სპეციფიკური ფობიები

სპეციფიკური ფობიები

რა არის სპეციფიკური ფობიები?

სპეციფიური ფობია არის ირაციონალური პროპორციის შიში გარკვეული საგნების, ობიექტების ან სიტუაციების. ფობიის შინაარსი შესაძლებელია საზოგადოდ საფრთხედ იყოს აღქმული, ან არ წარმოადგენდეს რეალურ საშიშროებას და მხოლოდ პიროვნებისთვის იყოს საშიში. შიში და შფოთვა ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აზიანებს, ობიექტის წარმოდგენაზეც კი მწვავედ ვლინდება. ინდივიდი აცნობიერებს, რომ შიში გადამეტებულია, თუმცა ვერ ეწინააღმდეგება. ერიდება სიტუაციებს, ქცევას, ყველაფერს რამაც შეიძლება შიში გამოიწვიოს.

რა ტიპის სპეციფიკური ფობიებიები არსებობს?

ცხოველების

სიტუაციური ფობიები

ლიფტის, მატარებლის, თვითფრინავის...

ბუნებრივი კატასტროფების

მიწისძვრის, წყალდიდობის, ქარბორბალის...

ფიზიკურად დაზიანების

სისხლის,ინექციის,ჭრილობის...

აგორაფობია

გაშლილი სივრცის

კლაუსტროფობია

დახურული სივრცის

არ აქვს მნიშვნელობა რომელი ფობია აქვს ადამიანს, სიმპტომები შემდეგნაირად ვლინდება:

სპეციფიკური ფობიის არსებობისას ირაციონალური შიში ცხოვრების ხარისხის მნიშნელოვან დაქვეითებას ახდენს, ხდება მიზეზი კარჩაკეტილობის, იზოლაციის, გუნება-განწყობის, შრომისუნარიანობის დაქვეითების.

ინტენსიური შიში ან/და პანიკა – კონტაქტის დროს ან ტრიგერის წარმოდგენაზეც კი.

მიზანმიმართული თავის არიდება – ადამიანი ყველანაირად ცდილობს, არ შეხვდეს საშიშ ობიექტს, ამის გამო ვერ ასრულებს ყოველდღიურ საქმიანობებს

გაცნობიერებული შიში – მიუხედავად იმისა, რომ პირი აცნობიერებს შიშის გადაჭარბებულობას, ის მაინც ვერ აკონტროლებს მას.

შემაშინებელი ობიექტის არსებობისას შფოთვა ფიზიკურადაც გამოიხატება:

ოფლიანობა

ეპიგასტრული დისკომფორტი

გულის ცემის აჩქარება

პირის სიმშრალე

თავბრუსხვევა

ყელში ბურთის გაჭედვის შეგრძნება

სუნთქვის გართულების შეგრძნება

თავბრუსხვევა

რისკ ფაქტორები

სპეციფიკური ფობიების უფრო ხშირად პირველად ჩნდება ბავშვობასა და მოზარდობაში

გენეტიკური ფაქტორები, შფოთვითი აშლილობები თუ სხვა ფსიქიკური დაავადებები ნათესავებში

პიროვნული ხასიათობრივი მახასიათებლები, შფოთვისკენ მიდრეკილება

ტრავმული გამოცდილება. მაგალითად მანქანის შიში ავტოავარიის შემდგომ

სხვისი ტრავმული გამოცდილების შესახებ შეტყობა. მაგალითად სხვისი ავტოავარიის შეტყობის შემდეგ დაწყებული ფობია.

გართულებები

სპეციფიკური ფობიის სათანადო მკურნალობის გარეშე ადამიანი ხშირად დიდიხნის განმავლობაში ახერხებს თავი აარიდოს გამომწვევ ფაქტორებს, თუმცა ვერ ცხოვრობს სრულფასოვნად, შიში არსად ქრება, შფოთვა მუდმივად ვლინდება.

სოციალური იზოლაცია. ყველანაირი ტრიგერისგან თავის არიდება მნიშვნელოვან ცვლილებას იწვევს ადამიანის ყოველდღიურობაში. მაგალითად, ვერ ტოვებს სახლს, ვერ მიდის სამსახურში, მხოლოდ კონკრეტული გზებით ახერხებს სიარულს.

სპეციფიკური ფობიების მქონე ადამიანებს ხშირად დეპრესია და შფოთვითი აშლილობება უვითარდებათ

სტრესი მეტად მოწყვლადს ხდის ადამიანებს, რომ გახდეს გამოკიდებული ალკოჰოლზე და ნარკოტიკებზე

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

ყველა ფობიას არ სჭირდება მკურნალობა. მაგრამ თუ კონკრეტული ფობია გავლენას ახდენს თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, ხელმისაწვდომია რამდენიმე სახის თერაპია, რომელიც დაგეხმარებათ გაუმკლავდეთ და დაამარცხოთ თქვენი შიშები — ხშირად სამუდამოდ.

როგორ ხდება სპეციფიკური ფობიის მკურნალობა?

ფსიქოთერაპია –

EMDR (თვალის დესენსიტიზაციისა და რეპროცესირების მეთოდი) დღესდღეობით ყველაზე ეფექტური მეთოდია ფობიების სამკურნალოდ. რომელიც ჩვენს კლინიკაში არის დანერგილი 2017 წლიდან.აღნიშნული ფსიქოთერაპიული მეთოდი პირველად საქართველოში, ჩვენს კლინიკაში დაინერგა ჰოლანდიელი სპეციალისტების  დახმარებით.

კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT), რომელიც ეხმარება შიშთან გამკლავებაში.

ექსპოზიციური თერაპია – ფობიის დასაძლევად პაციენტის ეტაპობრივად შეგუება საშიშ ობიექტთან უსაფრთხო გარემოში.

მედიკამენტური დახმარება – სიმპტომების შემსუბუქებისთვის, თავის ტვინის ბიოქომიური ბალანსის აღდგენა .

იხილეთ ასევე

→ ფობიების კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია

წყარო: NIMH — სპეციფიკური ფობია.