დაჭიმულობა, ჰიპერვენტილაცია ან პანიკური შეტევა. აუცილებელია ჯერ კარდიოლოგიური გამოკვლევა, რის შემდეგაც ფსიქოსომატიკური მიზეზის დადგენა და მკურნალობა შესაძლებელია.

### წნევის მატება ნერვიულობისას — რატომ ხდება და რა ვქნა?

სტრესი და შფოთვა აქტიურებს სიმპათიკურ ნერვულ სისტემას, რაც დროებით ზრდის არტერიულ წნევას. ქრონიკული სტრესის პირობებში ეს პროცესი მუდმივი ხდება და რეალური ჰიპერტენზიის რისკს ზრდის. ფსიქიატრიული მკურნალობა ამ შემთხვევაში არა მხოლოდ შფოთვას ამცირებს, არამედ კარდიოვასკულარულ ჯანმრთელობასაც იცავს.

### ვერ ვიძინებ ღამით — რა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს?

უძილობის უკან ხშირად ფსიქიკური ფაქტორებია: შფოთვა, დეპრესია, პოსტტრავმული სტრესი ან ქრონიკული სტრესი. ტვინი „ვერ გამოირთვება", აზრები ბრუნავს, ადრენალინი არ ეცემა. უძილობა თავისთავად აუარესებს ფსიქიკურ მდგომარეობას — იქმნება მანკიერი წრე. პროფესიონალური მკურნალობა (კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია უძილობისთვის + საჭიროების შემთხვევაში მედიკამენტი) 80-90%-ში ეფექტურია.

### ქრონიკული დაღლილობა — რატომ ვარ მუდმივად დაღლილი?

მუდმივი დაღლილობის შეგრძნება, რომელიც დასვენებით არ გადის, ხშირად ფსიქიკური მდგომარეობის ნიშანია. დეპრესია, ქრონიკული სტრესი და პროფესიული გადაწვა (ბერნაუთი) ამცირებენ ენერგიას ფიზიკურ დონეზე. მნიშვნელოვანია ფარისებრი ჯირკვლის, სისხლის ანალიზის და სხვა ორგანული მიზეზების გამორიცხვა, რის შემდეგაც ფსიქიატრიული შეფასება სწორ დიაგნოზს და მკურნალობას მისცემს.

### ღამით ვიღვიძებ და ვეღარ ვიძინებ — რა ვქნა?

ღამის გაღვიძება (განსაკუთრებით 3-4 საათზე) და ხელახლა დაძინების შეუძლებლობა დეპრესიისა და შფოთვის ხშირი სიმპტომია. კორტიზოლის (სტრეს-ჰორმონის) დარღვეული ციკლი იწვევს ადრეულ გაღვიძებას. თვითმკურნალობა (საძილე საშუალებები აფთიაქიდან) პრობლემას ვერ მოაგვარებს — საჭიროა მიზეზის მკურნალობა.

### ძილში შეშინება და გაღვიძება — რატომ ხდება?

ძილში უეცარი გაღვიძება შიშის შეგრძნებით, ღამის კოშმარები ან ღამის პანიკური შეტევები ხშირად პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის (PTSD) ან გენერალიზებული შფოთვის სიმპტომებია. ტვინი ძილის დროსაც „ფხიზლობს" საფრთხეების მოლოდინში. EMDR თერაპია და სპეციფიკური მედიკამენტები ეფექტურად ამცირებენ ამ სიმპტომებს.

### კუჭის ტკივილი ნერვიულობისას — შეიძლება სტრესით იყოს გამოწვეული?

აბსოლუტურად. კუჭ-ნაწლავის ტრაქტს „მეორე ტვინს" უწოდებენ — მას აქვს საკუთარი ნერვული სისტემა, რომელიც უშუალოდ რეაგირებს სტრესზე. ნერვიულობა ზრდის მარილმჟავის გამოყოფას, იწვევს კუჭის სპაზმებს, გულისრევას. ქრონიკულმა სტრესმა შეიძლება გამოიწვიოს გასტრიტი ან გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი.

### გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი და სტრესი — რა კავშირია?

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი (IBS) პაციენტების 60-70%-ს თანმხლები შფოთვითი ან დეპრესიული აშლილობა აქვს. სტრესი აქტიურებს ნაწლავის მოტორიკას, იწვევს შებერილობას, ტკივილს და დიარეას/ყაბზობას. ფსიქიატრიული მკურნალობა (ანტიდეპრესანტები დაბალ დოზებში + კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია) ეფექტურად ამცირებს როგორც ნაწლავის, ისე ფსიქიკურ სიმპტომებს.

### გულისრევა შფოთვის დროს — ნორმალურია?

დიახ, გულისრევა შფოთვის ძალიან გავრცელებული ფიზიკური გამოვლინებაა. სტრესი აქტიურებს ვაგუსის ნერვს, რომელიც კუჭის ფუნქციას მართავს. შედეგად ჩნდება გულისრევა, მადის დაკარგვა, „კუჭის შეკვრის" შეგრძნება. ეს სიმპტომი ქრება შფოთვის სათანადო მკურნალობის შემდეგ.

### თავის ტკივილი სტრესის გამო — როგორ განვასხვავო შაკიკისგან?

დაძაბვის ტიპის თავის ტკივილი (tension headache) ყველაზე გავრცელებული ფორმაა და პირდაპირ კავშირშია სტრესთან. ის ხასიათდება ორმხრივი, მჭიმავი ტკივილით, „სალტისმაგვარი" შეგრძნებით. შაკიკი კი ჩვეულებრივ ცალმხრივია, პულსირებადი, თან ახლავს გულისრევა და სინათლის აუტანლობა. ქრონიკული სტრესის მკურნალობა მნიშვნელოვნად ამცირებს თავის ტკივილის სიხშირეს.

### თავბრუსხვევა და სისუსტე — რა კავშირი აქვს შფოთვასთან?

შფოთვა იწვევს ჰიპერვენტილაციას (ზედმეტად ხშირ სუნთქვას), რაც სისხლში CO₂-ის დონეს ამცირებს. შედეგად ჩნდება თავბრუსხვევა, სისუსტე, „ნისლიანი" შეგრძნება. ეს სიმპტომები თავისთავად ზრდის შფოთვას — ადამიანს ეშინია, რომ „გონებას კარგავს". მნიშვნელოვანია ვესტიბულარული და ნევროლოგიური მიზეზების გამორიცხვა, რის შემდეგაც შფოთვის მკურნალობა სიმპტომებს მოხსნის.

### ხელ-ფეხის დაბუჟება და კანკალი — რატომ ხდება სტრესის დროს?

ეს პარესთეზია (დაბუჟების შეგრძნება) და ტრემორი (კანკალი) სტრესის დროს ხშირი ფიზიკური პასუხია. ჰიპერვენტილაციის შედეგად სისხლში კალციუმის იონების ბალანსი იცვლება, რაც კიდურების დაბუჟებას იწვევს. ადრენალინის მომატება კი კანკალს. ეს სიმპტომები სრულიად უვნებელია, თუმცა პირველად ნევროლოგიური კონსულტაცია რეკომენდებულია.

### ჭარბი ოფლიანობა სტრესის დროს — ეს ნორმალურია?

სტრესული ოფლიანობა (განსხვავებით თერმული ოფლიანობისგან) ძირითადად ხელისგულებს, ფეხისგულებს და იღლიებს ეხება. ეს სიმპათიკური ნერვული სისტემის აქტივაციის ნორმალური შედეგია. თუმცა, თუ ოფლიანობა ყოველდღიური პრობლემაა და სოციალურ ფუნქციონირებას უშლის ხელს, შესაძლოა სოციალური შფოთვა ან გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა იყოს მიზეზი.

### კისრისა და ბეჭის ტკივილი სტრესისგან — შეიძლება ფსიქოსომატიკური იყოს?

დიახ, ეს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფსიქოსომატიკური სიმპტომია. ქრონიკული სტრესი იწვევს ტრაპეციული კუნთებისა და კისრის კუნთების მუდმივ დაჭიმულობას, რაც ტკივილს, სიმძიმეს და მოძრაობის შეზღუდვას იწვევს. მასაჟი და ტკივილგამაყუჩებელი დროებით ხსნის პრობლემას, მაგრამ მიზეზის — სტრესის — მკურნალობის გარეშე ტკივილი ბრუნდება.

### მუდმივი „გუნდა ყელში" — რა არის ეს შეგრძნება?

ეს მდგომარეობა სამედიცინო ლიტერატურაში „გლობუს ფარინგეუსის" სახელითაა ცნობილი — ყელში რაღაცის „გაჩერების" შეგრძნება, რომელიც ყლაპვას არ უშლის ხელს. პაციენტების 96%-ში ორგანული მიზეზი არ დგინდება. ეს სიმპტომი მჭიდროდ უკავშირდება შფოთვას, დეპრესიას და სტრესს. შფოთვის მკურნალობა, როგორც წესი, ამ შეგრძნებასაც აქრობს.

### ვერ ვიკონცენტრირებ და მეხსიერება გამიუარესდა — ეს ნორმალურია?

კონცენტრაციისა და მეხსიერების პრობლემები ხშირად ფსიქიკური მდგომარეობების სიმპტომია, არა „ასაკთან დაკავშირებული" პროცესი. დეპრესია, შფოთვა, ქრონიკული უძილობა და ADHD — ყველა ეს მდგომარეობა მნიშვნელოვნად აუარესებს კოგნიტურ ფუნქციებს. სწორი დიაგნოზი და მკურნალობა ამ სიმპტომებს მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს.

### წონაში მომატება ან დაკლება სტრესის დროს — რატომ?

სტრესი ორმხრივად მოქმედებს წონაზე. ქრონიკული სტრესი ზრდის კორტიზოლის დონეს, რაც მადას ზრდის (განსაკუთრებით ტკბილისა და ცხიმიანი საკვებისადმი) და ვისცერალური ცხიმის დაგროვებას უწყობს ხელს. მეორე მხრივ, მწვავე სტრესი და დეპრესია შეიძლება მადის მკვეთრ დაკარგვას და წონის ვარდნას გამოიწვიოს. ორივე შემთხვევაში ფსიქიკური მიზეზის მკურნალობა ნორმალურ წონას აღადგენს.

ვიდეო რესურსები:

# Services (English)

## Art Therapy

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/services/art-therapy/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Art therapy combines art and psychotherapy, using drawing, sculpting, and coloring to help a person express emotions in a socially acceptable way — no artistic talent is required. It suits any age, including children, and is especially effective during crises and for fears, anxiety, depression, and obsessive thoughts. Techniques include drawing, mandala and clay therapy, storytelling through art, and symbolic objects, supporting self-expression and emotional release.

Art therapy, also known as treatment through art, is a modern therapeutic method. Art therapy represents a combination of art and psychotherapy.

It involves using drawing, sculpting, and coloring to understand emotions and express them in a socially acceptable way.

Art therapy is suitable for individuals of any age, including children. This type of therapy is especially effective during times of crisis and for the following difficulties:

Fears, anxiety, depression, behavioral problems, obsessive thoughts and actions, and more.

According to research, within the framework of therapy a person feels a greater sense of control over their life. As a result.

This helps with managing and reducing symptoms of anxiety and depression. It is also important to note that you do not need any special talent, skills, or knowledge in drawing to benefit from art therapy.

Art therapy services include the following areas:

Drawing – the psychologist gives an individual or members of an art therapy group a theme or instruction to create a drawing on a specific topic. Participants then draw, using their own imagination, an image that corresponds to the given instruction.

Afterwards, the meaning and emotional weight of the drawing, as well as the effectiveness of the process, are discussed within the group. This method supports self-expression and the release of emotional tension.

Mandala therapy – group members color mandalas with circular designs. Afterwards, the group discusses any difficulties that arose during the process and the final artwork.

The structure of a mandala is often a symbol of maturity, balance, and selfhood. At the same time, it helps people visually analyze their own state.

Clay therapy – using clay materials, participants create artworks and sculptures through which they express their feelings, fears, or wishes. Working with clay is a way to represent emotions and experiences visually.

It is also therapeutic for people who find it difficult to express their inner experiences in words.

Storytelling through art – participants create a series of images or a single artwork that represents a story, whether real or imagined.

Storytelling through art helps individuals process the story of their personal life. At the same time, it supports them in reinterpreting their life experiences. In addition, it helps improve communication skills.

Creating a symbolic object – participants create an object or symbol that represents a personal struggle, hope, or strength.

This technique helps individuals express their challenges. Moreover, it supports them in exploring new ways of coping.

Creating journals – the individual or group members use various materials to create visual journals. In this way, they gather their own story and reflect on important issues in their present life.

In addition, this technique supports the development of imagination, communication, and attention-concentration skills.

## Child and Adolescent Services

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/services/child-and-adolescent-mental-health/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

GSMRC's child and adolescent service addresses age-related, developmental, and emotional or behavioral difficulties in children and teenagers. Care begins with an assessment — parent and child interviews, observation, and standardized testing — guiding diagnosis (anxiety, depression, ADHD, autism, phobias, OCD) and treatment. Services include CBT, individual psychotherapy, art therapy, speech therapy, neuropsychological assessment, and psychiatric consultation.

Child psychotherapy.

During childhood and adolescence, psychological difficulties can appear in various forms. They are generally divided into three categories:

- Age-related challenges
- Developmental disorders
- Emotional and behavioral problems

Identifying these difficulties begins with an assessment, which is often preceded by an initial consultation and interview with the parents and the child.

## Assessment process

Assessment is essential for choosing the most appropriate therapeutic approach. This process includes:

- Interviews with parents
- observation of the child
- administering standardized tests when needed

The assessment may extend over several sessions so that the psychologist can fully gather all relevant information and formulate conclusions.

## Recommendations and Therapeutic Services

After the initial assessment, the clinical psychologist shares the results with the family and provides recommendations for appropriate services, such as:

- Cognitive Behavioral Therapy (CBT)
- Psychotherapy
- Art therapy
- Speech therapy
- Neuropsychological assessment
- Psychiatric consultation

## How does care work at the Mental Health Research Center?

### 1. Psychological assessment and diagnosis:

- Diagnosis of emotional and behavioral difficulties: anxiety, depression, ADHD, autism spectrum disorder, phobias, and OCD
- A detailed interview with the family and the child
- Age-appropriate testing to assess cognitive and emotional abilities

### 2. Individual Therapy:

- Cognitive Behavioral Therapy (CBT): an effective method for managing anxiety and behavioral difficulties

### 3. Family support:

- PCIT (Parent-Child Interaction Therapy): strengthening the bond between parent and child
- Parent training and psychoeducation: teaching parents how to manage their child’s emotional state

## Why is timely intervention important?

Timely response to psychological difficulties identified in childhood, together with collaboration with a professional, helps prevent complications from the outset and supports the improvement of the child’s mental well-being.

## ADOS 2 (Autism Diagnostic Observation Schedule)

The Autism Diagnostic Observation Schedule is a standardized diagnostic test for Autism Spectrum Disorder (ASD), which

It involves observing the individual’s behavior during play and communication.

The ADOS test is prescribed by a specialist during the initial consultation. The psychiatrist determines the need for additional assessments if, based on the clinical picture, signs characteristic of Autism Spectrum Disorder are present. In such cases, a more in‑depth evaluation is required, which is precisely what the ADOS test provides.

ADOS consists of five different modules. Each of them is made up of structured and semi-structured tasks. The module is selected according to the individual’s age and level of language development. In the ADOS test, the tasks and environment are designed in such a way that, during the assessment, signs characteristic of autism spectrum conditions are revealed as fully as possible, if such signs are present.

The ADOS test evaluates two domains: social affect (communication and social interaction) and restricted interests/stereotyped behaviors. The total score obtained determines how the person’s condition is classified – as autism or as an autism spectrum disorder. It also indicates the degree to which autism‑related features are expressed (mildly expressed, moderately, or markedly).

The ADOS test can be administered from 12 months of age. Please note that a necessary condition for administering the ADOS test is that the child is already able to move independently.

Administering the ADOS test usually takes the clinician about 30–60 minutes. When assessing infants and children, a parent is expected to remain in the room for the entire duration of the procedure. The parent’s primary role is to observe; however, the clinician may ask the parent to interact with the child in specific ways at certain points during the ADOS. Otherwise, it is preferable for the parent not to step out of the role of a passive observer.

Before bringing your child for the ADOS test, you should make sure that your child is not hungry and not sleepy, because at such times children tend to be more irritable, which can sometimes interfere with the ADOS test process.

In the case of adolescents, the ADOS test is conducted only between the clinician and the client.

Today, the ADOS test is the first-line choice for diagnosing autism spectrum conditions and has a relatively high level of reliability.

Although ADOS-2 is considered the “gold standard” for ASD assessment, it is important to understand that it is not the only source of information and is not sufficient on its own to establish an ASD diagnosis. ADOS-2 is one important component of a comprehensive evaluation, which is carried out by a multidisciplinary team. This evaluation includes analysis of the individual’s developmental history, information provided by parents and other key informants, observation of behavior during and beyond the administration of ADOS-2, and the joint clinical judgment of experienced specialists.

It is essential for the child’s condition to be monitored by a physician at 6–12 month intervals and, when needed, for the ADOS test to be repeated in order to assess progress and current developmental dynamics. This is precisely why the ADOS assessment is video-recorded, so that during re-evaluation specialists can use the recording, which makes the results of the work and the changes over time more clearly visible.

During the assessment process, additional parent interview forms are used, which evaluate the parent’s observations and the overall quality of the child’s functioning.

The duration of the assessment depends on the child’s level of engagement and the course of the process (on average 60–90 minutes).

Recording a video of the assessment is necessary so that the evaluator can review it and accurately document objective information.

After the assessment, the test results are expressed in scores, which determine the presence of autism and its severity.

The evaluator provides a conclusion, a score-based ranking, and appropriate recommendations.

The Wechsler test (WISC) is a standardized measure of intelligence used to assess cognitive functions; the purpose of the test is to calculate verbal, non-verbal, and full-scale intelligence quotients. It is used to determine the intelligence quotient both in children and in adults.

## Types of Wechsler intelligence tests:

WAIS (Wechsler Adult Intelligence Scale)

• For adults (16–90 years)

• Current version: WAIS-IV

• Measures verbal comprehension, perceptual and reasoning abilities, working memory, and processing speed.

WISC (Wechsler Intelligence Scale for Children)

• For children (6–16 years)

• Current version: WISC-V

• Intelligence is divided into several domains: verbal, visuospatial reasoning, fluid reasoning, working memory, and processing speed

WPPSI (Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence)

• For young children (2.5–7 years)

• Measures early cognitive development

🧩 Test structure

Wechsler tests include multiple subtests. Some are verbal, while others involve solving puzzles, recognizing patterns, or performing memory exercises. For example:

• Verbal comprehension: vocabulary, similarities, general knowledge

• Perceptual reasoning: block design, matrix reasoning

• Working memory: digit span, arithmetic

• Processing speed: coding, symbol search

📊 Score calculation

• Average IQ = 100

• Standard deviation = 15

• Most people (about 68%) receive scores between 85 and 115

Scores are also divided into different domains (verbal, visual, memory, etc.), which helps identify learning difficulties, developmental level, or neurodiversity (such as ADHD or autism).

🧠 The Wechsler tests can be used to:

• For educational purposes (e.g., special education)

• For clinical diagnosis (e.g., intellectual disability, learning difficulties)

• For employment screening or military evaluations

• For research purposes (psychology, neurology, education)

WAIS – Wechsler Adult Intelligence Scale

WAIS (currently WAIS-IV) is the most widely used intelligence test for older adolescents and adults (ages 16 to 90). The test measures different aspects of intelligence and provides both a Full Scale IQ score and sub-scores for specific cognitive abilities.

📋 Key WAIS-IV indicators

Key indexes:

1. Verbal Comprehension Index (VCI)

o Vocabulary

o Similarities

o General knowledge

2. Perceptual Index (PRI)

o building blocks

o Matrix Analogy

o visual puzzles

3. Working Memory Index (WMI)

o Digit Span

o arithmetic

4. Processing Speed Index (PSI)

o Symbol Search

o Coding

🔍 What does this test measure?

• Verbal comprehension – the ability to understand and use language

• Perceptual reasoning – visual-spatial logic and problem-solving

• Working memory – short-term memory and attention

• Processing speed – the ability to quickly receive information and respond

⏱️ How long does it take?

Administering the full WAIS-IV test takes approximately 60–90 minutes, depending on the individual’s pace of performance and the selected subtests.

📊 Scoring system

• The Full-Scale IQ is obtained by combining four index scores

• Average IQ = 100, standard deviation = 15

• You will also receive separate index scores: VCI, PRI, WMI, and PSI

🧠 Why do adults undergo the WAIS test?

• For educational or professional assessment purposes

• For neuropsychological diagnostics (for example, assessment for traumatic brain injury or dementia)

• to determine disability status

• To assess giftedness or a high IQ

• For the assessment of ADHD or other forms of neurodiversity

What are the Wechsler scales?

They are a series of intelligence tests designed for different age groups. Each scale assesses overall intellectual ability (IQ), as well as specific cognitive functions such as memory, reasoning, language, and the speed of information processing.

WISC (Wechsler Intelligence Scale for Children – Wechsler’s intelligence scale for children)

• Age: 6–16 years

• Current version: WISC-V

• Use: to identify learning difficulties, giftedness, or developmental delays in children

Indexes:

• Verbal comprehension

• Visual-spatial ability

• Fluid reasoning

• Working memory

• Processing speed

What does this test measure:

• Verbal comprehension – the ability to understand and use language

• Perceptual reasoning – visual-spatial logic and problem-solving

• Working memory – short-term memory and attention

• Processing speed – the ability to quickly receive information and respond to it

⏱️ How long does it take?

Administering the full WAIS-IV test takes approximately 60–90 minutes, depending on the individual’s pace of performance and the selected subtests.

📊 Scoring system

• Full IQ is obtained by combining four index scores

• Average IQ = 100, standard deviation = 15

• You are also given separate index scores: VCI, PRI, WMI, and PSI

When is testing carried out with children?

• Identifying learning difficulties

• Assessing the level of development

• Identifying neurodiversity (such as ADHD or autism)

## Day Center

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

The day center (day hospital) is an internationally recognized, highly effective treatment model: the patient attends an intensive therapeutic program during the day and returns home in the evening, without disrupting everyday life. A multidisciplinary team (psychiatrists, clinical psychologists, psychotherapists) provides daily consultations, medication, psychotherapy, psychoeducation, and EMDR. It suits first psychotic episodes, treatment-resistant cases, and addictions.

What is a day center?

A day center (day hospital) is an internationally recognized, highly effective, and comprehensive treatment model that offers patients an intensive therapeutic program in hotel-style, homelike surroundings that are designed to be as close as possible to a family environment.

The patient stays at the center only during the day and returns to their own home environment in the evening.

Within this service, a person has the opportunity to receive an in-depth, comprehensive, and complete course of treatment in a comfortable, structured, and supportive environment, without being cut off from their everyday life and usual pattern of social functioning.

Services offered by the Day Center:

Involvement of a multidisciplinary team: psychiatrists, clinical psychologists, and psychotherapists

Daily consultations with a psychiatrist and psychologist: dynamic monitoring and management of treatment.

[Medication treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Assessment of mental functions and personality, based on international instruments and a clinical interview.

[Psychotherapy: individualized approaches (cognitive-behavioral, eclectic, Gestalt therapy)](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[Group therapy](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/group-therapy/)

[Art therapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/art-therapy/)

[Psychoeducation](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/psychoeducation/)

Educational sessions for family members (only with the patient present)

Extended case conferences: joint specialist meetings and case discussions with the participation of Prof. Guga Sikharulidze

Psycho-social rehabilitation:

[Eye Movement Desensitization and Reprocessing Therapy (EMDR)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/emdr/)

At the day center, you will find:

Our goals

Our goal is not only to treat symptoms and illnesses, but also to take into account a person’s lifestyle, aspirations, goals, and wishes, and to restore their psychological well-being.

The clinic is focused on safe, comfortable treatment that meets the highest international standards. It is also important to note that we almost never use medications that can cause dependence.

Who is the day center service intended for?

The day center service may be needed in the following situations:

A first episode of a psychotic-spectrum condition, or a worsening of an existing psychotic-spectrum condition;

A history of treatment that has been resistant and ineffective;

Fear of medications or perceived “intolerance” to them;

The presence of two or more mental health conditions;

Addictions (alcohol, drugs, marijuana, psychotropic medications);

Gambling addiction.

[Comfortable and safe environment;](https://www.mentalclinic.ge/en/image-gallery/)

Individualized treatment plan

[A team of dedicated professionals https://mentalclinic.ge/about/](https://www.mentalclinic.ge/en/about/)

[Modern approaches and treatment methods https://mentalclinic.ge/treatment-methods/](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/)

[An ideal environment for improving mental health https://mentalclinic.ge/image-gallery/](https://www.mentalclinic.ge/en/image-gallery/)

In our day center’s video, you have the opportunity to learn more about the specific features and advantages of our service.

[https://www.youtube.com/watch?v=a6TvUhDM3iQ](https://www.youtube.com/watch?v=a6TvUhDM3iQ)

https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ

Practical brochures:

See also

[→ Depression symptoms and treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[→ Psychosis treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/)

[→ Bipolar disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

See also

[→ GSMRC — Psychiatric Clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychiatric-clinic-tbilisi/)

## Personality Research

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/services/personality-assessment/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Personality assessment evaluates how a person thinks and relates to the world using validated psychological models. The most recognized is the Five-Factor Model (Big Five) — neuroticism, extraversion, openness, agreeableness, and conscientiousness. GSMRC conducts assessment with the NEO-FFI-III questionnaire, adapted for the Georgian language and culture. Results support personal development, self-understanding, career guidance, relationships, and mental health evaluation.

Personality Assessment: Understanding the Core of Human Behavior

Personality assessment is a broad and vital field that not only allows evaluation of individuals but also helps us better understand how people develop and function across various aspects of life. By applying psychological theories, models, and methods, personality research offers valuable insights into human behavior.

### Key Personality Models

Among the existing models, the most widely recognized is the Five-Factor Model (also known as the Big Five personality traits). Developed through the Five-Factor Theory (FFT) by R.R. McCrae and P.T. Costa (1996), this model evaluates personality based on five core dimensions:

- Neuroticism
- Extraversion
- Openness to Experience
- Agreeableness
- Conscientiousness

### Personality Assessment at Our Center

At our clinic, we exclusively offer personality assessments using the latest, most respected self-administered questionnaire — the NEO-FFI-III. This test is fully adapted and standardized for the Georgian language and cultural context, with certification from PAR, the copyright holder of the questionnaire.

### What Does Personality Assessment Reveal?

Personality assessments provide comprehensive information that can be applied practically across numerous fields:

Professional Sphere:

- Career guidance and selection
- Personnel management
- Hiring the right candidate for the job
- Planning effective team communication

Personal Development:

- Enhancing self-awareness
- Identifying personal strengths and weaknesses
- Discovering potential skills
- Developing strategies for personal growth

Relationships:

- Understanding your partner better
- Preventing conflicts
- Improving communication
- Analyzing family dynamics

Medical Field:

- Assessing mental health
- Diagnosing psychological disorders
- Choosing therapeutic approaches
- Predicting patient behavior

Education:

- Individualized approaches for students
- Selecting learning strategies
- Evaluating educational potential
- Optimizing the learning process

Social Management:

- Predicting social behavior
- Understanding societal trends
- Planning social policies
- Studying group dynamics

### Application of Personality Questionnaires Across Fields

Education: Using personality research in educational settings, especially with children and adolescents

Therapy: Assessing personality during individual and group therapy sessions

Clinical Psychology: Diagnosing and treating psychological disorders

Professional Psychology: Studying people in work environments, including leadership, teamwork, and motivation

## Psychiatrist Consultation

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

A psychiatric consultation is a professional meeting with a psychiatrist to assess, diagnose, and treat mental health conditions. It involves history-taking, discussion of symptoms such as anxiety, depression, or insomnia, diagnosis using standardized criteria (DSM-5), and a treatment plan that may include medication, a psychotherapy referral, or lifestyle changes. See a psychiatrist for persistent anxiety, depression, panic attacks, or a worsening condition.

What to Expect and How It Helps

A psychiatric consultation is a professional meeting with a psychiatrist aimed at assessing, diagnosing, and treating mental health conditions.

What Happens During a Psychiatric Consultation?

History Taking: The psychiatrist gathers detailed information about your psychological and physical symptoms, stressful life events, and family mental health history.

Symptom Discussion: You’ll discuss symptoms such as anxiety, depression, insomnia, concentration difficulties, suicidal thoughts, or self-harm.

Physical Health Check: Sometimes a physical exam or medical history is taken to rule out other causes.

Diagnosis: Using standardized criteria (like DSM-5), the psychiatrist evaluates your condition.

Treatment Planning: This may include medication, psychotherapy referral, lifestyle changes, or, in severe cases, inpatient care.

When to See a Psychiatrist?

Persistent anxiety or depression

Suicidal thoughts

Sleep or eating disorders

Panic attacks or severe symptoms

Behavior or thoughts interfering with daily life

Worsening of a previously diagnosed condition

How to Prepare for Your Visit?

Write down your symptoms and their duration

List current medications

Be open and honest during the consultation

Benefits of Psychiatric Consultation

Accurate diagnosis

Personalized treatment plan

Improved mental health and quality of life

If you or a loved one struggles with mental health issues, consulting a psychiatrist is a vital first step toward recovery.

იხილეთ ასევე

[→ დეპრესიის სიმპტომები და მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[→ გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/en/health/gad/)

[→ ბიპოლარული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

## Psychological Assessment

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Psychodiagnostics provides an accurate assessment of a person's cognitive, emotional, and behavioral functioning using validated tools. It clarifies difficulties such as anxiety and mood disorders and guides a personalized treatment plan. The process includes an initial assessment, a structured clinical interview, standardized testing (memory, attention, and instruments for depression, anxiety, and OCD severity), and a final assessment of treatment effectiveness.

## Psychodiagnostics

Psychodiagnostics aims to provide an accurate assessment and understanding of various psychological conditions. Our team of experienced specialists uses scientifically validated tools and methods to evaluate cognitive, emotional, and behavioral functioning. The assessment offers important information about mental health difficulties such as anxiety, mood disorders, and other types of disorders. The psychodiagnostic service is tailored to each person’s individual needs and supports the development and guidance of a personalized treatment plan, which ultimately helps ensure the effectiveness of care.

## Psychodiagnostics includes the following methods:

### Initial assessment:

At this stage, information is gathered about the individual’s characteristics and difficulties. It may include an interview with the individual and with members of their family.

### Clinical interview:

A structured or semi-structured conversation between a clinician and an individual, aimed at assessing mental health, gathering personal history, exploring symptoms, and understanding the context of the difficulties. During this process, the discussion may also address family history, traumatic experiences, life events, and other contributing or complicating factors.

### Psychological assessment:

Standardized tests are often used to assess cognitive abilities, emotional functioning, personality traits, and specific mental health concerns. The tests used at the center include exercises for memory, thinking, intelligence, and attention and concentration, as well as instruments for evaluating general mental health (PHQ), the severity of obsessive-compulsive disorder, depression, anxiety, and other psychological difficulties.

### Final assessment:

The final stage of the psychodiagnostic process is the concluding assessment, carried out at the end of treatment to monitor the person’s condition and to evaluate the effectiveness of the treatment provided.

## Psychotherapy

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Psychotherapy is a professional interaction between patient and therapist that helps a person understand, manage, and overcome difficulties and improve their emotional state. The approach fits the individual's needs and may draw on cognitive-behavioral (CBT), psychodynamic, humanistic, group, or family therapy. Its goals are to resolve difficulties, build resilience, and improve quality of life. It may be short- or long-term, resting on trust and confidentiality.

Psychotherapy

Psychotherapy is a method of treating mental health conditions that involves a professional interaction between a patient and a therapist to understand, manage, and improve psychological difficulties. More specifically, the purpose of psychotherapy is to improve a person’s emotional state and to help them overcome mental health problems.

The choice of methods and therapeutic approach is made according to the patient’s needs, in agreement with them. If necessary, the psychotherapist may refer the patient to a psychiatrist, neuropsychologist, or another type of specialist. It should also be noted that the purpose of psychotherapy depends on the individual’s condition and goals.

Psychological psychotherapeutic services are therapeutic interventions provided by licensed mental health professionals, aimed at helping individuals cope with various psychological difficulties and emotional stress. These services are primarily focused on improving mental health, personal well-being, and emotional resilience. The purpose of psychotherapy is often defined as enhancing an individual’s quality of life and ensuring their mental well-being. Psychotherapeutic services include:

Main areas of focus:

1. Cognitive Behavioral Therapy (CBT)

Working on changing thoughts and behaviors

Identifying irrational assumptions

Teaching practical skills and abilities: the purpose of psychotherapy is to empower the individual.

2. Psychodynamic Therapy

Bringing unconscious conflicts to light

Analyzing past experiences also plays a particularly important role in this type.

Exploring the impact of early relationships

3. Humanistic Therapy

Supporting personal growth, where the purpose of psychotherapy is again to promote the person’s full and healthy development.

Unlocking the potential for self-actualization

Developing a positive self-perception

4. Group therapy

Sharing experiences during group sessions provides support for participants.

Improving social skills

Mutual support

5. Family Therapy

Improving family relationships takes place within the framework of psychotherapy.

Conflict management

Deepening mutual understanding

Goals:

Resolving psychological difficulties, which is the practical aim of psychotherapy.

Improving emotional resilience

Personal growth

Improving quality of life

Key principles:

An individualized approach that focuses on accurately determining the indication for psychotherapy.

Trust and respect

Confidentiality

active collaboration

Psychotherapy may be short-term or long-term, depending on the patient’s needs. Ultimately, the purpose of psychotherapy is to improve a person’s quality of life and to achieve emotional stability. It is also important to note that it is tailored to the individual’s needs and depends on many different factors.

See also

[→ Psychologist in Tbilisi — consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychologist-tbilisi/)

[→ Treatment for personality disorders](https://www.mentalclinic.ge/en/health/personality-disorders/)

[→ Treatment for panic attacks](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-attack-symptoms/)

[→ Borderline disorder treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/health/borderline-personality-disorder/)

# Treatment methods (English)

## Clinical testing

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/clinical-testing/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Clinical testing measures and evaluates a person's perception, thinking, memory, attention, and logical reasoning, as well as general mental health, fears and phobias, obsessive tendencies, and degree of substance dependence. Cognitive decline is often linked to anxiety, depression, and paranoia. The testing data help the doctor and psychologist accurately gauge the nature of the disorder, restore impaired abilities, and improve quality of life.

Clinical testing is a comprehensive process that measures and evaluates an individual's perception, thought processes, memory, and ability to make logical and associative connections. It also assesses an individual's general mental health, fears, and phobias, as well as their tendency to obsessive moods and degree of dependence on various substances. This thorough evaluation not only monitors the individual's progress during treatment but also reassures them about the comprehensive nature of their care, instilling confidence and trust.

Often, a decrease in memory, concentration, and associative and logical thinking skills is associated with various disorders, such as anxiety, depression, paranoia, and others; therefore, in the process of working with and treating an individual, a doctor and psychologist need to have comprehensive information about the quality and nature of the disorder to help the patient In restoring impaired skills and improving quality of life.

## Cognitive Behavioral Therapy (CBT)

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/cbt/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Cognitive Behavioral Therapy (CBT) is a structured, time-limited psychotherapy based on the link between thoughts, emotions, and behavior. The patient learns to recognize unhelpful thinking patterns and replace them with more realistic ones. Its effectiveness is proven for depression, anxiety disorders, phobias, OCD, PTSD, and insomnia. Treatment usually runs 8-20 sessions; leading guidelines (NICE, APA) recommend CBT as a first-line, evidence-based treatment.

### What is CBT?

Cognitive Behavioral Therapy (CBT) is a structured, time-limited psychotherapy based on the link between thoughts, emotions, and behavior. Working with a therapist, the patient learns to recognize inaccurate or unhelpful thinking patterns and to replace them with more realistic, supportive approaches.

### What it helps with

CBT's effectiveness is supported by high-quality research across:

- Depression
- Generalized anxiety disorder, panic disorder, and phobias
- Social anxiety
- Obsessive-compulsive disorder (OCD)
- Post-traumatic stress disorder (PTSD)
- Sleep problems (insomnia)

### What to expect

Treatment usually involves 8–20 sessions of about 50 minutes each. Sessions are structured and goal-oriented, and patients often receive "homework" to practice new skills in daily life.

### The evidence

Leading clinical guidelines — including the UK's NICE and the American Psychiatric Association (APA) — recommend CBT as a first-line, evidence-based treatment for depression and anxiety disorders, on its own or alongside medication.

### When to seek help

If persistent low mood, anxiety, or behavioral symptoms interfere with daily functioning, consult a mental health professional for assessment. The GSMRC team can help you choose a treatment plan that fits your needs.

## EMDR therapy

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/emdr/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is an internationally recommended, effective psychotherapy for post-traumatic stress disorder and trauma-related problems. It was first introduced in Georgia at our center in 2015 with the help of Dutch specialists. Its advantage is a fast result — typically 4-6 sessions. During a session the client follows disturbing stimuli, which helps reprocess the traumatic experience and reduce anxiety.

EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) is a psychotherapy treatment that was initially designed to alleviate the distress associated with traumatic memories (Shapiro, 1989a, 1989b)

EMDR therapy demonstrates that a similar sequence of events occurs with mental processes. The brain’s information processing system naturally moves toward mental health. If the system is blocked or imbalanced by the impact of a disturbing event, the emotional wound festers and can cause intense suffering. Once the block is removed, healing resumes.

This psychotherapeutic method was first introduced in Georgia in 2015 with the help of Dutch specialists (Walther Van Lieshout, Rianneke van der Gaag) at the Stress Management and Mental Health Center”.

The training was carried out in two stages: in the first stage, the method was mastered, and in the next stage, the analysis of the therapies carried out by the clinic specialists and the evaluation of the effectiveness of the process. Using the detailed protocols and procedures mastered in EMDR therapy training sessions, EMDR therapy has been actively used since its introduction by center psychologist Nana Mamulashvili to treat post-traumatic stress disorders.

The advantages of the method are quick results, as the duration of therapeutic work includes 4-6 sessions and its high efficiency. Therapy in the center uses an appropriate tool (EMDR Kit 2_2017), dramatically increasing therapy's comfort and effectiveness.

Studies show that by using EMDR therapy, people can experience the benefits of psychotherapy. It is presumed that severe emotional pain requires a long time to heal. EMDR therapy shows that the mind can heal from psychological trauma as the body recovers from physical trauma.

Related: [PTSD](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ptsd/) · [anxiety](https://www.mentalclinic.ge/en/health/gad/) · [psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [APA — EMDR Therapy (PTSD)](https://www.apa.org/ptsd-guideline/treatments/eye-movement-reprocessing).

## Frequently Asked Questions/FAQ

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/faq/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Answers to frequently asked questions about psychiatry and psychotherapy. Depression, anxiety, medications.

.faq-container{max-width:900px;margin:0 auto;font-family:inherit;}
.faq-section{margin-bottom:30px;}
.faq-section h2{color:#2E4057;font-size:22px;margin-bottom:15px;padding-bottom:8px;border-bottom:2px solid #e74c3c;}
.faq-item{border:1px solid #e8e8e8;border-radius:8px;margin-bottom:8px;overflow:hidden;background:#fff;}
.faq-question{padding:16px 50px 16px 20px;cursor:pointer;font-weight:600;color:#2E4057;position:relative;font-size:16px;transition:background .2s;}
.faq-question:hover{background:#f8f9fa;}
.faq-question::after{content:'+';position:absolute;right:20px;top:50%;transform:translateY(-50%);font-size:22px;color:#e74c3c;transition:transform .3s;}
.faq-item.active .faq-question::after{content:'−';}
.faq-answer{max-height:0;overflow:hidden;transition:max-height .4s ease;padding:0 20px;}
.faq-item.active .faq-answer{max-height:1500px;padding:0 20px 16px;}
.faq-answer p{color:#555;line-height:1.7;margin:8px 0;}
.faq-answer a{color:#1a73e8;text-decoration:none;font-weight:500;}
.faq-answer a:hover{text-decoration:underline;}
.faq-link-box{margin-top:10px;padding:8px 12px;background:#f0f7ff;border-radius:6px;font-size:14px;}
.faq-link-box a{margin-right:15px;}

General Questions About Psychiatry

What is the difference between a psychiatrist and a psychologist?

A psychiatrist is a physician with medical training who makes diagnoses and, when necessary, prescribes medication treatment. A psychologist works only with psychotherapeutic methods and does not prescribe medication.

Psychiatric consultation

Psychotherapy

Is mental disorder genetic?

Genetics is very important in medicine, but it is not a verdict. A genetic predisposition should not frighten us — on the contrary, it should be taken into account during treatment and used appropriately when planning care.

Is mental disorder something to be ashamed of?

No. It is a combination of biological and psychological processes, just like diabetes or hypertension. Removing the stigma is the first step toward successful treatment.

Is it possible to completely cure a mental health problem?

The terms "treatment" and "cure" are often confused. Many conditions are fully treatable, while for chronic processes, modern management allows us to achieve stable remission.

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Is confidentiality guaranteed?

Yes, any information about a patient constitutes medical confidentiality. Information is disclosed to a third party only in extreme cases provided for by law, or with the patient's own written consent.

"Is a diagnosis a label that stays with you for life?"

No. In medicine, a diagnosis is not a "label" but a working tool that helps the doctor choose the correct treatment tactics. Many mental health conditions are transient (temporary), and after adequate treatment the diagnosis loses its relevance.

[Psychodiagnostics](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

About medication treatment

Do antidepressants cause dependence?

Modern antidepressants (SSRIs, SNRIs) do not cause drug dependence. They are discontinued gradually, under a doctor's supervision.

Medication treatment

[Depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

Can I drink alcohol during treatment?

Drinking alcohol during treatment is not recommended, as it may intensify side effects or reduce the medication's effectiveness.

[Alcohol dependence](https://www.mentalclinic.ge/en/health/alcohol/)

Will I gain weight while taking the medication?

Some medications may affect appetite; however, modern medicine offers many alternatives that do not affect metabolism. The doctor always selects the medication individually.

Will I have to take medication forever?

No. The course of treatment is individual. In many cases, once the condition has stabilized, medication is gradually discontinued.

Does medication change your personality?

[No. Medications act on symptoms (anxiety, insomnia, apathy) rather than on your personal values. The goal of treatment is to bring you back to your natural state.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

[Method of medication treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

What medications are used for treatment at your center?

Treatment at our center is provided according to the highest international standards. Medications that cause dependence (e.g., benzodiazepines) are used minimally.

Medication treatment

How long does it take for an antidepressant to start working?

The full effect of an antidepressant takes 2-4 weeks to appear, and sometimes 6-8 weeks. In the first weeks, sleep and appetite may improve, while improvement in mood occurs later.

What side effects do antidepressants have?

[During the first 1-2 weeks, the following may occur: nausea, headache, insomnia or drowsiness, and changes in appetite. These effects usually resolve on their own.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

Can an antidepressant be stopped on your own?

[No, this is strongly not recommended. Sudden discontinuation can cause: dizziness, flu-like symptoms, insomnia, anxiety, and the return of depression. Discontinuation should be done under a doctor's supervision.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

[Book an appointment with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

About psychotherapy

What is psychotherapy?

Psychotherapy works on the psychological and behavioral level. Its target is thought patterns, emotional reactions and behavioral habits. Therapy gives the patient tools so that they themselves can cope with stress.

[Psychotherapy (service)](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[Method of psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Psychotherapy or medication treatment?

Medication treats the organ (the brain), while psychotherapy treats the person. Our goal is not only to relieve the symptom, but to restore the patient's quality of life.

Psychotherapy

Medication treatment

How long does a course of psychotherapy last?

This depends on the complexity of the problem. Short-term therapy (e.g., cognitive-behavioral therapy) usually involves 8-16 sessions. Deeper, personality-oriented therapy may last for years.

[Book an appointment for psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[About depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[Can "strong" people also suffer from depression?](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[Depression is not a weakness of will; it is a biological process related to an imbalance of neurotransmitters. It can happen to anyone.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

About depression

[Book an appointment with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

[How do I know if I have depression or if I'm just in a bad mood?](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[An ordinary bad mood passes within a few days. Depression, however, lasts more than 2 weeks and is characterized by: persistent low mood, loss of interest, sleep disturbances, changes in appetite, and loss of energy.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[Symptoms of depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[Can depression go away on its own?](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[A mild depressive episode may resolve on its own, but this is risky. Without treatment, depression often becomes chronic. 80% of patients recover fully with professional help.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

Depression

[Book an appointment with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

What is the connection between insomnia and depression?

Insomnia and depression are closely linked. 75% of patients with depression have sleep problems. Chronic insomnia can lead to depression.

Insomnia

Depression

Anxiety, panic, and OCD

[What is an anxiety disorder?](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Anxiety disorder is characterized by: persistent, excessive worry; physical symptoms; and impaired daily functioning. If anxiety lasts more than 6 months, consult a specialist.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

What is a panic attack, and is it dangerous?

A panic attack is an acute episode of fear that peaks within 10-15 minutes. Despite how terrifying it feels, a panic attack is not life-threatening and can be treated.

[Panic disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

Is an obsession always a disorder?

Many people experience obsessive thoughts to some small degree. However, if the obsessions are intrusive, cause significant distress, and take up a lot of your time, this may indicate obsessive-compulsive disorder (OCD).

[OCD treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ocd/)

What is hypochondria?

Hypochondria is a condition in which a person has an excessive fear of having a serious illness, despite normal test results.

[Treatment of hypochondria](https://www.mentalclinic.ge/en/health/hypochondria/)

Diagnosis and consultation

Why is an accurate diagnosis necessary?

An accurate diagnosis is fundamental to effective treatment. For example, the treatment of depression differs radically from the treatment of the depressive phase of bipolar disorder.

[Psychodiagnostics](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

[Bipolar disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

[Does inattention always mean ADHD?](https://www.mentalclinic.ge/en/health/adhd/)

[Not necessarily. Difficulty concentrating can accompany depression, anxiety, thyroid problems, or insomnia. ADHD is a specific neurodevelopmental condition that requires comprehensive diagnostic evaluation.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/adhd/)

ADHD

[Child Psychiatry](https://www.mentalclinic.ge/en/services/child-and-adolescent-mental-health/)

When should I see a psychiatrist?

You should see a psychiatrist if: you have been experiencing low mood or anxiety for more than 2 weeks; you have severe sleep disturbances; you experience panic attacks; you are unable to cope with daily activities due to your emotional state.

[Book an appointment with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

[Psychiatrist in Tbilisi](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychiatrist_tbilisi/)

At what age can a child be taken to a psychiatrist?

At any age, if necessary. A child psychiatrist works with patients from infancy through adolescence.

[Child and Adolescent Psychiatry](https://www.mentalclinic.ge/en/services/child-and-adolescent-mental-health/)

Is a visit to a psychiatrist confidential?

Yes, absolutely. Medical confidentiality is protected by law. A doctor has no right to share your information with anyone without your consent.

Sleep and Mental Health

How does sleep affect mental health?

Sleep is the brain's "restart." Its chronic lack is directly linked to increased anxiety, depression, and irritability.

[Treatment of Insomnia](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

What is the main sign of poor-quality sleep?

The main sign is pronounced sleepiness during the day, a feeling of fatigue immediately upon waking, difficulty concentrating, and irritability.

How many hours of sleep is normal?

For an adult, 7–9 hours of uninterrupted sleep is optimal. However, individual needs are also important.

Physical Symptoms and Mental Health

Why does the heart race for no reason?

A sudden increase in heart rate that is not accompanied by physical exertion is, in many cases, of psychogenic origin. During anxiety or a panic attack, a rise in adrenaline causes tachycardia (a rapid heartbeat), which is not dangerous in itself, although it can be a very distressing sensation. It is important to rule out cardiological causes, after which a psychiatrist can help you manage the anxiety.

[Panic Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

[Book a Consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Heart palpitations and shortness of breath — what could be the cause?

The combination of these two symptoms is a classic manifestation of a panic attack. In response to stress, the body switches into "fight or flight" mode — the heart rate increases, breathing becomes shallow, and a feeling of shortness of breath appears. This is a functional (not organic) condition that responds well to treatment.

[Panic Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

[Anxiety Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

Is difficulty breathing during stress normal?

Yes, this is a common psychosomatic reaction. During stress, the autonomic nervous system becomes activated, which changes the breathing pattern — breathing becomes shallow and rapid (hyperventilation). This in itself causes dizziness, numbness in the hands and feet, and increased anxiety. Breathing exercises and treatment for anxiety effectively resolve the problem.

[Anxiety Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

Psychotherapy

Chest pain when nervous — is it a heart problem or stress?

Chest pain is one of the most alarming symptoms. However, in people under 40 years of age, it is most often related to stress: muscle tension, hyperventilation, or a panic attack. It is essential to first undergo a cardiological examination, after which the psychosomatic cause can be identified and treated.

[Panic Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

[Book an appointment with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Increased blood pressure when nervous — why does it happen and what should I do?

Stress and anxiety activate the sympathetic nervous system, which temporarily raises blood pressure. Under chronic stress, this process becomes constant and increases the risk of real hypertension. In such cases, psychiatric treatment not only reduces anxiety but also protects cardiovascular health.

[Anxiety Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

I can't fall asleep at night — what could be the reason?

Insomnia is often caused by psychological factors: anxiety, depression, post-traumatic stress, or chronic stress. The brain "can't switch off," thoughts keep racing, and adrenaline levels don't drop. Insomnia itself worsens one's mental state — creating a vicious cycle. Professional treatment (cognitive behavioral therapy for insomnia + medication if necessary) is effective in 80-90% of cases.

Insomnia

[Anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Book an appointment with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Chronic fatigue — why am I constantly tired?

A persistent feeling of fatigue that does not go away with rest is often a sign of a mental health condition. Depression, chronic stress, and professional burnout reduce energy at the physical level. It is important to rule out thyroid problems, blood test abnormalities, and other organic causes, after which a psychiatric evaluation can provide the correct diagnosis and treatment.

Depression

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

I wake up at night and can't fall back asleep — what should I do?

Waking up at night (especially at 3-4 a.m.) and being unable to fall back asleep is a common symptom of depression and anxiety. A disrupted cortisol (stress hormone) cycle causes early awakening. Self-treatment (over-the-counter sleep aids from the pharmacy) will not solve the problem — the underlying cause needs to be treated.

Insomnia

Depression

Waking up frightened during sleep — why does this happen?

[Suddenly waking up with a feeling of fear, nightmares, or nocturnal panic attacks are often symptoms of post-traumatic stress disorder (PTSD) or generalized anxiety. The brain remains "on alert" for danger even during sleep. EMDR therapy and specific medications effectively reduce these symptoms.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/emdr/)

EMDR therapy

[PTSD](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ptsd/)

Stomach pain when nervous — could it be caused by stress?

Absolutely. The gastrointestinal tract is called the "second brain" — it has its own nervous system that responds directly to stress. Nervousness increases the release of hydrochloric acid, causing stomach spasms and nausea. Chronic stress can lead to gastritis or irritable bowel syndrome.

[Anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Irritable bowel syndrome and stress — what is the connection?

60-70% of patients with irritable bowel syndrome (IBS) have a co-occurring anxiety or depressive disorder. Stress activates intestinal motility, causing bloating, pain and diarrhea/constipation. Psychiatric treatment (low-dose antidepressants combined with cognitive behavioral therapy) effectively reduces both the intestinal and the psychological symptoms.

Psychiatric consultation

Psychotherapy

Is nausea during anxiety normal?

Yes, nausea is a very common physical manifestation of anxiety. Stress activates the vagus nerve, which controls stomach function. As a result, nausea, loss of appetite, and a feeling of the "stomach tightening" occur. This symptom disappears after appropriate treatment of the anxiety.

[Anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Headaches caused by stress — how do I tell them apart from migraine?

Tension-type headache is the most common form and is directly linked to stress. It is characterized by bilateral, pressing pain, with a "band-like" sensation. Migraine, on the other hand, is usually one-sided, throbbing, and accompanied by nausea and sensitivity to light. Treating chronic stress significantly reduces the frequency of headaches.

[Anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Book a consultation with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Dizziness and weakness — how are they connected to anxiety?

Anxiety causes hyperventilation (excessively rapid breathing), which lowers the level of CO₂ in the blood. This results in dizziness, weakness, and a "foggy" sensation. These symptoms in turn increase anxiety — the person becomes afraid of "losing their mind." It is important to rule out vestibular and neurological causes, after which treatment of the anxiety will resolve the symptoms.

[Anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Numbness and trembling in the hands and feet — why does this happen during stress?

This paresthesia (a numbing sensation) and tremor (trembling) are common physical responses to stress. Hyperventilation alters the balance of calcium ions in the blood, which causes numbness in the limbs. An increase in adrenaline causes the trembling. These symptoms are entirely harmless, though an initial neurological consultation is recommended.

[Panic disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Excessive sweating during stress — is this normal?

Stress-induced sweating (unlike thermal sweating) mainly affects the palms, soles, and armpits. This is a normal result of activation of the sympathetic nervous system. However, if the sweating is a daily problem and interferes with social functioning, social anxiety or generalized anxiety disorder may be the underlying cause.

Anxiety disorder

[Book a consultation with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Neck and shoulder pain from stress — could it be psychosomatic?

Yes, this is one of the most common psychosomatic symptoms. Chronic stress causes persistent tension in the trapezius and neck muscles, leading to pain, heaviness, and restricted movement. Massage and pain relievers offer temporary relief, but without treating the underlying cause — stress — the pain returns.

Psychotherapy

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

A constant "lump in the throat" — what is this sensation?

This condition is known in the medical literature as "globus pharyngeus" — the sensation of something "stuck" in the throat that does not interfere with swallowing. In 96% of patients, no organic cause is found. This symptom is closely linked to anxiety, depression, and stress. Treating the anxiety usually resolves this sensation as well.

Anxiety disorder

[Book a consultation with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

I can't concentrate and my memory has worsened — is this normal?

Problems with concentration and memory are often a symptom of mental health conditions, not an "age-related" process. Depression, anxiety, chronic insomnia, and ADHD can all significantly impair cognitive function. Proper diagnosis and treatment can substantially improve these symptoms.

Depression

ADHD

[Psychodiagnostics](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

Weight gain or loss during stress — why does this happen?

Stress affects weight in two opposite ways. Chronic stress raises cortisol levels, which increases appetite (especially for sweet and fatty foods) and promotes the accumulation of visceral fat. On the other hand, acute stress and depression can cause a sharp loss of appetite and weight loss. In both cases, treating the underlying mental health cause restores normal weight.

Depression

[Book a consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Additional resources

[→ Psychiatric Consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

[→ Psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[→ Medication Treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

[→ EMDR Therapy](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/emdr/)

Video Resources:

[► Experts For Mental Health (YouTube)](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)

[► Guga Sikharulidze Clinic (YouTube)](https://www.youtube.com/@gugasikharulidzeclinic)

document.querySelectorAll('.faq-question').forEach(function(q){
  q.addEventListener('click',function(){
    var item=this.parentElement;
    var wasActive=item.classList.contains('active');
    document.querySelectorAll('.faq-item').forEach(function(i){i.classList.remove('active');});
    if(!wasActive)item.classList.add('active');
  });
});

## Group therapy

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/group-therapy/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Group therapy addresses problems such as depression, anxiety, social phobias, addictions, eating disorders, and low self-esteem. Sessions last 60-120 minutes and run in homogeneous (one shared problem) or heterogeneous groups. It helps a person hear and dialogue with differing viewpoints and improves empathy and self-esteem, while the therapist applies psychotherapeutic methods tailored to members' needs. It also builds emotional expression and communication skills.

Group therapy is a therapeutic approach that is designed to overcome such problems as depression, anxiety, social phobias (fears), chronic pain, substance dependence, gambling (gambling addiction), eating disorders (anorexia, bulimia), aggressiveness, excessive shyness, Feeling of loneliness, low self-esteem and others. Group therapy is 60 to 120 minutes and can be conducted in homogeneous (with one problem) or heterogeneous (with different problems) groups.

The goal of group therapy is for a person to listen to, consider, and dialogue with different and opposing opinions. One of the tasks during treatment is to improve the patient's level of empathy and self-esteem. During group therapy, the therapist uses available psychotherapeutic methods and techniques to solve the group members' problems and considers the group members' wishes and needs.

## Medication Treatment

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Medication therapy in mental health aims to manage symptoms and improve quality of life; GSMRC prioritizes effective yet safe, well-tolerated care. Treatment begins after diagnosis, taking health and social factors into account, and is often combined with psychodiagnostics and psychotherapy. The regimen is individual — antidepressants, antipsychotics, mood stabilizers, and anxiolytics — and its success depends on accurate diagnosis, individual tailoring, and monitoring.

> **Important — medications only by doctor’s prescription**
> These medications are available by prescription only and must be selected, prescribed, and monitored by a psychiatrist. Do not start, stop, or change any medication or its dose on your own. For a consultation, please contact us at: **+995 32 2 440 550**.

Medication therapy

Medication treatment in the field of mental health is a complex and multifaceted process. Its main goal is to manage the symptoms of mental disorders and improve the patient’s quality of life.

Our clinic’s approach in this area prioritizes not only highly effective treatment, but also safe and comfortable care. The goal of medication treatment is not only to reduce psychological symptoms and complaints, but also to ensure that medications are well tolerated and convenient for the patient.

Medication treatment begins after the problem has been defined, taking into account the patient’s other health, social, and related aspects.

To ensure that treatment proceeds effectively, clinical psychologists are often involved in the process. Psychodiagnostic methods frequently help us gain a full understanding of the characteristics of the problem.

Taking into account the severity of the condition and any previous treatment history, we then determine the next steps in the treatment strategy. In most cases, treatment is provided on an outpatient basis, and in some cases within a day hospital setting. In our practice, medication treatment is also frequently combined with various psychotherapeutic services.

The medications used in the field of mental health include the following groups:

Antidepressants: used to manage depression, anxiety disorders, panic attacks, and post-traumatic stress disorder. SSRI: escitalopram, sertraline, fluoxetine, paroxetine; SNRI: venlafaxine; tricyclic: clomipramine.

Antipsychotic medications (neuroleptics): used to treat schizophrenia, bipolar disorder, and other psychotic conditions. First generation: haloperidol, chlorpromazine. Second generation: risperidone, olanzapine, quetiapine, aripiprazole, paliperidone, and others.

Mood stabilizers: for the management of bipolar disorder, to reduce emotional fluctuations. For example: lithium, valproate, lamotrigine, topiramate.

Anxiolytics (tranquilizers): for the short-term management of anxiety. Benzodiazepines: diazepam, alprazolam, and non-benzodiazepine agents: buspirone, hydroxyzine, doxylamine.

Sedative medications: for managing sleep disturbances and acute anxiety.

Sleep medications: melatonin, trazodone, and others

The success of treatment depends on an accurate diagnosis, an individualized approach, ongoing patient monitoring, and careful management of side effects. The treatment plan is unique for each patient.

The long-term stable effectiveness, safety, and comfort of medication treatment are our unconditional priorities.

See also

[→ Medication management of psychosis](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/)

[→ Treatment of bipolar disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

[→ Treatment for opioid dependence](https://www.mentalclinic.ge/en/health/opiates/)

See also

[→ Psychiatrist in Tbilisi](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychiatrist_tbilisi/)

Related topics: [Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/) · [Depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/) · [Bipolar disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

Source: [NIMH — Mental Health Medications](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/mental-health-medications).

## Psychoeducation

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/psychoeducation/
Medically reviewed by Guga Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Psychoeducation is an evidence-based method that helps a person understand their condition and cope with it effectively while reducing stress. Family psychoeducation teaches relatives problem-solving and communication skills and provides qualified information and support. Research confirms that competent psychoeducation improves the wellbeing of patients and their families, reduces the risk of relapse, and improves recovery.

Psychoeducational programs are aimed both at improving the condition of people with mental disorders Psychoeducation aims to inform and support the client to understand illnesses and problems better and to cope effectively with them. It is an evidence-based method that helps people with various disorders or diseases find clarity and reduce stress. Psychoeducation involves learning about and understanding mental health and well-being. It can be compared to physical education, where we learn how our body works and how to take care of it. Knowing about mental health and ways to improve it is essential in understanding and taking care of yourself.Psychoeducation of family members

Accepting an individual's mental health difficulties and providing the right help is often difficult for the family of the individual with the problems. Psychoeducation of family members is a method aimed at teaching problem-solving and communication skills to the patient's family. It also provides access to qualified information and resources through a supportive environment. Mental health workers carry out psychoeducation of family members: psychiatrists and psychologists. Psychoeducation focuses on disease process risks, teaching communication and support techniques, and providing recommendations to the family about using supportive strategies. The importance of psychoeducation of family members is emphasised by more than 30 studies conducted in recent years, which indicate that psychoeducation received from competent persons improves the well-being of the patient and his family members, reduces the risk of relapse, and increases the quality of the patient's recovery.

# Health (English)

## Alcoholism

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/alcohol/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Alcohol dependence is marked by an irresistible craving, loss of control over drinking, growing tolerance, and withdrawal symptoms after stopping. It harms both mental and physical health, and people often deny the problem. Do not quit abruptly without medical supervision: sudden withdrawal can cause dangerous symptoms, including seizures and delirium tremens — treatment should begin with a medical consultation.

> **Important safety note**
> Suddenly stopping alcohol can cause dangerous withdrawal symptoms, including seizures and alcohol delirium (delirium tremens). Do not quit abruptly without medical supervision. In an emergency call **112**; for a consultation, reach us at **+995 32 2 440 550**.

Excessive alcohol consumption, like substance dependence, harms mental and physical functions. An alcohol-dependent person spends most of the day thinking about, finding, obtaining, and using alcohol. Often, the individual denies the problems caused by their dependence.

Signs of addiction include:

- Irresistible craving for alcohol
- Impulsivity, reduced self-control
- Psychological and physical withdrawal syndrome
- Increased tolerance
- Unsuccessful attempts to quit drinking independently
- Abstinence syndrome

When an alcohol-dependent person stops drinking, the following symptoms may appear:

Within 6-12 hours:

- Anxiety
- Trembling of hands
- Shaking of the body
- Nausea
- Sweating
- Headache
- Vomiting
- Insomnia
- Irritability

Within 12-48 hours:

- Rapid heartbeat
- High blood pressure
- Increased breathing rate
- Severe mood swings
- Decreased concentration
- Hallucinations
- Possible seizures

Within 48-72 hours:

- Alcohol delirium (delirium tremens) may develop:
- High fever
- High blood pressure
- Acute psycho-physical agitation
- Hallucinations (visual, auditory, tactile)
- Delusions
- Altered consciousness

The severity of symptoms is determined by:

- Type of alcohol
- The daily amount of alcohol
- Duration of consumption
- The general physical condition of the individual
- Individual factors

Closely related to mental health problems such as:

- Depression
- Anxiety disorders
- Cognitive dysfunction
- Increased risk of suicide
- Psychosis...

Related: [depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/) · [psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [WHO — Alcohol](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/alcohol).

## Antidepressants: Myths and Realities

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/antidepressants/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Myths about antidepressants often cause more harm than the illness, delaying treatment. Modern antidepressants (usually SSRIs/SNRIs) regulate brain neurotransmitters; the full effect takes 2-4 weeks, sometimes 6-8. They do not cause drug addiction or change your personality — they act on symptoms such as anxiety, insomnia, and apathy, not your character or values. They should never be stopped abruptly: discontinuation is gradual and supervised by a doctor.

Myths about antidepressants often cause more harm than the illness itself — they prevent people from seeking medical help in time. In this article, we will answer the most common questions: do antidepressants cause dependence, do they change your personality, and why is it unsafe to stop taking them on your own?

[Dr. Guga Sikharulidze on antidepressant stigma and reality — Mtavari Channel segment](https://www.youtube.com/watch?v=MbzKmXnS1Kg)

## How an Antidepressant Works

Modern antidepressants (most commonly medications from the SSRI and SNRI groups) regulate the activity of neurotransmitters in the brain. Their effectiveness in treating depression has been confirmed by large-scale studies [1,2]. It usually takes 2–4 weeks for the full effect to appear, and sometimes even 6–8 weeks: in the first weeks, sleep and appetite tend to improve, while mood usually improves later.

## Myth 1: “Antidepressants cause addiction”

Modern antidepressants do not cause drug addiction — they do not create a “craving to use” or a need for constant dose escalation. The real risk of dependence is associated with other groups of medications (for example, benzodiazepines), which are used at GSMRC only minimally and strictly according to clear medical indications. Discontinuation of an antidepressant is done gradually, under a doctor’s supervision.

## Myth 2: “Medication Changes Your Personality”

Medication works on symptoms—such as anxiety, insomnia, and apathy—and not on your personal values, character, or beliefs. The goal of treatment is precisely to help you return to your natural, healthy state.

## Myth 3: “If I start taking them, I’ll have to stay on them for life”

The duration of treatment is individual. In many cases, once your condition has stabilized, the doctor will gradually taper the medication. Some patients need long-term maintenance treatment — this decision is always made together, based on regular assessment of your condition.

## Myth 4: “I will definitely gain weight”

Some medications may affect appetite, but in modern psychopharmacology there are many alternatives that do not influence metabolism. Your doctor will select the medication individually, taking into account your health, lifestyle, and priorities.

## Real side effects — what to expect

During the first 1–2 weeks, you may experience:

- Nausea;
- Headache;
- Insomnia or excessive sleepiness;
- Changes in appetite.

These effects are usually temporary and resolve on their own. If any symptom is severe or does not go away, inform your doctor: adjusting the dose or changing the medication is often sufficient.

## Why You Should Not Stop Medication on Your Own

Stopping an antidepressant suddenly, without consulting your doctor, can lead to dizziness, flu-like symptoms, insomnia, anxiety and — most importantly — the return of depression. Discontinuation should always be done gradually, under medical supervision. For the same reason, starting an antidepressant “over the counter” or on your own is also risky: choosing the right medication requires a professional assessment of your condition.

## Alcohol use during treatment

During treatment, drinking alcohol is not recommended: it may increase side effects and reduce the effectiveness of the medication. If you are pregnant or planning a pregnancy, be sure to inform your doctor — your treatment plan will be reviewed on an individual basis.

## Medication or psychotherapy?

This is a false opposition — in many cases, the best results come from combining both approaches [1]. Medication works on a biological level, while psychotherapy focuses on patterns of thinking, emotional responses, and behavioral habits. At GSMRC, treatment plans are developed individually, with the goal not only of relieving symptoms, but also of restoring quality of life.

## ⚠️ The main rule

Never start and never stop an antidepressant without consulting a doctor. If you have any questions, call us at +995 32 2 440 550 — a consultation with a psychiatrist is the safest way to make the right decision.

## See also

[→ Depression symptoms and signs](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression-symptoms/)

[→ Depression treatment in Tbilisi](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[→ Dependence on pharmacy medicines](https://www.mentalclinic.ge/en/health/pharmacy-medicines/)

[→ Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

### Sources

1. National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults: treatment and management. NICE guideline NG222; 2022. nice.org.uk/guidance/ng222

2. Cipriani A, Furukawa TA, Salanti G, et al. Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. Lancet. 2018;391(10128):1357-1366. PMID: 29477251

3. World Health Organization. Depressive disorder (depression). Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

## Anxiety Disorder – Symptoms, Causes and Modern Treatment

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Anxiety is a natural response to danger, but when it becomes excessive, persistent, and disproportionate to real threat — interfering with daily life — it is an anxiety disorder, one of the most common mental health conditions. Types include generalized anxiety (GAD), social anxiety, panic disorder, and specific phobias. It is highly treatable — GSMRC uses cognitive-behavioral therapy (CBT), exposure and mindfulness therapy, and, when needed, medication (SSRI/SNRI).

Anxiety is a natural emotional response to danger or uncertainty. However, when anxiety becomes excessive, long-lasting, and significantly interferes with everyday life, it is considered an anxiety disorder—one of the most common mental health conditions worldwide.

According to data from the World Health Organization, anxiety disorders affect approximately 4% of the population, and this figure increases significantly during periods of heightened stress. [1]

What is an anxiety disorder?

Anxiety disorder is a group of mental health conditions characterized by persistent, intense worry that is disproportionate to the actual level of threat. It is not just ordinary nervousness — anxiety disorder is a clinical condition that requires professional treatment.

Types of anxiety disorders

There are several main types of anxiety disorders:

Generalized Anxiety Disorder (GAD) is characterized by persistent, excessive worry about a range of different issues. The person is unable to control the worry, and it lasts for at least 6 months. [2]

Social anxiety disorder is characterized by an intense fear of social situations in which a person may become the object of evaluation by others.

[Panic disorder — sudden, intense panic attacks accompanied by physical symptoms.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

Specific phobias — an excessive fear of a particular object or situation (such as heights, enclosed spaces, animals, etc.).

Symptoms of anxiety disorders

Anxiety disorders manifest through both psychological and physical symptoms.

Psychological symptoms

Persistent, uncontrollable worry

Catastrophic expectations about the future

Difficulty concentrating

Irritability and restlessness

Constantly thinking about the worst-case scenario

[Sleep disturbance — difficulty falling asleep or staying asleep](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

Physical symptoms

Rapid heartbeat

Sweating, tremor

Muscle tension, especially in the neck and back area

Headache

Digestive system problems (nausea, diarrhea)

Shortness of breath

Dizziness

Causes and risk factors of anxiety

Anxiety disorder is a multifactorial condition. Several factors contribute to its development:

Biological factors: imbalance of neurotransmitters (serotonin, GABA, norepinephrine) and genetic predisposition. If there is a family history of anxiety disorders, the risk increases.

Psychological factors: traumatic experiences in childhood, stressful life events, and a tendency toward perfectionism or catastrophizing in one’s thinking.

Environmental factors: chronic work-related stress, financial difficulties, relationship conflicts, social isolation.

Treatment of anxiety disorders

Anxiety disorders are highly treatable conditions. At GSMRC, we use evidence-based approaches:

Psychotherapy

[Cognitive-behavioral therapy (CBT) is the gold standard for treating anxiety. This therapy helps patients identify and change negative thought patterns that trigger anxiety. The psychotherapeutic team at GSMRC works according to CBT protocols. [3]](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Exposure therapy is particularly effective for phobias and social anxiety. The patient is gradually, in a safe environment, exposed to situations that trigger anxiety.

Mindfulness-based therapy helps a person stay in the present moment and manage the physical symptoms of anxiety.

Medication treatment

[If needed, the psychiatrist will prescribe medication therapy:](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

SSRI/SNRI antidepressants — for long-term management of anxiety (sertraline, escitalopram, venlafaxine)

Buspirone — a specific anxiolytic that does not cause dependence

Benzodiazepines — only for short-term use in cases of acute anxiety, under strict medical supervision

Important: Medications should be taken only as prescribed by a psychiatrist. Self-medication is dangerous.

Combined approach

Research shows that a combination of psychotherapy and medication is the most effective approach for moderate to severe anxiety disorders.

When should you seek help from a specialist?

A consultation with a specialist is necessary if:

Anxiety lasts for more than 2 weeks

You are unable to carry out your daily activities

Your sleep, appetite, or concentration is significantly disturbed

You use alcohol or other substances to “manage” your anxiety

[Do you experience panic attacks](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

[Are you experiencing depressive symptoms as well?](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

Self-help strategies

Alongside professional treatment, these strategies can help you manage anxiety:

Regular physical activity — 30 minutes, 3–5 times per week. Walking, swimming, or yoga helps lower cortisol levels.

4-7-8 breathing technique: inhale for 4 seconds, hold for 7 seconds, exhale for 8 seconds

Reducing caffeine and alcohol — both can intensify anxiety symptoms

Sleep hygiene — keeping a regular sleep schedule and turning off screens 1 hour before bedtime

Maintaining social connections — isolation intensifies anxiety

Book a consultation

For the diagnosis and treatment of anxiety disorders:

[Phone: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

Address: Togo Gudava Street, Tbilisi

[Center: GSMRC — Guga Sikharulidze Mental Health Research Center](https://www.mentalclinic.ge/en/)

Related topics: [Generalized Anxiety Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/gad/) · [Panic Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/) · [Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [NIMH — შფოთვითი აშლილობები](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders).

### Sources

1. World Health Organization. Anxiety disorders. Geneva: WHO; 2023 (~4% / 301 million). Peer-reviewed basis: GBD 2019 Mental Disorders Collaborators. Global, regional, and national burden of 12 mental disorders in 204 countries and territories, 1990–2019. Lancet Psychiatry. 2022;9(2):137–150. [doi:10.1016/S2215-0366(21)00395-3](https://doi.org/10.1016/S2215-0366(21)00395-3)

2. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

3. Carpenter JK, Andrews LA, Witcraft SM, Powers MB, Smits JAJ, Hofmann SG. Cognitive behavioral therapy for anxiety and related disorders: A meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Depress Anxiety. 2018;35(6):502–514. [doi:10.1002/da.22728](https://doi.org/10.1002/da.22728)

## Attention deficit hyperactivity disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/adhd/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is a chronic condition that begins in childhood and can also be diagnosed in adulthood, affecting about 5% of children and 2.5% of adults worldwide. Core symptoms — inattention, impulsivity, and restlessness — interfere with daily functioning at home, school, or work, and anxiety or depression often co-occur. Treatment combines pharmacotherapy and psychotherapy.

Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) manifests at an early age, is a chronic condition, and can be diagnosed in adulthood as well. It affects 5% of children and 2.5% of adults worldwide. The symptoms interfere with functioning in at least two typical environments: home and school. With age, ADHD symptoms often decrease, but impulsivity, restlessness, and attention deficits frequently remain. Adults with ADHD commonly experience anxiety disorders, depression, obsessive-compulsive disorder, and other issues. [1][2]

In the hyperactive form, restlessness is evident during rule-bound activities such as play or learning, often expressed with movements of the limbs, experienced by significant emotional distress.

In the attention deficit form, maintaining a single focus is challenging, and the ability to concentrate could be better, quickly shifting to external stimuli. Impulsivity is common, such as answering before a question is completed.

Symptoms in Adults:

- Impulsivity
- Difficulty with organisation
- Difficulty with time management
- Difficulty focusing on specific tasks
- Restlessness
- Difficulty with planning
- Frequent mood swings
- Low-stress tolerance
- Irritability
- Decreased patience
- Losing things
- Difficulty following tasks and instructions and completing them

Symptoms in Children (Attention Deficit Form):

- Frequent mechanical errors in tasks
- Difficulty concentrating on a single topic
- Difficulty listening
- Difficulty following instructions
- Difficulty with organisation
- Frequent loss of small items
- Easy distraction
- Forgetfulness

Symptoms in Children (Hyperactive Form):

- Difficulty remaining still during lessons
- Constant movement
- Excessive talking
- Difficulty waiting for one's turn
- Answering before a question is finished
- Difficulty playing quietly or completing tasks
- Fidgeting in a chair
- Restlessness in limbs

Treatment:

- Pharmacotherapy
- Psychotherapy

Related: [generalized anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/gad/) · [depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/) · [psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [NIMH — ADHD](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/attention-deficit-hyperactivity-disorder-adhd).

### References

1. Polanczyk G, de Lima MS, Horta BL, Biederman J, Rohde LA. The worldwide prevalence of ADHD: a systematic review and metaregression analysis. Am J Psychiatry. 2007;164(6):942–948. [doi:10.1176/ajp.2007.164.6.942](https://doi.org/10.1176/ajp.2007.164.6.942)

2. Simon V, Czobor P, Bálint S, Mészáros A, Bitter I. Prevalence and correlates of adult attention-deficit hyperactivity disorder: meta-analysis. Br J Psychiatry. 2009;194(3):204–211. [doi:10.1192/bjp.bp.107.048827](https://doi.org/10.1192/bjp.bp.107.048827)

## Autism Spectrum Disorder – Symptoms, Diagnosis and Support

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/autism/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental condition affecting social communication, behavior, and how a person experiences the world; the spectrum spans mild difficulties to more severe challenges. It presents with social-communication difficulties, repetitive behavior, narrow interests, and sensory sensitivity. Early diagnosis and support improve quality of life — GSMRC provides psychodiagnostics, psychotherapy (CBT), group therapy, and family psychoeducation.

Medically reviewed

Guga Sikharulidze

·

Psychiatrist, Doctor of Science

Last updated: 14 February, 2026

What is autism spectrum disorder?

Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental condition that affects social communication, behavior, and how a person experiences the world. The term “spectrum” highlights a wide range of presentations, from mild social difficulties to more severe challenges.

Early diagnosis and appropriate support can significantly improve quality of life.

Symptoms of autism

Difficulties with social communication

Avoiding eye contact, difficulty interpreting facial expressions, problems understanding sarcasm and humor, and difficulty initiating and maintaining conversations.

Repetitive behaviors and restricted interests

Repetitive movements, strict adherence to routines, highly focused narrow interests, and sensory sensitivity.

Autism in children

[Early signs: the child does not respond to their name, speech development is delayed, and they are not interested in playing with peers. It is advisable to consult a child psychiatry specialist.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/child-and-adolescent-mental-health/)

Autism in adults

[Feeling like you have to “wear a mask” in social situations, sensory overload, anxiety in social environments.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

Diagnosis

In children: developmental assessment, standardized instruments (ADOS-2), and interviews with parents.

[In adults: a clinical interview, exploration of childhood history, and assessment of co‑occurring conditions (ADHD, anxiety).](https://www.mentalclinic.ge/en/health/adhd/)

[The psychodiagnostic service at GSMRC provides a comprehensive assessment.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

Support and intervention

[[[Psychotherapy — CBT helps with managing anxiety and stress. Group therapy — practical strategies for developing social skills. Family psychoeducation — for parents. When needed — medication support for accompanying symptoms.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/group-therapy/)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/psychoeducation/)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

When should you see a specialist?

[[Consult a child psychiatrist or book a psychiatric consultation if your child’s development seems delayed or if you suspect they may be on the autism spectrum.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/child-and-adolescent-mental-health/)](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

See also

[ADHD · Anxiety · Social phobia](https://www.mentalclinic.ge/en/health/social-anxiety-disorder/)

[[Services: Child and Adolescent Psychiatry · Psychodiagnostics · Psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/child-and-adolescent-mental-health/)](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ Frequently Asked Questions (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/faq/)

Source: NIMH — Autism Spectrum Disorder.

## Bipolar Disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Bipolar disorder is a chronic condition marked by alternating prolonged manic (or hypomanic) and depressive episodes, with periods of remission — not frequent mood changes within a day. Mania brings elevated mood, less need for sleep, and impulsive behavior; depression brings sadness and loss of interest. Accurate diagnosis is critical, since antidepressants without a mood stabilizer can trigger mania. Treatment combines mood stabilizers, antipsychotics, and psychotherapy.

Bipolar disorder is a chronic condition that requires management throughout life. The person experiences highly polarised, opposite mood states, with periods of complete remission (everyday mood) in between. Bipolar disorder does not mean frequent mood changes within a day but rather the alternation of prolonged depressive or manic episodes, with periods of stability or remission in between. 0.53% of the global population has bipolar disorder, which can manifest in two forms: Bipolar I requires at least one manic episode in a lifetime; Bipolar II involves hypomania and depressive episodes. [1]

Signs of Manic episode:

- Elevated mood
- The constant need to talk (possibly with pressured speech)
- Decreased need for sleep
- Increased energy, absence of fatigue
- Increased interest
- Overestimation of abilities and skills
- Flight of ideas, constant switching
- Easy distraction
- Overconfidence
- Lack of insight into one’s condition
- Subjective feeling of well-being
- Psychomotor agitation
- Aggressiveness-tension

Hypomania is a milder version of Manic episodes, the signs are not as severe.

Signs of Depressive episode:

- Decreased mood
- Decreased ability to experience pleasure
- Reduced interest
- Decreased ability to focus and concentrate
- Reduced self-esteem
- Reduced self-confidence
- Excessive self-critical thoughts
- Excessive tearfulness
- Hopelessness
- Suicidal thoughts
- Decreased energy
- Restlessness
- Decreased productivity
- Psychomotor retardation
- Weight changes due to appetite changes (gain, loss)
- Insomnia or hypersomnia
- Slowed speech tempo
- Difficulty maintaining hygiene

Treatment:

- Pharmacotherapy
- Psychotherapy

### References

1. Merikangas KR, Jin R, He JP, et al. Prevalence and correlates of bipolar spectrum disorder in the World Mental Health Survey Initiative. Arch Gen Psychiatry. 2011;68(3):241–251. [doi:10.1001/archgenpsychiatry.2011.12](https://doi.org/10.1001/archgenpsychiatry.2011.12). Global burden: GBD 2019 Mental Disorders Collaborators. Lancet Psychiatry. 2022;9(2):137–150. [doi:10.1016/S2215-0366(21)00395-3](https://doi.org/10.1016/S2215-0366(21)00395-3)

## Body dysmorphic disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/body-dysmorphic-disorder/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Body dysmorphic disorder is a condition in which a person is excessively preoccupied with perceived flaws in their appearance — often minor or imagined — causing significant distress. They repeatedly check mirrors, groom excessively, seek reassurance, or pursue cosmetic procedures, but relief is brief and the anxiety returns. These beliefs and behaviors disrupt everyday functioning. Treatment is effective — cognitive-behavioral therapy (CBT) and, when needed, medication.

Body dysmorphic disorder

is a mental health condition in which a person becomes excessively focused on their appearance. Even minor or imagined flaws in how they look cause significant distress, and they constantly try to check or hide these perceived defects. The individual persistently believes that others see their appearance in a strongly negative and critical way.

.

People with body dysmorphic disorder are preoccupied with their appearance and body image. They often check mirrors, engage in excessive grooming, or seek reassurance — sometimes for hours each day. These beliefs and repetitive behaviors cause significant distress and interfere with functioning in everyday life.

They may undergo multiple cosmetic procedures in an attempt to “correct” the perceived flaw. However, the temporary relief they experience after these interventions soon fades, and the anxiety returns, leading them to continue searching for new ways to “fix” the problem.

Symptoms

Signs and symptoms of body dysmorphic disorder include:

Excessive worry about a perceived defect that is invisible or seems insignificant to others

A strong belief that a perceived flaw in appearance is disfiguring.

The belief that others pay special attention to their appearance in a negative way or mock them

Behaviors emerge that are aimed at hiding or correcting the perceived flaw. These are hard to resist, for example: frequently checking the mirror, picking at the skin, or excessive grooming.

Concealing the perceived flaw with hairstyle, makeup, or clothing

Constantly comparing your appearance to others

Constantly seeking reassurance from others about one’s appearance

Perfectionistic tendencies

Frequently undergoing cosmetic procedures with minimal satisfaction

Avoidance of social situations

A person may become excessively focused on one or more parts of their body. The most common physical features that people tend to concentrate on include:

The face (nose, skin texture, wrinkles, acne, and other perceived flaws)

Hair (its appearance, thinning, balding)

the appearance of the skin and veins

the size of the breasts

muscle size and tone

Genital organs

Possible underlying causes:

The exact cause of body dysmorphic disorder is unknown. However, as with other mental disorders, it is thought to arise from a combination of factors, including:

A family history of body dysmorphic disorder

Experiences of ridicule, neglect, or abuse in childhood

Certain personality traits, such as perfectionism

Beauty standards imposed by society

The presence of other mental disorders, such as anxiety or depression

Chemical imbalance in the brain, including abnormal serotonin levels

Possible consequences:

Body dysmorphic disorder may lead to the following complications:

Low self-esteem

Social isolation

Severe depression or other mood disorders

Suicidal thoughts or behavior

Anxiety disorders, including social anxiety (social phobia)

Personality disorders

Eating disorders

Substance misuse

Health problems that can be caused by skin picking or excessive cosmetic procedures

Pain or facial disfigurement caused by repeated surgical procedures

Treatment methods:

Treatment for body dysmorphic disorder often includes

[psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[medications](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

You and your psychiatrist and psychotherapist will work together to develop an individual treatment plan that will help you cope. Involving family members in therapy is especially important for adolescents.

Hospitalization

[Day Clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

Lifestyle and support at home

You can also support and strengthen your treatment process in the following ways:

Follow your treatment plan – do not miss therapy sessions and do not stop taking your medication on your own, as this can lead to the return or worsening of symptoms.

Learn about your condition – education can help you understand that you are not alone.

Pay attention to warning signs – work with a specialist to develop a plan in case your symptoms worsen.

Use the techniques you learned in therapy – the more often you practice them, the more effective they will be.

Avoid alcohol and drugs – they can worsen your symptoms and may interfere with your medications.

Physical activity – exercise can help you cope with depression, anxiety, and stress. However, you should avoid excessive exercise if it is aimed at “fixing” a perceived flaw.

Preparing for your visit with the doctor:

Write down your symptoms and how long they have been bothering you.

Ask your friends and family members whether they have noticed any concerning changes in your behavior.

Gather information about your personal and family medical history, with particular attention to any mental health conditions (such as body dysmorphic disorder or other personality disorders).

Make a list of all medications you are taking, including vitamins and supplements.

Prepare questions for your doctor, for example:

	What is the likely cause of my symptoms?
	What treatment will be best for me?
	How long will the treatment take?
	Are there any printed materials or websites where I can learn more?

What is the likely cause of my symptoms?

What treatment will be best for me?

How long will the treatment take?

Are there any printed materials or websites where I can find more information?

Source: APA, DSM-5-TR — Body Dysmorphic Disorder.

## Borderline Personality Disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/borderline-personality-disorder/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Borderline personality disorder (BPD) presents with an intense fear of abandonment, unstable and intense relationships, rapid shifts in self-image, impulsive and risky behavior, sharp mood swings, chronic emptiness, and a risk of self-harm. Depression and anxiety often co-occur. The leading treatment is psychotherapy — dialectical behavior therapy (DBT) and cognitive-behavioral therapy (CBT); medication selected individually by a psychiatrist is added when needed.

> **Important — Risk of Self-Harm and Suicide**
> Borderline personality disorder is often associated with an increased risk of self-harm and suicide. If you or someone close to you is in danger, call **112** immediately. For a consultation, contact us at **+995 32 2 440 550**.

Borderline personality disorder

(Borderline Personality Disorder, BPD)

Possible symptoms:

Intense fear of abandonment – the person may resort to extreme measures to avoid separation or being left, even when these fears are unrealistic.

Forming unstable and intense relationships – they may see someone as ideal at one moment, and soon after believe that the person is indifferent or cruel.

Rapid shifts in self-perception – they may frequently change their goals and values, or feel that they are bad people, or that they do not exist at all.

Stress-related paranoia and a sense of losing touch with reality – these episodes may last from a few minutes to several hours.

Impulsive and risky behaviors – for example, gambling, dangerous driving, unprotected sex, uncontrolled spending, overeating, substance misuse, or abruptly giving up on important life goals (such as suddenly quitting a job or ending a healthy relationship).

Threats of self-harm or suicide – often expressed as a reaction to fear of abandonment or rejection.

Self-harm and suicidal behaviors – self-injury (for example, cutting the skin on the arm) or suicidal thoughts and actions that may be carried out as a way to cope with emotional pain.

Sudden mood changes – these may shift over a period ranging from a few hours to several days. They can include intense happiness, irritability, anxiety, or feelings of shame.

Persistent feeling of emptiness – a constant sense of inner emptiness and hopelessness, which often becomes the basis for depression or anxiety.

Disproportionate, intense anger – often involves frequent irritability, sarcasm, bitterness, or physical fights.

Possible contributing factors:

Genetics – research suggests that personality disorders may be inherited genetically or be closely linked to other mental health conditions within family members.

Changes in the brain – research has shown that alterations in certain areas of the brain can affect emotions, impulsivity, and aggression.

Possible complications:

Frequent job changes or job loss

Dropping out of education

Legal problems (for example, imprisonment)

Strained relationships, marital crisis, or divorce

Self-harm (for example, cutting or burning oneself) and frequent hospitalizations

Abusive relationships

Unplanned pregnancy, sexually transmitted infections, road traffic accidents, and physical fights resulting from impulsive behavior

Suicide attempt or suicide

Depression

Alcohol and other substance misuse

Anxiety disorders

Eating disorders

Bipolar disorder

Post-traumatic stress disorder (PTSD)

Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD)

Other personality disorders

Possible treatment options:

[Psychotherapy:

	Dialectical Behavior Therapy (DBT): a method developed specifically for people with BPD that teaches emotion regulation and behavior control.
	Cognitive Behavioral Therapy (CBT): aims to change negative thoughts and improve behaviors.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Dialectical Behavior Therapy (DBT): a method developed specifically for people with BPD that teaches emotion regulation and behavior control.

Cognitive-behavioral therapy (CBT): aims to change negative thought patterns and improve behaviors.

[Medication treatment:

Antidepressants, mood stabilizers, or antipsychotic medications that help manage symptoms are selected individually by a psychiatrist.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Antidepressants, mood stabilizers, or antipsychotic medications that help manage symptoms are selected individually by a psychiatrist.

Social support:

	Involvement of family members and friends.
	Support groups where people with BPD share their experiences.

Involvement of family members and friends.

Support groups where people with BPD share their own experiences.

Hospitalization

[Day Clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

[Comprehensive treatment approach](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

Treatment takes time!

What you should do before your appointment with the doctor:

Before your appointment, prepare a list that includes:

All the symptoms you are experiencing or that your loved ones have noticed, and how long they have been present.

Any important personal information, including past traumatic experiences or current sources of stress.

Your medical history, including any other physical or mental health conditions.

All medications you are taking – including prescription drugs, over-the-counter medicines, vitamins and other supplements, as well as their dosages.

Any questions you would like to ask your doctor, so that you can gain the maximum benefit from the consultation.

See also

[→ Medication management for borderline personality disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Related topics: [Depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/) · [Post-traumatic stress disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ptsd/) · [Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [NIMH — Borderline Personality Disorder](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/borderline-personality-disorder).

## Burnout Syndrome

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/burnout-syndrome/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Burnout syndrome is a state of prolonged, marked discomfort characterized by decreased enthusiasm, energy, and productivity, changes in behavior, and procrastination. Physical symptoms include fatigue, tension, muscle tightness, and headaches; emotional symptoms include anxiety, mood swings, irritability, lowered self-esteem, self-critical thoughts, and reduced interest in activities. Treatment combines psychotherapy and, when needed, medication.

A state of prolonged clearly expressed discomfort characterized by decreased enthusiasm, energy, productivity, behavioral pattern changes, and procrastination. Symptoms include:

Physical Symptoms:

- Heaviness
- Fatigue
- Tension
- Muscle tightness
- Headaches

Emotional Symptoms:

- Anxiety
- Mood swings
- Irritability
- Decreased self-esteem
- Self-critical thoughts
- Reduced interest in activities

Treatment:

- Pharmacotherapy
- Psychotherapy

Source: WHO ICD-11 — Burn-out (QD85).

## Computer games

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/computer-games/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Computer game addiction develops in stages, from recreational play to compulsive, uncontrollable gaming that harms studies, work, and relationships. Signs include constant preoccupation with games, inability to cut down, irritability or anxiety when unable to play, neglecting other activities, deceiving others about time spent, and disrupted sleep and eating. Treatment is effective and includes psychotherapy (CBT) and support for rebuilding healthy routines.

Addiction to computer games

The development of addiction can be divided into several stages:

Recreational stage – the person starts gambling for fun or to reduce stress.

Habit formation – the person spends more and more time gambling and may start neglecting other activities.

Compulsive gaming – the urge to play becomes uncontrollable. The person is unable to reduce their gaming time, even though it is already causing problems in their studies, work, and personal life.

Addiction – at this stage, gaming has a destructive impact on all areas of life; the person can no longer control their behavior and experiences negative emotions when trying to stop playing.

When do we say that a person is dependent?

✔ Constant preoccupation with gambling – the person is always thinking about gambling and planning when they will gamble next.

Loss of control over gaming time – the person is unable to reduce the time spent playing, despite trying.

Negative emotions in the absence of gaming – irritability, depression, anxiety, or boredom when unable to play.

Neglecting other activities – the person stops meeting friends, pursuing hobbies, studying, or working because of gaming.

Continuing to play despite negative consequences – even when gaming may lead to academic failure, family conflicts, or health problems, the person still continues to play.

Deception – lying to family members or friends to hide how much time is spent gaming.

Disruption of sleep and eating patterns – lack of sleep or neglecting sleep, irregular eating, and resulting health problems.

Risk factors and possible causes:

Psychological factors:

Low self-esteem or lack of emotional support.

Trying to escape stress through gambling.

Impulsive behaviors and lack of self-control.

Biological factors:

Gaming is associated with pleasure because it increases the amount of dopamine released in the brain’s neural synapses.

Hyperactivity of the brain’s reward system.

Social factors:

Pressure from society or friends to engage in gambling.

Lack of social support in real life.

Technological factors:

Game design that aims to maximize player engagement.

Possible consequences of computer game addiction:

Mental health problems:

Anxiety, depression, emotional burnout.

Dissatisfaction and disappointment with oneself.

Worsening of physical health:

Chronic insomnia and irritability.

An irregular eating pattern and lack of physical activity.

Excess weight and related health problems.

Financial difficulties:

Job loss due to a reassessment of priorities

Financial losses, especially when the addiction is related to in-game purchases or paid subscriptions.

Social difficulties:

Strained relationships with family, friends, or colleagues.

Isolation and withdrawal from social life.

Academic and professional difficulties:

Neglect of academic or work-related responsibilities.

Treatment methods for computer game addiction

[Psychotherapy:](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Cognitive-behavioral therapy (CBT):

Reducing dependence on computer games and developing new behavioral patterns.

Reducing dependence on computer games and developing new behavioral patterns.

Group therapy:

	Sharing experiences with other people who face similar difficulties.

Sharing experiences with people who have similar difficulties.

[Medication therapy:](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

When needed for managing anxiety or depression, appropriate medications are prescribed.

Physical activity:

Regular exercise and sports, which help channel your energy into healthy activities.

Family and social support:

Involving family members in the treatment process and supporting them throughout the journey of change.

Relapse prevention

Coping and support

Set a primary goal: do not gamble.

Avoid taking risks: tell yourself that even turning on a game for five minutes is very dangerous, because one game often leads to another.

Seek support from people close to you: recognize that willpower alone is not enough to overcome gambling. Ask a family member or friend to help you follow through with your treatment plan.

Know and avoid your triggers: identify the situations or emotions that lead to the urge to gamble, and try to keep your distance from them.

Preparing for your visit with the doctor

Write down all your feelings and thoughts: note what triggers your urge to gamble, whether you have tried to resist it, and how gambling has affected your life.

Write down your personal information: include the main stressors or life changes that may be affecting your behavior.

List all medications: bring information about every medicine, vitamin, herbal product, and supplement you are taking, including their doses.

Recall any other health problems: write down your physical or mental health conditions and how they are being treated.

Questions for your doctor: prepare a list of questions so you can make the most effective use of your appointment time.

## Dementia: Symptoms, Types, and Treatment

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/dementia/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Dementia describes a decline in cognitive functions — thinking, memory, and reasoning — significant enough to interfere with everyday life; early diagnosis matters. The most common form is Alzheimer's disease; others include vascular, Lewy body, and frontotemporal dementia. Treatment combines a medication approach (cholinesterase inhibitors, memantine), cognitive stimulation, art therapy, and caregiver support.

Medically reviewed

Guga Sikharulidze

·

Psychiatrist, Doctor of Science

Last updated: 14 February, 2026

What is dementia?

Dementia is a general term that describes a level of decline in cognitive functions (thinking, memory, reasoning) that significantly interferes with everyday life. Early diagnosis is important.

Types of dementia

Alzheimer’s disease

The most common form (60–70%), characterized by gradual, progressive memory loss. [1]

Vascular dementia

Caused by impaired blood circulation in the brain — as a result of stroke.

Lewy body dementia

[Visual hallucinations, fluctuations in cognitive function, parkinsonian symptoms.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/)

Frontotemporal dementia

Changes in personality and disruptive behavior. It often begins between the ages of 45 and 65.

Symptoms of dementia

Early signs

[Difficulty remembering new information, getting lost in familiar places, problems managing financial affairs, and changes in personality.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/personality-disorders/)

Progressive symptoms

[Difficulty recognizing people, disorientation, worsening speech, and behavioral changes such as aggression, agitation, and sleep disturbances.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

Treatment and management

Medication treatment

[Medication-based approach — cholinesterase inhibitors, memantine. For behavioral symptoms, the psychiatrist will individually select the appropriate medication. [2]](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Non-pharmacological approaches

[Cognitive stimulation, art therapy, environmental adaptation.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/art-therapy/)

Support for caregivers

[GSMRC supports family members through psychoeducation and counseling.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/psychoeducation/)

When should you see a psychiatrist?

[Schedule a consultation with a psychiatrist if your loved one’s memory has significantly worsened or if their personality and behavior have changed.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

See also

[[[[Depression · Psychosis · Paranoia · Insomnia](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/paranoia/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

[Services: Psychiatrist consultation · Psychodiagnostics · Art therapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ Frequently Asked Questions (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/faq/)

### References

1. World Health Organization. Dementia. WHO; 2025. [who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia)

2. Birks J. Cholinesterase inhibitors for Alzheimer’s disease. Cochrane Database Syst Rev. 2006;(1):CD005593. [doi:10.1002/14651858.CD005593](https://doi.org/10.1002/14651858.CD005593). McShane R, Westby MJ, Roberts E, et al. Memantine for dementia. Cochrane Database Syst Rev. 2019;3(3):CD003154. [doi:10.1002/14651858.CD003154.pub6](https://doi.org/10.1002/14651858.CD003154.pub6)

## Depression

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Depression affects some 280 million people worldwide, bringing feelings of emptiness, persistent sadness, and hopelessness, with daily activities losing meaning and interest. Forms include dysthymia (chronic, mild), postpartum depression, and major depressive disorder. Signs include low mood, loss of pleasure (anhedonia), reduced concentration and self-esteem, sleep and appetite changes, and suicidal thoughts. Depression is treated with pharmacotherapy and psychotherapy.

Worldwide, 280 million people are diagnosed with depression. Depressive symptoms immensely impact a person’s daily well-being. Individuals experience feelings of emptiness, constant and overwhelming sadness, and hopelessness. Daily activities become unbearably difficult, decrease, and lose meaning in their usual interests and activities. The ability to feel positive emotions and happiness is lost. [1]

Dysthymia

Dysthymia is a chronic, ongoing affective disorder with mildly expressed depressive symptoms. It is characterized by a persistent low mood, often attributed to the person's character traits, and can go undiagnosed for years.

Postpartum depression

It may affect 1 in 7 women. The depressive symptoms following childbirth that resolve within no more than two weeks are termed "Baby Blues." However, if the symptoms persist and worsen, postpartum depression may be suspected. [2]

Major depressive disorder

To diagnose MDD, five or more symptoms must be persistently expressed, significantly affecting the quality of life, causing emotional imbalance, and psychosocial distress. [3]

Signs of Depression:

- Decreased mood
- Decreased ability to experience pleasure (anhedonia)
- Reduced interest
- Decreased ability to focus and concentrate
- Reduced self-esteem
- Reduced self-confidence
- Excessive self-critical thoughts
- Excessive tearfulness
- Hopelessness
- Suicidal thoughts
- Decreased energy
- Restlessness
- Decreased productivity
- Psychomotor retardation
- Weight changes due to appetite changes (gain, loss)
- Insomnia or hypersomnia
- Slowed speech tempo
- Difficulty maintaining hygiene

Treatment:

- Pharmacotherapy
- Psychotherapy

### References

1. World Health Organization. Depressive disorder (depression). Geneva: WHO; 2023. Figure based on the Global Burden of Disease Study 2019 — GBD 2019 Mental Disorders Collaborators. Global, regional, and national burden of 12 mental disorders in 204 countries and territories, 1990–2019. Lancet Psychiatry. 2022;9(2):137–150. [doi:10.1016/S2215-0366(21)00395-3](https://doi.org/10.1016/S2215-0366(21)00395-3)

2. Liu X, Wang S, Wang G. Prevalence and Risk Factors of Postpartum Depression in Women: A Systematic Review and Meta-analysis. J Clin Nurs. 2021;31(19–20):2665–2677. [doi:10.1111/jocn.16121](https://doi.org/10.1111/jocn.16121). See also Shorey S, et al. J Psychiatr Res. 2018;104:235–248. [doi:10.1016/j.jpsychires.2018.08.001](https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2018.08.001)

3. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

## Depression Symptoms and Signs – How to Recognize Them in Time

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression-symptoms/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Depression is not a bad mood or a weakness but a common medical condition affecting hundreds of millions worldwide. Diagnosis (DSM-5-TR, ICD-11) requires five of nine symptoms for two weeks, including low mood or loss of pleasure (anhedonia): low energy, sleep and appetite changes, poor concentration, worthlessness, and suicidal thoughts. Unlike ordinary sadness, it persists and impairs functioning. Treatment — psychotherapy and, when needed, antidepressants — is effective.

Depression is not just a “bad mood” or a sign of weakness — it is a common medical condition that affects more than 330 million people worldwide [1]. Early recognition is the key prerequisite for successful treatment. In this article, we will discuss the main symptoms of depression, how it differs from ordinary sadness, and some simple questions for self-assessment.

## What is depression

Depression (depressive disorder, Major Depressive Disorder) is a mental health condition that affects mood, thinking, sleep, appetite, and everyday functioning. The diagnosis is made using international criteria (DSM-5-TR, ICD-11): symptoms must last for at least two weeks and significantly interfere with a person’s life [2].

## 9 core symptoms of depression

For a clinical diagnosis, at least five of the nine symptoms listed below must be present for a period of two weeks, and these must include either the first or the second symptom [2]:

- Low mood — feeling sad, empty, or hopeless for most of the day;
- Loss of interest or pleasure (anhedonia) — activities that used to bring joy are no longer appealing;
- Reduced energy and rapid fatigue — even small efforts feel exhausting;
- Sleep disturbances — difficulty falling or staying asleep, frequent awakenings, or, conversely, sleeping excessively;
- Noticeable changes in appetite or weight — either loss or gain;
- Difficulty concentrating — reading, working, and making decisions become harder;
- Feelings of worthlessness or excessive guilt;
- Psychomotor slowing or restlessness — people around the person notice that they have “slowed down” or cannot relax;
- Recurrent thoughts about death or self-harm.

## Depression or just a bad mood?

Feeling low is a natural part of life — it usually passes within a few days and is linked to a specific reason. We should start thinking about depression when all three signs appear together:

- Duration — the condition lasts for more than two weeks;
- Intensity — mood is lowered almost every day, for most of the day;
- Functioning — work, studies, relationships, or self-care are disrupted.

It is important to understand that depression can affect even “strong” people. It is not a sign of weak willpower and never deserves blame in any circumstance.

## How Depression Manifests in the Body

Depression often begins with physical complaints: headaches or back pain, gastrointestinal discomfort, heart palpitations, and persistent fatigue. If medical tests do not reveal an organic cause, it is worth assessing your mental health as well — physical symptoms are a common “language” of depression.

## Self-assessment — 9 questions (PHQ-9)

In international practice, the PHQ-9 (Patient Health Questionnaire-9) [3] is the most commonly used questionnaire for depression screening, and a validated Georgian version is also available. Thinking about the last two weeks, ask yourself how often you have been bothered by the following:

- Reduced interest or loss of pleasure;
- Feeling sad or hopeless;
- Difficulty falling asleep, fragmented sleep, or excessive sleep;
- Fatigue, lack of energy;
- Decreased appetite or overeating;
- Negative thoughts about yourself — feelings of worthlessness or failure;
- Difficulty concentrating;
- Slowed movement/speech, or conversely, restlessness;
- Thoughts that it would be better if you were no longer alive, or thoughts about self-harm.

If your answer to most of these questions is “several days” or more often, this is a reason to seek a professional assessment. Remember: screening is not a diagnosis; an accurate evaluation is only possible through a visit with a specialist.

## ⚠️ When to seek immediate medical help

You need urgent professional help if you have thoughts of self-harm or ending your life, or if you notice such signs in a loved one. In this situation, do not wait — contact emergency services immediately (112) or call our clinic: +995 32 2 440 550. Asking for help is a sign of strength.

## Treatment is effective

Depression is one of the best-studied and most treatable mental health conditions. According to international guidelines, first-line treatment includes psychotherapy (including cognitive-behavioral therapy — CBT) and, when needed, modern antidepressant medications [4]. At GSMRC, the treatment plan is tailored individually — with psychiatric consultation, psychotherapy and, when appropriate, a day center program.

## See also

[→ Depression treatment in Tbilisi](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[→ Sleep disorders and insomnia](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

[→ Anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[→ Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

### Sources

1. World Health Organization. Depressive disorder (depression). Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

2. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

3. Kroenke K, Spitzer RL, Williams JB. The PHQ-9: validity of a brief depression severity measure. J Gen Intern Med. 2001;16(9):606-613. PMID: 11556941

4. National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults: treatment and management. NICE guideline NG222; 2022. nice.org.uk/guidance/ng222

## Depression in Men — Signs We Often Fail to Notice

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression-in-men/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Depression in men often goes unnoticed because it doesn't always resemble the "classic" sadness — it frequently appears as irritability, anger, physical complaints, increased alcohol use, risky behavior, and social isolation. The social expectation that "a man must be strong" often discourages seeking help. At the same time, the core signs of depression still apply. Treatment is effective and confidential — psychotherapy and, when needed, antidepressants.

Depression in men often goes unnoticed — it does not always resemble "classic" sadness. In men, depression frequently appears as irritability, anger, physical complaints, or risky behavior, which causes diagnosis and treatment to be delayed. This matters because, without treatment, depression is a dangerous condition.

## Why depression in men often goes unnoticed

Social expectations — "a man should be strong" — often prevent men from talking about their emotions or seeking help. As a result, depression becomes masked by other behaviors, and the person may not even realize that their condition is treatable. Remember: asking for help is not weakness — it is a responsible step.

## How depression manifests in men

Instead of, or alongside, sadness, depression in men often manifests through the following signs:

- Irritability, anger, or aggression over minor reasons;
- Physical complaints — headache, back pain, gastrointestinal discomfort;
- Increased use of alcohol or other substances;
- Risky behavior — dangerous driving, gambling;
- Overworking, "keeping busy" to escape one's thoughts;
- Social isolation, withdrawal from family and friends;
- Decreased libido and loss of energy.

## The classic symptoms remain as well

At the same time, the core signs of depression still apply: low mood, loss of interest, changes in sleep and appetite, decreased energy, and difficulty concentrating [1,4]. If these signs persist for more than two weeks, it is worth undergoing a mental health assessment.

## ⚠️ Suicide risk — take it seriously

Worldwide, more than 727,000 people lose their lives to suicide every year [2]. Thoughts of suicide are one of the most dangerous signs of depression. If you or someone close to you is having thoughts of death or self-harm — do not wait. Contact emergency services immediately (112) or call our clinic: +995 32 2 440 550. Asking for help is a sign of courage.

## Treatment is effective

Depression, including in men, is one of the most treatable mental health conditions. First-line treatment includes psychotherapy and, when needed, antidepressants [3]. Treatment is fully confidential. At GSMRC, a treatment plan is developed individually — with psychiatric consultation and psychotherapy.

## See also

[→ Symptoms and signs of depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression-symptoms/)

[→ Depression treatment in Tbilisi](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[→ Neurosis — physical signs](https://www.mentalclinic.ge/en/health/neurosis/)

[→ Alcohol dependence](https://www.mentalclinic.ge/en/health/alcohol/)

[→ Psychiatric consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

### Sources

1. World Health Organization. Depressive disorder (depression). Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

2. World Health Organization. Suicide. Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide

3. National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults: treatment and management. NICE guideline NG222; 2022. nice.org.uk/guidance/ng222

4. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

## Drug Addiction – Symptoms, Causes, and Treatment

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/drug-addiction/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Drug addiction is a chronic mental disorder marked by compulsive use of psychoactive substances that alters the brain's neurochemistry — a medical condition, not a lack of willpower. Signs include growing tolerance, withdrawal, uncontrollable thoughts, and depression. Substances range across opioids, stimulants, cannabinoids, alcohol, and hallucinogens. Treatment is comprehensive — medically supervised detoxification, medication, and psychotherapy (CBT, group therapy).

Medically reviewed

Guga Sikharulidze

·

Psychiatrist, Doctor of Academic Sciences

Last updated: 14 February, 2026

What is drug addiction?

Drug addiction is a chronic mental disorder characterized by the compulsive use of psychoactive substances. Addiction alters the brain’s neurochemical systems — it is a medical condition, not a lack of willpower.

Signs of addiction

Physical signs

Increasing tolerance, withdrawal syndrome (sweating, tremors, nausea), changes in weight, neglect of personal hygiene.

Psychological signs

[[[Uncontrollable thoughts about the substance, loss of interest, depression, anxiety, paranoia.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/paranoia/)

Types of substances

[Opiates — heroin, morphine, strong physical dependence.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/opiates/)

[Stimulants — cocaine, amphetamines, risk of psychosis.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/stimulants/)

[Cannabinoids — marijuana, psychological dependence.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/marijuana/)

[Alcohol – one of the most dangerous substances in terms of physical dependence.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/alcohol/)

[Hallucinogens — LSD and the risk of psychosis.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/hallucinogens/)

Treatment

Detoxification

Medically supervised detoxification — the safe discontinuation of the substance.

Medication-based treatment

[Medication-based approach — substitution therapy and craving-reducing medications.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

[Psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[[CBT — identifying triggers. Group therapy — sharing experiences.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/group-therapy/)

When should you see a psychiatrist?

[Book a consultation with a psychiatrist — the consultation is confidential. At GSMRC, we provide a full spectrum of treatment.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

See also

[[Alcohol · Opiates · Stimulants · Marijuana · Gambling](https://www.mentalclinic.ge/en/health/opiates/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/gambling/)

[Services: Psychiatric consultation · Psychotherapy · Day clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ Frequently Asked Questions (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/faq/)

Source: NIDA — Drug Addiction.

## Eating Disorders

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/eating-disorders/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

The most common eating disorders are anorexia (very low weight, fear of weight gain, distorted body image), bulimia (bingeing then compensatory purging), and binge eating disorder. They cause serious physical harm — irregular heartbeat, low blood pressure, bone weakness — and one of the highest mortality rates among mental disorders, so timely treatment is vital. Care is multidisciplinary: psychotherapy (CBT, FBT), nutritional support, and medication when needed.

> **Important — Eating disorders can be life-threatening**
> Eating disorders can become life-threatening — they cause serious medical complications and increase the risk of suicide. Timely professional help is essential. In an emergency, call **112**, and for a consultation, please contact us at **+995 32 2 440 550**.

Eating disorders

The most common eating disorders are anorexia, bulimia, and binge eating disorder.

[Anorexia (Anorexia nervosa)](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/neurotic-anorexia/)

Pathologically low body weight,

Intense fear of gaining weight

Distorted beliefs about weight and body shape that do not match reality.

Physical symptoms may include:

Irregular heartbeat, low blood pressure, and dehydration. With dehydration, your fingers may turn bluish and your skin may become dry. Your skin tone may change, for example, it may become yellowish. Your hair may become thinner, brittle, or fall out. Soft, fine body hair (lanugo) may appear on your body.

Other physical symptoms include:

Extreme weight loss or failure to reach an age-appropriate normal weight.

Severe fatigue and weakness.

Dizziness or loss of consciousness.

Digestive problems, such as constipation and abdominal pain.

Intolerance to cold or a persistent feeling of being cold, even when others feel comfortable.

Swelling of the hands and feet.

Damage to the teeth caused by self-induced vomiting.

Abdominal pain.

Persistent loss of appetite or feeling full quickly after eating a small amount.

Difficulty concentrating.

Lowered mood.

Increased anxiety.

Bone weakness or fractures.

Stopping of menstrual periods (if the woman is not taking contraceptives).

Emotional and behavioral symptoms may include:

An extreme preoccupation with food. Sometimes this may involve preparing meals for others but not eating oneself.

Skipping meals or refusing food. You may also strictly limit how much you eat through dieting or fasting, deny that you are hungry, or find reasons to avoid eating.

During meals, they eat only a few “safe” foods that are low in calories.

They may be excessively focused on eating only “clean” or “healthy” foods.

You may develop strict eating rules, for example, spitting out food after chewing it.

You may avoid eating in public or lie about how much food you have eaten.

Other emotional and behavioral symptoms may include:

Excessive exercise – continuing to exercise despite physical injuries, choosing exercise instead of enjoyable activities, or exercising at an extreme level that clearly exceeds that of others.

Fear of gaining weight – which may involve frequently measuring one’s own weight and body size.

Preoccupation with appearance – which may involve frequently checking oneself in the mirror and wearing excessively loose clothing.

Excessive worry about weight – which may show up as feeling that certain parts of one’s body are too fat.

Emotional changes – the person may become emotionally blunted and lose social or sexual interest.

Sleep problems – such as insomnia.

The presence of self-harming or suicidal thoughts.

Bulimia (Bulimia nervosa)

Excessive food intake (binge), followed by attempts to eliminate the calories (purge).

Periods of severely restricted eating that lead to a strong urge to binge on food, followed by subsequent purging.

Symptoms of bulimia may include:

Living in constant fear of gaining weight and trying to lose it through unhealthy methods.

Eating a large amount of food in one sitting and repeating this behavior.

A feeling of losing control while eating – as if they cannot stop or cannot control what they are eating.

Deliberately inducing vomiting or engaging in extreme exercise after eating in order to avoid gaining weight.

Using diuretics (water pills), laxative medications, or enemas when this is not medically necessary.

Fasting, severely restricting calories, or avoiding specific foods between episodes of overeating.

Using dietary supplements or herbal products for weight loss.

Dissatisfaction with one’s body shape and weight.

Basing your self-esteem on your body shape and weight.

Extreme mood swings.

Compulsive overeating disorder (Binge eating disorder)

Symptoms of binge eating disorder may include:

A feeling of losing control over eating – for example, once you start, you feel unable to stop.

Eating a large amount of food within a short period of time.

Eating even when not hungry.

Eating very quickly.

Eating until feeling uncomfortably full.

Eating alone or in secret.

Feeling depressed, ashamed, guilty, or resentful because of your eating habits.

Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID)

Symptoms may include:

Extremely selective eating and a general lack of interest in food, which progressively worsens over time.

Avoidance of certain foods based on their textures, smells, or colors.

Eating only a limited range of preferred foods.

Weight loss that leads to delayed growth and development — although in some cases the child may have a normal weight.

Fear of vomiting or choking when eating certain foods.

Gastrointestinal problems, such as stomach irritation or feeling full very quickly.

Warning signs of an eating disorder that should never be ignored:

Skipping meals or inventing reasons to avoid eating,

Following a diet that has not been prescribed by a doctor,

Excessive preoccupation with food and “healthy eating,”

Eating only food you have prepared yourself

Avoiding social eating activities,

Excessively frequent checking and judging of one’s body in the mirror,

Eating a large amount of food in one sitting,

Using laxatives or herbal supplements to lose weight,

Excessive physical activity, such as exercising even when you are ill or injured,

Calluses on the knuckles (due to self-induced vomiting),

Damage to tooth enamel (due to vomiting),

Going to the bathroom immediately after eating,

Feeling depressed, guilty, disgusted, or ashamed because of your eating habits,

Eating in secret.

Causes:

Genetics – some people may have genes that increase their risk of developing eating disorders.

Biology – Biological factors, such as chemical changes in the brain, may play a role in the development of eating disorders.

Risk factors

Family history – if a person has a parent or sibling who has had an eating disorder, they may also be at risk of developing a similar condition.

Other mental health conditions – trauma, anxiety, depression, obsessive-compulsive disorder, and other psychiatric problems increase the risk of developing an eating disorder.

Diets and starvation – frequent dieting increases the risk of developing an eating disorder, especially when body weight is constantly fluctuating due to different diets. There is strong evidence that many symptoms of eating disorders are in fact the result of starvation. Starvation harms the brain and leads to mood changes, anxiety, distorted thinking, and reduced appetite. This, in turn, promotes ongoing restriction of food intake and makes it more difficult to return to normal eating.

Weight-related bullying – people who have been mocked or bullied because of their weight are more likely to experience eating problems and are at higher risk of developing eating disorders.

Stress – life changes such as changing school, moving to a new place of residence, starting a new job, or experiencing family problems can all become sources of stress. This stress, in turn, increases the risk of developing an eating disorder.

Possible complications:

Serious health complications

Depression and anxiety

Suicidal thoughts or behavior

Delayed growth and development

Social and relationship difficulties

Substance dependence

Career and educational difficulties

Death

Prevention:

Tips for adults:

Choose a healthy eating plan that includes whole-grain products, fruits, and vegetables. Reduce your intake of salt, sugar, alcohol, and saturated and trans fats. Avoid extreme diets. If you need to lose weight, consult a doctor or dietitian to develop an individualized plan.

Do not use dietary supplements, laxatives, or herbal products for weight loss.

Adequate physical activity is important. Aim for at least 150 minutes per week of aerobic exercise, such as brisk walking. Choose activities that you enjoy, so you feel more motivated to keep doing them.

Seek support for mental health concerns such as depression, anxiety, or low self-esteem.

If you are concerned about your eating behaviors, be sure to talk to a doctor. Timely treatment can help prevent your condition from worsening.

Tips for children:

Avoid dieting in front of your child – family eating habits have a significant impact on a child’s attitude toward food. Eating together gives you the opportunity to teach your child about the harms of dieting and to observe whether they are getting enough food and a varied diet.

Talk with your child – there are many websites and social media platforms that present anorexia as a lifestyle rather than recognizing it as an eating disorder. Some sites encourage adolescents to start dieting. It is important to challenge these misleading views and to discuss with your child, in an appropriate way, the consequences of different eating choices.

Foster a healthy body image – your child should learn to accept their own body, regardless of its shape and size. Talk with them about the importance of self-esteem and explain that bodies come in different shapes. Do not criticize your own body in front of your child. Messages of acceptance and respect can help your child build self-esteem and strengthen their resilience, which will support them in coping with the challenges of adolescence.

Consult a doctor – regular medical check-ups for children can help with the early detection of eating disorders. The doctor will ask your child about their eating habits and will assess changes in height, weight, and body mass index, which may indicate potential problems.

Treatment

Your personal doctor

Mental health specialist

If needed, a dietitian

education about healthy nutrition

developing healthy eating habits

achieving a healthy weight when the patient is significantly underweight

[Psychotherapy – both individual (CBT) and family-based (FBT)](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[[If outpatient treatment is ineffective or the illness is severe, we recommend our Day Clinic – a highly effective, comprehensive treatment program that offers multidisciplinary, integrated, and outcome-focused services.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

Medications

Hospitalization or day program

Lifestyle:

Find a mental health professional who has experience in treating eating disorders.

Follow your treatment plan strictly—do not miss therapy sessions and do not deviate from your nutritional plans.

Ask your doctor about the vitamins and minerals you may need, as an unbalanced diet often leads to their deficiency.

Try to avoid frequent weighing and looking in the mirror too often, as this only increases the likelihood of continuing unhealthy habits.

Do not distance yourself from your loved ones – the support of family and friends is vital.

Alternative medicine

Acupuncture

Massage

Yoga

Meditation

Coping and support

To help you prepare better for your visit:

Prepare a list of your symptoms – write down everything that is bothering you, including symptoms that you may not think are related to eating.

Try to recall when these symptoms first began.

Write down important personal information—stressful events and recent life changes.

Prepare a list of all the medications, supplements, and vitamins you are taking.

Write down any questions you would like to ask your doctor.

See also

[→ Diagnosis and treatment of eating disorders](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

[→ Cognitive-behavioral therapy for eating disorders](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/cbt/)

Related topics: [Depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/) · [Anxiety](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/) · [Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [NIMH — Eating Disorders](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/eating-disorders).

Source: Arcelus J, Mitchell AJ, Wales J, Nielsen S. Mortality rates in patients with anorexia nervosa and other eating disorders. A meta-analysis of 36 studies. Arch Gen Psychiatry. 2011;68(7):724–731. [doi:10.1001/archgenpsychiatry.2011.74](https://doi.org/10.1001/archgenpsychiatry.2011.74)

## Eating Disorders: Anorexia, Bulimia and Treatment Options

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/eating/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

An eating disorder is a serious psychiatric illness marked by a pathological preoccupation with food, weight, and appearance — not a matter of diet or willpower. Types include anorexia (fear of weight gain, food restriction), bulimia (bingeing with compensatory behaviors), and binge eating disorder. It has one of the highest mortality rates among mental disorders, so timely treatment is vital — based on psychotherapy (CBT-E, FBT) and, when needed, SSRI medication.

An eating disorder is a serious mental health condition characterized by a pathological preoccupation with food intake, body weight, and appearance. It is not a matter of “diet” or “willpower” — an eating disorder is a complex psychiatric illness.

Types of eating disorders

Anorexia nervosa

It is characterized by an intense fear of gaining weight and a distorted perception of body image. Symptoms include significant weight loss, restriction of food intake, excessive exercise, and disruption of the menstrual cycle.

Bulimia nervosa

It is characterized by episodes of excessive eating, followed by compensatory behaviors such as self-induced vomiting, use of laxatives, or excessive exercise.

Binge Eating Disorder (BED)

[The most common eating disorder. Regular episodes of uncontrolled eating. Often accompanied by depression.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

Causes of eating disorders

Biological: genetic predisposition, neurotransmitter imbalance.

[Psychological: low self-esteem, perfectionism, anxiety, trauma.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

Sociocultural: unrealistic beauty standards, social media.

Impact on health

Cardiovascular problems — arrhythmia, hypotension

Electrolyte imbalance

Reduced bone density

Endocrine disorders

Among mental health conditions, eating disorders are associated with one of the highest mortality rates. Timely treatment is vital for preserving life.

Treatment

[Psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Psychotherapy is the cornerstone of treating eating disorders:

CBT-E — a specialized form of CBT for eating disorders

Interpersonal therapy

Family-Based Therapy (FBT) for adolescents

DBT — Improving Emotional Regulation

Medication treatment

[When needed, the psychiatrist will prescribe SSRI antidepressants and treatment for any co‑occurring conditions.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

When should you see a specialist?

Your relationship with food is interfering with your everyday life

Significant weight change over a short period of time

Episodes of uncontrolled eating or vomiting

Physical symptoms — dizziness, weakness

Book a consultation

[Phone: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

Address: Togo Gudava Street, Tbilisi

[Center: GSMRC](https://www.mentalclinic.ge/en/)

## Gambling

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/gambling/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Gambling addiction shows as constant preoccupation with gambling, betting ever-larger sums for excitement, unsuccessful attempts to cut down, chasing losses, hiding it from others, and sacrificing relationships, work, or studies. Risk factors include co-occurring depression, anxiety, or substance dependence, young age, and family influence. It is treatable — the leading method is cognitive-behavioral therapy (CBT), with medication and group therapy added as needed.

Gambling addiction

Symptoms

Persistent preoccupation with and planning of gambling, along with efforts to mobilize financial resources for it.

Investing increasingly larger amounts of money in gambling in order to feel emotional pleasure.

Unsuccessful attempts to reduce, control, or stop gambling, accompanied by irritability and frustration.

Gambling as an attempt to escape from problems, feelings of helplessness and guilt, or to find relief from anxiety or depression.

Trying to win back lost money by gambling more (chasing losses)

Lying to family members or friends to hide episodes of gambling.

Giving up important relationships, work, or studies because of gambling.

Asking other people for financial help.

Possible causes

Risk factors

Mental health problems: People who gamble compulsively often have substance dependence, a diagnosed personality disorder, depression, or anxiety.

Age: Gambling is more common among young and middle-aged adults. Starting to gamble in childhood or adolescence increases the risk of developing an addiction.

Sex: It is more common in men, although women also gamble, and they often develop dependence more quickly.

Influence of family and friends: if someone close to you has a gambling addiction, your own risk increases.

Medications: Dopamine agonists can rarely cause compulsive behaviors, including gambling.

Personality traits: high competitiveness, diligence, impulsivity, restlessness, or a tendency to boredom can become risk factors for developing gambling addiction.

Complications

Relationship problems

Financial difficulties, including bankruptcy

Legal difficulties

Poor job performance or loss of employment

Worsening of health

Suicide, suicide attempts, or suicidal thoughts

Prevention

Treatment

[Psychotherapy:](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Cognitive-behavioral therapy (CBT):

	Helps identify and change obsessive thoughts and behaviors.
	Teaches the patient to explore alternative ways of coping and to manage stress effectively.

Helps identify and change obsessive thoughts and behaviors.

The patient learns to explore alternative ways of coping and to manage stress effectively.

[Group therapy:

	Sharing experiences with other people and receiving emotional support.
	Group therapy reduces feelings of isolation and strengthens motivation to work on resolving the problem.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/group-therapy/)

Sharing experiences with others and receiving emotional support.

Group therapy reduces feelings of isolation and strengthens motivation to work through the problem.

[Medication treatment:](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

If needed, antidepressant or anti-anxiety medications may be used.

Dopamine regulators that reduce hyperactivity in the brain’s reward system.

Group therapy: some people find support by talking with others who have similar difficulties.

Treatment options may include:

Outpatient program

Inpatient program

Residential Therapy Program

[Day Clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

Relapse prevention

Set a primary goal: do not gamble.

Avoid taking risks: remind yourself that even a single bet is very dangerous, because one bet often leads to another.

Seek support from your loved ones: recognize that willpower alone is not enough to overcome gambling. Ask a family member or friend to help you follow through with your treatment plan.

Know and avoid your triggers: identify the situations or feelings that spark the urge to gamble, and try to keep your distance from them.

What you can do before your visit:

Write down all your feelings and thoughts: note what triggers your urge to gamble, whether you have tried to resist it, and how gambling has affected your life.

Write down your personal information: include the main stressors or life changes that may be influencing your behavior.

List all medications: provide information about every medicine, vitamin, herbal product, and supplement you are taking, including their doses.

Recall any other health problems: write down your physical or mental health conditions and how they are being treated.

Questions for your doctor: prepare a list of questions so you can make the most effective use of your appointment time.

## Generalized anxiety disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/gad/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

In generalized anxiety disorder (GAD), anxiety is intense and persistent, disproportionate to events or with no specific threat, and it interferes with daily functioning. It brings excessive worry, fear of failure, irritability, poor sleep, and physical symptoms — sweating, rapid pulse, dry mouth, dizziness, and muscle tension. Treatment is combined — cognitive-behavioral therapy (CBT) to replace negative thoughts, plus antidepressant and anxiolytic medication.

A person with Generalized Anxiety Disorder ( GAD ) experiences intense anxiety disproportionate to events or occurring without any specific threat during extended periods. This condition causes significant emotional distress and exhaustion. There is excessive worry about everyday responsibilities, a major fear of failure, and of making mistakes. Mood worsens, irritability increases and self-critical thoughts become more and more common. Sleep becomes fragmented and shallow, of poor quality. The person is often consumed by continuous fears and awful thoughts about their own and their loved ones' health.

Somatic Symptoms of Anxiety:

Sweating

Epigastric discomfort

Rapid pulse

Dry mouth

Dizziness

The sensation of a lump in the throat

Difficulty breathing

The sensation of heaviness or tightness in the chest

Tingling or numbness in the limbs

Symptoms of Anxiety Disorder:

Anxiety

Worry, dire premonitions

Increased irritability

Decreased concentration

Sensitivity to noise

Muscle tension

Sleep disturbances (often shallow, interrupted sleep with awakening due to anxiety)

General weakness

Reduced mood

Sweating

Epigastric discomfort

Rapid heart rate

Dry mouth

Dizziness

The sensation of a lump in the throat

Difficulty breathing

Treatment:

Pharmacotherapy

Psychotherapy

იხილეთ ასევე

[→ ძილის დარღვევა შფოთვის დროს](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

[→ პანიკური შეტევის სიმპტომები და მკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-attack-symptoms/)

Related: [panic disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/) · [social anxiety](https://www.mentalclinic.ge/en/health/social-anxiety-disorder/) · [psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [NIMH — Anxiety Disorders](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders).

## Hallucinogens

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/hallucinogens/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Hallucinogens — classic (LSD, psilocybin, DMT), dissociative (PCP, ketamine, DXM), and deliriants — alter perception and thinking and can cause psychological dependence. Use may bring hallucinations, paranoia, panic, and depersonalization and can provoke psychosis, with physical effects such as nausea, dizziness, and rapid heartbeat. Treatment includes psychotherapy (CBT) and, when needed, antipsychotic or antidepressant medication, support groups, and relapse prevention.

Hallucinogens

The main types of hallucinogens are:

Classic hallucinogens – LSD (lysergic acid diethylamide), psilocybin (magic mushrooms), DMT (dimethyltryptamine)

Dissociative hallucinogens – PCP (phencyclidine), ketamine, DXM (dextromethorphan)

Deliriants – atropine, scopolamine

Modern synthetic hallucinogens were developed later. For example:

MDMA (ecstasy) – first synthesized in 1914

LSD (lysergic acid diethylamide) – was created in 1938

Ketamine and PCP – in the 1950s

Fascination – the desire to discover new sensations and an unreal world.

Blurring the boundaries between reality and illusion – the person can no longer tell where reality ends and hallucination begins.

Psychological dependence – when a person constantly seeks out similar experiences, overshadowing their interest in real life.

[Possible psychosis or depersonalization – a condition in which the individual has difficulty maintaining an adequate connection with the outside world.](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/depersonalization/)

The effects of hallucinogens are determined by their distinct mechanisms of action on the brain.

Classical hallucinogens affect serotonergic neural connections. Serotonin plays an important role in regulating mood, sensory perception, and physiological processes.

Dissociative substances partially suppress the activity of the neurotransmitter glutamate, which affects cognition, emotions, and the perception of pain.

Signs of dependence:

Signs of dependence appear over a period of at least 12 months:

Persistent thoughts about the drug and planning its use.

More frequent use and higher doses.

Social, occupational, or academic problems caused by substance use.

Persistent anxiety, depression, or paranoia when not using the substance.

Tries to stop, but is unable to.

Ignoring physical or psychological side effects and continuing use.

A marked interest in “spiritual experiences” or “altering reality” that is believed to be unattainable without hallucinogens.

The most common classic hallucinogens

LSD

It is one of the most powerful hallucinogens.

It is available in the form of tablets, liquid, or small pieces of paper.

It causes intense hallucinations and altered perception.

Psilocybin ("magic mushrooms")

It can be taken raw, dried, or brewed as a tea.

Its effects are similar to LSD – it causes hallucinations and sensory disturbances.

Ecstasy (MDMA, "molly")

It is a synthetic substance that is available in tablet form.

It combines hallucinogenic and stimulant effects, which makes it popular in club settings.

DMT

It is a naturally occurring hallucinogen that has been used for thousands of years in various rituals.

It can be used by smoking, inhalation, or in a drink.

It produces strong psychoactive effects that last for 30–45 minutes.

The most common dissociative hallucinogens

PCP (angel dust)

It is a synthetic drug that is available in liquid, powder, or pill form.

It alters the perception of pain, produces euphoria, but can also lead to aggression.

Ketamine

It may be available in tablet, powder, or liquid form.

It is used as a medication, but it is frequently misused.

It causes a sense of disconnection from reality.

Dextromethorphan (DXM)

It is found in medications used to treat coughs and colds.

In high doses, it can cause hallucinations and euphoria.

Possible consequences of hallucinogen use:

Psychological and emotional:

Hallucinations and paranoia

Intensified anxiety and panic attacks

Depersonalization (a feeling of being detached from reality)

Post-hallucinogen perceptual disorder (HPPD) – hallucinations may continue even after you stop using the substance

Triggering of psychotic disorders (especially in highly sensitive individuals)

Physical consequences:

Nausea, dizziness

High or low blood pressure

Rapid heartbeat

Insufficient dose to be lethal, but indirect risks (traffic accidents, self-injury)

Long-term use of dissociative substances can also lead to:

amnesia (memory loss)

suicidal thoughts

speech difficulties

Possible risk factors:

Mental health conditions such as schizophrenia, bipolar disorder, and PTSD increase the risk of psychotic reactions.

Social and environmental factors – peer pressure and access to hallucinogens.

Genetic predisposition – neurobiological factors that influence the regulation of neurotransmitters.

Treatment methods:

Psychotherapy

Cognitive-behavioral therapy (CBT) – identifying obsessive thoughts and distorted perceptions.

[Medication treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Antipsychotic medications for psychosis or agitation caused by hallucinations.

Antidepressants or benzodiazepines to reduce anxiety or depression.

[Support groups and relapse prevention](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/group-therapy/)

Psychoeducational programs

Creating a safe environment and avoiding triggers

Relapse prevention

Coping and support

Set a primary goal: to stay substance-free.

Avoid risky situations: remind yourself that even a single dose is very dangerous, because one often leads to another.

Reach out to your loved ones for support: acknowledge that willpower alone is not enough to overcome this. Ask a family member or friend to help you follow through with your treatment plan.

Know and avoid your triggers: identify the situations or feelings that create an urge to use, and try to keep your distance from them.

Preparing for your visit with the doctor

What you can do before your appointment:

Write down all your feelings and thoughts: note what triggers your urge to use, whether you have tried to resist it, and how the use of hallucinogens has affected your life.

Write down your personal information: include the main stressors or life changes that may be affecting your behavior.

List all medications: provide information about every medicine, vitamin, herbal product, and supplement you are taking, including their dosages.

Recall any other health problems: write down your physical or mental health conditions and how they are being treated.

Questions for your doctor: prepare a list of questions so you can use your appointment time as effectively as possible.

Source: NIDA — Hallucinogens.

## Health Anxiety (Hypochondria)

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/hypochondria/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Hypochondria (health anxiety disorder) is marked by an excessive, persistent fear of having a serious illness. The person interprets normal bodily sensations as signs of disease, either repeatedly seeks medical tests or avoids doctors, and constantly seeks reassurance — yet the reassurance never lasts and the anxiety continues, interfering with daily life. The leading treatment is cognitive-behavioral therapy (CBT); a psychiatrist may add medication when needed.

Fear of illness (hypochondria)

Possible symptoms:

Key signs and symptoms include:

Persistent fear:
The person has an excessive fear that they may have, or soon develop, a serious illness, and this is related to hypochondria.

Interpreting physical symptoms:
A person often believes that pain, discomfort, or normal bodily changes are signs of a serious illness. This may be exactly how a hypochondriacal state of mind manifests.

Excessive seeking of medical care or avoiding it altogether:
A person with hypochondria may either constantly consult doctors and request medical tests, or, on the contrary, avoid any medical contact because they fear that an illness will be confirmed.

Focusing on bodily functions:
Attention is centered on heartbeat, breathing, or digestion. These behaviors are often characteristic of hypochondria, and when hypochondria is present, these signs are frequently observed.

Constant checking or seeking reassurance:
The patient repeatedly asks relatives or specialists for confirmation, tries to look up information on the internet, yet the answers they receive do not reassure them and they remain anxious.

Excessive worry about a specific illness or the risk of developing it, especially when it already runs in the family

Thinking so much about a possible illness that everyday functioning becomes difficult, and for some people this level of preoccupation may be equivalent to hypochondria.

Avoiding people, places, or activities because of fear about your health

Constantly talking about health and possible illnesses. In many cases, such conversations are linked to the development of hypochondria.

Possible contributing factors:

Belief – convincing oneself that they have a serious illness and constantly seeking evidence to confirm it. This pattern is often seen in people who experience hypochondria.

Family — for example, when parents were excessively worried about their own or their children’s health.

Past experiences — if they had a serious illness in childhood, physical sensations in their body may now feel frightening to them.

Genetic predisposition: a history of similar disorders among family members. For those who have such factors, the risk of developing hypochondria is higher, which manifests as hypochondria.

Stressful life events: illness or death of a loved one.

Childhood trauma: experiences of abandonment, illness, or neglect.

Psychological difficulties: depression, anxiety, or obsessive-compulsive disorder.

Risk factors:

Risk factors include:

severe stress at a certain stage of life

Fear of having a serious illness that ultimately is not confirmed, which over time may develop into hypochondria.

experiences of childhood abuse

A serious illness experienced in childhood or a severe illness in a parent

Personality traits, such as a tendency to worry excessively

Searching for health-related information on the internet, which often reflects signs of hypochondria and expresses the essence of "hypochondria."

Treatment:

[Cognitive Behavioral Therapy (CBT):
CBT helps patients recognize and change harmful thought patterns and behaviors that contribute to anxiety.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[Medication therapy:
A psychiatrist selects medications on an individual basis. Approaches to hypochondria differ significantly between individual patients. For many patients, it is hypochondria itself that determines the treatment strategy.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Prepare a list of your symptoms, including when they first appeared, how they affect your daily life, and how you are trying to manage them. Also share with your doctor any past experiences related to hypochondria, so that your condition can be properly assessed in the context of hypochondria.

Write down important personal information, such as signs of hypochondria or experiences like past traumatic events or periods of significant stress.

Write down your medical history, including any other physical or mental health conditions you may have.

List all medications, vitamins, herbal remedies, and supplements you are taking, including their dosages

Source: APA, DSM-5-TR — Illness Anxiety Disorder.

## Insomnia

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

Healthy sleep is deep and undisturbed, leaving you refreshed; insomnia disrupts these. It may occur on its own or alongside depression, anxiety, bipolar disorder, or dementia, and can be transient with stress or time-zone changes. Untreated, it raises risks of daytime fatigue, impaired cognition, and cardiovascular and metabolic problems. The first-line treatment is CBT-I (cognitive-behavioral therapy for insomnia) with sleep hygiene; medication is added only if needed.

The quality of sleep is determined not only by its duration — healthy sleep is deep, undisturbed, and leaves a rejuvenated feeling in the morning. Insomnia manifests as a disruption of any of these components. While it can occur independently, it often accompanies organic pathologies, dementia, depression, anxiety disorders, bipolar disorders, and other psychotic or neurotic conditions. Insomnia may also present as a transient phenomenon in the context of stress or changes in flight and time zones. Over time, sleep disorder will result in numerous psychosomatic risks:

- Daytime fatigue.
- Impaired Cognitive function.
- Emotional distress.
- Reduced Productivity.
- Diabetes.
- Metabolic disorders.
- Weight gain.
- Cardiovascular diseases.
- Weakened Immune System.
- Increased risk of Substance abuse.

Approximately 30% of the adult population report sleep difficulties, and 10% suffer from chronic insomnia.

[Sleep quality has a direct impact on mental health, cognitive functioning, the immune system, and overall quality of life. Chronic sleep deprivation increases the risk of depression, anxiety disorders, and other mental health conditions.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

Types of sleep disorders

[Difficulty falling asleep (initial insomnia) — it takes more than 30 minutes to fall asleep after going to bed. It is often associated with anxiety and overactive thinking.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

Sleep fragmentation (middle insomnia) — waking up several times during the night and having difficulty falling back asleep.

[Early awakening (terminal insomnia) — waking up at 3–5 a.m. and being unable to fall back asleep. It is often a symptom of depression.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

Non-restorative sleep — despite adequate duration, the person wakes up feeling tired.

Causes:

- Stress.
- Flying and time zone changes.
- Neurological disorders.
- Dementia.
- Anxiety.
- Depression.
- Mania.
- Psychosis.
- Obsessive-Compulsive Disorder.
- Phobias.
- Withdrawal from marijuana or other drugs.
- Withdrawal from alcohol in alcoholism…

Mental health conditions

[Depression — 75% of patients experience sleep problems](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[Anxiety disorder — hypervigilance makes it hard to fall asleep](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[PTSD — Nightmares and Waking Up at Night](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ptsd/)

[Bipolar disorder — during a manic episode, the need for sleep decreases sharply](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

Insomnia treatment

CBT-I (cognitive-behavioral therapy for insomnia)

[CBT-I is the first-line treatment for insomnia. Psychotherapists at GSMRC use:](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Sleep restriction therapy — the time spent in bed is matched to the actual time spent sleeping

Stimulus control — using the bed only for sleep

Cognitive restructuring — changing negative beliefs and attitudes about sleep

Relaxation techniques — progressive muscle relaxation, mindfulness

Medication treatment

[When CBT-I is not sufficient, a psychiatrist may prescribe:](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Melatonin agonists

Orexin receptor antagonists

Low-dose antidepressants — trazodone, mirtazapine

Important: Long-term use of sleeping medications is not recommended. All medications should be taken only as prescribed by a psychiatrist!

Sleep hygiene includes the following behavioral measures:

- Comfortable, familiar environment.
- Darkness.
- Coolness.
- Silence.
- Sleep environment: a dark, quiet, cool room (18–20°C)
- Turn off screens: avoid blue light 1 hour before bedtime
- Consistent wake-up and bedtime.
- Limiting food and liquid intake in the evening.
- Caffeine: have your last cup no later than 14:00
- Minimizing prolonged time in bed while awake.
- Restricting physical activity a few hours before bedtime.
- Exercise: regular, but not within 3 hours before bedtime

When should we consult a specialist?

The sleep problem has lasted for more than 3 weeks

Insomnia significantly impairs daytime functioning

[Sleep disturbances are often accompanied by depressive or anxiety symptoms](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

You are using sleeping medications without a doctor’s prescription

Any form of insomnia requires treatment.

Source: NHLBI — Insomnia.

## Marijuana

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/marijuana/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Cannabis's active compound THC affects brain receptors, impairing concentration, memory, coordination, and behavior. Signs of dependence include growing tolerance, irresistible craving, continued use despite problems, and withdrawal (irritability, anxiety, sleep disturbance, mood swings, paranoia). Long-term use can worsen mental health and provoke psychosis. It is treatable — mainly cognitive-behavioral therapy (CBT), with medication and group therapy as needed.

The active substance in cannabis, THC (Delta-9-tetrahydrocannabinol), affects brain neurons and their receptors, which impacts concentration, memory, cognitive functions, coordination, and changes in behavior control.

Marijuana use disrupts mental well-being.

Signs of addiction include:

- Increased tolerance, inability to achieve the usual high
- Irresistible craving
- Long time spent obtaining and using the drug
- Continuous use despite problems created
- Difficulties in fulfilling responsibilities (interpersonal relationships, academic performance, job responsibilities), which contributes to self-critical thoughts and anxiety
- Decreased self-esteem
- Unsuccessful attempts to quit use independently

Withdrawal symptoms include:

- Irritability
- Anxiety
- Sleep disturbances
- Mood swings
- Reduced enthusiasm and energy
- Paranoia
- Psychosis
- Exacerbation of neurotic conditions

Along with the desire to overcome addiction, maintaining a stable mental state and minimizing factors leading to relapse are essential.

Closely related to mental health problems such as:

- Depression
- Anxiety disorders
- Cognitive dysfunction
- Increased risk of suicide
- Psychosis... [1]

### References

1. Marconi A, Di Forti M, Lewis CM, Murray RM, Vassos E. Meta-analysis of the Association Between the Level of Cannabis Use and Risk of Psychosis. Schizophr Bull. 2016;42(5):1262–1269. [doi:10.1093/schbul/sbw003](https://doi.org/10.1093/schbul/sbw003)

Source: NIDA — Cannabis.

## Neurosis — Symptoms, Physical Signs and Treatment

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/neurosis/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

"Neurosis" is a historical umbrella term and is no longer a separate diagnosis today — modern classifications (ICD-11, DSM-5-TR) have divided it into more precise conditions: anxiety disorders, panic disorder, phobias, OCD, and somatic symptom disorder. It manifests through psychological symptoms (persistent anxiety, irritability, sleep disturbance) and physical symptoms. It is first necessary to rule out an organic cause; treatment is effective — psychotherapy (CBT) and medication when needed.

The word "neurosis" is often heard in everyday speech, although it is no longer a medical diagnosis — it is a historical, umbrella term that today encompasses several specific conditions, primarily anxiety disorders and psychosomatic symptoms. In this article, we explain what "neurosis" means in the modern sense, how it manifests in the body, and how it is treated.

## What is neurosis

"Neurosis" is a 20th-century term. In the old classification (ICD-10), there was a group called "neurotic disorders," but modern international classifications — ICD-11 (WHO, 2022) and DSM-5-TR (APA, 2022) — have divided this concept into more precise diagnoses: anxiety disorders, panic disorder, phobias, obsessive-compulsive disorder, and somatic symptom disorder [2,3]. Therefore, when we say "neurosis," we usually mean one of these conditions. It is important to note: this is not a weakness of will or an "imagined" problem.

## Neurosis or nervousness?

These two words are often confused. "Nervousness" usually means irritation or agitation — a temporary state. "Neurosis," on the other hand, refers to a broader, longer-lasting psychological condition that impairs daily functioning and is often accompanied by physical symptoms as well.

## Psychological symptoms

- Persistent anxiety, tension, or restlessness;
- Irritability and emotional instability;
- Difficulty concentrating;
- Sleep disturbances — difficulty falling asleep or interrupted sleep;
- A constant feeling of fatigue, decreased motivation.

## How neurosis manifests in the body

One of the key features of neurosis is that psychological tension often "speaks" through physical complaints. Common somatic (psychosomatic) manifestations include:

- Heart palpitations or rapid heartbeat;
- Dizziness and a feeling of weakness;
- A feeling of air hunger, difficulty breathing;
- Numbness or trembling in the hands and feet;
- Ringing or buzzing in the ears;
- Muscle tension, neck and back pain;
- Gastrointestinal discomfort, nausea;
- Fluctuations in blood pressure during periods of nervousness.

These symptoms are real — they are not "imaginary." However, their cause is often psychological tension rather than a disease of a specific organ.

## ⚠️ First, rule out an organic cause

Before attributing symptoms to "neurosis," it is essential that a doctor rule out physical (organic) causes — heart, thyroid, neurological and other conditions. If you experience severe chest pain, acute shortness of breath, loss of consciousness, or clearly pronounced neurological signs, seek emergency help immediately (112). If examinations do not reveal an organic cause but the symptoms persist, a mental health assessment is the logical next step.

## Treatment is effective

Anxiety disorders — the most common "modern name" for neurosis — affect 359 million people worldwide, yet only one in four receives help, even though effective treatment exists [1]. First-line treatment includes psychotherapy (particularly cognitive behavioral therapy — CBT), which teaches how to manage tension and bodily symptoms; medication is added when necessary. At GSMRC, the treatment plan is developed individually — through psychiatric consultation and psychotherapy.

## See also

[→ Anxiety disorder — symptoms and treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[→ Panic attack — symptoms and treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

[→ Stress management and treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/health/stress/)

[→ Psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[→ Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

### Sources

1. World Health Organization. Anxiety disorders. Fact sheet. WHO; 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/anxiety-disorders

2. World Health Organization. International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11). Geneva: WHO; 2022.

3. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.

## Obsessive-Compulsive Disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/ocd/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Obsessive-compulsive disorder (OCD) affects 2–4% of the world's population. Obsessions are intrusive thoughts or images that repeatedly force their way into consciousness and cause anxiety; compulsions are repetitive rituals performed to reduce that distress. Treatment is planned individually by a physician and combines psychotherapy — cognitive-behavioral therapy (CBT) is the leading method — with medication, primarily an antidepressant.

What is obsessive-compulsive disorder (OCD)?

According to various data, obsessive-compulsive disorder (OCD) affects 2–4% of the world’s population. [1]

What are the main symptoms of OCD?

Obsessive (intrusive) thoughts/images

A battle within the mind

Obsessions appear as intrusive words, thoughts, ideas, or vivid mental images. The person experiences them as inappropriate, absurd, and meaningless thoughts. They force their way into consciousness repeatedly and persistently, causing anxiety, tension, and discomfort. The individual tries to resist them internally, but is unable to do so,

They are unable to control how long the thought lasts or to stop this thought.

A sense of losing control over one’s thoughts emerges. The content of the obsessive thoughts and images triggers feelings of fear, anxiety, shame, and guilt.

Depending on the content, intensity, or duration of the obsession, its negative impact on the person, as well as the level of anxiety it causes, can vary.

Compulsion

Behavioral rituals that control you

A compulsion is a repetitive physical or mental behavior, carried out in a specific sequence and number of times.

to reduce obsessions and the anxiety and discomfort they cause. The person is aware that the ritual is irrational, however

Performing the ritual feels like an absolute necessity, driven by a sense of compulsion. When the person tries to resist, they experience a feeling of losing control, intense anxiety, and panic.

Spending a large part of the day on obsessions and compulsions

Lowered mood

Anxiety and its physical manifestations

Sleep disturbance

Social isolation

Reduced ability to work

What types of compulsions are most commonly seen in obsessive-compulsive disorder?

Frequent washing or cleaning of the hands or body

For example, because of a fear of contamination, washing the hands for hours with a specific amount of soap after touching any surface, shaking hands, or traveling on public transport.

Cleaning

For example, a person may find it very hard to feel sure that things are clean or that a task has been properly completed, and may wash and boil the dishes over and over again.

Checking

For example, repeatedly turning back to lock the front door, checking it several times, and having difficulty feeling sure it has been done. The compulsion can be so strong that, even in the presence of photographic proof, the person still feels an overwhelming urge to check again.

Counting, symmetry

For example, counting objects, actions, steps, stairs, objects of the same color… maintaining a certain symmetry when arranging things, when taking steps, or in other situations, in order to have the feeling that “everything is just right.”

Strict adherence to a specific sequence

For example, they may feel compelled to perform every action in an exact, meticulous sequence when getting themselves ready or leaving the house.

Silently repeating a prayer, phrase, number, or word in your mind

People do not perform compulsions in order to feel pleasure. A compulsion is a mechanism for trying to manage anxiety and gain control over one’s emotional state. Often, carrying out a compulsive ritual can take hours, because the exact sequence is disrupted or the person feels that they have not done it well enough and therefore starts the ritual over from the beginning.

Common themes of obsessive thoughts:

An obsession can have any content, but there are certain themes that occur more frequently.

Contamination and cleanliness

For example: thoughts that by touching objects, other people, or animals, or by breathing shared air… one will become contaminated or fall ill

Doubt and uncertainty in everyday routine activities

For example: wondering whether you locked the door, or whether you turned off the gas stove...

Thoughts or mental images of harming others or oneself, which feel completely immoral and unacceptable to the person.

Thoughts about behaving inappropriately or unacceptably in social situations, or losing control

For example, they might say or do something inappropriate or embarrassing.

Sexual and religious thoughts that feel shameful and inappropriate to the individual

Thoughts about becoming seriously ill, hypochondriacal obsessive thoughts

Negative anticipatory thoughts that something bad will happen

For example, it may relate to their own health or the health of their loved ones.

For example, the person cannot get rid of the thought that something bad might happen to their loved one.

Excessive superstitions

For example, they may believe that stepping on a specific spot will harm their family.

Obsessive doubt: out of fear of breaking laws or violating a moral code, the individual is preoccupied with doubts about their own actions and spoken words, for example, constantly wondering whether they said something wrong or behaved inappropriately...

Intrusive images or urges toward antisocial behavior that the person experiences as obscene, shameful, or frightening

Images and mental pictures of you causing physical or other types of harm to people

Intrusive sexual images

Associated symptoms:

Obsessions and/or compulsions

Spending a large part of the day on obsessions and compulsions

Reduced social skills and work capacity

Anxiety

Sleep disturbance

Low mood

Irritability

Genetic and social factors in OCD

Although

Genetics

It plays an important role in the development of OCD, and it is important to note that

Social and environmental factors

They also influence the onset and severity of the disorder.

The age at which obsessions and compulsions emerge, as well as their proportion, content, and frequency, depends on individual factors.

When should we see a doctor?

This mental health condition is often interpreted by society as simply perfectionism or an excessive need for cleanliness and order; however, obsessive-compulsive disorder is a far more complex and challenging condition.

Obsessive thoughts are not simply excessive worry about real issues in your life. If your obsessions and compulsions are affecting the quality of your everyday life, please consult a doctor.

Treatment

The manifestations of obsessive-compulsive disorder are diverse. It affects multiple domains, influencing emotional stability and overall quality of life.

It is recommended that, based on an individual assessment by a physician, a treatment plan be developed that includes both psychotherapeutic and pharmacological therapy.

Leading psychotherapeutic method

[Cognitive-behavioral therapy (CBT)](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

It focuses on identifying and correcting negative patterns of thoughts and behaviors. Its goal is to develop healthy and adaptive (flexible, well-adjusted) ways of thinking and behaving.

[Medication treatment](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Treatment is primarily carried out with an antidepressant, and the need for medications from other groups, as well as the duration of the treatment course, is determined individually.

[Day Clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

[Comprehensive treatment approach](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

See also

[→ OCD treatment with CBT](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/cbt/)

[→ Medication treatment for OCD](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Related topics: [Anxiety disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/) · [Depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/) · [Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [NIMH — Obsessive-Compulsive Disorder](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd).

### Sources

1. Ruscio AM, Stein DJ, Chiu WT, Kessler RC. The epidemiology of obsessive-compulsive disorder in the National Comorbidity Survey Replication. Mol Psychiatry. 2010;15(1):53–63. [doi:10.1038/mp.2008.94](https://doi.org/10.1038/mp.2008.94)

## Oniomania (Compulsive Shopping)

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/oniomania/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Oniomania (compulsive buying) is a behavioral addiction that progresses from pleasurable shopping to compulsive buying and dependence. Signs include constant preoccupation with shopping, loss of control, exceeding one's budget, buying unneeded items, hiding spending, and guilt or depression afterward — a cycle of anxiety, buying, brief relief, and guilt. The leading treatment is cognitive-behavioral therapy (CBT), with group therapy and medication added as needed.

Onomania

The purchase of new items gradually turns into an addiction, and this process may involve the following phases:

Stage of fun and pleasure – the person views shopping as an enjoyable and entertaining activity.

Habit formation – gradually, buying new items becomes not just a wish, but a way to unwind, reduce stress, or manage emotions.

Compulsive shopping – the person can no longer control their urges and feels a strong “need” to buy something. In this phase, purchases are driven not by actual necessity, but by an emotional impulse.

Dependence – shopping becomes one of the central parts of life. A person experiences anxiety, discomfort, or depression when they are unable to shop. They often buy items they do not need, do not use, or that cause financial difficulties.

When do we say that a person has an addiction?

A constant urge to shop and to plan purchases – the person is constantly thinking about shopping and planning what to buy next.

Loss of control – the person is unable to regulate how much they buy and often exceeds their budget.

Emotional changes related to shopping – feeling pleasure while buying, but experiencing guilt, shame, or depression afterward.

Perceiving shopping as a necessity during emotional stress – the person turns to buying things as a way to reduce feelings of depression, anxiety, or loneliness.

Presence of financial difficulties or debts – the person continues making purchases by taking on new debts or spending their entire budget.

Buying unnecessary items – making purchases just for the sake of the act itself, with items often remaining unused.

Deception and concealment – misleading family members or friends to hide how much money they spend or what they have bought.

Neglecting other activities – pushing work, studies, and social relationships into the background because of shopping.

Behavioral cycle:

The main feature of onomania is a recurrent behavioral cycle:

Anxiety → urge to buy → shopping → temporary pleasure → guilt and anxiety → repetition of the cycle.

Psychological factors:

Emotional emptiness or dissatisfaction.

Depression or low self-esteem.

Inability to manage stress and anxiety.

Impulsive behaviors.

Biological factors:

Dopamine imbalance in the brain, and dependence on the intense feeling of pleasure experienced when purchasing new items.

Hyperactivity of the brain’s reward system during the purchase of new items.

Genetic predisposition to behavioral disorders.

Social and cultural factors:

Advertising and social media that are aimed at encouraging purchases.

The cultural prioritization of materialism and the evaluation of success through financial achievements.

Encouragement of consumer behavior by friends or one’s social circle.

Possible consequences of oniomania:

Financial difficulties:

Accumulating debts and unpaid loans.

Increasing financial stress, which negatively affects other areas of life.

Mental health problems:

Worsening of anxiety and depression.

Feelings of dissatisfaction with oneself and guilt.

Feeling disappointed with life and a sense of losing control.

Social difficulties:

Strained relationships with family members, friends, or partners.

Risk of isolation and disconnection from society.

Work-related difficulties:

Neglecting professional responsibilities or losing interest in work.

Delays or setbacks in career advancement.

Possible treatment options:

[Psychotherapy:](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Cognitive-behavioral therapy (CBT):

Helps individuals identify and change obsessive thoughts and behaviors.

Helps the individual identify and change obsessive behaviors and thoughts.

[Group therapy:

	Sharing experiences and receiving emotional support with others who face similar challenges.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/group-therapy/)

Sharing experiences and receiving emotional support with people who face similar challenges.

[Medication treatment:](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Antidepressants that help balance serotonin and dopamine levels.

Anxiolytic medications to reduce symptoms of anxiety.

Other psychotropic medications to help control impulsive behaviours, as needed.

Developing healthy habits:

Such as exercise, meditation, or a creative hobby.

Setting a strict budget.

Helpful recommendations for patients

Keep a daily record:

	Track your expenses to better understand how much money you are spending and on what.
	Try to identify the main reasons behind your spending, for example: emotional tension, boredom, or social pressure.

Set a strict budget:

	Decide in advance how much money you will allocate for different needs.
	Reduce your purchases and follow your personal financial plan.

Choose alternative activities:

Instead of shopping, engage in activities that help relieve stress, such as exercise, meditation, reading, or drawing.

Think carefully before making a purchase:

	While shopping, ask yourself the following questions:

	Do I really need this item?
	Do I have the money to buy it?
	Can I wait 24 hours before deciding to purchase it?

Reduce visual triggers:

	Try to avoid advertisements that encourage you to make impulsive purchases.
	Temporarily disable online shopping apps or accounts on social media.

Seek professional support:

	Consult a psychologist or psychiatrist who specializes in managing behavioral disorders.
	Consider attending financial counseling sessions to help you manage debt.

Start psychotherapy:

	Cognitive-behavioral therapy can help you manage obsessive thoughts and behaviors.
	Group therapy is an effective way to receive emotional support.

Explore technological tools:

	Use personal finance management apps to monitor and control your spending.
	Set limits on online purchases.

## Opiates

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/opiates/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Opioids cause physical and psychological dependence — on stopping, withdrawal symptoms develop. Use brings respiratory depression (potentially fatal at high doses), liver and kidney damage, and worsening mental health; some move to illicit opioids such as heroin or fentanyl, the main cause of overdose. Treatment is comprehensive — medication chosen by a narcologist and psychiatrist, cognitive-behavioral therapy (CBT), social support, and the day center.

Opioid dependence

Opioids cause physical and psychological dependence:

Physical dependence – the body adapts to the medication, and if it is stopped, withdrawal symptoms develop.

Psychological dependence – the person becomes unable to resist, because taking opioids becomes necessary for their emotional and psychological comfort.

Short-term and long-term effects:

Worsened perception of pain,

Appearance of a skin rash,

Fatigue,

Diarrhea

Respiratory depression – at high doses, this may lead to a fatal outcome;

Liver and kidney damage;

Worsening of mental health – depression, anxiety, psychotic symptoms;

Social and legal problems:
Some people begin using illicit opioids,
frequently turning to heroin or fentanyl, which are considered the main causes of overdose.

Risk factors

Is a young person (especially a teenager or in their early 20s),

Has family members who have struggled with substance dependence,

Lives in a stressful environment (unemployment, poverty),

Has difficult family or social relationships,

Has experienced physical or sexual abuse,

is experiencing depression, anxiety, or PTSD,

You notice risky behaviors (including heavy alcohol or tobacco use),

Women are at particular risk because:

they more often experience chronic pain,

They are prescribed higher doses and take opioids for longer periods,

There is a higher psychological and physiological tendency toward developing opioid dependence.

What factors can contribute to the development of opioid dependence:

How it often begins: Opioid dependence frequently starts with the misuse of medications prescribed for pain management.

Genetic factors: A genetic predisposition plays an important role.

Social and psychological factors: stress, trauma, depression, and social isolation increase the risk of developing addiction.

How can opioid addiction be prevented?

Use opioids only in cases of absolute necessity (for no more than 3 days).

Always ask your doctor about alternative treatment options.

Never share opioids with others and do not take medications prescribed for someone else.

For chronic pain, explore alternative treatment options (such as physiotherapy, non-opioid medications, and others).

If you are no longer using opioid medications, dispose of them safely.

Do not stop taking opioids without medical supervision, as suddenly stopping them may cause severe withdrawal symptoms.

Treatment requires a comprehensive approach:

[Medication therapy: the necessary treatment is selected by an addiction specialist and a psychiatrist.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

[Psychotherapy: Cognitive-behavioral therapy (CBT) and motivational interviewing are effective for managing psychological difficulties.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Social support: the involvement of family and friends, as well as participation in rehabilitation groups, is very important.

[Day Clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

[Comprehensive treatment method](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

The first step is making the decision!

Preparing for your visit with the doctor:

Make a list of all medications you are taking (including both prescribed and non-prescribed substances).

List the symptoms you are experiencing (for example: pain, anxiety, mood changes).

Prepare questions for your doctor, for example:

What is the best way to overcome opioid dependence?

How can I reduce withdrawal symptoms?

Are there any alternative pain relievers?

What methods are available to prevent relapse?

See also

[→ Psychiatric consultation for opioid dependence](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: NIDA — Opioids.

## Panic Attacks: Symptoms, Causes, and Treatment Options

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-attack-symptoms/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

A panic attack is a sudden episode of intense fear with strong physical symptoms — rapid heartbeat, shortness of breath, chest pain, dizziness, sweating, and trembling — peaking within 10-20 minutes; people often fear they are dying. About 11% experience at least one in life; recurring attacks with persistent worry indicate panic disorder. Panic responds well to treatment — cognitive-behavioral therapy (CBT) and, when needed, medication (SSRIs).

A panic attack is a sudden episode of intense fear, accompanied by strong physical symptoms. The attack usually reaches its peak within 10–20 minutes and subsides within half an hour, but during this time a person may be convinced that their heart is failing or that they are about to die.

Panic attacks are relatively common — around 11% of the population experience at least one panic attack at some point in their lives. When the attacks recur and a person is constantly worried about having another one, this is referred to as panic disorder.

Symptoms of a panic attack

A panic attack presents as a combination of symptoms that begin suddenly:

Physical symptoms

Sudden rapid heartbeat or a sensation that the heart is stopping

Sweating, tremor, shaking

Shortness of breath, a feeling of “air hunger”

Chest pain or discomfort

Nausea, abdominal pain

Dizziness, weakness

Numbness or tingling in the body (paresthesia)

Hot or cold flashes

Psychological symptoms

Fear of dying or “going crazy”

Feeling detached from reality (derealization)

Fear of losing control

[Persistent anxiety about the possibility of another attack](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

Panic attack or heart attack?

The symptoms of a panic attack often resemble cardiological problems, which frequently leads patients to the emergency department. Key differences include:

Panic attack: begins abruptly and resolves within 20–30 minutes; chest pain is usually sharp or stabbing; symptoms are associated with emotional stress.

Cardiac problem: the pain may radiate to the left arm; it does not go away within 30 minutes; it is associated with physical exertion.

Important: If you are experiencing these symptoms for the first time, you should urgently consult a doctor to rule out a cardiological condition.

Causes of Panic Disorder

Several factors contribute to the development of panic disorder:

Neurobiological factors: hyperactivity of the brain’s “fear center” (the amygdala), imbalance of neurotransmitters, and dysregulation of the autonomic nervous system.

Genetics: A family history of panic disorder increases the risk by 4–8 times.

Stress: major life changes, loss, traumatic experiences.

Behavioral factors: excessive caffeine consumption, sleep deprivation, lack of physical activity.

Treatment of panic attacks

Panic disorder responds well to treatment. At GSMRC, we use a combined treatment approach:

Cognitive-behavioral therapy (CBT)

[CBT is the gold standard for treating panic disorder. Psychotherapists at GSMRC will use:](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Cognitive restructuring — changing catastrophic thinking patterns

Interoceptive exposure — simulating the physical symptoms of an attack in a safe environment

Breathing retraining to prevent hyperventilation

Medication treatment

[If needed, the psychiatrist may prescribe:](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

SSRI antidepressants—paroxetine, sertraline—for the long-term prevention of panic attacks

Benzodiazepines — only in acute cases, for short-term use under a doctor’s supervision

SNRI — venlafaxine, if an SSRI is insufficiently effective

What should we do during a panic attack?

If you are having a panic attack:

Pause and breathe — slowly and deeply: inhale for 4 seconds, hold for 4 seconds, exhale for 6 seconds

Remind yourself: “This is a panic attack. It is not dangerous. It will pass.”

5-4-3-2-1 technique: name 5 things you can see, 4 things you can hear, 3 things you can touch, 2 things you can smell, and 1 thing you can taste

Do not run away from the situation — escaping only strengthens anxiety in the future.

Panic disorder and co-occurring conditions

Panic disorder often co-occurs with other mental health conditions:

[Depression — in 50–65% of patients](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[Generalized Anxiety Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

Agoraphobia — avoiding certain places or situations

Substance dependence

[This is why a multidisciplinary approach is used at GSMRC — a psychiatrist and a psychotherapist work together to support the patient’s overall well-being.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Book a consultation

For the diagnosis and treatment of panic attacks:

[Phone: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

Address: Togo Gudava Street, Tbilisi

[Center: GSMRC — Guga Sikharulidze Mental Health Research Center](https://www.mentalclinic.ge/en/)

## Panic disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

A panic attack can strike suddenly, overwhelming the person with intense anxiety and a fear of losing control, going mad, or dying. It brings severe physical symptoms — rapid heartbeat, shortness of breath, chest discomfort, dizziness, sweating, and trembling — often with derealisation or depersonalisation. Fear that the attacks may recur reduces social and work functioning. Panic disorder responds well to treatment through pharmacotherapy and psychotherapy.

A panic attack can occur suddenly, without reason, on its own, or may be preceded by a trigger. The person experiences severe anxiety, is overwhelmed by fear, is in a state of panic, and does not have the power to overcome it. Mainly during an episode, fear of losing consciousness, death, madness, and loss of control occurred. A complete sense of helplessness and despair consumes the person.

A panic attack is accompanied by physical symptoms, which further intensifies the fear:

- Nausea/abdominal discomfort
- Shortness of breath/breathing difficulty
- The feeling of suffocation/loss of consciousness
- Rapid heartbeat
- Discomfort, pain in the chest area
- Dizziness
- Blurred vision
- Sweating
- Loss of sensation/tingling sensations
- Shaking
- Sudden facial redness
- Chills/feeling of burning or warmth in the skin
- Ringing in the ears
- Derealisation

is experiencing the environment as changed or unfamiliar. It can occur as an independent phenomenon or alongside other mental issues. It often manifests during exhaustion, insomnia, anxiety, panic attacks, depression, or other psycho-emotional pathological states.

- Depersonalisation

is the sense of estrangement from one's own body or self. The person feels that their thoughts, emotions, personality, and appearance are altered or estranged. It can occur during panic attacks, depression, anxiety, or other disorders or as an independent phenomenon, though it is relatively rare.

Social activity and work performance of individuals with panic attacks are diminished as they are consumed by the fear that such intolerable experiences may repeat at any time.

Treatment:

- Pharmacotherapy
- Psychotherapy

Source: Katzman MA, Bleau P, Blier P, et al. Canadian clinical practice guidelines for the management of anxiety, posttraumatic stress and obsessive-compulsive disorders. BMC Psychiatry. 2014;14(Suppl 1):S1. [doi:10.1186/1471-244X-14-S1-S1](https://doi.org/10.1186/1471-244X-14-S1-S1)

## Paranoia

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/paranoia/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Paranoia is marked by deep distrust of others and thoughts that do not correspond to reality — a persistent sense of being watched, persecuted, or manipulated that feels entirely real. Paranoid (delusional) thoughts are fixed beliefs that cannot be changed even by clear facts, and are a sign of a psychotic condition. It requires urgent medication with new-generation antipsychotics; once stabilized, psychotherapy (CBT, DBT) and family psychoeducation are added.

Paranoia

Paranoia is characterized by distrust toward the environment and other people, along with thoughts and experiences that do not correspond to reality.

A person may experience a constant sense of being watched, in danger, or expecting something bad to happen, which feels completely real to them. They may believe that they are the target of persecution or manipulation by specific individuals, institutions, or broader forces. For example, they might think that someone is poisoning them or plotting against them behind their back.

When interacting with others, the person constantly doubts the sincerity of their attitudes, words, and behaviors. They sense negative, mocking, or hostile attitudes from other people (even from friends or family members). They suspect that others may be deceiving them or trying to harm them through various actions.

Paranoid thoughts, also called delusional thoughts, are fixed beliefs that do not correspond to reality. Even when the facts clearly indicate the opposite, it is impossible to persuade the person otherwise. Paranoia is a disturbance of perception and is a sign of a psychotic condition.

At such times, the person behaves in line with these thoughts: they may hide, change their appearance, leave their home or, on the contrary, lock themselves in, get rid of electronic devices, delete their social media accounts...

[Paranoia requires urgent medication-based treatment. After the acute phase has been stabilized, psychotherapy is added to the treatment plan.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

The main signs of paranoia are:

Suspicion

They doubt other people’s loyalty, sincerity, and intentions. For example, they may wonder whether something is being hidden from them or whether others are just flattering them.

Mistrust

A persistent fear of betrayal or harm. They believe that others have malicious intentions toward them and are deceiving them. For example, even though they have very good relationships with everyone at work, they think that something may have happened and that now people are talking about them behind their back.

Isolation, withdrawal

Tension, fear, and the expectation of being attacked can force a person to isolate themselves. For example, they may think they are being watched and feel it is safer to stay at home and keep the curtains closed.

Emotional affect

Fear, anxiety, tension, irritability, and possibly aggressive behavior. For example, when the person believes that someone is acting against them.

Paranoid interpretation of events

Misinterpreting certain words and events in a distorted way, as harmful and directed personally at oneself. For example, believing that a passing car is following them, that a stranger who is smiling is mocking them, or that friends are saying something about them when they talk to each other...

Delusions

A person develops unrealistic beliefs and cannot be persuaded otherwise, even when presented with clear facts. For example, they may believe that someone is putting poison in their food.

Feeling that one is especially important

It can feel as if everything is directed at them, especially events with a negative meaning. For example, they may believe that a specific law was introduced in order to have them arrested.

Lack of insight into one’s own condition

At this time, the person believes they are right, that their paranoid thoughts are real, and that it is impossible to persuade them otherwise without appropriate treatment.

Paranoia may be caused by:

[Mental illnesses – psychosis, schizophrenia,](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/)

Paranoid personality disorder.

Drugs and alcohol

Trauma and stress – painful experiences from the past.

Insomnia

Neurological and physical conditions.

When should you see a specialist?

If you are experiencing symptoms of paranoia, feel that you are losing touch with reality, and believe that your feelings, doubts, or paranoid thoughts are irrational, please consult a psychiatrist. There are effective treatments available, and without them your condition is likely to worsen.

Often, during paranoia, a person does not believe they need treatment, because they are completely convinced that their thoughts and perception of reality are correct.

If you notice that your loved one has become withdrawn, isolated, tense, fearful, or has developed suspicions and unrealistic thoughts, seek help from a specialist without delay. Paranoid states do not improve without treatment. Over time, mistrust and jealousy become constant and increasingly convincing. The person begins to act in accordance with these unrealistic thoughts. Social and occupational problems arise, along with physical and emotional difficulties. Impulsive behaviors, aggression, self-harm, or suicidal thoughts often emerge, driven by paranoid ideas.

Timely support is the key to effective treatment, a favorable long-term prognosis, and successful rehabilitation.

Treatment of paranoia

During the consultation, the specialist carefully assesses your condition and establishes a diagnosis. The treatment plan depends on the intensity, severity, and duration of the paranoia, as well as accompanying symptoms and underlying causes. The goal of treatment is to reduce paranoid thoughts and restore emotional stability and quality of life.

[Medication therapy.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

For treatment, we use new-generation medications from the antipsychotic group, such as risperidone, olanzapine, aripiprazole, and quetiapine. This is because a paranoid state, or the mental health condition in which paranoia is a symptom, often leads to persistent fear and anxiety. Therefore, it is frequently necessary to select additional medications to address other presenting symptoms, for example to manage anxiety, insomnia, tension, and mood regulation.

[Day Clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

[Comprehensive treatment](https://youtu.be/a6TvUhDM3iQ)

Psychotherapy.

Cognitive-behavioral therapy (CBT).

Helps the patient identify paranoid thoughts and compare them with reality. It focuses on replacing unrealistic thoughts and beliefs and reducing the attention given to them.

Dialectical Behavior Therapy (DBT).

It is effective when paranoia is associated with paranoid personality disorder and difficulties with emotional regulation. It helps with coping with stress and improving relationships.

Psychoeducation for family members.

To help create a supportive, safe environment for the patient and their family members, which is essential for carrying out the necessary treatment.

See also

[→ Medication treatment for paranoia](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Related topics: [Psychosis](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/) · [Schizophrenia](https://www.mentalclinic.ge/en/health/schizophrenia/) · [Psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Source: [NIMH — Understanding Psychosis](https://www.nimh.nih.gov/health/publications/understanding-psychosis).

## Personality disorders

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/personality-disorders/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Personality disorders involve enduring patterns of perceiving and relating to the world that make adaptation difficult; those affected are more vulnerable to depression, anxiety, and addictions, and often struggle with autonomy and anger. Types (per ICD) include paranoid, borderline, and others. Although not fully cured, they respond well to treatment — proper care markedly improves quality of life, combining psychotherapy with individually selected medication.

Extraversion, empathy, openness to experiences, impulsivity, self-confidence, and other complex traits contribute to the formation of a unique personality. How a person perceives and interacts with their environment is determined through a combination of stable characteristics and behavioral patterns. Research and statistics indicate that individuals with personality disorders are more vulnerable to depression, anxiety disorders, addictions, and other mental health issues. Diagnosis is established through secondarily manifested psycho-emotional difficulties. Individuals with personality disorders often struggle to integrate into their environments, engaging in self-destructive and unhealthy coping mechanisms. They frequently face challenges related to the matter of autonomy, anger management, and other issues throughout their lives.

Based on the International Classification of Diseases, we can identify the following personality disorders and their characteristics:

Paranoid Personality Disorder

is characterized by:

- Suspicion: Constantly analyzing situations because of fear of being lied to or tricked.
- Sensitivity: Easily hurt and taking others' behavior personally, often perceiving it as cold or rude.
- Distrust: Questioning the loyalty, sincerity, and intentions of others, preoccupation with unjustified doubts.
- Significant self-importance: Believing that everything, especially negative events, is directed toward them, perception of attacks on character.
- Holding grudges.

Schizoid Personality Disorder

is characterized by:

- Emotional coldness, inability to relate to others.
- Indifference to praise or criticism.
- Desire for solitude.
- Difficulty experiencing pleasure.
- Difficulty perceiving humor.
- Tendency toward fantasy.
- Preference for intellectual pursuits over social interactions.

Antisocial Personality Disorder

is characterized by:

- Lack of empathy.
- Absence of guilt and remorse.
- Difficulty accepting responsibility.
- Impulsivity.
- Easily irritated and angered.
- Manipulative behavior.
- Predisposition toward addictions.

Histrionic Personality Disorder

is characterized by:

- Self-dramatization.
- The constant need to be the center of attention.
- Charming behavior toward others.
- Excessive concern for appearance.
- Viewing relationships in an intimate light.
- Egocentrism.
- Manipulative behavior.

Borderline Personality Disorder

(emotionally unstable personality disorder) is characterized by:

- Disrupted identity and unclear self-image.
- Unstable relationships are marked by intense emotions, fluctuating between extreme positivity and negativity.
- Viewing people as either very good or very bad.
- Evaluating events and environments in black-and-white terms.
- The constant fear of abandonment and efforts to avoid being left.
- Repetitive self-harming behaviors.
- Feelings of emptiness.
- Impulsive behavior.
- Difficulty managing anger and conflicts (impulsivity followed by regret).
- Affective reactions (difficulty regulating emotions).
- Challenges in setting and achieving goals (struggling to maintain a course of action).
- Impulsive and risky repeated behaviors.
- High predisposition toward addictions.

Obsessive-Compulsive Personality Disorder

is characterized by:

- Excessive attention to detail and rules.
- Paralyzing perfectionism.
- Scrupulousness and conscientiousness
- Need for a sense of productivity
- Significant importance placed on social rules
- Stubbornness.
- The desire for others to follow their rules.
- Excessive caution and indecisiveness.
- Difficulty adjusting to new situations.
- Difficulty getting rid of old items.
- High anxiety when the above criteria are not met.

Anxiety Personality Disorder

is characterized by:

- Constant feelings of tension.
- Feelings of self-insufficiency.
- Fear of rejection.
- Avoidance of entering relationships, often due to fear of rejection.
- Dread of risk.
- Difficulty in relationships (fear of embarrassment or ridicule).

Schizotypal Personality Disorder

is characterized by:

- Stiffness.
- Strange social behavior.
- Eccentric behavior.
- High anxiety.
- Unusual phrases and speech.
- Unusual affective reactions.
- Difficulty establishing relationships

Narcissistic Personality Disorder

is characterized by:

- Feelings of grandiosity.
- Fantasies of personal success and power.
- Sense of uniqueness.
- Need for others to recognize their uniqueness.
- The feeling of superiority and desire to enjoy privileges, require others to fulfill their desires.
- Desire to exploit others.
- The belief that others envy them.
- Arrogance.

Source: APA, DSM-5-TR — Personality Disorders.

## Pharmacy medications

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/pharmacy-medicines/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Non-medical use of prescription medicines — opioids (pain relief), sedatives and sleeping pills (e.g. alprazolam, diazepam, zolpidem), and stimulants (ADHD medicines) — can lead to tolerance and dependence. Warning signs include needing higher doses, taking them without indication, drowsiness, and forging or stealing prescriptions. Abrupt withdrawal is dangerous. Treatment combines supervised dose reduction, cognitive-behavioral therapy (CBT), and psychiatric support.

## Non-medical use of pharmacy medications

### The development of dependence includes the following stages:

1. Experimental use – taking the substance on a one‑off basis, with repetition of the behavior if the effect is perceived as beneficial.
1. Development of tolerance – over time, a higher dose is needed to achieve the same effect.
1. Psychological and physical dependence – the person can no longer function without the medication.
1. Escalating dependence – taking the medication becomes essential for everyday functioning.
- Opioids – used for pain relief.
- Sedatives and sleeping medications – used to treat anxiety and insomnia (e.g., alprazolam – Xanax, diazepam – Valium, zolpidem – Ambien)
- Stimulants – used to treat attention-deficit/hyperactivity (ADHD) or sleep disorders.

### Possible signs of prescription medication misuse:

#### Opioids

- Constipation
- Nausea
- Feeling of euphoria
- Slowed breathing
- Drowsiness
- Confusion
- Coordination difficulties
- Development of tolerance (needing higher doses)
- Increased sensitivity to pain

#### Anti-anxiety medications and sedatives

- Drowsiness
- Confusion
- Unsteady gait
- Slurred or unclear speech
- Difficulty concentrating
- Dizziness
- Memory problems
- Slowed breathing

#### Stimulants

- Increased attention
- Feeling of euphoria
- Irregular heartbeat
- High blood pressure
- Increased body temperature
- Loss of appetite
- Insomnia
- Restlessness
- Anxiety
- Paranoia

#### Other signs

- Forging, stealing, or selling prescriptions
- Taking a higher dose than prescribed
- Irritability, sudden changes in mood
- Changes in sleep patterns – either excessive sleepiness or insomnia
- Making poor decisions
- Unusually high energy or, conversely, marked sluggishness
- Running out of medication earlier than expected and frequently requesting new prescriptions
- Obtaining prescriptions for the same medication from multiple doctors (so‑called "doctor shopping")

#### Adolescents and adults often misuse medications for the following reasons:

- To experience euphoria or a feeling of being “high”
- For relaxation and stress reduction
- For pain relief
- to suppress appetite
- To improve motivation and attention
- To experiment with the effects of the substance
- To maintain dependence and prevent withdrawal
- To support integration into one’s social circle
- To achieve better results at school and at work

### Possible risk factors:

- Past or current dependence on other substances, including alcohol and tobacco
- Family history of substance misuse
- Certain pre-existing mental health conditions
- Peer pressure or a social environment where drug use is present
- Easy access to prescription medications (for example, keeping them in a household medicine cabinet)
- Insufficient knowledge about prescription medications and their potential harms

### Possible consequences:

#### Medical consequences:

- Opioids slow breathing and can even cause it to stop. An overdose can lead to coma and death.
- Anti-anxiety medications and sedatives can cause memory problems, low blood pressure, and slowed breathing. An overdose may lead to coma or death. Suddenly stopping the medication can result in withdrawal, which is accompanied by an overactive nervous system and seizures.
- Stimulants – can cause increased body temperature, heart problems, high blood pressure, seizures, hallucinations, aggression, and paranoia.

### Physical and psychological dependence:

### Other consequences:

- Risky behaviors and poor decision-making
- Use of illegal or recreational drugs
- Engagement in criminal activities
- Being involved in road traffic accidents
- Difficulties or setbacks in studies or at work
- Problems in relationships

### Ways to prevent it:

- Consult your doctor – make sure that they have accurately assessed your condition and chosen the appropriate medication.
- Monitor your treatment process – speak with your doctor regularly to make sure that the medication is working and that you are taking the correct dose.
- Follow the instructions strictly – do not increase the dose without consulting your doctor!
- Understand how the medication works – ask your doctor or pharmacist about possible side effects.
- Do not take someone else’s medication – even if your friend has the same condition, a medicine prescribed for them is not safe for you.
- Do not order medications online from suspicious sources – some websites sell counterfeit or dangerous drugs.

### Preventing prescription medication misuse in adolescents:

- Talk with your child about the risks of prescription medications – explain that a medicine prescribed by a doctor is not safe if it is intended for someone else.
- Set clear rules – explain that it is not acceptable to share medications or to take someone else’s medicine.
- Talk with them about the dangers of alcohol – combining alcohol with medications increases the risk of accidental overdose and other complications.
- Keep medications away from children and adolescents – store them in a safe, locked place.
- Make sure your child is not ordering medications online – some websites sell fake and dangerous drugs that do not require a prescription.

### Possible treatment options:

#### Treatment approaches for prescription medication misuse depend on the specific drug and the individual needs of the patient.
Treatment may include:

- Withdrawal process (detoxification)
- Medications for addiction treatment
- Rehabilitation.

#### Medication discontinuation (withdrawal and detoxification):

#### Goals of the intervention:

- Address the real consequences of the problem with your loved one
- Ask them to accept help
- Provide a clear message that the problem cannot be ignored
- What treatment options are available?
- How long does treatment take?
- How can I manage other health problems during the course of treatment?
- Can you recommend any reliable websites or printed materials?

## Post-traumatic stress disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/ptsd/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Post-traumatic stress disorder (PTSD) is marked by vivid flashbacks, intrusive thoughts and images, nightmares, and intense distress at reminders of a traumatic event; it may follow abuse, life-threatening events, disasters, or prolonged stress. Symptoms include re-experiencing, avoidance, negative changes in thinking and mood, hyperarousal, sleep problems, and irritability. Leading treatments are psychotherapy (CBT and EMDR) and, when needed, medication.

Post-traumatic stress disorder ( PTSD ) is characterized by repetitive vivid flashbacks, intrusive thoughts and images, nightmares, and intense distress at reminders of traumatic events.

A person may develop PTSD after being exposed to:

- emotionally or/and physically traumatic event
- abuse
- life-threatening event
- catastrophe
- long-term distress

Symptoms of PTSD:

- Flashbacks
- Intrusive images
- Re-experiencing of a traumatic event
- Persistent anxiety
- Irritability
- Sleep disturbances
- Decreased concentration
- Reduced mood
- Avoidance of triggers
- Difficulty intentionally recalling traumatic events
- Inability to experience emotions
- Feelings of danger and alarm

Approximately 2,1-2,3% of the global population struggle with PTSD, which often co-occurs with depressive symptomatology and anxiety. [1]

- Pharmacotherapy
- Psychotherapy

### References

1. Koenen KC, Ratanatharathorn A, Ng L, et al. Posttraumatic stress disorder in the World Mental Health Surveys. Psychol Med. 2017;47(13):2260–2274. [doi:10.1017/S0033291717000708](https://doi.org/10.1017/S0033291717000708)

## Psychiatric Clinic in Tbilisi — GSMRC Mental Health Center

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychiatric-clinic-tbilisi/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

GSMRC (Guga Sikharulidze Mental Health Research Center) is a multidisciplinary psychiatric clinic in Tbilisi for the diagnosis, treatment, and rehabilitation of mental health disorders, founded by psychiatrist Guga Sikharulidze. Services include psychiatric assessment and medication planning, individual and group psychotherapy (CBT, EMDR, art, family therapy), full psychodiagnostics, and a day clinic. Consultations are available in person and online.

GSMRC (Guga Sikharulidze Mental Health Research Center) is a multidisciplinary psychiatric clinic in Tbilisi, specializing in the diagnosis, treatment, and rehabilitation of mental health disorders.

The center was founded by psychiatrist Guga Sikharulidze, a specialist with over 20 years of clinical experience and a doctoral candidate at Leiden University (Netherlands).

Our services

Comprehensive assessment, diagnosis, and medication treatment planning by an experienced psychiatrist. Our psychiatrists use modern, evidence-based methods.

[Psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Individual and group psychotherapy using various approaches — Cognitive Behavioral Therapy (CBT), EMDR, art therapy, and family therapy. Sessions are offered both in person and online.

[Psychodiagnostics](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

Comprehensive psychological assessment using standardized tests — personality evaluation, cognitive function testing, and neuropsychological diagnostics.

[Day clinic](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

An intensive treatment program without hospitalization. The patient spends the day at the clinic, receives treatment, and returns home in the evening. It is effective for conditions of moderate severity.

Which conditions do we treat?

The GSMRC team specializes in the diagnosis and treatment of the following conditions:

[Depression — major depressive disorder, dysthymia, seasonal affective disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[Anxiety disorders — generalized anxiety, social phobia, OCD](https://www.mentalclinic.ge/en/health/anxiety/)

[Panic disorder — panic attacks, agoraphobia](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

[Bipolar disorder — managing manic and depressive episodes](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

[Sleep disorder — insomnia, sleep fragmentation](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)

[PTSD — post-traumatic stress disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ptsd/)

[Schizophrenia — psychotic disorders](https://www.mentalclinic.ge/en/health/schizophrenia/)

Substance dependence — alcohol, drugs

[Eating disorders — anorexia, bulimia](https://www.mentalclinic.ge/en/health/eating-disorders/)

[Emotional burnout (Burnout)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

Why GSMRC?

Experienced multidisciplinary team

At GSMRC, psychiatrists, clinical psychologists, psychotherapists and social workers work together. This multidisciplinary approach ensures comprehensive care for each patient.

Evidence-based treatment

Our clinical practice is based on the latest scientific research and international guidelines. The founder’s academic background (Leiden University) ensures a research-based approach.

Confidentiality

Mental health is a sensitive subject. GSMRC ensures full protection of each patient’s personal information within ethical and legal frameworks.

Flexible services

Consultations are available both in person (at our Tbilisi clinic) and online, allowing you to access care from any region of Georgia.

Your first visit – what should you expect?

The first consultation usually lasts 50–60 minutes and includes:

A detailed clinical history, including symptoms, duration, and family history

Assessment of mental status

Formulating a preliminary diagnosis

Agreeing the treatment plan with the patient

[If needed, referral for additional diagnostic evaluations](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

Contact information

[Phone: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

Address: Togo Gudava Street, Tbilisi

Working hours: Monday–Friday, 10:00–19:00

[Website: mentalclinic.ge](https://www.mentalclinic.ge/en/)

See also

[→ GSMRC specialists](https://www.mentalclinic.ge/en/team/)

## Psychiatrist in Tbilisi — Professional Consultation and Treatment

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychiatrist_tbilisi/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

A psychiatrist is a medical doctor who diagnoses, treats, and prevents mental health disorders and, unlike a psychologist, can prescribe medication and build a full treatment plan. At GSMRC in Tbilisi, consultations follow evidence-based medicine with an individualized approach. See a psychiatrist for low mood lasting over two weeks, intense anxiety or panic attacks, changes in thinking or behavior, self-harming or suicidal thoughts, or uncontrolled substance use.

A psychiatrist is a medical doctor who specializes in the diagnosis, treatment, and prevention of mental health disorders. Unlike a psychologist, a psychiatrist can prescribe medication and develop a comprehensive treatment plan.

At Guga Sikharulidze Mental Health Research Center (GSMRC) in Tbilisi, psychiatric consultations are provided in line with evidence-based medicine principles, with an individualized approach selected for each patient.

When should you see a psychiatrist?

A visit to a psychiatrist is recommended if you notice any of the following symptoms:

Persistent low mood, sadness, or a sense of emptiness that lasts for more than two weeks

[Intense, uncontrollable anxiety or panic attacks](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

Significant sleep disturbance — insomnia, early awakening, or excessive sleep

Worsening of concentration and memory

Changes in thoughts, perception, or behavior that are noticeable to others

Self-harming or suicidal thoughts

Uncontrolled use of alcohol or other substances

Worsening of emotional state after a traumatic event

Important: consulting a psychiatrist does not mean that you have a “serious” problem. Early consultation often makes it possible to prevent your condition from worsening.

What happens during a psychiatric consultation?

The first visit to GSMRC usually lasts 50–60 minutes and includes:

Diagnostic assessment

The psychiatrist will carefully listen to your concerns, the history of your symptoms, your family history, and your day-to-day functioning. When needed, standardized diagnostic tools are used.

Developing a treatment plan

After the diagnosis is established, the psychiatrist will offer you an individual treatment plan, which may include:

[Medication treatment — antidepressants, anxiolytics, mood stabilizers or other medications, selected on an individual basis](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

A combined approach — integrating medication and psychotherapy

What conditions does a psychiatrist treat?

The psychiatric team at GSMRC works with the following conditions:

[Depression — mood disorders](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[Anxiety disorders — generalized anxiety, social phobia, panic disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/gad/)

[Bipolar disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

[Psychotic disorders — schizophrenia, schizoaffective disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/)

[Obsessive-compulsive disorder (OCD)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ocd/)

[Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/adhd/)

Post-traumatic stress disorder (PTSD)

Sleep disorders

[Alcohol and drug addiction](https://www.mentalclinic.ge/en/health/alcohol/)

[Eating disorders](https://www.mentalclinic.ge/en/health/eating-disorders/)

Psychiatrist or psychologist — whom should I see?

Patients often find it difficult to choose between a psychiatrist and a psychologist. Here are the key differences:

A psychiatrist is a medical doctor who prescribes medications and manages complex mental health conditions. You should see a psychiatrist if your symptoms are severe, long‑lasting, or significantly interfere with your daily life.

A psychologist is a specialist who offers psychotherapy (talk therapy) but does not prescribe medication. This approach is effective for managing stress, relationship difficulties, and behavior change.

At GSMRC, psychiatrists and psychologists work together, ensuring comprehensive care for the patient.

Why GSMRC?

Experience: Founder Guga Sikharulidze — psychiatrist with over 20 years of clinical practice, PhD candidate at Leiden University (Netherlands)

Multidisciplinary team: psychiatrists, psychotherapists, psychologists

[Day clinic: intensive treatment without hospitalization](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)

Confidentiality: full respect for the patient’s personal information

Book a consultation

To schedule a consultation with a psychiatrist, please contact us:

[Phone: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

Address: Togo Gudava Street, Tbilisi

## Psychologist in Tbilisi — Psychotherapy and Psychological Counseling

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychologist-tbilisi/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

See a psychologist when you cannot cope with stress alone, have relationship difficulties, notice signs of burnout, or experience anxiety or low mood that interferes with daily life — or if you have been through trauma or have sleep, eating, or behavior problems. GSMRC's psychologists work with cognitive-behavioral therapy (CBT) for depression, anxiety, and OCD, EMDR for phobias, and art therapy. The first session assesses your state and agrees therapy goals and methods.

Psychologist in Tbilisi — Psychotherapy and Psychological Counseling

When should you see a psychologist?

You are experiencing stress that you are unable to cope with on your own

You are experiencing relationship difficulties — with your partner, in your family, or at work

[You have noticed signs of emotional burnout — chronic fatigue, loss of motivation](https://www.mentalclinic.ge/en/health/burnout-syndrome/)

Do you experience anxiety, low mood, or irritability that interferes with your everyday life?

You would like to understand yourself better and support your personal growth

You have gone through a traumatic experience and need support in processing your emotions

Do you experience problems with sleep, eating, or behavior?

Psychotherapy methods at GSMRC

[Cognitive-behavioral therapy (CBT)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/cbt/)

Cognitive-behavioral therapy

[depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

[anxiety disorders](https://www.mentalclinic.ge/en/health/gad/)

[OCD](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ocd/)

[EMDR therapy](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/emdr/)

EMDR

[with phobias](https://www.mentalclinic.ge/en/health/specific-phobias/)

Art therapy

What happens during a psychological consultation?

First appointment

Will listen to your expectations and concerns

Will assess your emotional state

Discusses the goals and methods of therapeutic work

[If needed, they will recommend a consultation with a psychiatrist](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Therapeutic process

Psychologist or psychiatrist?

Psychologist

psychiatrist

GSMRC psychological team

Book a consultation

[Phone: +995 32 2 440 550](tel:+995322440550)

Address: Togo Gudava Street, Tbilisi

[Center: GSMRC — Guga Sikharulidze Mental Health Research Center](https://www.mentalclinic.ge/en/)

## Psychosis

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Psychosis can occur as a transient episode or a chronic condition, marked by disturbances of perception and thinking in which reality feels altered. It may be exogenous (triggered by CNS disease or substances such as alcohol, marijuana, or hallucinogens) or endogenous (spontaneous). Symptoms include hallucinations (auditory, tactile, olfactory), illusions, and delusions — paranoid, grandiose, or nihilistic. Psychosis requires immediate medication-based treatment.

> **Psychosis is a medical emergency**
> Psychosis is an acute medical condition that needs prompt treatment. If someone is at risk of harming themselves or others, call **112** immediately. For a consultation, reach us at **+995 32 2 440 550**.

Psychosis can present as a single, transient episode or as a chronic condition. Pathologies in perception and thinking characterize it. Individuals often report that reality or their environment has changed.

Types:

1. Exogenous Psychosis: Triggered by external factors:
- Organic pathologies of the CNS causing degenerative changes
- Psychoactive substances
- Hallucinogenic substancesMarijuana
- Alcohol
- Intoxication from various substances
1. Endogenous Psychosis: Arises spontaneously.

Symptoms:

Perceptual Pathologies

:

- Hallucinations:

Auditory

Tactile (sensory)

Olfactory

Visceral (sensations in internal organs)

- Illusions:

Verbal illusions: a person hears insults or mocking in other people's conversations.

Types of Delusions:

- Paranoid Delusions: Believing one is being persecuted by others, organizations, or government structures intending to harm or damage their reputation.
- Referential Delusions: a belief that events, gestures, conversations... are somehow related to a person.
- Grandiose Delusions: Inflated beliefs about one’s abilities, such as having unique talents like telepathy or prophecy.
- Nihilistic Delusions: Total hopelessness, such as believing the world is ending or everything is meaningless.
- Hypochondriacal Delusions: Unfounded belief of having a severe illness despite medical evidence to the contrary.
- Religious Delusions: Varying content, such as feeling sinful or perceiving oneself as a messiah.
- Jealous Delusions: otherwise known as morbid, particularly in marital contexts, having a sense of betrayal despite evidence to the contrary.
- Erotomanic Delusions: Believing that someone unattainable loves them.
- Delusions of Influence: Believing that external forces control one’s thoughts or actions.
- Thought Insertion or Withdrawal: Believing that thoughts are being implanted or removed by an external force through telepathy or other means.

Immediate medication treatment is necessary.

Related: [depression](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/) · [bipolar disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/) · [psychiatrist consultation](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

Sources: [NIMH — Understanding Psychosis](https://www.nimh.nih.gov/health/publications/understanding-psychosis); [WHO — Schizophrenia](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/schizophrenia).

## Schizophrenia – Symptoms, Causes, and Treatment

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/schizophrenia/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Schizophrenia is a severe mental disorder affecting thinking, perception, emotions, and behavior; it does not mean a split personality and is effectively managed with modern medication. It presents with positive symptoms (hallucinations, delusions, disorganized thinking), negative symptoms (blunted emotion, anhedonia, withdrawal), and cognitive difficulties. Treatment rests on antipsychotic medication, with CBT and psychosocial rehabilitation.

Medically reviewed

Guga Sikharulidze

·

Psychiatrist, Doctor of Academic Sciences

Last updated: 14 February, 2026

What is schizophrenia?

Schizophrenia is a severe mental disorder that affects a person’s thinking, perception, emotions, and behavior. The condition usually begins in late adolescence or early adulthood and is characterized by a chronic course.

[It is important to understand that schizophrenia does not mean a “split personality.” Schizophrenia is a medical condition that can be effectively managed with modern medication-based treatment.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Symptoms of schizophrenia

Positive symptoms

Hallucinations — most commonly auditory hallucinations (hearing voices). Visual, olfactory, or tactile hallucinations may also occur.

Delusional ideas — fixed, false beliefs, such as persecutory delusions, grandiose delusions, or ideas of reference.

Disorganized thinking — speech becomes incoherent, and logical connections are lost.

Negative symptoms

Emotional blunting — facial expressions become reduced, and emotional reactions diminish.

[Anhedonia — loss of the ability to experience pleasure. This symptom is also characteristic of depression.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

Social withdrawal and abulia — loss of motivation and lack of initiative.

Cognitive symptoms

Difficulty concentrating attention, memory problems, and impaired ability to plan and organize.

Causes of schizophrenia

Genetic factors — hereditary predisposition plays an important role.

Neurochemical imbalance — disruption of the dopamine and glutamate systems.

[Environmental factors — prenatal infections, childhood trauma, early-age cannabis use. [1]](https://www.mentalclinic.ge/en/health/marijuana/)

Treatment of schizophrenia

Medication treatment

[Antipsychotic medications are the foundation of treatment. Modern pharmacological approaches effectively control the symptoms.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Psychotherapy

[Cognitive-behavioral therapy (CBT) helps patients manage delusional ideas and hallucinations, cope with stress, and improve their social skills.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Psychosocial rehabilitation

[[Social skills training, day center program, family education, and group therapy.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/day-clinic/)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/group-therapy/)

When should you see a psychiatrist?

[[Seek a psychiatric consultation if you notice unusual beliefs, hearing voices, disorganized thinking, social withdrawal, or paranoid thoughts.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/paranoia/)

[At GSMRC, you will receive a professional diagnostic assessment and an individualized treatment plan.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

See also

[[[[Psychosis · Paranoia · Depression · Bipolar Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/psychosis/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/paranoia/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/bipolar-disorder/)

[Services: Psychiatrist consultation · Day center · Psychodiagnostics](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychodiagnostics/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ Frequently Asked Questions (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/faq/)

### References

1. Marconi A, Di Forti M, Lewis CM, Murray RM, Vassos E. Meta-analysis of the Association Between the Level of Cannabis Use and Risk of Psychosis. Schizophr Bull. 2016;42(5):1262–1269. [doi:10.1093/schbul/sbw003](https://doi.org/10.1093/schbul/sbw003)

## Social Anxiety Disorder

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/social-anxiety-disorder/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Social anxiety disorder (social phobia) is more than shyness: everyday interactions cause intense anxiety and embarrassment before, during, and after, usually centered on a fear of criticism or judgment. The person avoids social situations and becomes isolated, recognizing the fear is excessive yet unable to control it; physical symptoms include blushing, trembling, sweating, and a rapid heartbeat. Treatment is effective — CBT (including exposure) and medication when needed.

Social anxiety disorder

SAD – Social Anxiety Disorder

In some situations, a person’s shyness and nervousness, especially before reaching adulthood, does not mean that they have social phobia. Depending on individual personality traits and life experience, people feel different levels of comfort in social situations. It is common for everyone to feel nervous in demanding situations, for example during an exam, on a date, when going on stage for the first time, or when giving a public presentation. However, in Social Anxiety Disorder, also known as social phobia, everyday routines and usual relationships become more difficult, causing significant anxiety, fear, and embarrassment. In this condition, a person worries not only during social situations, but also beforehand, in anticipation of them, and afterwards.

In such cases, the content of the fear can vary, but most often it is the worry that the person will become the object of criticism and judgment.

For example, they may fear doing something shameful, inappropriate or embarrassing, or appearing inappropriately dressed… As a result, they are constantly tense, anxious, and excessively monitoring their own facial expressions, remarks, and behaviors. At the same time, their self-esteem decreases and self-critical thoughts increase.

Social anxiety disorder can be a chronic mental health condition, but in the course of psychotherapy it is possible to work on developing skills for managing anxiety. Medication treatment may be needed to restore emotional balance and to prepare you for a course of psychotherapy. Please consult a specialist to assess your condition.

How does social anxiety disorder manifest?

In social anxiety disorder, fear and anxiety significantly reduce quality of life.

The person avoids social interactions as much as possible, becomes isolated, and tries to leave the house only when absolutely necessary. These symptoms negatively affect relationships, work, and other important areas of life, which in turn further increases anxiety.

Emotional and behavioral symptoms

Fear of presenting oneself negatively

Fear of embarrassment or humiliation

An intense fear of interacting or speaking with strangers

Fear of blushing, sweating, or a trembling voice

Avoidance of activities and people

Fear of being the center of attention and avoiding it

Avoidance of participating in activities

Reviewing your own actions and conversations afterwards to search for possible “mistakes”

Expecting the worst-case scenario in any situation

Anxiety often manifests somatically, that is, physically:

Flushing

Tremor

Feeling nauseous

Sweating

Epigastric discomfort

Rapid heartbeat

Dry mouth

Dizziness

A sensation of a lump stuck in the throat

Feeling of difficulty breathing

Muscle tension

The person recognizes that their fear and anxiety are unfounded or inappropriate, yet they are unable to control or correct them.

In social phobia, quality of life is significantly reduced, and it becomes difficult for the person to cope with everyday responsibilities, so they avoid social situations, including:

parties and social gatherings

School or work

meeting new people

Communicating with strangers, for example in a shop

Romantic relationships

Entering a room where others are already seated and the meeting has begun

making eye contact

Eating in public ...

When should we seek help from a specialist?

The symptoms of social anxiety disorder can change over time. When your overall level of stress increases, the symptoms may become more intense; conversely, there may be periods when they ease. However, without appropriate treatment, anxiety symptoms tend to return again and again.

Consult a doctor if you avoid social activities or relationships because of fear or anxiety.

What can cause social anxiety disorder?

Genetics.

If any of your relatives has an anxiety disorder or another mental health condition

Environmental factors.

Socioeconomic stress factors

Biological factors.

A chemical imbalance in the brain that leads to an anxiety state. Hyperactivity of one of the brain structures—the amygdala—may generate an excessive fear signal.

What complications can arise if the condition is left untreated?

Without treatment, social anxiety disorder can take control of your life. Anxiety can interfere with work, school, relationships, and your ability to enjoy activities. This disorder can lead to:

Low self-esteem

Persistent catastrophizing of events

Negative self-attitude

Hypersensitivity to criticism

Poor social skills

Isolation and difficulties in social relationships

Low academic performance and career setbacks

Use of drugs and alcohol

Suicidal thoughts and attempts

Other anxiety disorders and certain other mental health conditions, especially depression and problems related to drug and alcohol dependence, are frequently seen together with social anxiety disorder.

How is social anxiety disorder treated?

[Psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Cognitive-behavioral therapy (CBT): helps a person identify and replace negative thoughts about themselves. It also helps them develop skills to feel more comfortable in social situations. In exposure-based CBT, you gradually work with the situations that you are afraid of.

[Medication:](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

Medications that help restore the brain’s chemical balance. Beta blockers are often used to reduce physical symptoms.

See also

[→ Cognitive Behavioral Therapy (CBT) for Social Phobia](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/cbt/)

See also

[→ Panic attack](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-attack-symptoms/)

Source: Katzman MA, Bleau P, Blier P, et al. Canadian clinical practice guidelines for the management of anxiety, posttraumatic stress and obsessive-compulsive disorders. BMC Psychiatry. 2014;14(Suppl 1):S1. [doi:10.1186/1471-244X-14-S1-S1](https://doi.org/10.1186/1471-244X-14-S1-S1). Carpenter JK, et al. Cognitive behavioral therapy for anxiety and related disorders: A meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Depress Anxiety. 2018;35(6):502–514. [doi:10.1002/da.22728](https://doi.org/10.1002/da.22728)

## Specific Phobias

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/specific-phobias/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-17

A specific phobia is an irrational, excessive fear of a particular object or situation; the person recognizes the fear is out of proportion but cannot control it and avoids the trigger. It brings intense anxiety and physical symptoms (nausea, shortness of breath, rapid heartbeat) and can significantly reduce quality of life. Effective treatments include EMDR, cognitive-behavioral therapy (CBT), and exposure therapy, with medication when needed.

In specific phobias, there is an irrational fear of particular objects, situations, or circumstances, which is a source of anxiety and significant emotional distress. The phobia may be perceived as generally threatening or not pose a real danger but is considered dangerous by the individual. The feeling of fear is persistent, emerging even with the thought of the trigger object, and intensifies in its presence. The individual recognizes that the fear is excessive but cannot overcome it. They avoid situations or behaviors that might trigger the fear. Specific phobias often lead to panic attacks and disorders involving anxiety or depression.

When a specific phobia is present, irrational fear significantly reduces the quality of life, leading to isolation, difficulty leaving home, decreased productivity, and mood disturbances. The person can no longer live with their usual daily routine, cannot move freely, and is constantly consumed by fear. Increased anxiety often manifests with somatic symptoms:

- Nausea/abdominal discomfort
- Shortness of breath/breathing difficulty
- The feeling of suffocation/loss of consciousness
- Rapid heartbeat
- Discomfort, pain in the chest area
- Dizziness
- Blurred vision
- Sweating
- Loss of sensation/tingling sensations
- Shaking
- Sudden facial redness
- Chills/feeling of burning or warmth in the skin
- Ringing in the ears
- Depersonalisation
- Derealisation

Types of Phobias:

- Animal Phobias: dogs, spiders, rodents...
- Situational Phobias: elevators, trains, airplanes...
- Natural Disaster Phobias: earthquakes, floods, tornadoes...
- Blood/Injections/Wounds: fear of wounds, even thinking about blood
- Agoraphobia: fear of open spaces
- Claustrophobia: fear of closed spaces
- Fear of Choking: fear during swallowing

Treatment:

- Pharmacotherapy
- Psychotherapy

Source: NIMH — Specific Phobia.

## Stimulants

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/stimulants/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Stimulants — amphetamines, cocaine, caffeine, nicotine — enhance perception, intensify pleasure, and raise energy by altering brain chemicals (serotonin, dopamine, noradrenaline). Misuse often worsens existing mental problems; potent stimulants like cocaine can cause arrhythmia, seizures, psychosis, hallucinations, and cardiovascular failure. Use is tied to depression, anxiety, psychosis, and suicide risk. Treatment includes detoxification, CBT, and medication support.

Often referred to as club drugs, stimulants enhance the perception of external stimuli, intensify feelings of pleasure, and increase energy levels. These drugs alter the brain's concentration and activity of chemicals (serotonin, adrenaline, noradrenaline, dopamine). Use often exacerbates existing or primary mental problems. Stimulants include amphetamines, cocaine, caffeine, nicotine...

Cocaine /Crack

One of the most potent stimulants for the central nervous system, it stimulates dopamine release. Regular use leads to:

- Arrhythmia
- Nosebleeds
- Damage to nasal mucosa
- Distorted sense of smell
- Hearing impairment
- Paranoid psychosis
- Hallucinations
- Seizures
- Coma
- Acute cardiovascular failure

closely related to mental health problems such as:

- Depression
- Anxiety disorders
- Cognitive dysfunction
- Increased risk of suicide
- Psychosis...

Source: NIDA — Prescription Stimulants.

## Stress: Causes, Symptoms, and Management Methods

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/health/stress/
Medically reviewed by Giorgi (Guga) Sikharulidze · last updated 2026-08-13

Stress is the body's natural response to pressure, threat, or change — helpful in small amounts, but harmful to mental and physical health when chronic. It shows through physical (headache, muscle tension, rapid heartbeat), emotional (irritability, anxiety), and behavioral (sleep and appetite changes) symptoms; chronic stress can lead to depression and anxiety disorders. Management includes cognitive-behavioral therapy (CBT), relaxation techniques, and medication when needed.

Medically reviewed

Guga Sikharulidze

·

Psychiatrist, Doctor of Science

Last updated: 14 February, 2026

What is stress?

Stress is the body’s natural response to external pressure, threat, or change. In small amounts, stress can be beneficial, but chronic stress can cause serious harm to both mental and physical health.

Symptoms of stress

Physical symptoms

Headache, muscle tension, rapid heartbeat, high blood pressure, digestive system problems, weakened immune system, chronic fatigue.

Emotional symptoms

[Irritability, anxiety and constant nervousness, sadness or a depressed mood, loss of self-confidence.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/depression/)

Cognitive and behavioral symptoms

[[Difficulty concentrating, sleep disturbances, changes in eating patterns, alcohol misuse, social withdrawal.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/alcohol/)

Causes of stress

[Work environment — excessive workload, deadline pressure, professional burnout.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/burnout-syndrome/)

Personal life — relationship difficulties, bereavement, financial challenges.

[Traumatic experiences — such as violence or accidents that may lead to PTSD.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/ptsd/)

Risks of chronic stress

[[Chronic stress can lead to depression, anxiety disorders, and panic attacks. From the perspective of physical health, it also increases the risk of cardiovascular diseases.](https://www.mentalclinic.ge/en/health/gad/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

Stress management and treatment

[Psychotherapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

[Cognitive-behavioral therapy (CBT) teaches you how to re-evaluate stressful situations and develop effective coping strategies.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychotherapy/)

Relaxation techniques

[Progressive muscle relaxation, breathing exercises, and meditation. Art therapy is also effective in reducing stress.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/art-therapy/)

Medication support

[If needed, medication treatment — a psychiatrist will select the most appropriate medication for you individually.](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/medical-treatment/)

When should you see a specialist?

[Seek a psychiatric consultation if stress is interfering with your daily functioning, your physical symptoms are becoming chronic, or your emotional state is worsening.](https://www.mentalclinic.ge/en/services/psychiatrist-consultation/)

See also

[[Anxiety · Burnout · Depression · Insomnia · Panic disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/health/insomnia/)](https://www.mentalclinic.ge/en/health/panic-disorder/)

[Services: Psychiatrist consultation · Psychotherapy · Art therapy](https://www.mentalclinic.ge/en/services/art-therapy/)

[[YouTube: Experts For Mental Health | GSMRC Official](https://www.youtube.com/@ExpertsForMentalHealth)](https://www.youtube.com/@GSMRC_OFFICIAL)

[❓ Frequently Asked Questions (FAQ)](https://www.mentalclinic.ge/en/treatment-methods/faq/)

# FAQ (English)

Canonical: https://www.mentalclinic.ge/en/faq/

### What is the difference between a psychiatrist and a psychologist?

A psychiatrist is a medical doctor with a medical education who makes diagnoses and, when necessary, prescribes medication. A psychologist works only with psychotherapeutic methods and does not prescribe medication.

### Is mental illness genetic?

Genetics is very important in medicine, but it is not a verdict. A genetic predisposition should not frighten us; on the contrary, it should be taken into account and used correctly when planning treatment.

### Is mental illness shameful?

No. It is a combination of biological and psychological processes, just like diabetes or hypertension. Removing the stigma is the first step toward successful treatment.

### Is it possible to fully cure a mental health problem?

The terms "treatment" and "cure" are often confused. Many conditions are fully curable, while for chronic processes modern management allows us to achieve stable remission.

### Is confidentiality protected?

Yes. Any information about a patient constitutes medical confidentiality. Information is disclosed to a third party only in the extreme cases provided for by law, or with the patient's own written consent.

### "Is a diagnosis a label that will stay with me for life?"

No. In medicine a diagnosis is not a "label" but a working tool that helps the doctor choose the right treatment tactics. Many mental conditions are transitory (temporary), and after adequate treatment the diagnosis loses its relevance.

### Do antidepressants cause dependence?

Modern antidepressants (SSRIs, SNRIs) do not cause narcotic dependence. They are discontinued gradually, under a doctor's supervision.

### Can I drink alcohol during treatment?

Drinking alcohol during treatment is not recommended, as it may intensify side effects or reduce the effectiveness of the medication.

### Will I gain weight while taking medication?

Some medications may affect appetite, but modern medicine offers many alternatives that do not affect metabolism. The doctor always selects the medication individually.

### Will I have to take medication forever?

No. The course of treatment is individual. In many cases, after the condition stabilizes, medication is gradually discontinued.

### Does medication change one's personality?

No. Medications act on symptoms (anxiety, insomnia, apathy) and not on your personal values. The goal of treatment is to return you to your natural state.

### What medications are used for treatment at your center?

Treatment at our center follows the highest international standards. Medications that cause dependence (e.g. benzodiazepines) are used minimally.

### How long does an antidepressant take to start working?

The full effect of an antidepressant takes 2–4 weeks to appear, sometimes 6–8 weeks. In the first weeks sleep and appetite may improve, while mood improvement comes later.

### What side effects do antidepressants have?

During the first 1–2 weeks the following may appear: nausea, headache, insomnia or drowsiness, changes in appetite. These effects usually pass on their own.

### Can an antidepressant be stopped on one's own?

No, it is categorically not recommended. Abrupt discontinuation may cause dizziness, flu-like symptoms, insomnia, anxiety, and a return of depression. Discontinuation must be done under a doctor's supervision.

### What is psychotherapy?

Psychotherapy works at the psychological and behavioral level. Its target is thought patterns, emotional reactions, and behavioral habits. Therapy gives the patient tools so that they can cope with stress on their own.

### Psychotherapy or medication?

Medication treats the organ (the brain), while psychotherapy treats the person. Our goal is not only to remove the symptom, but to restore the patient's quality of life.

### How long does a course of psychotherapy last?

It depends on the complexity of the problem. Short-term therapy (e.g. cognitive-behavioral) usually involves 8–16 sessions. Deeper, personality-oriented therapy may last for years.

### Does depression affect "strong" people?

Depression is not a weakness of willpower; it is a biological process related to an imbalance of neurotransmitters. It can happen to anyone.

### How do I know whether I have depression or am just in a bad mood?

An ordinary bad mood passes within a few days. Depression, however, lasts more than 2 weeks and is characterized by persistent low mood, loss of interest, sleep disturbance, changes in appetite, and loss of energy.

### Can depression go away on its own?

A mild depressive episode may go away on its own, but this is risky. Without treatment, depression often becomes chronic. 80% of patients fully recover with professional help.

### What is the connection between insomnia and depression?

Insomnia and depression are closely linked. 75% of patients with depression have sleep problems. Chronic insomnia can lead to depression.

### What is an anxiety disorder?

An anxiety disorder is characterized by persistent, excessive worry; physical symptoms; and impairment of daily functioning. If anxiety lasts more than 6 months, see a specialist.

### What is a panic attack and is it dangerous?

A panic attack is an acute episode of fear that peaks within 10–15 minutes. Despite the terrifying sensation, a panic attack is not life-threatening and is treatable.

### Is an obsession always a disease?

Many people have intrusive thoughts to a small degree. However, if the obsessions are intrusive, cause great anxiety, and take up your time, this may indicate obsessive-compulsive disorder (OCD).

### What is hypochondria?

Hypochondria is a condition in which a person has an excessive fear of having some serious illness, despite normal test results.

### Why is an accurate diagnosis necessary?

An accurate diagnosis is the foundation of effective treatment. For example, the treatment of depression differs radically from the treatment of the depressive phase of bipolar disorder.

### Does attention deficit always mean ADHD?

Not necessarily. Difficulty concentrating may accompany depression, anxiety, thyroid problems, or insomnia. ADHD is a specific neurodevelopmental condition that requires complex diagnostics.

### When should I see a psychiatrist?

You should see a psychiatrist if you have been troubled by low mood or anxiety for more than 2 weeks; you have severe sleep disturbances; you experience panic attacks; or you cannot cope with daily activities because of your emotional state.

### From what age can a child be taken to a psychiatrist?

At any age, when necessary. A child psychiatrist works with patients from infants to adolescents.

### Is a visit to a psychiatrist confidential?

Yes, absolutely. Medical confidentiality is protected by law. The doctor has no right to give anyone information without your consent.

### How does sleep affect mental health?

Sleep is the brain's "restart." Its chronic lack is directly linked to increased anxiety, depression, and irritability.

### What is the main sign of poor-quality sleep?

The main signs are pronounced daytime sleepiness, a feeling of fatigue immediately upon waking, distractibility, and irritability.

### How many hours of sleep is normal?

For an adult, 7–9 hours of uninterrupted sleep is optimal. However, individual need is important.

### Why does my heart race for no reason?

A sudden acceleration of the heartbeat not accompanied by physical exertion is in many cases of psychogenic origin. During anxiety or a panic attack, a rise in adrenaline causes tachycardia (a faster heartbeat), which is not dangerous in itself but is a very alarming sensation. It is important to rule out cardiac causes, after which a psychiatrist can help you manage the anxiety.

### Heart palpitations and shortness of breath — what could be the cause?

The combination of these two symptoms is a classic manifestation of a panic attack. In response to stress, the body switches into "fight or flight" mode — the heart races, breathing becomes shallow, and a feeling of breathlessness appears. This is a functional (not organic) condition that responds well to treatment.

### Difficulty breathing during stress — is it normal?

Yes, this is a common psychosomatic reaction. During stress the autonomic nervous system is activated, which changes the breathing pattern — breathing becomes shallow and rapid (hyperventilation). This in itself causes dizziness, numbness of the limbs, and increased anxiety. Breathing exercises and treatment of the anxiety effectively resolve the problem.

### Chest pain when nervous — is it a heart problem or stress?

Chest pain is one of the most alarming symptoms. However, in people under 40 it is in most cases related to stress: muscle tension, hyperventilation, or a panic attack. A cardiac examination is necessary first, after which a psychosomatic cause can be identified and treated.

### A rise in blood pressure when nervous — why does it happen and what should I do?

Stress and anxiety activate the sympathetic nervous system, which temporarily raises arterial blood pressure. Under chronic stress this process becomes permanent and increases the risk of true hypertension. In this case psychiatric treatment not only reduces anxiety but also protects cardiovascular health.

### I can't fall asleep at night — what could be the cause?

Behind insomnia there are often psychological factors: anxiety, depression, post-traumatic stress, or chronic stress. The brain "won't switch off," thoughts keep spinning, adrenaline does not drop. Insomnia in itself worsens the mental state — a vicious circle forms. Professional treatment (cognitive-behavioral therapy for insomnia, plus medication if necessary) is effective in 80–90% of cases.

### Chronic fatigue — why am I constantly tired?

A constant feeling of fatigue that does not pass with rest is often a sign of a mental condition. Depression, chronic stress, and professional burnout reduce energy at the physical level. It is important to rule out thyroid problems, blood-test abnormalities, and other organic causes, after which a psychiatric assessment will provide the correct diagnosis and treatment.

### I wake up at night and can't fall back asleep — what should I do?

Waking at night (especially around 3–4 a.m.) and being unable to fall back asleep is a common symptom of depression and anxiety. A disrupted cortisol (stress-hormone) cycle causes early waking. Self-treatment with over-the-counter sleep aids will not solve the problem — the cause needs to be treated.

### Waking up startled from sleep — why does it happen?

Suddenly waking from sleep with a feeling of fear, nightmares, or nocturnal panic attacks are often symptoms of post-traumatic stress disorder (PTSD) or generalized anxiety. The brain stays "alert" even during sleep, anticipating threats. EMDR therapy and specific medications effectively reduce these symptoms.

### Stomach pain when nervous — can it be caused by stress?

Absolutely. The gastrointestinal tract is called the "second brain" — it has its own nervous system that reacts directly to stress. Nervousness increases the secretion of hydrochloric acid and causes stomach spasms and nausea. Chronic stress can lead to gastritis or irritable bowel syndrome.

### Irritable bowel syndrome and stress — what is the connection?

60–70% of patients with irritable bowel syndrome (IBS) have a concomitant anxiety or depressive disorder. Stress activates bowel motility, causing bloating, pain, and diarrhea/constipation. Psychiatric treatment (low-dose antidepressants plus cognitive-behavioral therapy) effectively reduces both intestinal and mental symptoms.

### Nausea during anxiety — is it normal?

Yes, nausea is a very common physical manifestation of anxiety. Stress activates the vagus nerve, which controls stomach function. As a result, nausea, loss of appetite, and a feeling of a "knotted stomach" appear. This symptom disappears after appropriate treatment of the anxiety.

### Headache from stress — how do I distinguish it from a migraine?

Tension-type headache is the most common form and is directly related to stress. It is characterized by bilateral, pressing pain — a "band-like" sensation. A migraine, by contrast, is usually one-sided and pulsating, and is accompanied by nausea and light intolerance. Treating chronic stress significantly reduces the frequency of headaches.

### Dizziness and weakness — what is the connection with anxiety?

Anxiety causes hyperventilation (excessively rapid breathing), which lowers the level of CO₂ in the blood. As a result, dizziness, weakness, and a "foggy" feeling appear. These symptoms themselves increase anxiety — the person is afraid of "losing their mind." It is important to rule out vestibular and neurological causes, after which treating the anxiety will remove the symptoms.

### Numbness and trembling of the hands and feet — why does it happen during stress?

This paresthesia (a numb sensation) and tremor (trembling) are a frequent physical response during stress. As a result of hyperventilation, the balance of calcium ions in the blood changes, which causes numbness of the limbs, while a rise in adrenaline causes the trembling. These symptoms are entirely harmless, but an initial neurological consultation is recommended.

### Excessive sweating during stress — is this normal?

Stress sweating (unlike thermal sweating) mainly affects the palms, soles, and armpits. This is a normal result of activation of the sympathetic nervous system. However, if the sweating is a daily problem and interferes with social functioning, the cause may be social anxiety or generalized anxiety disorder.

### Neck and shoulder pain from stress — can it be psychosomatic?

Yes, this is one of the most common psychosomatic symptoms. Chronic stress causes constant tension of the trapezius and neck muscles, which causes pain, heaviness, and restricted movement. Massage and painkillers relieve the problem temporarily, but without treating the cause — stress — the pain returns.

### A constant "lump in the throat" — what is this sensation?

This condition is known in the medical literature as "globus pharyngeus" — a sensation of something "stuck" in the throat that does not interfere with swallowing. In 96% of patients no organic cause is found. This symptom is closely related to anxiety, depression, and stress. Treating the anxiety usually makes this sensation disappear as well.

### I can't concentrate and my memory has worsened — is this normal?

Concentration and memory problems are often a symptom of mental conditions, not an "age-related" process. Depression, anxiety, chronic insomnia, and ADHD all significantly impair cognitive function. The correct diagnosis and treatment significantly improve these symptoms.

### Weight gain or loss during stress — why?

Stress affects weight in both directions. Chronic stress raises cortisol levels, which increases appetite (especially for sweet and fatty foods) and promotes the accumulation of visceral fat. On the other hand, acute stress and depression can cause a sharp loss of appetite and a drop in weight. In both cases, treating the underlying mental cause restores normal weight.

# Index of remaining content

- [ანა დოლიძე](https://www.mentalclinic.ge/team/anna-dolidze/): კავკასიის უნივერსიტეტის კლინიკური ფსიქოლოგიის მაგისტრი და Marist College-ის (აშშ) ბაკალავრი. სტაჟირებას გადის GSMRC-ში — კლინიკური პრაქტიკის, კრიზისული…
- [ანა ქემოკლიძე](https://www.mentalclinic.ge/team/ana-khemoklidze/): კლინიკური ფსიქოლოგი, ფეშტალტ-ფსიქოლოგი, ტრენერი-GSRMC
- [გიორგი (გუგა) სიხარულიძე](https://www.mentalclinic.ge/team/giorgi-guga-sikharulidze/): გუგა სიხარულიძე — ფსიქიატრი (MD, PhD), GSMRC-ის დამფუძნებელი. 20+ წლის კლინიკური პრაქტიკა, Leiden University-ის მკვლევარი. ☎ 032 2 440 550
- [გიორგი ხარებაშვილი](https://www.mentalclinic.ge/team/giorgi-kharebashvili/): კლინიკური ფსიქოლოგი, ფსიქოთერაპევტი, ტრენერი-GSRMC
- [მაკო მარღიშვილი](https://www.mentalclinic.ge/team/mako-marghishvili/): კლინიკის ადმინისტრაციული მენეჯერი.
- [მარიამ ბერუკაშვილი](https://www.mentalclinic.ge/team/mariam-berukashvili/): ფსიქოლოგი, ფსიქოკონსულტანტი, კლინიკური ფსიქოლოგიის ინტერნი.
- [მარიამ დევიძე](https://www.mentalclinic.ge/team/mariam-devidze/): კლინიკური ფსიქოლოგი, ფეშტალტ-ფსიქოლოგი, ტრენერი-GSRMC
- [მარიამ ონიანი](https://www.mentalclinic.ge/team/mariam-oniani/): კლინიკური ფსიქოლოგი, გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანრმთელობის კვლევითი ცენტრის ინტერნი
- [მარიამ სორდია](https://www.mentalclinic.ge/team/mariam-sordia/): მარიამ სორდია | კლინიკური ფსიქოლოგი, ფსიქოთერაპევტი | GSMRC
- [მარიკა უნგიაძე](https://www.mentalclinic.ge/team/მარიკა-უნგიაძე/): სოციალური ფსიქოლოგიის მაგისტრი. B.A. in Psychology - ფსიქოლოგიის ბაკალავრი. სომატური (სხეულზე ორიენტირებული) და ფსიქოდინამიური თერაპევტი/
- [მარიტა ქერდიყოშვილი](https://www.mentalclinic.ge/team/marita-kerdikoshvili/): მარიტა ქერდიყოშვილი - - გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი. - - - - - მარიტა ქერდიყოშვილი
- [მეგი აწკარუნაშვილი](https://www.mentalclinic.ge/team/megi-atskarunashvili/): ფსიქოლოგი, ფსიქოკონსულტანტი, კლინიკური ფსიქოლოგიის ინტერნი.
- [ნანო ჯიბუტი](https://www.mentalclinic.ge/team/nano-jibuti/): კლინიკური ფსიქოლოგიის ინტერნი.
- [ნატალი გოგოტიშვილი](https://www.mentalclinic.ge/team/natali-gogotishvili/): გუგა სიხარულიძის ენტალური ჯარნმთელობის კვლევითი ცენტის ინტერნი
- [ნინო რევიშვილი](https://www.mentalclinic.ge/team/nino-revishvili/): GSMRC ბავშვთა და მოზრდილთა ფსიქიატრი -
- [რუსუდან კილაძე](https://www.mentalclinic.ge/team/rusudan-kiladze/): ფსიქოლოგიის მაგისტრი და EAGT აკრედიტირებული გეშტალტ ფსიქოთერაპევტი,, (სეგი) - ეთიკის კომიტეტის თავჯდომარე.
- [სანდრო აბრალავა](https://www.mentalclinic.ge/team/sandro-abralava/): დიპლომირებული მედიკოსი და ფსიქიატრიის რეზიდენტი GAU-სა და GSMRC-ის ერთობლივ პროგრამაზე; გამოცდილება მოიცავს ბავშვთა ამბულატორიულ ფსიქიატრიასა და…
- [სოფიო გაჩეჩილაძე](https://www.mentalclinic.ge/team/sopio-gachechiladze/): ექიმი-რეზიდენტი ფსიქიატრიაში (GAU–GSMRC), დიპლომირებული მედიკოსი და მოწვეული ლექტორი; წარმატებით აქვს ჩაბარებული USMLE Step 1 და არის საერთაშორისო…
- [სოფიო სალია](https://www.mentalclinic.ge/team/sopio-salia/): GSMRC-ფსიქიატრი, ნარკოლოგი, დღის სტაციონარის მიმართულების ხემძღვანელი
- [ქეთევან ხაინდრავა](https://www.mentalclinic.ge/team/ketevan-khaindrava/): კლინიკის ადმინისტრაციული მენეჯერი.
- [აგორაფობია](https://www.mentalclinic.ge/projects/agoraphobia/): გეშინია სახლში მარტო დარჩენის, სახლისგან მოშორებით, ღია სივრცეში ან ხალხმრავალ ადგილებში ყოფნის? გინდა გაიგო, რატომ ჩნდება მსგავსი განცდები?
- [აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება](https://www.mentalclinic.ge/projects/gambling-addiction/): აზარტული თამაშები ზოგჯერ უდარდელი გართობაა, თუმცა შესაძლოა ის სახიფათო დამოკიდებულებად გადაიქცეს. გიჭირთ აზარტული თამაშებისგან თავის შეკავება?
- [გაგიჟების შიში](https://www.mentalclinic.ge/projects/fear-of-going-crazy/): გაგიჟების შიში - გაგიჟების აკვიატებული შიშის დროს პიროვნებას აქვს ფიქრები, რომ ის გიჟდება ან შესაძლოა გაგიჟდეს.
- [განსხვავება ფსიქიატრს, ნევროლოგსა და ფსიქოლოგს შორისს](https://www.mentalclinic.ge/projects/difference-psychiatrist-psychologist-neurologist/): როდესაც ვსაუბრობთ ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე გვახსენდება ფსიქიატრი, ნევროლოგი და ფსიქოლოგი. ისინი მკურნალობის პროცესში განსხავებულ როლს ასრულებენ.
- [დამოკიდებულებების მდგომარეობები და მკურნალობის მეთოდები](https://www.mentalclinic.ge/projects/substance-use-disorders-and-treatment-methods/): დამოკიდებულება არ არის მხოლოდ ცუდი ჩვევა. ეს არის ქრონიკული მდგომარეობა, რომელმაც შეიძლება შეცვალოს ჩვენი ფიქრი, გრძნობები და ქცევები.
- [დამოკიდებულებისგან განკურნება](https://www.mentalclinic.ge/projects/recovery-from-addiction/): დამოკიდებულება ქრონიკული მდგომარეობაა, რომელიც ხასიათდება ნივთიერებების ან ქცევების მიმართ არაკონტროლირებადი დამოკიდებულებით.
- [დეპერსონალიზაცია](https://www.mentalclinic.ge/projects/depersonalization/): დეპერსონალიზაცია არის დისოციაციური სიმპტომი, რომლის დროსაც ინდივიდი გრძნობს განცალკევებას საკუთარ აზრებთან, ემოციებთან ან სხეულთან.
- [დეპრესიის შეფასების კითხვარი](https://www.mentalclinic.ge/projects/დეპრესიის-შეფასების-კითხ/): დეპრესიის შეფასების კითხვარი დეპრესიის ზუსტად განსაზღვრა ხშირად რთულია, გუნება-განწყობის დაქვეითება ყოველთვის არ არის კლინკური დეპრესია.
- [დერეალიზაცია](https://www.mentalclinic.ge/projects/derealization/): დერეალიზაცია არის დისოციაციური აშლილობის ფორმა, რომლის დროსაც ინდივიდი გრძნობს, რომ გარემოსგან მოწყვეტილია.
- [ემოციური გადაწვა](https://www.mentalclinic.ge/projects/professional-emotional-burnout-guide/): ემოციური გადაწვა ხშირად გვითქვამს “გადავიღალე”, “გამოვიფიტე”. არის თუ არა ეს ემოციური გადაწვა და ფსიქიკის რესურსების განლევა.
- [თვითდიაგნოსტიკა](https://www.mentalclinic.ge/projects/self-diagnosis/): თვითდიაგნოსტიკა რა დადებითი ან უარყოფითი მხარეები აქვს თვითინფორმირებას და თვითდიაგნოსტიკას? ინფორმაცია იხილეთ ჩვენს ბლოგზე.
- [თვითმკურნალობა](https://www.mentalclinic.ge/projects/self-medication/): თვითმკურნალობა გულისხმობს მედიკამენტების შერჩევას და გამოყენებას ინდივიდის მიერ, თვითდიაგნოსტირებული მდგომარეობის ან სიმპტომების სამკურნალოდ.
- [იპოქონდრია](https://www.mentalclinic.ge/projects/hypochondria/): წარმოიდგინეთ, რომ უვნებელი ფიზიკური დისკომფორტის შემდეგ გეუფლებათ ძლიერი შიში. თქვენს გონებას მოიცავს შემზარავი ფიქრები.
- [კარდიოლოგია და მენტალური ჯანმრთელობა](https://www.mentalclinic.ge/projects/კარდიოლოგია-და-მენტალური/): ტაქიკარდია, გულის ფრიალი და გულმკერდის ტკივილი — როდის არის შფოთვა და როდის გულის დაავადება? ESC 2025-ზე დაფუძნებული კლინიკური მიმოხილვა.
- [კლაუსტროფობია](https://www.mentalclinic.ge/projects/claustrophobia/): კლაუსტროფობია წარმოადგენს დახურული სივრცის ირაციონალურ შიშს, რაც ხშირად იწვევს შფოთვას და ქცევითი შეზღუდვების განვითარებას.
- [მარიხუანაზე დამოკიდებულება](https://www.mentalclinic.ge/projects/marijuana-dependence/): მარიხუანაზე დამოკიდებულება მარიხუანაზე დამოკიდებულება აუარესებს ფსიქიკური ჯანმრთელობას და განსაკუთრებით 25 წლამდე ასაკის ადამიანებში.
- [მედიკამენტების ეფექტურობა და უსაფრთხოება](https://www.mentalclinic.ge/projects/efficacy-safety-medicines/): გაინტერესებთ როგორ მოქმედებს ფსიქოთერაპიული მედიკამენტები ადამიანის ფსიქიკაზე და რა შემთხვევაში ხდება მედიკამენტოზური მკურნალობა საჭირო?
- [მინდა გავაგრძელო ცხოვრება. რატომ სჭირდება მკურნალობას ამდენი დრო?](https://www.mentalclinic.ge/projects/addiction-treatment-duration-recovery/): მნიშვნელოვანია, ვიცოდეთ, რომ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები, რომლებსაც ვებრძვით, ხშირად წლების განმავლობაში ყალიბდება.
- [მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/projects/borderline-personality-disorder/): მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა ემოციური ქარიშხლები, დრამატული და არამდგრადი ურთიერთობები, შინაგანი სიცარიელის შეგრძნება...
- [ნერვული ანერექსია](https://www.mentalclinic.ge/projects/neurotic-anorexia/): ნერვული ანორექსია არის კვებითი აშლილობის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც ხასიათდება საჭმლის მიღების შეზღუდვით, და წონის მატების ძლიერი შიშით.
- [ობსესიურ -კომპულსიური აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/projects/obsessive-compulsive-disorder/): აკვიატება, ობსესია და კომპულსია, დღეს უკვე კარგად ნაცნობი სიტყვებია, რომელიც ასახავს კონკრეტული ფსიქიკური დაავადების ნიშნებს.
- [ობსესიურ -კომპულსიური პიროვნული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/projects/obsessive-compulsive-personality-disorder/): ობსესიურ -კომპულსიური პიროვნული აშლილობა. წესრიგი, პერფექციონიზმი და მაქსიმალიზმი. რა შემთხვევაშია პიროვნული აშლილობა.
- [ოპიოიდებზე დამოკიდებულება](https://www.mentalclinic.ge/projects/opioid-dependence/): ოპიოიდებზე დამოკიდებულება ოპიოიდური დამოკიდებულება ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა, რომელიც რადიკალურად ცვლის ადამიანის ცხოვრებას.
- [პარანოია](https://www.mentalclinic.ge/projects/paranoia/): გაეცანით, რა არის პარანოია, როგორ ვლინდება ის და რა განასხვავებს მას ყოველდღიური შიშისგან. გაიგეთ, როგორ ხდება დიაგნოსტირება და მართვა.
- [რა არის აეროფობია?](https://www.mentalclinic.ge/projects/aerophobia/): აეროფობია თვითმფრინავით გაფრენის ექსტრემალური შიშია. აეროფობიის მქონე ადამიანებს ეშინიათ გაფრენის, დაშვების ან თვითმფრინავში ჩაკეტვის.
- [რა არის კვებითი აშლილობა?](https://www.mentalclinic.ge/projects/eating-disorders/): არსებობს კვებითი დარღვევების მთელი სპექტრი, ქვემოთ კი განვიხილავთ მათგან სამ ყველაზე გავრცელებულს (ანორექსია, ბულემია, უკონტროლო კვება).
- [რა იწვევს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემებს? გენეტიკის როლი და სოციალური ფაქტორი](https://www.mentalclinic.ge/projects/causes-of-mental-health-problems-genetics-social-factors/): ფსიქიკური დარღვევების განვითარებაში, როგორც წესი, მხოლოდ ერთი მიზეზი არ არსებობს. რა როლს თამაშობს გენეტიკა და სოციალური ფაქტორები ?
- [რატომ მიჩქარდება გული უმიზეზოდ? — სომატური და ფსიქიკური მიზეზები](https://www.mentalclinic.ge/projects/ratom-michqardeba-guli-umizezod/): გულისცემის უეცარი აჩქარება ფიზიკური დატვირთვის გარეშე — შფოთვის, პანიკური შეტევის ან სტრესის ნიშანი შეიძლება იყოს. გაიგეთ მიზეზები და მკურნალობა.
- [როდის არის საჭირო ფსიქოთერაპია?](https://www.mentalclinic.ge/projects/when-psychotherapy-is-needed/): ფსიქოთერაპიას შეუძლია სარგებლობა მოუტანოს ყველას, ვინც ებრძვის ცხოვრებისეულ გამოწვევებს, ან ვისაც აქვს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემა...
- [როდის უნდა მივმართოთ ფსიქიატრს? — 7 მნიშვნელოვანი ნიშანი](https://www.mentalclinic.ge/projects/როდის-უნდა-მივმართოთ-ფსი/): როდის მივმართოთ ფსიქიატრს? 7 ნიშანი | GSMRC
- [როდის უნდა მიმართოთ სტაციონარულ მკურნალობას შფოთვის შემთხვევაში](https://www.mentalclinic.ge/projects/when-to-seek-inpatient-treatment/): შფოთის ხარისხი მაღალი და ინტენსიურია მაშინ, როდესაც ხელს გიშლით ყოველდღიურ ფუნქციონირებაში, უარყოფით გავლენას ახდენს ყოველდღიური ცხოვრებაზე...
- [სოციალური ფობია](https://www.mentalclinic.ge/projects/social-anxiety/): სოციალური ფობია ხალხმრავალ ადგილზე ყოფნისას ფიქრობ რომ გაკვირდებიან და გაკრიტიკებენ, გეშინია რომ რაიმე სამარცხვინო არ შეგემთხვეს და ღელავ?
- [სტიგმა - ბარიერი ჩვენს კეთილდღეობამდე](https://www.mentalclinic.ge/projects/stigma-barrier-seeking-help/): GSMRC სტიგმა ჩვენი ცხოვრების ნაწილია, თუმცა სათანადო ინფორმირებით მისი სწორი მართვა შესაძლებელია.დავძლიოთ სტიგმა ჩვენი კეთილდღეობისთვის.
- [სუიციდის 5 ნიშანი, რომლებიც შესაძლოა ადვილად დაგვრჩეს შეუმჩნეველი](https://www.mentalclinic.ge/projects/signs-of-suicide/): სუიციდური აზრებისა და ქცევების ამოცნობას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, რათა მოხდეს დროული რეაგირება და სიცოცხლის გადარჩენა.
- [სხეულის დისმორფული აშლილობა](https://www.mentalclinic.ge/projects/body-dysmorphic-disorder/): სხეულის დისმორფული აშლილობისთვის დამახასიათებელია საკუთარი სხეულის ზედმეტად კრიტიკულად შეფასება და მუდმივად ნაკლის ძიება.
- [უკონტროლო კვება](https://www.mentalclinic.ge/projects/binge-eating/): ჭამის დაუძლეველი სურვილი, მიღებული საკვების რაოდენობის კონტროლის პრობლემა და საკვების მიღების შემდეგ მძიმე დანაშაულის შეგრძნება.
- [ფსიქიკის გავლენა ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე](https://www.mentalclinic.ge/projects/impact-psyche-on-physical-health/): გიფიქრიათ იმაზე, რომ თქვენს ემოციურ მდგომარეობას შესაძლოა გავლენა ჰქონდეს თქვენს სხეულზე და ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე?
- [ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროში გამოყენებული მედიკამენტების უსაფრთხოება: მითი და რეალობა<br>](https://www.mentalclinic.ge/projects/psychiatric-medications-and-addiction-risks/): ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროში გამოყენებული მედიკამენტების უსაფრთხოება: მითი და რეალობა<br> - უარი გითქვამთ მედიკამენტებზე მათი შიშის გამო?
- [შიში თუ შფოთვა](https://www.mentalclinic.ge/projects/fear-or-anxiety/): შიში თუ შფოთვა შიში და შფოთვა ჩვენი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილია. როდის არის ეს ემოციები ბუნებრივი, ან როდის ხდება მენტალური პრობლემა?
- [შფოთვის შეფასების კითხვარი](https://www.mentalclinic.ge/projects/შფოთვის-შეფასების-კითხვა/): შფოთვის სიმძიმის ამოცნობა ხშირად რთულია. გთავაზობთ თვითადმინისტრირებად, აპრობირებულ კითხვარს, შფოთვის სიმპტომების სიმწვავის შესაფასებლად.
- [წამალდამოკიდებულების მკურნალობისა და გამოჯანმრთელების ეტაპები](https://www.mentalclinic.ge/projects/addiction-recovery-stages-treatment/): წამალდამოკიდებულება განკურნებადია. არსებობს გარკვეული ეტაპები, რომლებიც პიროვნებამ უნდა გაიაროს გამოჯანმრთელებისთვის.
- [გადახდა — კლინიკის სერვისები](https://www.mentalclinic.ge/materials/gadakhda-klinika/): GSMRC კლინიკის სერვისების გადახდის საბანკო რეკვიზიტები — ბანკი, ანგარიში (IBAN) და გადახდის დანიშნულება.
- [გადახდა — ტრენინგები](https://www.mentalclinic.ge/materials/gadakhda-treningi/): GSMRC ტრენინგებისა და სასწავლო პროგრამების გადახდის საბანკო რეკვიზიტები — ანგარიში (IBAN) და დანიშნულება.
- [ვებ-რესურსები](https://www.mentalclinic.ge/materials/veb-resursebi/): სასარგებლო ვებ-რესურსები და ბმულები პაციენტებისთვის — მენტალური ჯანმრთელობის სანდო წყაროები.
- [საკონტაქტო ინფორმაცია](https://www.mentalclinic.ge/materials/sakontakto/): GSMRC-ის საკონტაქტო ინფორმაცია — მისამართი, ტელეფონი, ელ. ფოსტა და სამუშაო საათები.
- [Ana Dolidze](https://www.mentalclinic.ge/en/team/anna-dolidze/): Clinical psychologist with an MA from Caucasus University and a BA from Marist College (USA). Currently interning at GSMRC across clinical practice…
- [Ana Khemoklidze](https://www.mentalclinic.ge/en/team/ana-khemoklidze/): Psychotherapist (MA, Applied Psychology) and Gestalt therapist in training, with experience in probation-service psychology, child behavioral support and…
- [Giorgi (Guga) Sikharulidze](https://www.mentalclinic.ge/en/team/giorgi-guga-sikharulidze/): Prof. Guga Sikharulidze — Psychiatrist (MD, PhD), GSMRC Founder. 20+ years clinical practice, Leiden University researcher, NATO SPS expert. Call 032 2 440 550
- [Giorgi Kharebashvili](https://www.mentalclinic.ge/en/team/giorgi-kharebashvili/): Intern at the Guga Sikharulidze Mental Health Research Center, Tbilisi.
- [Ketevan Khaindrava](https://www.mentalclinic.ge/en/team/ketevan-khaindrava/): Administrative manager of the clinic.
- [Mako Marghishvili](https://www.mentalclinic.ge/en/team/mako-marghishvili/): Administrative manager of the clinic.
- [Mariam Berukashvili](https://www.mentalclinic.ge/en/team/mariam-berukashvili/): Clinical psychology intern at GSMRC (B.Sc., Caucasus University; clinical psychology master's student), working in CBT-based assessment, psychodiagnostics…
- [Mariam Devidze](https://www.mentalclinic.ge/en/team/mariam-devidze/): Guga Sikharulidze mental health Research Center spychotherapist
- [Mariam Oniani](https://www.mentalclinic.ge/en/team/mariam-oniani/): Clinical psychologist, intern at the Guga Sikharulidze Mental Health Research Center, Tbilisi.
- [Mariam Sordia](https://www.mentalclinic.ge/en/team/mariam-sordia/): GSMRC-pcyshologist, Clinical psychologist, pcychotherapist.
- [Marika Ungiadze](https://www.mentalclinic.ge/en/team/მარიკა-უნგიაძე/): Master of Social Psychology. B.A. in Psychology. Somatic (body-oriented) and psychodynamic therapist.
- [Marita Kerdikoshvili](https://www.mentalclinic.ge/en/team/marita-kerdikoshvili/): Master of clinical psychology, trained in GSMRC's full theoretical-practical internship course; works with children and adolescents and focuses on…
- [Megi Atskarunashvili](https://www.mentalclinic.ge/en/team/megi-atskarunashvili/): Clinical psychologist, intern at GSMRC Tbilisi.
- [Nano Jibuti](https://www.mentalclinic.ge/en/team/nano-jibuti/): Clinical Psychology Intern.
- [Natali Gogotishvili](https://www.mentalclinic.ge/en/team/natali-gogotishvili/): Intern at the Guga Sikharulidze Mental Health Research Center, Tbilisi.
- [Nino Revishvili](https://www.mentalclinic.ge/en/team/nino-revishvili/): Licensed child and adult psychiatrist working in mental health since 2007, at GSMRC's outpatient service since 2024; provides emergency and home-visit…
- [Rusudan Kiladze](https://www.mentalclinic.ge/en/team/rusudan-kiladze/): Master of Psychology and EAGT-accredited Gestalt psychotherapist; Chair of the Ethics Committee of the Georgian National Gestalt Institute (GNGI).
- [Sandro Abralava](https://www.mentalclinic.ge/en/team/sandro-abralava/): Clinical psychologist, intern at GSMRC Tbilisi.
- [Sopio Gachechiladze](https://www.mentalclinic.ge/en/team/sopio-gachechiladze/): psychiatry resident, in Guga Sikharulidze mental eeehealth Research Center
- [Sopio Salia](https://www.mentalclinic.ge/en/team/sopio-salia/): GSMRC psychiatrist and addiction specialist (narcologist) in Tbilisi.
- [5 Warning Signs of Suicide That Can Easily Be Missed](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/signs-of-suicide/): Suicide is a highly complex and sensitive issue, which is why recognizing the five warning signs of suicide can be challenging.
- [6 Stages of Emotional Burnout According to Maslach (MBI Gold Standard)](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/professional-emotional-burnout-guide/): Learn the key stages, symptoms, and prevention strategies for professional and emotional burnout. Understand how to manage burnout.
- [Agoraphobia](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/agoraphobia/): Agoraphobia is an intense fear of being in crowded places or open spaces where escape might be difficult or embarrassing
- [Anxiety Assessment Questionnaire](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/შფოთვის-შეფასების-კითხვა/): Recognizing the severity of anxiety is often difficult. We offer a self-administered, validated questionnaire to assess the severity of anxiety symptoms.
- [Binge eating](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/binge-eating/): binge eating is a fairly common and often misunderstood eating disorder. It can affect people of any age, gender, or social class.
- [Body dysmorphic disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/body-dysmorphic-disorder/): Body Dysmorphic Disorder is characterized by an excessively critical evaluation of one's own body and a constant search for perceived flaws.
- [Borderline personality disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/borderline-personality-disorder/): Borderline Personality Disorder is a personality disorder characterized by emotional instability and a distorted self-image.
- [Cardiology and Mental Health](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/კარდიოლოგია-და-მენტალური/): Tachycardia, heart palpitations, and chest pain — when is it anxiety and when is it heart disease? A clinical review based on ESC 2025.
- [Claustrophobia](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/claustrophobia/): Claustrophobia is an irrational fear of confined spaces, often triggering intense anxiety and leading to behavioral limitations.
- [Depersonalization](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/depersonalization/): Learn about depersonalization disorder symptoms, causes, and treatment. Discover how this dissociative condition affects self-perception.
- [Depression Assessment Questionnaire](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/დეპრესიის-შეფასების-კითხ/): Depression Assessment Questionnaire: accurately identifying depression is often difficult, as a decline in mood is not always clinical depression.
- [Derealization](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/derealization/): Derealization is a mental state where you feel detached from your surroundings. People and objects around you may seem unreal.
- [Difference Between Neurologists, Psychiatrists, and Psychologists](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/difference-psychiatrist-psychologist-neurologist/): Learn the key differences between psychiatrists, psychologists, and neurologists, including their roles, treatments, and specialties.
- [Eating Disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/eating-disorders/): Eating disorder is a collective term that encompasses various mental disorders. These disorders often involve abnormal eating behaviors.
- [Effectiveness without the development of addiction to medicinal drugs<br>](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/psychiatric-medications-and-addiction-risks/): which psychiatric medications are safe, which may cause dependence, how proper treatment reduces addiction risks and supports mental health.
- [Efficacy and safety of medicines](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/efficacy-safety-medicines/): Discover how psychiatric meds affect brain chemistry, improve symptoms, and why professional guidance ensures safe treatment.
- [Fear of going crazy](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/fear-of-going-crazy/): The fear of going crazy is often associated with the loss of rational thinking or self-awareness and this loss can provoke intense anxiety.
- [Fear or Anxiety](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/fear-or-anxiety/): Do you know what fear or anxiety is? Both are natural parts of every person’s life and influence our decisions, behaviors, and daily routines.
- [Gambling addiction](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/gambling-addiction/): Explore signs of gambling addiction and proven treatments like CBT and support groups. Take the first step toward recovery and lasting change.
- [Hypochondria](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/hypochondria/): Excessive fear of illness despite no medical cause. Learn symptoms, causes, and treatment options for hypochondria.
- [I Want to Continue My Life. Why Does Treatment Take So Long?](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/addiction-treatment-duration-recovery/): Understand why addiction treatment takes time, the importance of patience, and key steps to support long-term recovery.
- [Marijuana dependence](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/marijuana-dependence/): Learn about marijuana dependence, its symptoms, risk factors, and proven treatment options including behavioral therapies.
- [Neurotic Anorexia](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/neurotic-anorexia/): Nervous anorexia is an eating disorder characterized by the restriction of food intake, weight loss, and an intense fear of "gaining weight."
- [Obsessive – compulsive personality disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/obsessive-compulsive-personality-disorder/): When does the drive for perfection, the need for extreme order transform into something more serious and become a personality disorder?
- [Obsessive-compulsive disorder](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/obsessive-compulsive-disorder/): Obsessive-Compulsive Disorder (OCD) is a mental health condition that can cause distress and negatively impact a person’s quality of life.
- [Opioid dependence](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/opioid-dependence/): Learn about opioid dependence, its symptoms, treatment options and long-term recovery strategies for overcoming opioid addiction.
- [Paranoia](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/paranoia/): what paranoia is and the different types of paranoid thoughts. Discover potential causes and treatment options for managing paranoia.
- [Recovery from Addiction](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/recovery-from-addiction/): Explore the stages of addiction recovery, including overcoming ambivalence, achieving abstinence and managing stress.
- [Self-diagnosis](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/self-diagnosis/): Explore benefits and risks of self-diagnosis,social media misinformation’s impact on mental health, and why professional support is essential.
- [Social anxiety (social phobia)](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/social-anxiety/): Social anxiety is a fear of social interactions and being judged, often causing physical symptoms and avoidance of social situations.
- [Stages in Addiction Treatment and Recovery](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/addiction-recovery-stages-treatment/): Learn the key stages of addiction recovery--from decision-making and detox to psychological rehabilitation.
- [Stigma - A Barrier to Our Wellbeing](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/stigma-barrier-seeking-help/): GSMRC Stigma is part of our lives, but with proper awareness, it can be managed effectively. Let's overcome stigma for the sake of our wellbeing.
- [Stigma Acts as a Barrier to Seeking Help (Addiction Only)](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/stigma-barrier-addiction-help/): Stigma surrounding addiction often prevents individuals from seeking the help they need. Learn how to overcome barriers and encourage recovery
- [Substance Use Disorders and Treatment Methods](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/substance-use-disorders-and-treatment-methods/): Discover the most effective addiction treatment methods, from abstinence-based recovery to medication-assisted treatment.
- [The impact of the psyche on physical health](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/impact-psyche-on-physical-health/): Discover how mental health influences physical health. Learn about psychosomatic disorders, symptoms, and treatment options.
- [What causes mental health problems? The role of genetics and social factors](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/causes-of-mental-health-problems-genetics-social-factors/): Discover the main causes of mental health problems, including genetic predisposition and social factors like stress, trauma, and environment.
- [What is aerophobia?](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/aerophobia/): People with aerophobia may be scared about different aspects of flying, such as take-off, landing, or getting locked in the plane.
- [When Is Psychotherapy Necessary?](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/when-psychotherapy-is-needed/): Discover the benefits of psychotherapy, who can benefit from it, and the mental health conditions it helps manage.
- [When Should You See a Psychiatrist? — 7 Important Signs](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/როდის-უნდა-მივმართოთ-ფსი/): When should you see a psychiatrist? 7 signs | GSMRC
- [When to Seek Inpatient Treatment for Anxiety: 7 Signs It's Time](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/when-to-seek-inpatient-treatment/): Living with intense and uncontrollable anxiety can become a challenging experience. some may require inpatient care.
- [Why Does the Heart Race for No Reason? — Somatic and Psychological Causes](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/ratom-michqardeba-guli-umizezod/): A sudden increase in heart rate without physical exertion can be a sign of anxiety, a panic attack, or stress. Learn about the causes and treatment.
- [Self-medication](https://www.mentalclinic.ge/en/projects/self-medication/): Professional mental health care ensures accurate diagnosis and personalized treatment for safe recovery. Seek expert help for lasting health.
- [Contact Information](https://www.mentalclinic.ge/en/materials/sakontakto/): GSMRC contact information — address, phone, email, and working hours.
- [Payment — Clinic Services](https://www.mentalclinic.ge/en/materials/gadakhda-klinika/): Bank details for payment of GSMRC clinic services — bank, account (IBAN), and payment purpose.
- [Payment — Trainings](https://www.mentalclinic.ge/en/materials/gadakhda-treningi/): Bank details for payment of GSMRC trainings and educational programs — account (IBAN) and payment purpose.
- [Web Resources](https://www.mentalclinic.ge/en/materials/veb-resursebi/): Useful web resources and links for patients — trusted sources on mental health.